A. MỞ ĐẦU:
Chúng ta đều biết bảo vệ môi trường là vấn đề mang tính sống còn của đất
nước, là một trong những yếu tố quyết định sự phát triển bền vững, liên quan
chặt chẽ tới sự phát triển kinh tế - xã hội. môi trường còn ảnh hưởng trực tiếp
đến sự phát triển thể chất giống nòi. Thông qua giáo dục môi trường, các em
được trang bị những kiến thức cơ bản về các yếu tố môi trường, vai trò của
môi trường đối với con người và tác động con người đối với môi trường.
Tuy nhiên, việc giáo dục môi trường đôi lúc còn mang tính chung
chung, chưa thực hiện tốt. Việc giáo dục môi trường cần phải thực hiện thông
qua những hoạt động cụ thể hơn, sinh động hơn, tiến tới không chỉ nâng cao
về mặt nhận thức mà còn hình thành các thói quen tốt trong bảo vệ môi
trường cho học sinh. Các em được giáo dục chu đáo, sâu sắc về bảo vệ môi
trường có thể trở thành những tuyên truyền viên trong cộng đồng về bảo vệ
môi trường tại địa phương mình.
Thực trạng môi trường hiện nay đang ngày càng trở thành vấn đề gay
gắt của toàn nhân loại. Ngày nay con người đang phải đối mặt với sự cạn kiệt
của tài nguyên thiên nhiên và ô nhiễm môi trường. Do đó bảo vệ môi trường
là vấn đề được nhiều quốc gia trên thế giới quan tâm, vì sự phát triển bền
vững toàn cầu. Con người là một bộ phận của thiên nhiên, do đó con người
sẽ không sống nổi nếu thiếu thiên nhiên. Nói cách khác, bảo vệ thiên nhiên
chính là bảo vệ cuộc sống của chúng ta.
1
Từ những năm gần đây, những dấu hiệu cho thấy nạn suy thoái môi
trường đã ngày một rõ ràng hơn do nhiều nguyên nhân chủ yếu là do tác
động của con người, phải gánh chịu hậu quả do thiên tai gây ra và con người
đã bắt đầu ý thức được về những ảnh hưởng do chính con người gây ra đối
với môi trường sống của mình. Chính vì thế, con người cần quan tâm đến
công tác bảo vệ môi trường, đặc biệt là bảo vệ môi trường trong thời kỳ công
nghiệp hoá- hiện đại hoá. Do đó Bộ giáo dục và đào tạo đã đưa nội dung bảo
vệ môi trường vào hệ thống giáo dục nhằm tác động quá trình nhận thức của
học sinh bằng chương trình tích hợp giáo dục môi trường trong các môn học

:
1. Cơ sở lý luận

:
Bảo vệ môi trường hiện nay là một trong nhiều mối quan tâm
mang tính toàn cầu. Ở nước ta, bảo vệ môi trường cũng đang là vấn đề
được quan tâm sâu sắc. Nghị quyết số 41/ NQ-TƯ ngày 15 tháng 11
năm 2004 của Bộ chính trị về tăng cường công tác bảo vệ môi trường
trong thời kì đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước; quyết
định số 1363/QĐ-TTg ngày 17 tháng 10 năm 2001 của Thủ tướng
Chính phủ về việc phê duyệt đề án: “Đưa các nội dung bảo vệ môi
trường vào hệ thống giáo dục quốc dân” và Quyết định số
256/2003/QĐ-TTg ngày 02 tháng 12 năm 2003 của Thủ tướng Chính
phủ về việc phê duyệt Chiến lược Bảo vệ môi trường quốc gia đến năm
2010 và định hướng đến năm 2020 đã tạo cơ sở pháp lí vững chắc cho
những nỗ lực và quyết tâm bảo vệ môi trường theo định hướng phát
triển một tương lai bền vững của đất nước.
Cụ thể hoá và triển khai thực hiện các chủ trương của Đảng và Nhà
nước, ngày 31 tháng 01 năm 2005, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo
đã ra chỉ thị về việc tăng cường công tác giáo dục bảo vệ môi trường,
xác định nhiệm vụ trọng tâm từ nay đến 2010 cho giáo dục phổ thông
là trang bị cho học sinh kiến thức, kĩ năng về môi trường và bảo vệ
môi trường bằng hình thức phù hợp trong các môn học và thông qua
4
các hoạt động ngoại khoá, xây dựng mô hình nhà trường xanh-sạch-
đẹp.
2. Cơ sở thực tiễn:
Nhận thức được tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường trong
công cuộc xây dựng và phát triển đất nước, Đảng và Nhà nước ta chủ trương
phát triển kinh tế đi đôi với bảo vệ môi trường và phát triển xã hội – đảm bảo

những xúc cảm, xây dựng cái thiện trong mỗi con người, hình thành thói
quen, kĩ năng bảo vệ môi trường.
3. Giải pháp và tổ chức thực hiện
a. Giải pháp thực hiện:
Vấn đề giáo dục môi trường là làm cho học sinh có ý thức và phát triển
những kĩ năng cơ bản, tham gia tích cực vào những hoạt động khôi phục, bảo
vệ và giữ gìn môi trường, có ý thức về tầm quan trọng của môi trường trong
sạch đối với sức khoẻ của con người. Qua đó rèn cho học sinh kĩ năng và
hình thành thói quen biết bảo vệ và giữ gìn vệ sinh lớp học, sân trường…
6
* Chương trình tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường qua môn Giáo
dục công dân cấp Trung học phổ thông
- Lớp 10: Tích hợp vào các bài:
+ Bài 6: Khuynh hướng phát triển của sự vật và hiện tượng
+ Bài 10: Quan niệm về đạo đức
+ Bài 15: Công dân với một số vấn đề cấp thiết của nhân
loại
- Lớp11 : Tích hợp vào các bài:
+ Bài 1: Công dân với sự phát triển kinh tế
+ Bài 4: Cạnh tranh trong sản xuất và lưu thông hàng hóa
+ Bài 11: Chính sách dân số và giải quyết việc làm
+ Bài 12: Chính sách tài nguyên và bảo vệ môi trường
- Lớp 12: Tích hợp vào các bài:
+ Bài 2: Thực hiện pháp luật
+ Bài 7: Công dân với các quyền dân chủ
+ Bài 9: Pháp luật với sự phát triển bền vững của đất nước
b. Phương pháp và hình thức dạy học

:
Tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường trong môn giáo dục công

tâm của xã hội loài người hay không?
* Phương pháp nghiên cứu trường hợp điển hình:
- Phương pháp nghiên cứu trường hợp điển hình là phương
pháp sử dụng một câu chuyện có thật hoặc chuyện được viết dựa trên
những trường hợp thường xảy ra trong cuộc sống thực tiễn, để minh
chứng cho một vấn đề hay một số vấn đề.
- Cách thực hiện: Các bước nghiên cứu trường hợp điển hình
có thể là:
- Học sinh đọc (hoặc xem, nghe) về trường hợp điển hình.
- Suy nghĩ về nó.
- Thảo luận về trường hợp điển hình theo các câu hỏi
hướng dẫn của giáo viên.
- Ví dụ minh hoạ:
Để giúp học sinh hiểu được thế nào là nếp sống văn hoá ở cộng
đồng dân cư và ý nghĩa của nếp sống đó (Bài 12. Chính sách tài
nguyên và bảo vệ môi trường – GDCD 11), giáo viên có thể cho học
sinh nghiên cứu tập quán Tết trồng cây ở làng quê Việt Nam hoặc cho
học sinh xem các tranh về môi trường, sau đó tổ chức cho học sinh
thảo luận nhanh các câu hỏi:
9
Học sinh trồng cây gây rừng
+ Qua quan sát tranh, em thấy môi trường Việt Nam như thế nào?
+ Thực trạng môi trường nước ta hiện nay ra sao? Nguyên nhân?
+ Trách nhiệm của chúng ta phải làm gì đối với môi trường?
* Phương pháp giải quyết vấn đề:
- Phương pháp giải quyết vấn đề là xem xét, phân tích những
vấn đề, tình huống cụ thể thường gặp phải trong đời sống hành ngày và
xác định cách giải quyết, xử lí vấn đề tình huống đó một cách có hiệu
quả.
- Cách thực hiện: Phương pháp giải quyết vấn đề có thể thực

hiện hoặc quan sát được.
- Cách thực hiện: Có thể tiến hành đóng vai theo các bước
sau:
- Giáo viên nêu chủ đề, chia nhóm và giao tình huống, yêu cầu
đóng vai cho từng nhóm. Trong đó có quy định rõ thời gian chuẩn bị,
thời gian đóng vai của mỗi nhóm.
- Các nhóm thảo luận chuẩn bị đóng vai.
- Các nhóm lên đóng vai.
- Lớp thảo luận, nhận xét về cách ứng xử và cảm xúc của các vai
diễn; về ý nghĩa của các cách ứng xử.
- Giáo viên kết luận, định hướng cho học sinh về cách ứng xử
tích cực trong tình huống đã cho.
- Ví dụ minh họa:
Khi dạy bài 9: Pháp luật với sự phát triển bền vững của đất nước
– GDCD 12, giáo viên có thể tổ chức cho học sinh đóng vai theo các
tình huống sau:
Tình huống 1: Trên đường đi học, em phát hiện có mấy người
đang cưa trộm cây trong rừng. Em sẽ làm gì?
12
Tình huống 2: Em cùng bạn đi nhặt củi trên rừng. Thấy một
nhóm người đang săn bắt thú rừng. Trong trường hợp đó em sẽ làm gì?
* Phương pháp trò chơi:
- Phương pháp trò chơi là phương pháp tổ chức cho học sinh
tìm hiểu một vấn đề hoặc thể nghiệm những hành động, những thái độ,
những việc làm thông qua một trò chơi nào đó.
- Cách thực hiện:
- Giáo viên phổ biến tên trò chơi, nội dung và luật chơi cho học
sinh.
- Chơi thử (nếu cần thiết).
- Học sinh tiến hành chơi.

nghiệm; phương pháp hoạt động thực tiễn; phương pháp nêu
gương…….
* Chứng minh vấn đề:
Đây là tiết dạy bài giáo dục công dân 11 cụ thể của tôi đã đưa ra giải pháp
khoa học: Biện pháp tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường trong môn Giáo
dục công dân cấp trung học phổ thông:
Bài 12: CHÍNH SÁCH TÀI NGUYÊN VÀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG
Học bài mới
Vấn đề môi trường ở nước ta đã được đảm bảo hay chưa và tình hình
khai thác tài nguyên như thế nào? Đảng và Nhà nước đã có những chính sách
gì để bảo vệ tài nguyên, môi trường, cũng như khai thác và sử dụng tài
nguyên một cách hợp lí? Đó là nội dung của bài học hôm nay…
Hoạt động dạy – học Kiến thức cơ bản
Để học sinh nắm được nội dung mục tiêu,
phương hướng cơ bản của chính sách
TN&BVMT thì giáo viên nêu khái quát tình
hình TN&MT ở nước ta.
- TNTN đa dạng và phong phú
+ Khoáng sản phong phú (dầu mỏ, sắt, bô
xít, thiếc, than…)
+ Đất đai mầu mỡ (phù sa, bazan…)
+ Khí hậu (nhiệt đới ẩm gió mùa)
1. Tình hình tài nguyên, môi
trường ở nước ta hiện nay.
(Đọc thêm)
2. Mục tiêu, phương hướng
cơ bản của chính sách tài
15
+ Rừng rộng, động vật, thực vật có nhiều
loại

của nhà nước.
16
dụng phương pháp thuyết trình kết hợp với
đàm thoại để giúp học sinh hiểu được một
số chính sách quan trọng để bảo vệ môi
trường.
? Theo em Đảng và Nhà nước ta đã đưa
ra những mục tiêu gì để bảo vệ tài nguyên
và môi trường?
- Học sinh trả lời
- Giáo viên nhận xét và kết luận các mục
tiêu lên màn hình máy chiếu.
Vậy để thực hiện được các mục tiêu cơ
bản của chính sách tài nguyên bà bảo vệ
môi trường chúng ta phải có những phương
hướng cơ bản nào.
Giáo viên cho học sinh đọc phần phương
hướng, sau đó cho học sinh thảo luận nhóm
theo các câu hỏi (phiếu học tập) sau đó
chiếu từng phương hướng lên màn hình máy
chiếu theo nội dung câu hỏi thảo luận.
Nhóm 1
? Theo em, Nhà nước phải làm gì để thực
hiện tốt các mục tiêu trên?
+ Thường xuyên giáo dục,
tuyên truyền ý thức bảo vệ tài
nguyên, môi trường cho người
dân.
+ Coi trọng nghiên cứu KHCN,
mở rộng hợp tác quốc tế, khu

được trách nhiệm đối với chính sách tài
3. Trách nhiệm của công dân
đối với chính sách tài nguyên
và bảo vệ môi trường.
- Tin tưởng, ủng hộ chính sách
và pháp luật của Nhà nước về
tài nguyên, môi trường.
- Tích cực tham gia vào các
hoạt động bảo vệ tài nguyên,
môi trường
- Vận động mọi người cùng
tham gia vào các hoạt động bảo
vệ tài nguyên, môi trường
18
nguyên và bảo vệ môi trường giáo viên đưa
ra câu hỏi sau.
? Ở trường, ở lớp, ở nơi em sinh sống có
những hành động tác động xấu đến tài
nguyên, môi trường không? Đó là những
hành động nào? Thái độ của em đối với
hành động đó là gì?
? Công dân có trách nhiệm gì đối với
chính sách tài nguyên và bảo vệ môi
trường?
Giáo viên nhận xét và kết luận chiếu
trách nhiệm của công dân lên màn hình máy
chiếu.
4. Củng cố
- Hệ thống lại kiến thức cơ bản của bài
- Đưa ra câu hỏi sau: Các em cho biết khai thác rừng bừa bãi dẫn đến hậu

Thời gian Khối TSHS Giỏi Khá TB Yếu Kém
SL % SL % SL % SL % SL %
Cuối HKI 10 547 190 34,7 300 54,8 57 10,5 0 0 0 0
11 571 195 34,1 315 55,1 61 10,8 0 0 0 0
12 578 200 34,6 313 54,1 65 11,3 0 0 0 0
Cuối HKII 10 547 192 35,1 318 58,1 37 6,8 0 0 0 0
11 571 200 35,0
341 59,7 30 5,3 0 0
0 0
12 578 205 35,5
348 60,2 25 4,3 0 0
0 0
Như vậy với kết quả trên nếu tiếp tục được thực hiện trong những năm
tới thì tôi nghĩ chất lượng học tập của học sinh sẽ được nâng cao.
d. Đánh giá kết quả của đề tài:
Qua quá trình giảng dạy và nghiên cứu đề tài “ Hiệu quả của
việc lồng ghép giáo dục bảo vệ môi trường trong môn giáo dục công
dân”, đã thu được kết quả như sau:
20
- Học sinh đã hiểu được bản chất của môi trường: tính phức tạp,
quan hệ nhiều mặt, nhiều chiều, tính hữu hạn của tài nguyên thiên
nhiên và môi trường.
- Học sinh nhận thức được ý nghĩa, tầm quan trọng của các vấn đề môi
trường như một nguồn lực để sinh sống, lao động và phát triển của mỗi cá
nhân, cộng đồng, quốc gia và quốc tế. Từ đó có thái độ , tình cảm yêu quý,
tôn trọng môi trường – thiên nhiên; có tình yêu quê hương đất nước, tôn
trọng di sản văn hoá; có thái độ thân thiện với môi trường và ý thức được
hành động trước vấn đề môi trường nảy sinh; có ý thức quan tâm thường
xuyên đến môi trường sống của cá nhân, gia đình và cộng đồng; bảo vệ đa
dạng sinh học, bảo vệ rừng, bảo vệ đất đai, bảo vệ nguồn nước, không khí;

hành động có ích sẽ tích lũy thành giải pháp hoàn chỉnh. Hàng ngày,
mỗi chúng ta đều có những hành động để bảo vệ và giữ gìn vệ sinh
sạch sẽ trường, lớp, nơi công cộng và tiêu dùng tiết kiệm, đó chính là
22
lúc chúng ta đóng góp một phần vào việc cứu nguy cho Trái đất – Ngôi
nhà chung của mọi người hôm nay và cho thế hệ tương lai.
*Bài học kinh nghiệm:
- Tích hợp giáo dục môi trường trong môn Giáo dục công dân là vấn
đề rất quan trọng, cần thực hiện nghiêm túc và có chất lượng. Do đó để có
một giờ dạy tốt, giáo viên phải chuẩn bị chu đáo bài học để làm sau phải
vừa khắc sâu kiến thức vừa có tác dụng giáo dục đạo đức cho học sinh.
- Môi trường hiện nay đang bị ô nhiễm nghiêm trọng, nhưng vẫn còn
nhiều người chưa thực sự quan tâm, hay có người chỉ vì lợi ích riêng mà
quên đi trách nhiệm cuộc sống chung của bao người. Vì vậy đòi hỏi chúng
ta phải trang bị cho các em những kiến thức về môi trường.
- Bằng sự nổ lực học hỏi và đổi mới phương pháp dạy học và dự giờ của
đồng nghiệp, đã giúp bản thân thành công trong việc lồng ghép môi
trường vào bài dạy
2. Đề xuất.
- Đối với trường học: Vấn đề thiết thực nhất là nhà trường “xanh, sạch, đẹp” ,
vận động các em tham gia xây dựng bảo vệ trường, lớp, vườn trường, vườn
hoa, cảnh quan nơi các em ở. Có ý thức bảo vệ và vận động mọi người cùng
bảo vệ môi trường. Đồng thời hình thành ở các em lòng yêu quê hương đất
nước, yêu thích thiên nhiên, có ý thức bảo vệ thiên nhiên môi trường xung
quanh mình.
23
Hàng tháng, có một buổi cố định cho học sinh ra quân dọn sạch trường học
và các khu vực lân cận.
Đưa chương trình giáo dục về môi trường vào các tiết học chính khóa và
ngoại khóa.

2. Đề xuất…………………………………………………………… trang
16
MỤC LỤC …………………………………………………………………trang
17
XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN
VỊ
Thanh Hóa, ngày tháng năm 2013
Tôi xin cam đoan sáng kiến kinh
nghiện của mình viết, không sao chép
nội dung của người khác.
25