LỜI GIỚI THIỆU
Cuốn “Thực hành Thí nghiệm sinh học 9” làm tài liệu dùng cho giáo viên, học sinh
khi dạy và học các bài thực hành trong chương trình sinh học 9.
Mục đích của cuốn sách:
-Giúp giáo viên, học sinh thực hiện tốt các bài thực hành trong chương trình qui định, củng
cố, mở rộng kiến thức lý thuyết, hoàn thiện kỹ năng thực hành, ứng dụng kiến thức vào
thực tiễn, tạo hứng thú học tập, nghiên cứu bộ môn sinh học.
-Giúp học sinh tự làm các bài thực hành, các bài tập ứng dụng, cung cấp thêm nhiều thông tin
bổ ích và lí thú.
Nội dung:
Tài liệu gồm 11 bài thực hành trong chương trình sinh học 9, mỗi bài có 3 nội dung
cơ bản:
1-Mục đích bài thực hành
2-Nội dung bài: chuẩn bị bài thực hành, bổ trợ kiến thức, các đồ dùng thiết bị cần thiết, các
bước tiến hành, câu hỏi-bài tập: sau mỗi bài có các câu hỏi và bài tập cho học sinh tự làm
(câu hỏi trắc nghiệm, tự luận, câu hỏi nâng cao, mở rộng, vận dụng và liên hệ kiến thức thực
tế).
3-Hỏi-trả lời theo chuyên đề: giúp học sinh mở rộng, biết thêm thông tin chuyên sâu.
Lần đầu ra mắt bạn đọc không tránh khỏi sai sót, khiếm khuyết, rất mong được các
đồng nghiệp đóng góp và chỉ giáo cho tác giả. Mọi ý kiến xin gửi tới:
Bùi Văn Thêm-Trường THCS Quế Nham-Tân Yên, ĐT: 0912.716.203.

SÁCH ĐÃ ĐƯỢC NXB GIÁO DỤC IN ẤN, PHÁT HÀNH THÁNG 02/2012
Tác giả: Bùi Văn Thêm
Các bài thực hành
cơ bản trong chương trình-sgk sinh học 9
TT

TN,
TH


Th-10

11

Th-11

Nội dung
Tính xác suất xuất hiện các mặt của đồng
kim loại.
Quan sát hình thái Nhiễm sắc thể
Quan sát và lắp mô hình ADN.
Nhận biết một vài dạng đột biến.
Quan sát thường biến
Tập dượt thao tác giao phấn.
Tìm hiểu thành tựu chọn giống vật nuôi và
cây trồng.
Tìm hiểu môi trường và ảnh hưởng của
một số nhân tố sinh thái lên đời sống sinh
vật.
Hệ sinh thái.
Tìm hiểu tình hình môi trường ở địa
phương
Vận dụng luật bảo vệ môi trường vào việc
bảo vệ môi trường ở địa phương.

Tiết
trong
CT

Bài,

42

39

114

47

45-46

135

54-55

51-52

154

59-60

56-57

170

64

62

186




Bỏ lò gạch thủ công

CN sạch, khử khói bụi
NM

Lá phổi xanh

Giáo dục-truyền thông
Môi trường đất

Chăn nuôi

Khai khoáng

Đất nhiễm vi khuẩn độc

Hầm Bioga- xử lí chất thải
chăn nuôi


Hoá chất

Đất khô cằn

Cải tạo đất

Thoái hoá đất trồng



Phân bón hoá học

Chặt phá rừng

Sử dụng phân hữu cơ,
phân vi sinh


Môi trường nước

Xử lí chất thải bằng công
nghệ Vi sinh vật (hầm
biôga)

Nước thải sinh hoạt

Qui hoạch và xử lí nước
thải sinh hoạt

Nước thải công nghiệp

Nước nhiễm vi khuẩn độc
hại

Dùng nước sạch

Thuốc bảo vệ thực vật

Nước giếng, nước ngầm

người

- Phân thải ra môi trường
gây ô nhiễm nguồn nước,
môi trường sinh hoạt

Hướng khắc phục

Quy hoạch khu chăn nuôi tập
trung, làm bể bioga để xử lí
phân, chất thải

Chăn nuôi
-Tồn dư thuốc BVTV trên
thực phẩm, ô nhiểm nguồn
nước
Lạm dụng thuốc bảo vệ
thực vật

Nước thải sinh hoạt

Sản xuất nông nghiệp sinh thái
bền vững

Nước giếng, nước ngầm
cũng ô nhiễm

Qui hoạch và xử lí nước thải
sinh hoạt


Tiếng ồn và bụi khói

Khói bụi do các PT giao
thông

Phát triển lá phổi xanh

B2-Đến địa điểm tìm hiểu môi trường địa phương để tiến hành điều tra, khảo sát thực tế
-Chia nhóm để điều tra:
+ Nhóm 1: Điều tra các nhân tố sinh thái trong môi trường điều tra ô nhiễm gồm 3 nhóm
chính là: Nhóm các nhân tố vô sinh, nhóm các nhân tố hữu sinh, nhóm tác động từ con
người, điều tra và ghi mức độ ô nhiễm vào các nội dung trong bảng:
Nhân tố vô sinh
Nhân tố hữu sinh
HĐ con người
Đất: bị bạc màu, thoái Động vật, thực vật;
Hoạt động sinh hoạt: thải ra nhiều
hóa đất
Chủ yếu là vật nuôi và
rác thải, khói, nước thải sinh hoạt
cây
trồng,
rất
ít
cây
tự
Nước: đã bị ô nhiếm
Hoạt động công nghiệp: gây ô nhiễm
nhiên và không còn
chất thải sinh hoạt

chất thải
mùi hôi thối
-Quy hoạch chăn nuôi và
chăn nuôi
xử lí tập chung các chất
thải


Chất bảo vệ
thực vật

Chất thải rắn

-Ngộ độc khi ăn phải.
-Tồn dư nhiều trên
-tồn đọng, tích lũy
thực phẩm (rau, quả)
trong cơ thể, gây bện

-Sử dụng hợp lí thuốc
BVTV
-Sản xuất rau an toàn,
không dùng thuốc
BVTV.

Tồn đọng dài trong
khu vực, gây ô
nhiễm môi trường
đất, nước


-Không khí ô
-Không sử dụng lò
công
hấp của động vật,
nhiểm khí lò gây
gạch thủ công
thực vật
khó thở, các bệnh
về đường hô hấp

Sản xuất công
nghiệp

Hoạt động chăn
nuôi gia súc, gia
cầm, thủy sản

-Suy thoái môi trường
đất, nước do nước
thải, chất thải rắn
-Khói bụi gây ô
nhiễm không khí, hiệu
ứng nhà kính
-Chất thải hữu cơ ra
môi trường đất, nước
-Dư lượng chất kích
tích tăng trưởng trong
thực phẩm

-HST bị suy thoái,

mình, những nhiệm vụ trước mắt và tương lai cho công tác bảo vệ môi trường là gì?
3-Câu hỏi-bài tập
1.Nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường là gì (chọn câu đúng):
a-Do hoạt động của con người.
b-Do hoạt động của sinh vật.
c-Do các thảm hoạ thiên nhiên (cháy rừng, lũ lụt, núi lửa…).
d-Cả a và c.
Trả lời:
2.Tác hại của ô nhiễm môi trường là gì (chọn câu đúng):
a-Gây hại cho sức khoẻ con người.


b-Gây hại cho sinh vật.
c-Tạo điều kiện cho vi sinh vật gây hại phát triển.
d-Cả a, b, c.
Trả lời:
3.Em hiểu thế nào là hiệu ứng nhà kính?
Trả lời:
4. Có người cho rằng: dân số tăng cũng là nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường. Theo em
đúng hay sai, tại sao?
Trả lời:
5- Em hãy đề xuất phương án khắc phục biến đổi xấu đi của một HST tại địa phương?.
Trả lời:
Hỏi đáp về loại bếp đun không có khói
Hỏi: Hiện nay có loại bếp nào dùng cho đun củi, than, than tổ ong mà lại không có khói?
Trả lời:
GS-TS. Trần Bình (Công ty Khoa học - Công nghệ và Xây dựng
NEWTECH Bình Định) vừa nghiên cứu thành công loại bếp tạo
khí đốt cháy bằng gas từ các loại nhiên liệu sinh khối và than đá.
Bếp hoạt động theo nguyên lý nhiệt phân, gas hóa nhiên liệu sinh

được sử dụng rộng rãi ở các vùng nông thôn Việt Nam vì đặc tính tiết kiệm và tiện lợi của
nó. Bếp Hoàng Cầm có 3 đặc điểm nổi bật:
1) Tiết kiệm nhiệt -> Nấu ăn nhanh và tiết kiệm củi lại có thể nấu nhiều nồi cùng lúc.
2) Giấu được ánh lửa.
3) Giấu khói. (mục đích ban đầu, quan trọng nhất của bếp Hoàng Cầm
4) Giữ cho nồi niêu không bị ám khói hoặc đóng lọ nồi.
Để làm được bếp Hoàng Cầm đúng quy cách chúng ta phải đào hầm khá sâu, và dài tùy theo
địa hình địa thế. Sau đó phải đắp các hố đun (nơi đặt nồi), đào các hầm tụ khói và đường dẫn
khói. Trên các đường dẫn khói phải lấy lá cây tươi (bẹ chuối) lấp lên, phủ đất rồi tưới nước
cho đất ẩm để làm tan khói. Khói sau khi ra khỏi đường dẫn khói thực tế chỉ còn lại một lớp
sương rất mỏng và tự tan trong không khí.

bếp Hoàng Cầm di động

Việc khó nhất của bếp Hoàng Cầm là phải
cân bằng giữa lượng khí cấp vào bếp và
lượng khói thoát ra, nếu kích thước các hầm
tụ khói và đường dẫn khói quá hẹp hoặc quá
ít bếp sẽ không cháy.