MỘT SỐ KINH NGHIỆM NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
DẠY PHÂN MÔN TẬP ĐỌC LỚP 4-5
A. Phần mở đầu:
I. Lý do chọn đề tài.
Trong những năm gần đây, Nghị quyết của Đảng và các văn kiện của Nhà
nước, của Bộ giáo dục và đào tạo đều đưa ra mục đích là giáo dục học
sinh trở thành con người toàn diện “Đức – Trí – Văn - Thể - Mỹ”. Để đạt
được mục đích này, nhiệm vụ của người giáo viên giáo dục đạo đức cho
học sinh thì giáo viên còn phải cung cấp cho học sinh một vốn hiểu biết
về văn hóa thông qua tất cả các môn học.

Tiếng việt – Tiếng mẹ đẻ có vai trò cực kỳ quan trọng đối với đời sống
cộng đồng và đời sống mỗi con người. Đối với đời sống cộng đồng đó là
công cụ để giao tiếp, tư duy. Đối với con người, đặc biệt là trẻ em nó
càng có vai trò quan trọng hơn. Do có tầm quan trọng như thế nên Tiếng
Việt đã trở thành một môn học được giảng dạy trong trong nhà trường và
đặc biệt được quan tâm hơn ở cấp tiểu học.Tiếng Việt có tính chất hai
mặt, nó vừa là đối tượng học tập của học sinh vừa là phương tiện để học
sinh học tập các môn khác, để học sinh giao tiếp, tư duy.
Trong các môn học thì môn Tiếng Việt có nhiệm vụ hình thành năng lực
hoạt động ngôn ngữ cho học sinh. Năng lực hoạt động ngôn ngữ được thể
hiện qua bốn kỹ năng: Nghe – Nói - Đọc - Viết”. Trong đó đọc là một kỹ
năng chuyển dạng chữ viết sang lời nói có âm thanh và thông hiểu nó.
Nếu không biết đọc thì con người không thể tiếp thu nền văn minh của
loài người, không thể sống một cuộc sống bình thường, có hạnh phúc với
đúng nghĩa của từ này trong xã hội hiện đại. Biết đọc, con người đã nhân
khả năng tiếp nhận lên nhiều lần. Không biết đọc, con người sẽ không có
điều kiện hưởng thụ sự giáo dục mà xã hội dành cho họ, không thể hình
thành một nhân cách toàn diện. Vậy đọc thì phải đọc như thế nào? Đọc ra
sao? Đó mới là điều quan trọng.
Vì những lẽ trên, phân môn Tập đọc trong trường tiểu học có tầm quan

cảm, vấn đề phát âm địa phương một cách có tính nguyên tắc. Không có
những chỉ dẫn cụ thể cho đọc diễn cảm mà bằng lòng với cách nói chung
chung, hời hợt. Ví dụ: Đọc kết thúc câu kể phai xuống giọng; hết câu hỏi
phải lên giọng… Những chỉ dẫn có tính định lượng về mối quan hệ giữa
cao độ, trường độ, cường độ, chỗ ngắt…của đoạn, bài chưa được xác
định. Vì vậy để dạy tốt phân môn Tập đọc cần phải có nhiều biện pháp cụ
thể dựa theo nguyên tắc và tình hình thực tế của học sinh tại địa bàn mà
giáo viên đang công tác, nhằm đảm bảo được mục tiêu của phân môn Tập
đọc nói riêng và môn Tiếng Việt ở trường tiểu học nói chung.
2 Cơ sở thực tiễn
2.1 Những thuận lợi cơ bản và khó khăn
+ Thuận lợi:
- Nhà trường có máy chiếu phục vụ cho công tác giảng dạy.
- Nhà trường đã tổ chức những buổi chuyên đề về phân môn Tập
đọc
- Giáo viên nhiệt tình trong công tác, có vốn từ ngữ về Tiếng
Việt nhất định.
- Có nhiều bài Tập đọc phù hợp với lứa tuổi học sinh tiểu học
gây hứng thú cho các em khi học bài.
- HS ngoan đã có sự chuẩn bị bài theo yêu cầu của giáo viên.
- HS có vốn từ ngữ về Tiếng Việt nhất định.
+ Khó khăn:
- Học sinh ngắt nghỉ lung tung khi đọc bài.
- Học sinh mắc lỗi đọc sai ở cả ba miền nên giáo viên phải chuẩn
bị và có hướng sửa sai nhiều.
- Học sinh chưa biết thể hiện diễn cảm văn bản khi chưa có sự
hướng dẫn của giáo viên.
- Có những bài tập đọc đòi hỏi học sinh phải có óc tưởng tưởng,
phải đọc nhiều lần mới hiểu.
II. Mục đích và phương pháp nghiên cứu.

mại”… Học sinh miền Bắc đọc sai chủ yếu phụ âm đầu l/n; s/x; tr/ch;
r/gi/d. Ví dụ: “con lợn” đọc thành “con nợn”; “lặc lè” đọc thành “nặc nè”,
“ Trên trời mây trắng như bông ” đọc thành “ Chên chời mây chắng như
bông…”
Nhiều học sinh còn xem nhẹ môn tập đọc nên chưa có sự chuẩn bị bài
trước. Còn có em đọc yếu, vừa đọc vừa đánh vần tiếng khó dẫn đến đọc
không trôi chảy.
Học sinh chưa hiểu được mối quan hệ về nghĩa, quan hệ ngữ pháp giữa
các tiếng, từ nên ngắt hơi chưa đúng, chưa biết nhấn giọng ở những từ
ngữ gợi cảm, gợi tả dẫn đến chưa thể hiện được cách đọc diễn cảm bài
đọc.
Nhiều học sinh khi đọc một văn bản chưa biết thể hiện diễn cảm, các em
chỉ biết thể hiện diễn cảm khi có sự gợi ý của giáo viên.
2. Đối với giáo viên: Đôi khi giáo viên chuẩn bị bài chưa được chu đáo.
Tranh ảnh, đồ dùng học tập chưa phong phú, hình thức tổ chức tiết học
chưa sinh động.
Thời gian hạn chế nên việc rèn đọc cá nhân chưa nhiều cho tất cả các đối
tượng học sinh trong lớp.
Hướng dẫn học sinh đọc diễn cảm còn qua loa, chỉ trú trọng vào từng bài
cụ thể chưa khái quát thành dạng tổng hợp.
II. Các biện pháp giải quyết vấn đề.
Trải qua nhiều năm giảng dạy và áp dụng các biện pháp khác nhau để rèn
cho học sinh học tốt môn Tập đọc, tôi xin đưa ra một số biện pháp dạy
môn Tập đọc như sau:
1. . Tổ chức dạy đọc thành tiếng.
*Chuẩn bị cho việc dạy đọc:
Giáo viên hướng dẫn học sinh tư thế ngồi đọc. Khi ngồi đọc phải ngồi
ngay ngắn, khoảng cách từ mắt đến sách từ 30cm đến 35cm, cổ và đầu
thẳng. Ở lớp, khi cô giáo gọi đọc, học sinh phải bình tĩnh, tự tin, không
hấp tấp đọc ngay.

đúng. Khi đọc không đọc tách một từ ra làm hai, ngắt hơi giữa các cụm từ
cho đúng:
Ví dụ khi đọc câu thơ và câu văn sau thì học sinh thường đọc:
Đất xanh tre / mãi xanh màu / tre xanh.
Tôi quay / phắt lưng phóng càng đạp phanh phách / ra oai.
Việc dựa vào nghĩa và quan hệ cú pháp sẽ giúp chúng ta xác định cách
ngắt đúng của các câu như sau:
Đất xanh / tre mãi / xanh màu tre xanh.
Tôi quay phắt lưng / phóng càng / đạp phanh phách ra oai.
Việc ngắt hơi phải phù hợp với các dấu câu: nghỉ ít ở dấu phẩy, nghỉ lâu
hơn ở dấu chấm. Đọc đúng các ngữ điệu câu: Lên giọng ở cuối câu hỏi,
xuống giọng ở cuối câu kể. Thay đổi giọng cho phù hợp với tình cảm diễn
đạt trong câu cảm. Với câu cầu khiến cần nhấn giọng cho phù hợp để thấy
rõ các nội dung yêu cầu khác nhau. Ngoài ra còn phải hạ giọng khi đọc bộ
phận giải thích của câu…
Đối với những văn bản nước ngoài giáo viên hướng dẫn thật cụ thể cách
đọc những từ được phiên âm thành tiếng Việt: như Lê –ô – nác – đô đa
Vin – xi, Vê – rô – ki – ô, Bu – ra – ti – nô, Tooc – ti – la…
Để thực hiện tốt yêu cầu luyện đọc đúng, trước khi lên lớp giáo viên phải
dự tính để ngăn ngừa các lỗi khi đọc. Tùy đối tượng học sinh, giáo viên
xác định các lỗi phát âm mà học sinh địa phương dễ mắc phải để định ra
các tiếng, từ, cụm từ, câu khó để cho những học sinh đó luyện đọc Tức là
giáo viên phải có sự chuẩn bị bài tốt.
Khi lên lớp, đầu tiên giáo viên đọc mẫu (nếu giáo viên có giọng đọc
không tốt, chưa chuẩn thì có thể gọi học sinh có giọng đọc tốt, phát âm
chuẩn đọc mẫu cho cả lớp nghe), cuối cùng cho học sinh đọc cá nhân các
tiếng, từ khó. Đối với cách ngắt nghỉ câu, giáo viên cũng hướng dẫn
tương tự như đọc đúng âm, tiếng, từ.
Ngoài ra giáo viên nên có sự sắp xếp các đối tượng học sinh ngồi 3 miền
xen kẽ vào nhau để tạo điều kiện cho các em có sự giao tiếp, giúp nhau

nhấn giọng ở một số từ ngữ tả đôi giày và biết ngắt giọng ở câu văn dài
giúp người nghe hiểu được cảm xúc của tác giả khi được mang đôi giày.
Chao ôi! Đôi giày mới đẹp làm sao! Cổ giày ôm sát chân. Thân giày làm
bằng vải cứng, dáng thon thả, màu vải như màu da trời những ngày thu.
Phần thân giày gần sát cổ có hai hàng khuy dập và luồn một sợi dây trắng
nhỏ vắt ngang. Tôi tưởng tượng nếu mang nó vào / chắc bước đi
sẽ nhẹ và nhanh hơn, tôi sẽ chạy trên những con đường đất mịn trong
làng / trước cái nhìn thèm muốn của các bạn tôi.
Biện pháp luyện đọc diễn cảm: Sau khi học sinh hiểu nội dung bài đọc thì
các em sẽ biết cách diễn đạt thích hợp dưới sự hướng dẫn của giáo viên
để hình thành kỹ năng đọc theo các bước:
- Tập lấy hơi và tập thở: Biết thở sau ở chỗ ngưng nghỉ để lấy hơi khi đọc.
- Rèn cường độ giọng đọc - Luyện đọc to (bắt đầu từ lớp 1).
- Luyện đọc chính âm (đã trình bày ở phần đọc đúng).
- Luyện đọc diễn cảm:
+ Giáo viên hướng dẫn học sinh trao đổi, thảo luận vì sao đọc như vậy.
Có thể đọc phân vai để làm sống lại nhân vật của bài đọc.
- Luyện đọc cá nhân.
2 Tổ chức dạy đọc thầm.
- Chuẩn bị cho việc đọc thầm: Về tư thế ngồi đọc như tư thế ngồi đọc
tiếng.
- Quá trình đọc thầm: Kỹ năng đọc thầm phải được chuyển dần từ ngoài
vào trong, từ đọc to đến đọc nhỏ, đến đọc mấp máy môi (không thành
tiếng), đến đọc hoàn toàn bằng mắt, không mấp máy môi (đọc thầm).
Giáo viên cần kiểm soát quá trình đọc thầm của học sinh bằng cách quy
định thời gian đọc thầm cho từng đoạn và bài. Học sinh đọc xong báo cáo
cho giáo viên biết, từ đó giáo viên điều chỉnh tốc độ đọc thầm.
- Đọc hiểu: Kết quả của đọc thầm là học sinh phải hiểu nghĩa của từ, cụm
từ, câu, đoạn, bài. Tức là toàn bộ những gì được đọc. Với yêu cầu này
giáo viên phải chuẩn bị cho mình về vốn từ Tiếng Việt để chọn từ giải

II. Bài học kinh nghiệm và hướng phát triển
1. Bài học kinh nghiệm:
Qua thực tế giảng dạy áp dụng một số biện pháp mà tôi nêu trên, bản thân
tôi rút ra bài học sau:
* Đối với giáo viên:
- Giáo viên phải có giọng đọc thật chuẩn (đối với những giáo viên có
giọng đọc chưa chuẩn trong các tiết dạy phải cố gắng rèn đọc, nói sao cho
chuẩn)
- Thường xuyên quan tâm đến học sinh, nhất là học sinh có hoàn cảnh
khó khăn, khuyết tật… để nắm bắt và phân loại đối tượng học sinh, từ đó
có biện pháp và sắp xếp chỗ ngồi học sinh cho hợp lý và mang lại hiệu
quả trong giờ học.
- Hướng dẫn đọc phải cụ thể.
- Sửa sai kịp thời, hướng dẫn sửa sai cụ thể (cách uốn lưỡi, cong lưỡi, bật
hơi…)
- Kết hợp rèn đọc cho học sinh không những trong giờ tập đọc mà trong
tất cả các giờ học khác.
- Giao việc về nhà cho học sinh phải cụ thể (Tìm những từ em hay đọc
sai?, đoạn văn đó em sẽ đọc thế nào? …)
- Phải có sự chuẩn bị bài tốt trước khi lên lớp về giáo án, đồ dùng phục vụ
cho giờ dạy (tranh ảnh, vật thật…). Bảng phụ ghi sẵn câu, đoạn rèn đọc.
- Giáo viên phải khen thưởng kịp thời đối với học sinh có ý thức học tập
tốt, cố gắng vươn lên trong học tập.
* Đối với học sinh:
- Chuẩn bị trước bài ở nhà. Đọc bài, trả lời những câu hỏi trong sách giáo
khoa (nếu có thể), chuẩn bị theo yêu cầu của giáo viên.
- Chuẩn bị đồ dùng học tập (khi giáo viên có yêu cầu).
- Có ý thức tốt trong giờ học.
2. Hướng phát triển
Trong thời gian tới tôi sẽ khắc phục những mặt còn hạn chế để

………………………………………
……………………………………
………………………………………
……………………………………….