MỘT SỐ KINH NGHIỆM NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
DẠY PHÂN MÔN TẬP ĐỌC LỚP 4-5
A. Phần mở đầu:
I. Lý do chọn đề tài.
Trong những năm gần đây, Nghị quyết của Đảng và các văn kiện của Nhà nước,
của Bộ giáo dục và đào tạo đều đưa ra mục đích là giáo dục học sinh trở thành
con người toàn diện “Đức – Trí – Văn - Thể - Mỹ”. Để đạt được mục đích này,
nhiệm vụ của người giáo viên giáo dục đạo đức cho học sinh thì giáo viên còn
phải cung cấp cho học sinh một vốn hiểu biết về văn hóa thông qua tất cả các
môn học.

Tiếng việt – Tiếng mẹ đẻ có vai trò cực kỳ quan trọng đối với đời sống cộng đồng
và đời sống mỗi con người. Đối với đời sống cộng đồng đó là công cụ để giao
tiếp, tư duy. Đối với con người, đặc biệt là trẻ em nó càng có vai trò quan trọng
hơn. Do có tầm quan trọng như thế nên Tiếng Việt đã trở thành một môn học
được giảng dạy trong trong nhà trường và đặc biệt được quan tâm hơn ở cấp
tiểu học.Tiếng Việt có tính chất hai mặt, nó vừa là đối tượng học tập của học sinh
vừa là phương tiện để học sinh học tập các môn khác, để học sinh giao tiếp, tư
duy.
Trong các môn học thì môn Tiếng Việt có nhiệm vụ hình thành năng lực hoạt
động ngôn ngữ cho học sinh. Năng lực hoạt động ngôn ngữ được thể hiện qua
bốn kỹ năng: Nghe – Nói - Đọc - Viết”. Trong đó đọc là một kỹ năng chuyển dạng
chữ viết sang lời nói có âm thanh và thông hiểu nó. Nếu không biết đọc thì con
người không thể tiếp thu nền văn minh của loài người, không thể sống một cuộc
sống bình thường, có hạnh phúc với đúng nghĩa của từ này trong xã hội hiện đại.
Biết đọc, con người đã nhân khả năng tiếp nhận lên nhiều lần. Không biết đọc,
con người sẽ không có điều kiện hưởng thụ sự giáo dục mà xã hội dành cho họ,
không thể hình thành một nhân cách toàn diện. Vậy đọc thì phải đọc như thế
nào? Đọc ra sao? Đó mới là điều quan trọng.
Vì những lẽ trên, phân môn Tập đọc trong trường tiểu học có tầm quan trọng rất
lớn. Học tập đọc là một đòi hỏi đầu tiên đối với học sinh đi học. Đầu tiên học sinh

lượng về mối quan hệ giữa cao độ, trường độ, cường độ, chỗ ngắt…của đoạn, bài
chưa được xác định. Vì vậy để dạy tốt phân môn Tập đọc cần phải có nhiều biện
pháp cụ thể dựa theo nguyên tắc và tình hình thực tế của học sinh tại địa bàn mà
giáo viên đang công tác, nhằm đảm bảo được mục tiêu của phân môn Tập đọc
nói riêng và môn Tiếng Việt ở trường tiểu học nói chung.
2 Cơ sở thực tiễn
2.1 Những thuận lợi cơ bản và khó khăn
+ Thuận lợi:
- Nhà trường có máy chiếu phục vụ cho công tác giảng dạy.
- Nhà trường đã tổ chức những buổi chuyên đề về phân môn Tập đọc
- Giáo viên nhiệt tình trong công tác, có vốn từ ngữ về Tiếng Việt nhất
định.
- Có nhiều bài Tập đọc phù hợp với lứa tuổi học sinh tiểu học gây hứng
thú cho các em khi học bài.
- HS ngoan đã có sự chuẩn bị bài theo yêu cầu của giáo viên.
- HS có vốn từ ngữ về Tiếng Việt nhất định.
+ Khó khăn:
- Học sinh ngắt nghỉ lung tung khi đọc bài.
- Học sinh mắc lỗi đọc sai ở cả ba miền nên giáo viên phải chuẩn bị và
có hướng sửa sai nhiều.
- Học sinh chưa biết thể hiện diễn cảm văn bản khi chưa có sự hướng
dẫn của giáo viên.
- Có những bài tập đọc đòi hỏi học sinh phải có óc tưởng tưởng, phải
đọc nhiều lần mới hiểu.
II. Mục đích và phương pháp nghiên cứu.
1. Mục đích nghiên cứu:
Nhằm giúp các em học sinh lớp 4-5 hứng thú, đọc, cảm nhận văn bản tốt
hơn . Để những tiết học Tập đọc lớp 4 – 5 đạt kết quả cao nhất.
2. Phương pháp nghiên cứu :
Để thực hiện đề tài này, tôi đã sử dụng các phương pháp sau :

tiếng, từ nên ngắt hơi chưa đúng, chưa biết nhấn giọng ở những từ ngữ gợi cảm,
gợi tả dẫn đến chưa thể hiện được cách đọc diễn cảm bài đọc.
Nhiều học sinh khi đọc một văn bản chưa biết thể hiện diễn cảm, các em chỉ biết
thể hiện diễn cảm khi có sự gợi ý của giáo viên.
2. Đối với giáo viên: Đôi khi giáo viên chuẩn bị bài chưa được chu đáo. Tranh
ảnh, đồ dùng học tập chưa phong phú, hình thức tổ chức tiết học chưa sinh
động.
Thời gian hạn chế nên việc rèn đọc cá nhân chưa nhiều cho tất cả các đối tượng
học sinh trong lớp.
Hướng dẫn học sinh đọc diễn cảm còn qua loa, chỉ trú trọng vào từng bài cụ thể
chưa khái quát thành dạng tổng hợp.
II. Các biện pháp giải quyết vấn đề.
Trải qua nhiều năm giảng dạy và áp dụng các biện pháp khác nhau để rèn cho
học sinh học tốt môn Tập đọc, tôi xin đưa ra một số biện pháp dạy môn Tập đọc
như sau:
1. . Tổ chức dạy đọc thành tiếng.
*Chuẩn bị cho việc dạy đọc:
Giáo viên hướng dẫn học sinh tư thế ngồi đọc. Khi ngồi đọc phải ngồi ngay ngắn,
khoảng cách từ mắt đến sách từ 30cm đến 35cm, cổ và đầu thẳng. Ở lớp, khi cô
giáo gọi đọc, học sinh phải bình tĩnh, tự tin, không hấp tấp đọc ngay.
- Rèn đọc đúng: Giáo viên phải nói đến tiêu chí cường độ và tư thế khi đọc, tức là
rèn đọc to, đọc đàng hoàng. Cho học sinh biết khi mình đọc thành tiếng là người
đọc có thể đọc cho mình hoặc cho người khác hoặc cho cả hai. Đọc và phát biểu
trong lớp là hai hình thức giao tiếp giúp cho các em có sự tự tin cần thiết. Khi đọc
thành tiếng các em phải tính đến người nghe. Đọc không phải chỉ cho mình cô
giáo mà để cho tất cả các bạn cùng nghe nên cần đọc đủ lớn cho tất cả những
người này nghe rõ. Những hoàn toàn không có nghĩa là phải đọc quá to hoặc gào
lên. Đối với học sinh đọc quá nhỏ “lí nhí”, giáo viên cần tập cho học sinh đọc to
chừng nào bạn ở xa nhất trong lớp nghe thấy mới thôi. Giáo viên nên cho học
sinh đứng lên bảng để đối diện với những người nghe. Tư thế đọc phải vừa đàng

Đối với những văn bản nước ngoài giáo viên hướng dẫn thật cụ thể cách đọc
những từ được phiên âm thành tiếng Việt: như Lê –ô – nác – đô đa Vin – xi, Vê –
rô – ki – ô, Bu – ra – ti – nô, Tooc – ti – la…
Để thực hiện tốt yêu cầu luyện đọc đúng, trước khi lên lớp giáo viên phải dự tính
để ngăn ngừa các lỗi khi đọc. Tùy đối tượng học sinh, giáo viên xác định các lỗi
phát âm mà học sinh địa phương dễ mắc phải để định ra các tiếng, từ, cụm từ,
câu khó để cho những học sinh đó luyện đọc Tức là giáo viên phải có sự chuẩn
bị bài tốt.
Khi lên lớp, đầu tiên giáo viên đọc mẫu (nếu giáo viên có giọng đọc không tốt,
chưa chuẩn thì có thể gọi học sinh có giọng đọc tốt, phát âm chuẩn đọc mẫu cho
cả lớp nghe), cuối cùng cho học sinh đọc cá nhân các tiếng, từ khó. Đối với cách
ngắt nghỉ câu, giáo viên cũng hướng dẫn tương tự như đọc đúng âm, tiếng, từ.
Ngoài ra giáo viên nên có sự sắp xếp các đối tượng học sinh ngồi 3 miền xen kẽ
vào nhau để tạo điều kiện cho các em có sự giao tiếp, giúp nhau sửa sai khi đọc.
Đối với văn bản: Đọc đúng là sự tái hiện mặt âm thanh của bài đọc một cách
chính xác, không có lỗi. Đọc đúng là không đọc thừa, không đọc sót từng âm,
vần, tiếng. Đọc phải thể hiện đúng hệ thống ngữ âm chuẩn, tức là đọc đúng âm
chính (không đọc theo cách phát âm địa phương lệch chuẩn). Đọc đúng bao gồm
về đọc đúng các âm, thanh (đúng âm vị), ngắt nghỉ hơi đúng chỗ (đọc đúng ngữ
điệu).
* Luyện đọc nhanh: Đọc nhanh là đọc không ê a, ngắc ngứ, không vừa đọc
vừa đánh vần. Đọc nhanh thực sự có ích khi nó không tách rời việc hiểu rõ điều
được đọc. Khi đọc phải xác định được tốc độ đọc nhanh nhưng để cho người
nghe hiểu kịp được.
Biện pháp luyện đọc nhanh: Giáo viên hướng dẫn học sinh làm chủ tốc độ đọc
bằng cách đọc mẫu để học sinh đọc theo tốc độ đã định. Đơn vị đọc nhanh là
cụm từ, câu, đoạn, bài. Ngoài ra còn biện pháp đọc nối tiếp trên lớp, đọc nhẩm
có sự kiểm tra của giáo viên, của bạn bè để điều chỉnh tốc độ đọc. Giáo viên nêu
yêu cầu tốc độ đọc cho phù hợp với từng thời điểm trong năm học phù hợp với
chuẩn kiến thức kĩ năng của Bộ. Giáo viên đo tốc độ đọc bằng cách chọn sẵn bài

- Chuẩn bị cho việc đọc thầm: Về tư thế ngồi đọc như tư thế ngồi đọc tiếng.
- Quá trình đọc thầm: Kỹ năng đọc thầm phải được chuyển dần từ ngoài vào
trong, từ đọc to đến đọc nhỏ, đến đọc mấp máy môi (không thành tiếng), đến
đọc hoàn toàn bằng mắt, không mấp máy môi (đọc thầm).
Giáo viên cần kiểm soát quá trình đọc thầm của học sinh bằng cách quy định thời
gian đọc thầm cho từng đoạn và bài. Học sinh đọc xong báo cáo cho giáo viên
biết, từ đó giáo viên điều chỉnh tốc độ đọc thầm.
- Đọc hiểu: Kết quả của đọc thầm là học sinh phải hiểu nghĩa của từ, cụm từ,
câu, đoạn, bài. Tức là toàn bộ những gì được đọc. Với yêu cầu này giáo viên phải
chuẩn bị cho mình về vốn từ Tiếng Việt để chọn từ giải thích cho phù hợp, đồng
thời phải chuẩn bị để sẵn sàng giải đáp cho học sinh về bất cứ từ nào trong bài
mà các em yêu cầu bằng cách tham khảo từ điển Tiếng Việt. Cần có biện pháp
giúp học sinh phát hiện ra những từ có tín hiệu nghệ thuật. Đó là những từ giàu
màu sắc biểu cảm như các từ láy, các từ đa nghĩa, những từ mang nghĩa bóng. Ví
dụ tính đa nghĩa của từ “sáng” là chỗ làm nên cái hay của hai câu thơ:
Cửa vuông mở rộng khung trời
Giữa đêm mà vẫn thấy đời sáng sao!
Cần giúp học sinh phát hiện ra câu quan trọng của bài, những câu nêu ý chung
của bài. Cần tìm được mối liên hệ bên trong của bài để học sinh thấy được ý
nghĩa hàm ẩn của nó chứ không phải chỉ có ý nghĩa biểu hiện.
III. Hiệu quả áp dụng.
Qua việc áp dụng các biện pháp trên vào việc dạy học môn Tập đọc, tôi nhận
thấy khả năng đọc của nhiều em tiến bộ hơn, hạn chế rất nhiều về tình trạng vừa
đọc vừa đánh vần và khắc phục được rất nhiều lỗi đọc sai do âm ngữ địa
phương. Nhiều em biết đọc diễn cảm thể hiện nội dung bài đọc. Học sinh hứng
thú trong tiết học tập đọc hơn, kỹ năng đọc của các em tiến bộ rõ rệt qua các kỳ
thi, 100% học sinh đạt từ điểm trung bình trở lên. Qua đó giúp các em thêm yêu
môn Tiếng Việt, yêu thiên nhiên, yêu đất nước, con người. Việc học tốt phân môn
Tập đọc còn giúp các em học tốt các môn học khác.
C. Kết luận

- Chuẩn bị đồ dùng học tập (khi giáo viên có yêu cầu).
- Có ý thức tốt trong giờ học.
2. Hướng phát triển
Trong thời gian tới tôi sẽ khắc phục những mặt còn hạn chế để tiết học
thật sự đạt hiệu quả. Đồng thời trong những buổi sinh hoạt chuyên đề của khối
về phân môn Tập đọc, tôi sẽ chia xẻ cùng các bạn trong trong khối để các bạn
đồng nghiệp có thể tham khảo, và để kinh nghiệm nhỏ này của tôi được các bạn
đồng nghiệp có thể sử dụng trong các tiết dạy của mình.

III. Đề xuất
1.Đối với nhà trường.
- Nên mở nhiều buổi chuyên đề, hội thảo đối với phân môn Tập đọc,
- Nên nhân rộng những tiết hội giảng (môn Tập đọc) đạt kết quả cao để giáo
viên khác học tập.
- Nên trang bị thêm sách tham khảo.
- Nên tổ chức các hoạt động nhằm rèn kỹ năng của phân môn Tập đọc
như thi kể chuyện, đọc thơ…
2. Đối với phòng giáo dục:
- Nên mở nhiều buổi chuyên đề, hội thảo về phân môn tập Tập đọc.
- Nên nhân rộng những tiết hội giảng (môn Tập đọc) đạt kết quả cao để giáo
viên khác học tập.
Trên đây là một số kinh nghiệm nhỏ mà tôi đã tích góp được trong quá trình
giảng dạy môn Tập đọc. Xin chia sẻ và mong được sự góp ý chân thành của
cấp trên và đồng nghiệp để đề tài có tính khả thi cao hơn.
Tôi xin trân thành cảm ơn !
Phước Bửu, ngày 1 tháng 3 năm 2011
Người viết