Sáng kiến kinh nghiệm
Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam
độc lập- tự do- hạnh phúc
***
Bản cam kết
I.Tác giả
- Họ và tên: Nguyễn Thị Mơ
- Ngày, tháng, năm sinh: 25- 10- 1984.
- chức vụ: giáo viên.
- đơn vị: Trờng mầm non Lu Kiếm.
- điện thoại: 01213062812
II.Sản phẩm
Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lợng hoạt động kể truyện đồng thoại
cho trẻ 5- 6 tuổi .
III.Cam kết
Tôi xin cam kết sáng kiến kinh nghiệm này là sản phẩm của cá nhân tôi. Nếu
có xảy ra tranh chấp về quyền sở hữu đối với một phần hay toàn bộ sáng kiến kinh
nghịêm, tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trớc lãnh đạo đơn vị, lãnh đạo sở giáo
dục và đào tạo về tính trung thực của bản cam kết này.
Thuỷ Nguyên, ngày 25 tháng 2 năm 2010
Ngời viết cam kết
Nguyễn Thị Mơ
Nguyễn Thị Mơ - Trờng mầm non Lu Kiếm
1
Sáng kiến kinh nghiệm
I. đặt vấn đề.
1.Lý do chọn đề tài:
Văn học là một hình thức văn hoá nghệ thuật không thể thiếu trong đời sống
của trẻ thơ. Văn học chứa đựng những tri thức về cuộc sống, đa trẻ đến những chân
trời mới. đó chính là thế giới của cuộc sống thực tại bao gồm thiên nhiên, xã hội,
con ngời đợc diễn tả, biểu đạt trong những hình thức đa dạng, phong phú. Có thể

xây dựng một số biện pháp để nâng cao nâng cao chất lợng hoạt động kể truyện
đồng thoại của trẻ 5- 6 tuổi.
- Một số kết quả đạt đợc.
- Một số bài học kinh nghiệm.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Phân tích, tổng hợp các tài liệu về truyện đồng thoại
- Quan sát hoạt động làm quen trẻ với truyện đồng thoại của trẻ 5- 6 tuổi ở trờng
mầm non Lu Kiếm.
- Đa ra một số biện pháp nâng cao chất lợng của hoạt động kể truyện đồng thoại
cho trẻ 5- 6 tuổi.
- Tổng hợp một số kết quả đạt đợc.
- Đa ra một số bài học kinh nghiệm trong việc tổ chức và nâng cao chất lợng
của hoạt động kể truyện đồng thoại.
II. Nội dung.
1. Cơ sở lý luận của đề tài:
1.1.Truyện đồng thoại với trẻ mầm non:
đồng thoại là thể truyện cho trẻ em trong đó các loài vật và các vật vô tri đ-
ợc nhân cách hoá để tạo nên một thế giới thần kỳ, thích hợp với trí tởng tợng của
các em ( theo từ điển Tiếng Việt- NXB đà nẵng)
Truyện đồng thoại đợc coi là một thể loại đặc biệt của văn học thiếu nhi, đó là
sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa yếu tố hiện thực và tởng tợng. Nhân vật chính trong
truyện thờng là các loài vật, thực vật, và các vật vô tri, vô giác đợc nhân cách hoá
để tạo nên một thế giới vừa h vừa thực. Qua cái thế giới vừa h vừa thực đó, truyện
đồng thoại nhằm biểu hiện cuộc sống sinh hoạt của con ngời.
Nguyễn Thị Mơ - Trờng mầm non Lu Kiếm
3
Sáng kiến kinh nghiệm
Truyện đồng thoại có ý nghĩa rất lớn trong việc giáo dục trẻ mẫu giáo. Trớc hết,
truyện cung cấp cho trẻ những hiểu biết về thế giới tự nhiên xung quanh. Trẻ đợc
tiếp xúc với vô vàn các loài động vật, các loài thực vật trong thế giới tự nhiên với

dẫn trẻ thơ và trở thành một trong những phơng tiện giáo dục toàn diện nhân cách
trẻ.
1.2.đặc điểm lĩnh hội truyện đồng thoại ở trẻ 5- 6 tuổi.
Trẻ mẫu giáo, đặc biệt là trẻ 5- 6 tuổi rất yêu thích truyện đồng thoại. đây là
giai đoạn các hệ cơ quan trong cơ thể trẻ đã bắt đầu hoàn thiện cả về cấu tạo lẫn
chức năng. Theo Mukhina trẻ đã có thể phân biệt đợc ngôn ngữ của ngời kể và
ngôn ngữ của các nhân vật trong truyện, nh vậy cảm xúc về ngôn ngữ và năng lực
biểu cảm bằng ngôn ngữ của trẻ đã phát triển khá. Và t duy của trẻ đã có một bớc
ngoặt cơ bản đó là sự chuyển t duy từ bình diện bên ngoài vào bình diện bên trong,
trẻ đã biết sử dụng ngôn ngữ để suy nghĩ với t cách là nội dung và công cụ t duy.
Trẻ đã biết phân tích, tổng hợp không chỉ dừng lại ở việc nhận biết đồ vật, hình ảnh
mà ngay cả từ ngữ. điều đó có nghĩa là trẻ không chỉ nhận biết các sự vật, hiện t-
ợng nghệ thuật, thích mô phỏng lời nói, hành động của các nhân vật mà trẻ bắt đầu
biết so sánh, phân tích các nhân vật trong tác phẩm và các tác phẩm khác, từ đó
nhận thức về nhân vật một cách sâu sắc. Tuy nhiên các biểu tợng và hình tợng
trong đầu trẻ vẫn còn gắn liền với hành động và chi phối mạnh mẽ bởi cảm xúc,
tình cảm. Trẻ 5- 6 tuổi rất giàu xúc cảm cùng với cái nhìn vô t, hồn hậu trớc cuộc
sống càng giúp trẻ dễ dàng thâm nhập vào các tình tiết trong câu chuyện, hoá thân
vào các nhân vật. Chính vì thế trẻ 5-6 tuổi hoàn toàn có thể lĩnh hội truyện đồng
thoại qua việc đọc, kể của cô giáo.
Tuy nhiên cách lĩnh hội truyện đồng thoại ở trẻ có một số đặc điểm sau:
Trẻ tiếp nhận truyện đồng thoại mang tính gián tiếp do trẻ cha biết đọc, biết viết
nên trẻ biết đến truyện đồng thoại hoàn toàn phụ thuộc vào việc đọc, kể của cô
giáo. do đó không phát huy đợc khả năng tri giác giữa chữ viết và âm thanh, giữa
kí hiệu và nghĩa, phần nào giảm năng lực ghi nhớ và liên tởng của trẻ. Cho nên giáo
viên cần phát triển tính tập trung nghe của trẻ, giúp trẻ biết nghe đến cùng một câu
chuyện mà không bị phân tán.
Bên cạnh đó, sự tiếp nhận Tđt ở trẻ mang đậm màu sắc xúc cảm. Chính điều
này giúp trẻ nhanh chóng biểu lộ cảm xúc của mình khi nghe cô kể truyện đồng
Nguyễn Thị Mơ - Trờng mầm non Lu Kiếm

2. Thực trạng:
Trong chơng trình làm quen trẻ với tác phẩm văn học ở trờng mầm non có rất
nhiều truyện đồng đã lựa chọn để dạy trẻ nh: Bác gấu đen và hai chú thỏ, Chú
Nguyễn Thị Mơ - Trờng mầm non Lu Kiếm
6
Sáng kiến kinh nghiệm
dê đen, Thỏ xám tìm bạn, Trong một hồ nớc, ếch xanh và cóc vàng, Mực
con tìm mẹ, Quả táo của ai, Tuy nhiên qua quá trình trao đổi với các giáo viên
trong và ngoài trờng, tôi nhận thấy các giáo viên đều không biết tên gọi của thể loại
truyện này. Việc này đã làm ảnh hởng rất lớn đến việc tổ chức các giờ học. Bởi vì
chỉ có nắm đợc đặc trng của các thể loại truyện mới giúp giáo viên tìm ra các biện
pháp đọc kể phù hợp.
Qua quá trình chủ nhiệm lớp, tôi cũng nhận thấy trẻ lớp tôi rất thích nghe kể
truyện đồng thoại. Trong quá trình tiếp xúc với truyện trẻ tỏ ra rất thích thú và thể
hiện ngay các cảm xúc của mình với từng nhân vật, các tình tiết trong truyện. Tuy
nhiên sau đó nhiều trẻ không nhớ đợc hết các tình tiết chính trong truyện, trả lời
câu hỏi cha mạch lạc và nhiều trẻ không kể lại đợc truyện mà trẻ đã đợc nghe nhiều
lần.
Khi nghiên cứu đề tài này, tôi đã gặp một số thuận lợi và khó khăn sau:
Thuận lợi:
- Trẻ mẫu giáo rất thích nghe kể truyện đồng thoại.
- Bản thân tôi cũng rất yêu thích mảng truyện đồng thoại và có mong muốn
tìm tòi các biện pháp để nâng cao hiệu quả của việc kể mảng truyện này.
- Tôi đợc tiếp xúc với nhiều sách báo viết về truyện đồng thoại của nhà văn
Võ Quảng, Tô Hoài, TS Lã Thị Bắc Lý
- Tôi luôn đợc sự ủng hộ, quan tâm của Ban giám hiệu nhà trờng cùng với
các bạn đồng nghiệp.
Khó khăn:
- Hiện nay cha có tài liệu nào nói về phơng pháp kể truyện đồng thoại và
nhiều giáo viên không biết đến tên gọi của thể loại truyện này nên cha đi sâu

trẻ. Bên cạnh đó truyện đồng thoại viết về những loài động vật, thực vật và các vật
xung quanh trẻ nên rất phù hợp với những chủ đề, chủ điểm mà trẻ đang học. Nên
tuỳ từng chủ điểm tôi chọn lựa những câu chuyện phù hợp để kể cho trẻ nghe. Ví
dụ nh trong chủ điểm Trờng mầm non tôi có thể chọn truyện Mèo hoa đi học,
Học trò của cô giáo chim Khách, Gà tơ đi học Hay trong chủ điểm Gia
đình, tôi chọn truyện : Mực con tìm mẹ, Bồ Nông có hiếu, Kể chuyện
mẹ Hoặc trong chủ điểm Nghề nghiệp tôi chọn truyện Bác sĩ chim, Lợn
và Cừu, Nhà rùa ở đâu
3.2. Biện pháp tạo môi trờng đồng thoại.
Nguyễn Thị Mơ - Trờng mầm non Lu Kiếm
8
Sáng kiến kinh nghiệm
Theo tôi, muốn thu hút ngay trẻ vào câu chuyện mình muốn kể cái nên làm đầu
tiên là tạo môi trờng đồng thoại. Vì vậy khi tiến hành kể một câu chuyện đồng
thoại nào đó, tôi bố trí, tạo dựng không gian thu nhỏ của câu chuyện. Tôi có thể
xây dựng mô hình hoặc tranh ảnh về các nhân vật trong truyện tại nơi tôi sẽ kể cho
trẻ nghe. Biện pháp này sẽ làm tăng cờng sức nghe và trờng lắng nghe cho trẻ,
góp phần nâng cao năng lực cảm thụ truyện đồng thoại cho trẻ. Biện pháp này
nhằm cuốn hút trẻ vào môi trờng nghệ thuật của câu chuyện, kích thích trí tởng t-
ợng bay bổng kì diệu của trẻ. Chẳng hạn nh khi kể câu chuyện Chú dê đen tôi
tạo dựng khung cảnh của một khu rừng bằng phông ảnh to có kèm theo tiếng gió
thổi và suối chảy róc rách trong đàn Organ. Qua quan sát tôi nhận thấy trẻ lớp tôi
rất thích thú và hăng say nghe tôi kể chuyện. Trẻ cũng cảm thấy mình nh đang
đựơc gặp gỡ các nhân vật và chứng kiến các tình tiết diễn ra trong truyện. Cũng nh
khi kể truyện Mực con tìm mẹ tôi cũng tạo một khung cảnh dới lòng đại dơng
với những nhân vật trong truyện bằng mô hình và tranh ảnh, con rối. Kết quả nhận
thấy trẻ lớp tôi rất thích nghe kể câu chuyện này và ghi nhớ rất tốt các tình tiết
trong câu chuyện.
3.3. Sử dụng phối hợp nhiều biện pháp, hình thức kể chuyện.
do trẻ cha biết đọc nên việc tiếp xúc với truyện đồng thoại hoàn toàn phụ thuộc

vọng của bác Gấu.
Bên cạnh đó tôi còn kể diễn cảm kết hợp với sử dụng các hình tợng trực quan nh
tranh ảnh, con rối, mô hình hoặc dạng phim hoạt hình đợc thiết kế trên các phần
mềm tin học. Biện pháp này làm chính xác hoá các biểu tợng trẻ đã tiếp thu đợc
qua ngôn ngữ biểu cảm của cô, làm tăng sự gần gũi giữa trẻ với các nhân vật trong
truyện. Tuy nhiên khi sử dụng đồ dùng trực quan tôi phải sử dụng thật khéo léo và
kết hợp hài hoà với lời kể để không làm gián đoạn quá trình tiếp xúc tác phẩm của
trẻ và không làm trẻ bị phân tán.
đối với tác phẩm hay có nhiều đoạn miêu tả sinh động, có những câu văn hay,
ngôn ngữ dí dỏm tôi còn kết hợp giữa kể diễn cảm và đọc đoạn trích. Biện pháp này
giúp trẻ đợc tri giác ngôn ngữ văn học viết súc tích, chuẩn xác, trẻ nhận thấy sự
hoàn hảo của câu, từ trong tiếng Việt.
Nh vậy có rất nhiều hình thức, nhiều cách thức kể truyện đồng thoại. Tuỳ từng
câu chuyện mà tôi chọn những hình thức, biện pháp phù hợp để kết hợp trong giờ
kể truyện đồng thoại cho trẻ nghe, tuy nhiên biện pháp chủ đạo vẫn là biện pháp kể
chuyện diễn cảm. do đó tôi luôn có ý thức tự luyện tập, trau chuốt giọng kể, ngữ
Nguyễn Thị Mơ - Trờng mầm non Lu Kiếm
10
Sáng kiến kinh nghiệm
điệu kể cho bản thân và tìm hiểu kỹ về tác phẩm để tìm ra cách kể phù hợp với từng
câu chuyện, tính cách của các nhân vật mình thể hiện.
3.4. Sử dụng hệ thống câu hỏi gợi mở khi trò chuyện trao đổi với trẻ về nội
dung tác phẩm.
Việc đặt các câu hỏi trong giờ kể chuyện giúp trẻ ghi nhớ nội dung truyện.
Những câu hỏi đặt ra với trẻ không tách rời khỏi nội dung câu chuyện, buộc trẻ
phải suy nghĩ, hồi tởng về những sự kiện đã mô tả dựa trên sự tiếp thu nhạy cảm
hình tợng nghệ thuật. Thông qua những câu hỏi của cô giáo trẻ nhớ lại những gì
mình đã đợc nghe kể, giúp trẻ nắm rõ hơn các tình tiết, diễn biến của câu chuyện và
đợc thể hiện những suy nghĩ, những đánh giá của mình về các nhân vật, các sự kiện
trong truyện. để hiểu đợc t tởng của tác phẩm, trong quá trình trao đổi với trẻ, cô

là giúp cho ngôn ngữ của trẻ mạch lạc hơn, trau chuốt hơn và thể hiện những cảm
xúc, cảm nhận của trẻ về câu chuyện. Ngoài ra trao đổi với trẻ về tác phẩm, cô giáo
không chỉ giúp trẻ độc lập nói lên những suy nghĩ, đánh giá của mình về những sự
kiện hành động mô tả trong câu chuyện mà còn giúp trẻ tranh luận, thảo luận về
một tình huống hoặc một ấn tợng mà chúng thu đợc khi nghe kể. Chẳng hạn nh khi
trao đổi với trẻ về nội dung truyện Bác Gấu đen và hai chú thỏ, tôi có thể đặt câu
hỏi Con có yêu bạn Thỏ Nâu không? Vì sao?. Trong câu hỏi này sẽ có hai cách
đánh giá hành động nhân vật, hai cách trả lời khác nhau. Nh ở lớp tôi, có trẻ thì trả
lời trẻ không yêu bạn Thỏ Nâu vì bạn không cho bác Gấu vào nhà trú ma, còn
những trẻ còn lại thì cho rằng bạn Thỏ Nâu đã biết xin lỗi bác gấu và hối hận về
những hành động của mình nên vẫn đáng yêu. Sau đó, tôi giúp trẻ thoả thuận và
thống nhất ý kiến giúp trẻ: Bạn Thỏ Nâu tuy lúc đầu không cho bác Gấu vào nhà
trú ma nhng sau đó bạn đã rất hối hận và biết xin lỗi bác Gấu, bác Gấu cũng đã tha
lỗi cho bạn Thỏ Nâu nên bạn Thỏ Nâu vẫn xứng đáng đợc các bé yêu mến. Nh vậy
hệ thống câu hỏi gợi mở trong giờ kể chuyện giúp trẻ hiểu rõ hơn nội dung, t tởng,
những bài học đạo đức đợc thể hiện trong tác phẩm, kích thích, phát triển các thao
tác t duy cho trẻ, trau dồi thêm lời ăn tiếng nói cho trẻ, giúp trẻ học đợc cách đặt
câu hỏi cần thiết và đơn giản.
3.5. Sử dụng biện pháp mang tính vui chơi.
Vui chơi là một con đờng để trẻ lĩnh hội kiến thức, tạo động cơ cho trẻ tham
gia các hoạt động. Sử dụng vui chơi trong giờ kể chuyện đồng thoại chính là thực
hiện theo phơng châm học mà chơi trong giáo dục mầm non. Những trò chơi
hoặc những tình huống chơi trong giờ kể truyện đồng thoại có thể giúp trẻ củng cố
lại câu chuyện hoặc tạo trạng thái vui vẻ, thích thú trong hoạt động. Hơn nữa,
Nguyễn Thị Mơ - Trờng mầm non Lu Kiếm
12
Sáng kiến kinh nghiệm
truyện đồng thoại thờng viết về vạn vật gần gũi đợc nhân cách hoá nên có những
tình tiết rất vui tơi, dí dỏm nên rất thích hợp để lồng ghép những trò chơi hoặc
những tình huống chơi trong quá trình kể chuyện. Chẳng hạn, sau khi kể cho trẻ

đặc điểm, tập tính của chúng. Ví dụ nh tập tính ngủ đông của loài nhím Chính nhờ
những kiến thức mà trẻ thu nhận đợc trong quá trình trao đổi trớc sẽ giúp trẻ dễ
dàng hiểu đợc những tình huống trong truyện. Hoặc trẻ có thể vận dụng những kinh
nghiệm của mình để dễ dàng thâm nhập vào các tình huống trong câu chuyện.
Chẳng hạn nh Vì sao Mực con khi khóc lại làm tối đen một vùng nớc. Nếu trẻ đã
đợc cung cấp kiến thức về tập tính của loài mực, trẻ sẽ dễ dàng lý giải đợc câu hỏi
này. Còn những trẻ cha biết thì qua câu chuyện này,trẻ sẽ biết đợc một đặc thù của
loài mực đó là phun ra chất có màu đen giống nh mực để lẩn trốn những nguy hiểm
xung quanh mình. Hay nh khi giải thích vì sao bạn nhím lại rời xa bạn thỏ xám
suốt mùa đông trẻ sẽ vận dụng những hiểu biết của mình về tập tính ngủ đông của
loài nhím để trả lời cho câu hỏi.
Bên cạnh đó, tôi còn sử dụng tạo hình vào cuối tiết học nh cho trẻ vẽ lại những
ấn tợng của mình về các nhân vật, tình tiết trong câu chuyện. Ngoài ra còn có thể
sử dụng những câu thành ngữ, tục ngữ để khái quát lại nội dung câu chuyện càng
giúp trẻ khắc sâu các ấn tợng về tác phẩm, bởi vì mỗi một câu chuyện đồng thoại
đều ẩn chứa một bài học đạo đức sâu sắc. Chẳng hạn có thể khái quát nội dung
truyện Có một bầy hơu bằng câu tục ngữ Thơng ngời nh thể thơng thân. Hoặc
sau khi đàm thoại với trẻ về nội dung truyện Bồ nông có hiếu cô có thể khái quát
lại ý nghĩa của truyện bằng câu ca dao:
Công cha nh núi Thái Sơn.
Nghĩa mẹ nh nớc trong nguồn chảy ra
Một lòng thờ mẹ kính cha
Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con
Có nhiều lúc khi nhắc đến câu tục ngữ, ca dao này trẻ lại liên hệ đến câu chuyện
thân quen mà trẻ đã đợc nghe. Từ đó giúp trẻ làm quen và hiểu lời ăn tiếng nói
hàng ngày, cũng nh khắc sâu bài học đạo đức trong câu chuyện. Bên cạnh đó, với
nhiều câu chuyện tôi còn sử dụng những bài hát ý nghĩa phù hợp với nội dung
truyện vào cuối tiết học để củng cố lại những ấn tợng của trẻ đồng thời thay đổi
trạng thái, tâm thế cho trẻ.
Trên đây là một số kinh nghiệm của tôi trong quá trình tổ chức hoạt động kể

5.5.Nên sử dụng các biện pháp có tính vui chơi trong giờ kể chuyện đồng thoại
để thay đổi trạng thái hoạt động, tăng cảm xúc cho trẻ và giúp củng cố các kiến
thức trong truyện.
Nguyễn Thị Mơ - Trờng mầm non Lu Kiếm
15
Sáng kiến kinh nghiệm
5.6.Khi kể và tìm hiểu truyện đồng thoại cần kết hợp với các kiến thức của một
số lĩnh vực khác có liên quan đến câu chuyện để khai thác các giá trị của
truyện.
Trên đây là một số kinh nghiệm của tôi trong việc nâng cao chất lợng của hoạt
động kể truyện đồng thoại cho trẻ 5- 6 tuổi. Rất mong đợc sự tham gia, góp ý của
ban thi đua xét duyệt nhà trờng, ban thi đua phòng giáo dục- đào tạo huyện Thuỷ
Nguyên và sở giáo dục - đào tạo Hải Phòng để tôi có thêm nhiều kinh nghiệm hay
hơn nữa, góp phần nâng cao chất lợng của hoạt động kể truyện đồng thoại nói riêng
và nâng cao chất lợng của hoạt động làm quen trẻ với tác phẩm văn học trong trờng
mầm non.
Tôi xin chân thành cảm ơn. Lu Kiếm, ngày 25 tháng 2 năm 2010
Ngời viết

Nguyễn Thị Mơ
Nguyễn Thị Mơ - Trờng mầm non Lu Kiếm
16
Sáng kiến kinh nghiệm
Tài liệu tham khảo
1. Truyện viết cho thiếu nhi- Võ Quảng.
2. Văn học thiếu nhi- TS. Lã Thị Bắc Lý
3. Phơng pháp làm quen với tác phẩm văn học- PGS. TS Hà Nguyễn Kim Giang.