PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO DƯƠNG MINH CHÂU
TRƯỜNG TIỂU HỌC THUẬN AN


ĐỀ TÀI:

SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP TRỰC QUAN
TRONG GIẢNG DẠY YẾU TỐ HÌNH HỌC NHẰM
NÂNG CAO KẾT QUẢ HỌC TẬP MÔN TOÁN CHO
HỌC SINH LỚP 4C TRƯỜNG TIỂU HỌC THUẬN AN

Người thực hiện: Vương Hòa Thành

THÁNG 3 NĂM 2015

1


MỤC LỤC
MỤC LỤC.................................................................................................trang 1
I. Tóm tắt đề tài.....................................................................................trang 2
II. Giới thiệu..........................................................................................trang 4
III. Phương pháp nghiên cứu...............................................................trang 6
1. Khách thể nghiên cứu....................................................................trang 6
2. Thiết kế nghiên cứu........................................................................trang 6
3. Quy trình nghiên cứu.....................................................................trang 6
4. Đo lường và thu thập dữ liệu.........................................................trang 8
IV. Phân tích dữ liệu và bàn luận kết quả........................................trang 10
V. Kết luận và khuyến nghị................................................................trang 12
VI. Tài liệu tham khảo........................................................................trang 13
VII. Phụ lục..........................................................................................trang 14

cho học sinh lớp 4C trường Tiểu học Thuận An” vừa giúp học sinh học tốt
môn Toán ở nội dung hình học lớp vừa 4C là cơ sở để học tốt nội dung này ở
các lớp trên. Đồng thời giúp tôi làm quen với công tác nghiên cứu khoa học sư
phạm ứng dụng và nâng cao trình độ chuyên môn trong công tác giảng dạy,
cùng các bạn đồng nghiệp giải tỏa được những khó khăn của học sinh.
Trong quá trình dạy và thử nghiệm, tôi thấy sử dụng phương pháp trực
quan trong giảng dạy yếu tố hình học ở môn Toán đã đem lại hiệu quả rất cao.
Bởi vì phương pháp trực quan rất phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của học sinh
tiểu học. Điều này làm cho giờ học sôi nổi hơn, học sinh tham gia một cách tích
cực và hiệu quả cao, các em mạnh dạn, tự tin, nhạy bén, tích cực tham gia đóng
góp tìm ra kiến thức mới cho nội dung bài học, đồng thời tạo ra bầu không khí
thân thiện, vui vẻ, thoải mái, ham thích học tập.
Từ thực nghiệm đổi mới phương pháp dạy học, đã chứng tỏ qua hoạt
động sẽ làm cho mỗi thành viên bộc lộ được suy nghĩ, hiểu biết, thái độ của mình.
Qua đó, được tập thể uốn nắn, điều chỉnh, giúp bản thân học sinh phát triển tư
duy, trí tưởng tượng, phát triển tình bạn, ý thức tổ chức kỷ luật, tinh thần tương
trợ, ý thức cộng đồng.

3


Nghiên cứu được tiến hành trên một nhóm duy nhất, đó là lớp 4C với số
học sinh là 27 em. Dùng phép kiểm chứng T-test phụ thuộc (theo cặp) để kiểm
chứng kết quả. Điểm kiểm tra sau tác động có giá trị trung bình là 8,9 còn điểm
kiểm tra trước tác động là 6,5. Phép kiểm chứng T-test cho thấy p =
0,0000000000257 < 0,05 có nghĩa là có sự khác biệt lớn giữa điểm trung bình
sau tác động và trước tác động. Điều đó chứng minh rằng việc giáo viên sử dụng
phương pháp trực quan trong giảng dạy yếu tố hình học ở môn Toán làm tăng kết
quả học tập cho học sinh 4C trường Tiểu học Thuận An.


- Học sinh bị hổng kiến thức ở những lớp trước mà môn Toán lại là một
môn khó, đòi hỏi phải nắm kiến thức một cách liên tục, không để gián đoạn.
- Học sinh còn ham chơi, không học bài, lơ là trong tiết học.
- Còn nhiều học sinh khả năng tư duy hạn chế.
- Gia đình chưa quan tâm đến việc học của học sinh.
- Học sinh có sự nhàm chán không thích học toán.
- Điều kiện, đồ dùng, thiết bị dạy học toán chưa đáp ứng.
- Phương pháp dạy học sử dụng trong môn Toán chưa phát huy được
tính tích cực của học sinh.
Để khơi dậy sự hứng thú học tập của các em, tôi sử dụng phương pháp
trực quan trong giảng dạy yếu tố hình học ở môn Toán nhằm từng bước nâng cao
kết quả học tập môn Toán cho từng học sinh.
3. Giải pháp thay thế:
Với những trăn trở để tìm ra biện pháp khắc phục các nguyên nhân trên,
tôi suy nghĩ đến những giải pháp như: Phát huy vai trò của phương pháp dạy học
đang sử dụng, chú trọng sử dụng hình vẽ và đồ dùng trực quan để truyền thụ
kiến thức về yếu tố hình học cho học sinh. Cụ thể là sử dụng phương pháp trực

5


quan trong giảng dạy yếu tố hình học nhằm nâng cao kết quả học tập môn Toán
cho học sinh lớp 4C trường Tiểu học Thuận An. Phương pháp này đảm bảo tính
khoa học, tính tích cực và chủ động của học sinh.
* Việc đổi mới phương pháp dạy học nhằm nâng cao chất lượng trong
giảng dạy môn Toán gần đây đã có nhiều giáo viên nghiên cứu, áp dụng vào quá
trình dạy học như:
- Đề tài: “Sử dụng phương pháp trò chơi trong dạy học môn Toán làm
tăng kết quả học tập môn Toán của học sinh lớp 4A, 4B trường Tiểu học Thuận
An” tác giả Lê Thị Phượng Loan và Lê Minh Hải.

nên thuận lợi cho việc nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng .
* Học sinh: Lớp 4C có 27 học sinh.
Bảng 1: Giới tính và thành phần dân tộc của lớp 4C trường Tiểu học
Thuận An.
Lớp

Tổng số

Nam

Nữ

4C

27

14

13

Dân tộc
Kinh
27

Ý thức học tập của học sinh tốt, năng động, tích cực trong học tập, tích cực
tham gia vào hoạt động tập thể, dễ tác động và điều khiển theo ý muốn. Tuy
nhiên vẫn còn một số em năng lực tư duy hạn chế, rụt rè, thiếu tự tin, chưa tích
cực tham gia giải các bài toán liên quan đến yếu tố hình học.
2. Thiết kế nghiên cứu:
Tôi chọn nguyên vẹn lớp 4C để nghiên cứu, cho học sinh làm một đề kiểm

7


- Nghiên cứu, thực hành các đồ dùng trực quan để tiết dạy đạt hiệu quả
cao nhất.
- Tham khảo ý kiến đồng nghiệp cùng chuyên môn về kế hoạch dạy học
và các phương pháp được áp dụng.
- Giáo viên xác định khoảng thời gian tiến hành dạy thực nghiệm, nghiên
cứu nội dung tất cả các bài học trong giai đoạn sẽ thực nghiệm để lựa chọn đồ
dùng dạy học, các đồ dùng trực quan phù hợp khi soạn giảng cũng như thực dạy
trên lớp.
- Cụ thể các thiết kế dạy học, lên kế hoạch chuẩn bị đồ dùng dạy học
phục vụ cho từng tiết dạy.
Qua nghiên cứu nội dung từng bài dạy trong quá trình thực nghiệm, bản
thân tôi đã áp dụng và đúc kết được một số biện pháp góp phần vào việc đổi mới
phương pháp dạy yếu tố hình học ở lớp 4C như sau:
+ Khi dạy khái niệm và biểu tượng về hình học phải rõ ràng, chính
xác.
+ Lựa chọn các phương pháp: Quan sát, trực quan, đàm thoại, vấn đáp,
thực hành kiểm tra đối chứng… phải phù hợp với từng nội dung kiến thức cụ
thể.
+ Đảm bảo được tính vừa sức cho từng đối tượng học sinh và chú ý
khuyến khích sở trường riêng của học sinh. Phát huy tốt khả năng sáng tạo của
các em.
+ Đảm bảo tính trực quan, tính thẩm mĩ, tạo chỗ dựa cho hoạt động
nhận thức các yếu tố hình học về chu vi và diện tích nói chung.
+ Tìm hiểu, nghiên cứu nội dung chương trình và phương pháp dạy
học các bài toán về hình học ở lớp 4.
+ Phân loại các bài tập và lựa chọn phương pháp phù hợp nhằm rèn
luyện cho học sinh những kĩ năng giải các bài toán hình học ở lớp 4.

Hình bình hành

Thứ năm
Ngày 01/1/2015

Toán lớp 4

19

Diện tích hình bình hành

Thứ sáu
Ngày 02/1/2015

Toán lớp 4

19

Luyện tập

Thứ hai
Ngày 05/1/2015

Toán lớp 4

20

Phân số

Thứ ba


27

Luyện tập

4. Đo lường và thu thập dữ liệu
Quy trình kiểm tra và chấm bài kiểm tra: Tôi sử dụng bài kiểm tra của học
sinh để làm công cụ đo lường, cụ thể như sau:
- Bài kiểm tra trước tác động là bài kiểm tra khi học xong bài Thực hành vẽ
hình chữ nhật; Thực hành vẽ hình vuông của Tuần 9. Bài kiểm tra gồm 10 câu
hỏi trắc nghiệm lý thuyết của các bài: Về các góc đã học, hai đường thẳng vuông
góc, hai đường thẳng song song, hình chữ nhật, hình vuông, cách vẽ hình chữ
nhật, hình vuông. (xem phần phụ lục 3)
- Bài kiểm tra sau tác động là bài kiểm tra khi học đến tuần 27. Bài kiểm tra
gồm 10 câu hỏi trắc nghiệm lý thuyết của các bài: Hình bình hành, hình chữ
nhật, hình thoi, hình vuông. (xem phần phụ lục 3)
- Các đề kiểm tra và hướng dẫn chấm được giáo viên khối 4 cùng Ban giám
hiệu thẩm định trước khi thực hiện.
- Sau khi thực hiện các bài kiểm tra, tôi tiến hành chấm theo đáp án đã cho
sẵn đồng thời cùng hai giáo viên dạy lớp 4A và 4B kiểm tra lại bài chấm, sau đó
thống kê kết quả thực hiện được.
- Độ tin cậy: Để kiểm chứng độ tin cậy của dữ liệu, tôi sử dụng phương
pháp “chia đôi dữ liệu” và công thức Spearman-Brown [r SB = 2 * rhh / (1 + rhh)]

9


để tính độ tin cậy của toàn bộ dữ liệu. Độ tin cậy được tính đối với bài kiểm tra
trước khi tác động và bài kiểm tra sau khi tác động. Kết quả bài kiểm tra trước
tác động có độ tin cậy r SB = 0,767666580 > 0,7, kết quả bài kiểm tra sau tác động


Trước tác động
6,5

Sau tác động
8,9

1,73

1,05

0,0000000000257
1,405307847

Biểu đồ so sánh điểm trung bình trước tác động và sau tác động
nhóm duy nhất.
Điểm

Chênh lệch giá trị trung bình chuẩn SMD =

8,9 − 6,5
= 1,4. Điều đó cho
1,73

thấy mức độ ảnh hưởng của phương pháp trực quan trong giảng dạy yếu tố hình
học môn Toàn là rất lớn.
(Kiểm chứng kết quả đề tài kèm theo phần phụ lục)
Giả thuyết của đề tài đã được kiểm chứng: Chênh lệch giá trị trung bình
chuẩn SMD = 1,4



V. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
1. Kết luận:
Việc sử dụng phương pháp trực quan trong giảng dạy yếu tố hình học đã
làm nâng cao chất lượng học tập của học sinh lớp 4C trường Tiểu học Thuận
An. Đến thời điểm này, học sinh sử dụng đồ dùng học tập một cách linh hoạt và
sáng tạo. Các em biết quan sát, vẽ hình đẹp, đúng kích thước, thẩm mĩ, chính
xác và có tính khoa học cao. Điều quan trọng là các em biết nhận dạng các góc
trong một hình cho trước, đặc điểm các hình hình học và lập kế hoạch giải toán
liên quan đến yếu tố hình học một cách dễ dàng, khoa học nhất. Từ kết quả trên,
tôi thấy rằng việc sử dụng phương pháp trực quan trong dạy học các bài toán về
hình học là rất phù hợp với học sinh và mang lại hiệu quả cao.
Với kết quả của đề tài cho thấy giải pháp thực hiện là có ý nghĩa, mức
độ ảnh hưởng rất lớn. Như vậy, đề tài này được áp dụng có hiệu quả tại trường
và có thể nhân rộng một số đơn vị bạn trong huyện, trong tỉnh nhằm nâng cao
chất lượng môn Toán đáp ứng được sự mong mỏi của Ngành.
Tóm lại, việc sử dụng phương pháp trực quan trong giảng dạy yếu tố
hình học để cung cấp kiến thức đã làm tăng chất lượng học tập môn Toán cho
học sinh lớp 4C trường Tiểu học Thuận An.
2. Khuyến nghị:
- Đối với cấp lãnh đạo:
+ Cần khuyến khích giáo viên đầu tư nghiên cứu chọn ra những phương
pháp và biện pháp hữu hiệu nhằm nâng cao chất lượng môn Toán nói riêng, chất
lượng giáo dục nói chung.
+ Mở các lớp bồi dưỡng ứng dụng công nghệ thông tin, khuyến khích
và động viên giáo viên áp dụng công nghệ thông tin vào dạy học.
- Đối với giáo viên:
+ Mạnh dạn sử dụng phương pháp trực quan trong giảng dạy yếu tố
hình học ở Tiểu học.
+ Không ngừng tự học, tự bồi dưỡng để hiểu biết về công nghệ thông

2. Kế hoạch dạy học tiết 133:

Bài: Diện tích hình thoi

III. Đề kiểm tra (Phụ lục)
1. Đề kiểm tra trước tác động
2. Đề kiểm tra sau tác động
VI. Kết quả
1. Kiểm chứng kết quả đề tài
2. Kiểm chứng độ tin cậy của dữ liệu
- Kiểm chứng độ tin cậy trước tác động
- Kiểm chứng độ tin cậy sau tác động
Truông Mít, ngày 12 tháng 3 năm 2015
Người thực hiện

Vương Hòa Thành

15


I. KẾ HOẠCH NGHIÊN CỨU KHOA HỌC SƯ PHẠM ỨNG DỤNG
Tên đề tài: “Sử dụng phương pháp trực quan trong giảng dạy yếu tố
hình học nhằm nâng cao kết quả học tập môn Toán cho học sinh lớp 4C
trường Tiểu học Thuận An”
Người nghiên cứu: Vương Hòa Thành
Đơn vị: Trường tiểu học Thuận An, xã Truông Mít, huyện Dương
Minh Châu, tỉnh Tây Ninh.
Bước

Hoạt động

chủ động của học sinh.

3. Vấn đề nghiên cứu,
Vấn đề nghiên cứu:
Giả thuyết nghiên cứu
Việc sử dụng phương pháp trực quan trong giảng
dạy yếu tố hình học có làm tăng kết quả học tập môn
Tên đề tài
Toán cho học sinh lớp 4C trường Tiểu học Thuận An
không?

16


Giả thuyết nghiên cứu:
Có, việc sử dụng phương pháp trực quan trong
giảng dạy yếu tố hình học đã tăng kết quả học tập môn
Toán cho học sinh lớp 4C trường Tiểu học Thuận An năm
học 2014-2015.
Tên đề tài: “Sử dụng phương pháp trực quan
trong giảng dạy yếu tố hình học nhằm nâng cao kết
quả học tập môn Toán cho học sinh lớp 4C trường
Tiểu học Thuận An.”
4. Thiết kế

Chọn thiết kế 1: Kiểm tra trước tác động và sau tác
động đối với nhóm duy nhất.

5. Đo lường


dụng công nghệ thông tin, khuyến khích và động viên giáo
viên áp dụng công nghệ thông tin vào dạy học.
- Đối với giáo viên: Mạnh dạn sử dụng phương
pháp trực quan trong giảng dạy yếu tố hình học ở Tiểu
học.

17


II. KẾ HOẠCH DẠY HỌC ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP TRỰC QUAN
TRONG DẠY HỌC YẾU TỐ HÌNH HỌC
Thứ ba ngày 30 tháng 12 năm 2014
Toán
Tiết 93: HÌNH BÌNH HÀNH
I. Mục tiêu
- Giúp học sinh nắm được biểu tượng về hình bình hành.
- Phân biệt hình bình hành với một số hình đã học. Nhận biết được hình
bình hành dựa trên một số đặc điểm của hình.
- Hoàn thành bài tập 1,2 và vận dụng kiến thức đã học vào thực tế.
II. Đồ dùng dạy học
- GV: + Bộ lắp ghép kĩ thuật lắp hình chữ nhật.
+ Bộ đồ dùng toán lớp 4.
+ Bảng phụ có vẽ sẵn một số hình: hình vuông, hình chữ nhật, hình bình
hành, tứ giác.
- HS: + Bộ lắp ghép kĩ thuật để ghép hình chữ nhật.
+ Chuẩn bị giấy màu có chia xăngtimet, thước kẻ.
III. Các hoạt động dạy học
1. Hoạt động 1: Giới thiệu khái niệm hình bình hành. (Sử dụng đồ dùng trực
quan và mô hình lắp ghép)
+ Mục tiêu: Giúp HS nắm được biểu tượng về hình bình hành.



D

C

- Giáo viên kết luận khái niệm hình bình hành.
- Yêu cầu HS nêu một số ví dụ về các đồ vật trong thực tế có hình dạng là
hình bình hành và nhận dạng thêm một số hình vẽ trên bảng phụ (giáo viên đính
bảng phụ vẽ sẵn một số dạng hình bình hành)

2. Hoạt động 2: Thực hành
Bài 1( Bộ đồ dùng toán)
+ Mục tiêu: HS củng cố về biểu tượng hình bình hành.
* Cách tiến hành:
- Giáo viên đính các hình vẽ trong sách giáo khoa lên bảng (Bộ đồ dùng môn
Toán)

Hình 1
Hình 2

Hình 4

Hình 3

Hình 5

- HS quan sát chỉ ra hình bình hành và hình không phải là hình bình hành.
- Giáo viên có thể hỏi để học sinh giải thích.
- HS nêu kết quả trước lớp.


Bài 3 Học sinh thực hành vẽ hình. (nếu còn thời gian hoặc chuyển buổi
chiều)
+ Mục tiêu: HS vẽ được hình bình hành.
* Cách tiến hành:
- GV hướng dẫn HS vẽ
- Học sinh thực hành vẽ trên giấy màu đã chuẩn bị.
- GV nhận xét.
* Hoạt động nối tiếp
- Nhận xét tiết học.
- Dặn HS chuẩn bị bài: “Diện tích hình bình hành”.

21


Thứ ba ngày 5 tháng 3 năm 2015
Toán
Tiết 133: DIỆN TÍCH HÌNH THOI
I. Mục tiêu:
Giúp HS:
- Hình thành công thức tính diện tích hình thoi.
- Bước đầu biết vận dụng công thức tính diện tích hình thoi để giải các bài
toán có liên quan.
- Học sinh cần nắm kĩ bài tập 1,2 sau tiết học. Giáo dục học sinh biết vận
dụng vào thực tế cuộc sống.
II. Đồ dùng dạy học:
- GV: Bộ đồ dùng toán 4, Bảng phụ kẻ một số hình thoi.
- HS: Kéo, giấy màu, thước kẻ.
III. Các hoạt động dạy - học
1/ Hoạt động 1: Học sinh quan sát và thực hành theo hướng dẫn của giáo viên.

( Lấy chiều dài nhân chiều rộng)
- Từ hình trực quan trên bảng và các em thực hành yêu cầu học sinh rút ra
cách tính diện tích hình thoi?
- Giáo viên kết luận: Diện tích hình thoi bằng tích của độ dài hai đường
chéo chia cho 2 ( cùng đơn vị đo)
- Công thức:
-Vài HS nhắc lại công thức tính diện tích hình thoi và cho ví dụ
2/ Hoạt động 2: Thực hành.
Bài 1 Cá nhân
- Mục tiêu: Biết tính diện tích hình thoi khi biết độ dài hai đường chéo.
+ HS đọc yêu cầu của BT.
+ 1 HS làm trên bảng phụ. Cả lớp làm vào vở.
+ Cả lớp nhận xét, chữa bài.
Baì 2 cá nhân
- Mục tiêu: Tính được diện tích hình thoi khi hai đường chéo không cùng
đơn vị.
+ HS nêu đề bài .
+ GV hường dẫn HS đổi đơn vị đo của hai đường chéo cho cùng đơn vị đo.
+ HS tự giải vào vở. 1-2 HS giải trên bảng phụ.
+ Cả lớp nhận xét, chữa bài.
Hoạt động nối tiếp
- HS nêu lại cách tính diện tích hình thoi.
- Nhận xét tiết học.
- Dặn HS chuẩn bị bài: “Luyện tập”.

24


III. Phụ lục 3:
ĐỀ SỐ 1: Đề kiểm tra trước tác động