ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM
KHOA HÓA


PHAN NGUYỄN PHƢƠNG THẢO
XÂY DỰNG E-BOOK HỌC PHẦN THÍ NGHIỆM THỰC HÀNH PHƢƠNG
PHÁP DẠY HỌC HÓA HỌC CHO SINH VIÊN SƢ PHẠM HÓA TRƢỜNG
ĐẠI HỌC SƢ PHẠM ĐÀ NẴNG.

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
CỬ NHÂN SƢ PHẠM

Đà Nẵng, 2016


ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM
KHOA HÓA


KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
CỬ NHÂN SƢ PHẠM
XÂY DỰNG E-BOOK HỌC PHẦN THÍ NGHIỆM THỰC HÀNH PHƢƠNG
PHÁP DAỲ HỌC HÓA HỌC CHO SINH VIÊN SƢ PHẠM HÓA TRƢỜNG
ĐẠI HỌC SƢ PHẠM ĐÀ NẴNG.

Sinh viên thực hiện: PHAN NGUYỄN PHƢƠNG THẢO
Lớp : 12SHH
Giáo viên hƣớng dẫn : ThS. Nguyễn Thị Lan Anh



01/08/2015

6. Ngày hoàn thành:

15/04/2016

Chủ nhiệm khoa

Giáo viên hƣớng dẫn

Sinh viên đã hoàn thành và nộp báo cáo về cho Khoa ngày…tháng…năm…
Kết quả điểm đánh giá:………….
Ngày…tháng…năm 2016
CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG


LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình thực hiện khóa luận tốt nghiệp, tôi được sự giúp đỡ,
động viên của rất nhiều người, là nguồn khích lệ lớn lao đã giúp tôi hoàn
thành khóa luận này.
Trước hết, tôi xin gởi lời tri ân sâu sắc đến ThS. Nguyễn Thị Lan Anh.
Cô đã rất tận tình góp ý chuyên môn, vạch ra định hướng, ý tưởng, động viên
tôi trong những lúc khó khăn.
Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể quý thầy cô giáo đã giảng dạy tôi trong
suốt quá trình học, các thầy cô trong tổ phương pháp và giáo viên phụ trách phòng thí
nghiệm đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình học và nghiên cứu.
Tôi cũng cảm ơn các bạn sinh viên lớp 12SHH và 13SHH đã giúp đỡ tôi có
trong quá trình hoàn thành bài khóa luận của mình.
Tôi xin hết lòng biết ơn sự quan tâm và ủng hộ của gia đình và bạn bè.

1.3.2.2. Hạn chế ...................................................................................................9
1.4. Thí nghiệm trong dạy học hoá học ................................................................... 9
1.4.1. Các loại thí nghiệm hoá học ............................................................................9
1.4.1.1. Thí nghiệm biểu diễn của giáo viên ........................................................9
1.4.1.2. Thí nghiệm học sinh ................................................................................9
1.4.2. Ý nghĩa tác dụng của thí nghiệm ..................................................................10
1.4.3. Những yêu cầu sư phạm về kĩ thuật biểu diễn thí nghiệm và biện pháp
đạt các yêu cầu đó ....................................................................................................10


1.4.3.1. Bảo đảm an toàn ..................................................................................10
1.4.3.2. Bảo đảm thành công .............................................................................11
1.4.3.3. Thí nghiệm phải rõ, học sinh phải được quan sát đầy đủ ....................11
1.4.3.4. Thí nghiệm phải đơn giản, dụng cụ thí nghiệm phải gọn gàng mĩ thuật
và đảm bảo tính khoa học ..................................................................................11
1.4.3.5. Số lượng thí nghiệm trong một bài vừa phải........................................11
1.4.3.6. Phải biết kết hợp chặt chẽ thí nghiệm biểu diễn với trình bày bài
giảng ...................................................................................................................12
1.4.4. Sử dụng thí nghiệm trong dạy học hoá học..................................................12
1.4.5. Những hình thức cơ bản phối hợp lời nói của giáo viên với việc biểu diễn
thí nghiệm .................................................................................................................13
1.4.5.1.Biểu diễn thí nghiệm theo phương pháp nghiên cứu .............................13
1.4.5.2. Biểu diễn thí nghiệm theo phương pháp minh hoạ...............................13
1.5. Tổng quan học phần thí nghiệm thực hành dạy học hóa học cho sinh viên
sƣ phạm hóahọc trƣờng Đại học Sƣ phạm – Đại học Đà Nẵng .......................... 14
1.5.1. Giới thiệu học phần........................................................................................14
1.5.2. Mục đích, yêu cầu của học phần “Thí nghiệm thực hành PPDH Hóa Học”
...................................................................................................................................15
1.5.2.1. Mục đích ................................................................................................15
1.5.2.2. Yêu cầu ..................................................................................................15

2.2.3. Đảm bảo tính khả thi .....................................................................................30
2.2.4. Đảm bảo tính thẩm mỹ ...................................................................................30
2.3. Các phần mềm đƣợc sử dụng để thiết kế e-book .......................................... 31
2.3.1. Phần mềm Microsoft Word ...........................................................................31
2.3.2. Phần mềm Proshow Producer ....................................................................... 31
2.3.3. Phần mềm SnagIT ......................................................................................... 32
2.3.4. Phần mềm PocketCHM 5.9 ...........................................................................32
2.4. Quy trình thiết kế e-book ................................................................................ 33
Chƣơng 3: XÂY DỰNG E-BOOK HỌC PHẦN THÍ NGHIỆM THỰC HÀNH
PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC HÓA HỌC CHO SINH VIÊN SƢ PHẠM HÓA
HỌC TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM – ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG........................ 35


3.1. Tình hình giảng dạy học phần thí nghiệm thực hành phƣơng pháp dạy học
hóa học ở trƣờng Đại học Sƣ phạm Đà Nẵng ....................................................... 35
3.2. Cấu trúc, giao diện ebook ................................................................................ 36
3.2.1. Cấu trúc của ebook ........................................................................................36
3.2.2. Giao diện ebook ..............................................................................................36
3.3. Nội dung ebook .................................................................................................. 39
3.3.1. Trang chủ ........................................................................................................39
3.3.2. Trang “Giới thiệu E-Book học phần Thí nghiệm thực hành PPDHHH”.40
3.3.3. Trang “Hướng dẫn sử dụng e-book” ...........................................................41
3.3.4. Trang Kỹ thuật sử dụng dụng cụ và hóa chất ..............................................42
3.3.5. Trang “Kỹ thuật an toàn trong thí nghiệm hoá học” ..................................46
3.3.6. Trang “ Phương pháp tiến hành thí nghiệm hóa học”............................47
3.3.7. Trang “Tư liệu tham khảo” ...........................................................................54
3.4. Sử dụng E – Book .............................................................................................. 55
3.4.1. Sử dụng E -Book trước khi thực hành thí nghiệm .....................................55
3.4.2. Sử dụng E – Book trong khi thực hành thí nghiệm ....................................56
3.4.3. Ý nghĩa của ebook học phần thí nghiệm phương pháp dạy học hóa học ..57

Hình 3. 7. Giao diện trang “Giới thiệu E-Book” ......................................................40
Hình 3. 8. Giao diện trang giới thiệu học phần .........................................................41
Hình 3. 9. Giao diện trang cấu trúc ebook ................................................................42
Hình 3. 10. Giao diện trang hƣớng dẫn sử dụng ebook ............................................42
Hình 3. 11. Giao diện phần “Kỹ thuật sử dụng dụng cụ thủy tinh” ..........................44
Hình 3. 12. Giao diện phần “Bảo quản hóa chất”. ....................................................45
Hình 3. 13. Giao diện phần “Yêu cầu về cách dán nhãn hóa chất”. .........................45
Hình 3. 14. Giao diện phần “Phân loại hóa chất độc hại”.........................................46
Hình 3. 15. Giao diện phần tiến hành thí nghiệm an toàn.........................................47
Hình 3. 16. Giao diện phần thí nghiệm về phi kim ...................................................48
Hình 3. 17. Giao diện phần thí nghiệm về kim loại ..................................................50
Hình 3. 18. Giao diện phần thí nghiệm hữu cơ .........................................................53
Hình 3. 19. Giao diện trang tƣ liệu tham khảo ..........................................................55
Hình 3. 20. Giao diện phần Hóa học và đời sống .....................................................55


DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
CNTT: Công nghệ thông tin
GV: Giáo viên
PPDHHH: Phƣơng pháp dạy học hóa học
SV: Sinh viên
ĐHĐN: Đại học Đà Nẵng


1

MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Sự phát triển mạnh mẽ của khoa học đã làm thay đổi nhanh chóng đời sống xã
hội. Những ứng dụng CNTT đã đi sâu vào đời sống tạo ra những cuộc cách mạng

2. Mục tiêu nghiên cứu:
Xây dựng E-Book nhằm hỗ trợ hoạt động tự học và rèn luyện phƣơng pháp
tiến hành thí nghiệm hoá học cho SV góp phần nâng cao chất lƣợng đào tạo SV sƣ
phạm hoá học trƣờng Ðại học Sƣ phạm, nâng cao chuyên môn cho giáo viên hóa
học ở trƣờng trung học phổ thông.
3. Đối tƣợng và khách thể nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu
Việc xây dựng E-Book thí nghiệm thực hành phƣơng pháp dạy học cho SV sƣ
phạm hóa học ở trƣờng Đại học Sƣ phạm- Đại học Đà Nẵng.
3.2. Khách thể nghiên cứu
Quá trình đào tạo SV sƣ phạm Hóa học ở trƣờng Đại học Sƣ phạm- Đại học
Đà Nẵng.
4. Phạm vi nghiên cứu
Các thí nghiệm của học phần thí nghiệm thực hành phƣơng pháp dạy học
trong chƣơng trình đào tạo SV sƣ phạm hoá học trƣờng Đại học Sƣ phạm- Đại học
Đà Nẵng.
5. Phƣơng pháp nghiên cứu
5.1. Các phương pháp nghiên cứu lý luận
- Đọc và nghiên cứu tài liệu
- Sử dụng phối hợp các phƣơng pháp phân tích, tổng hợp, phân loại, hệ
thống hóa trong nghiên cứu các tài liệu lý thuyết có liên quan.
5.2. Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Khảo sát ý kiến sinh viên và một số giảng viên về tính cực cực cũng nhƣ những
mặt còn hạn chế của E-book học phần thí nghiệm thực hành phƣơng pháp dạy học
hóa học cho SV Sƣ phạm Hóa học trƣờng Đại học Sƣ phạm – Đại học Đà Nẵng.
5.3. Phương pháp thống kê toán học
- Dùng các phƣơng pháp thống kê toán học để xử lý các số liệu, các kết
quả điều tra và các kết quả thực nghiệm để có những nhận xét, đánh giá xác thực.
- Sử dụng các phần mềm và công thức để xử lý kết quả thực nghiệm


, ,... hoặc kho tài nguyên trong các
trang web của các trƣờng đại học nhƣ Đại học Cần Thơ, Đại học Bách khoa Hà
Nội, Đại học Khoa học tự nhiên thành phố HCM,… Tác giả của các E-Book
này là các giảng viên của các trƣờng đại học trong cả nƣớc, các E-Book mang nội
dung lý thuyết và bài tập các môn học của SV rất nhiều chuyên ngành khác nhau
với 2 định dạng phổ biến là định dạng DOC hoặc PDF. Đây chủ yếu là các bài
giảng hoặc giáo trình của giảng viên đƣợc đăng tải lên mạng nên thực chất đây
chỉ là bản “số hoá” của sách in. Các định dạng khác của E-Book nhƣ HTML
hay CHM hay multimedia book đƣợc hỗ trợ bằng số liệu, hình ảnh (ảnh màu,
động hoặc tĩnh), phim, âm thanh,... nhằm hỗ trợ hoạt động tự học của SV đại học
còn rất ít và chƣa phổ biến.
Định dạng CHM là một dạng E-Book rất thông dụng trên mạng internet
do tính phổ biến, sự gọn nhẹ, dễ chia sẻ, dễ làm, dễ tuỳ biến và dễ sử dụng của
nó. CHM là viết tắt của Compile HTML. Các file này có phần mở rộng là CHM.
Đây là một file ban đầu đƣợc Microsoft sử dụng để làm file trợ giúp cho các
ứng dụng trong Microsoft Window, nhƣng về sau do có những ƣu điểm và tính
năng vƣợt trội mà thƣờng đƣợc sử dụng nhƣ là một định dạng E-book. Từ hệ điều


4

hành Window98 dễ dàng trên môi trƣờng Window mà không cần thiết phải cài đặt
bất cứ phần mềm hỗ trợ. Đồng thời cùng một nội dung nhƣng định dạng CHM có
dung lƣợng nhỏ hơn khá nhiều so với các định dạng khác, do vậy chia sẻ nhanh
chóng hơn. Trong E-Book mục lục đƣợc thiết kế dạng hình cây thƣ mục, vì vậy
dễ dàng có đƣợc cái nhìn tổng quát và có thể tuỳ biến chọn lựa nội dung cần
đọc. Giao diện E-Book rất thân thiện với ngƣời dùng vì nó giống nhƣ các file
help đi kèm các phần mềm của Microsoft. Ngƣời thiết kế có thể đƣa vào E-Book
những công cụ multimedia nhƣ hình ảnh, âm thanh, phim, liên kết,… làm cho EBook trở nên sinh động, hấp dẫn ngƣời đọc. Dung lƣợng E-Book rất nhỏ vì vậy
dễ dàng chia sẻ qua mạng internet hoặc ghi vào đĩa CD, DVD, ngƣời học có thể

cho nhà giáo không thể dạy hết mọi điều cho học trò, mà dù có kéo dài thời
gian để dạy hết mọi điều thì rồi các kiến thức đó cũng nhanh chóng trở nên lạc
hậu. Do đó, ngƣời thầy cần phải tìm ra phƣơng pháp dạy học tích cực hơn để
tăng hiệu quả dạy và học. Dạy cho học sinh cách học chủ động, cách học suốt
đời, cách học những điều mà thực tế đòi hỏi thay vì việc phải chuyển tải một
lƣợng kiến thức quá nhiều đến mức chúng không nhớ nổi hoặc cố nhớ lúc học,
còn lúc thi và cần vận dụng thì quên sạch.
Quan niệm và tiêu chuẩn dạy tốt thƣờng thay đổi theo thời gian và đƣợc
chính xác hoá dần. Trƣớc đây, “dạy tốt” thuần tuý là nghệ thuật cá nhân, với
cách giảng truyền thống “thầy nói, trò ghi”, chủ yếu vẫn là theo hƣớng làm cho
học sinh dễ tiếp thu những gì thầy “độc thoại” ở lớp. Nó đã bộc lộ nhiều nhƣợc
điểm, trong đó hai nhƣợc điểm lớn nhất là:
– Đặt học sinh vào vị trí thụ động, chờ đợi. Cách dạy này chƣa thể giúp
cho ngƣời học “biến quá trình đƣợc đào tạo thành tự đào tạo”.
– Chƣa kiểm soát đƣợc nội dung có phù hợp với mục tiêu đào tạo thực
hành hay không.
Do đó, đến nay dạy tốt còn phải đáp ứng những đòi hỏi mới do thực tiễn
đặt ra.
1.2.2. Vai trò của công nghệ thông tin trong việc nâng cao tính tích cực
của học sinh
Xuất phát từ các văn bản chỉ đạo của Đảng và Nhà nƣớc nhất là chỉ thị 58CT/UW của Bộ Chính Trị [1] ngày 07 tháng 10 năm 2000 về việc đẩy mạnh ứng
dụng công nghệ thông tin phục vụ sự nghiệp Công nghiệp hóa và Hiện đại hóa đã
chỉ rõ trọng tâm của ngành giáo dục là đào tạo nguồn nhân lực về công nghệ thông


6

tin và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác giáo dục và đào tạo,
đây là nhiệm vụ mà Thủ tƣớng Chính phủ đã giao cho ngành giáo dục giai
đoạn 2001–2005 thông qua quyết định số 81/2001/QĐ-TTg.


hiện chúng dƣới những dạng khác nhau trong thời gian hạn chế. Máy tính
có thể đƣợc dùng nhƣ một máy soạn thảo văn bản tuyệt vời. Ngƣời giáo viên
có thể dùng nó để chuẩn bị bài giảng, nội dung giảng dạy,… và chỉnh sửa, bổ
sung, cập nhật thông tin cho bài giảng luôn mới, luôn phong phú và sinh động.
Máy tính cũng đƣợc dùng để tạo ra các bảng tính với những công thức hoặc
chƣơng trình cài đặt sẵn và do đó có thể giúp ngƣời học trong việc điều tra,
nghiên cứu… và máy tính có thể hỗ trợ tốt cho những ngƣời học khác nhau từ
ngƣời có tài năng đến ngƣời bị khuyết tật…
Máy tính còn cho phép ngƣời học học theo từng bƣớc riêng của
mình, do đó tiết kiệm đƣợc nhiều thời gian giảng bài trên lớp, tạo nên khả năng
cá thể hoá trong học tập của ngƣời học. Các chƣơng trình dạy học trên máy
còn tạo điều kiện cho ngƣời học tự củng cố những kiến thức mà mình chƣa
nắm vững. Mô phỏng trên máy tính giúp ngƣời học tự rèn luyện kỹ năng thực
hành, làm các bài thí nghiệm mà không cần có trang thiết bị thực.
Dạy học bằng máy tính nói riêng cũng nhƣ sử dụng các phƣơng tiện hiện
đại nói chung có ƣu điểm nổi bật là: hàm lƣợng thông tin truyền đạt cao trong
thời gian ngắn, cách truyền đạt thông tin sinh động tạo điều kiện cho ngƣời học
dễ tiếp thu kiến thức đƣợc truyền đạt, gây hứng thú trong học tập; thông tin
đƣợc truyền đạt cho ngƣời học bằng nhiều hình thức; bài giảng đƣợc chắt lọc từ
các bài mẫu và từ nhiều nguồn tƣ liệu tổng hợp. Giáo viên khi đó tiết kiệm đƣợc
thời gian “chết” (thời gian để vẽ các sơ đồ, hình vẽ, kẻ bảng, viết công thức,…)
trên lớp. Do đó, chất lƣợng bài giảng rất cao và hiệu quả sử dụng giờ giảng cũng
rất cao.
Dạy học, xét về hình thức tiến hành là một quá trình truyền thông hai
chiều. Vì vậy, việc ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học nói chung, vào
nâng cao tính tích cực trong dạy - học nói riêng là xu hƣớng tất yếu của thời đại.
Sở dĩ nhƣ vậy là vì công nghệ thông tin có những những thế mạnh mang lại cho
con ngƣời sử dụng nó là: tốc độ cao, nhất quán, chính xác và ổn định.
Ứng dụng công nghệ thông tin để nâng cao tính tích cực trong dạy- học

Toàn bộ hoạt động dạy học đƣợc chƣơng trình hóa thông qua môi trƣờng
multimedia, thông tin đƣợc truyền dƣới các dạng: văn bản (text), đồ họa (graphics),
hoạt cảnh (animation), ảnh chụp (image), âm thanh (audio) và phim video (video
clip).


9

1.3.2. Ưu, nhược điểm của e-book
1.3.2.1. Ưu điểm
E-book có những tính năng ƣu việt mà sách in thông thƣờng không thể có
đƣợc nhƣ cung cấp tối đa các tƣ liệu multimedia dƣới dạng văn bản, đồ hoạ, hoạt
cảnh, hình ảnh, âm thanh, phim video,… hoặc các phần mềm trợ giúp khác. Ngƣời
dùng có thể truy xuất nhanh đến các phần, mục trong E-Book, không gian lƣu trữ
nhỏ trong một đĩa CD, hoặc một đĩa DVD có thể lƣu trữ đƣợc rất nhiều E-Book,
ngƣời dùng có thể đọc ở mọi lúc, mọi nơi. Về tính năng sử dụng, khi đọc E-Book
trên máy tính ngƣời dùng có thể điều chỉnh cỡ chữ đến mức tốt nhất của mình,
có thể in thành bản in những nội dung cần thiết nếu đƣợc sự đồng ý của tác giả.
Giá thành của E−Book rẻ hơn sách in khá nhiều, không bị hỏng theo thời gian.
Thậm chí, có thể sao lƣu dự phòng nếu đƣợc tác giả chấp nhận.
1.3.2.2. Hạn chế
Bên cạnh những ƣu điểm vƣợt trội nhƣ trên E-Book còn có một số hạn chế
nhất định nhƣ cần có thiết bị để đọc đƣợc E-Book nhƣ máy tính, thiết bị đọc EBook,… Một số E-Book đƣợc thiết kế bằng phần mềm chuyên dụng thì cần phải
cài đặt những phần mềm vào máy tính thì mới có thể đọc đƣợc E-Book. Về mặt
sức khoẻ, sử dụng E-Book có thể ảnh hƣởng đến thị giác do phải đọc trên máy tính
lâu.
1.4. Thí nghiệm trong dạy học hoá học [6]
1.4.1. Các loại thí nghiệm hoá học
Trong các trƣờng phổ thông thƣờng sử dụng các hình thức thí nghiệm sau
đây:

chính xác: động tác thí nghiệm của thầy khi biểu diễn thí nghiệm tác động trực
tiếp đến các giác quan của học sinh, làm cho họ hiểu, ghi nhớ và nhờ vậy mà hình
thành trong trí nhớ các em kĩ năng thí nghiệm chính xác.
- Tiết kiệm đƣợc thời gian, hoá chất và dụng cụ: thao tác thí nghiệm của
giáo viên đã trở thành kĩ xảo nên tốn ít thời gian. Hoá chất giáo viên sử dụng đúng
theo hƣớng dẫn kĩ thuật và với một bộ dụng cụ và hoá chất đem sử dụng, giúp học
sinh cả lớp hiểu đƣợc vấn đề nghiên cứu.
1.4.3. Những yêu cầu sư phạm về kĩ thuật biểu diễn thí nghiệm và biện
pháp đạt các yêu cầu đó
1.4.3.1. Bảo đảm an toàn
Giáo viên phải chịu trách nhiệm trƣớc pháp luật về đảm bảo an toàn cho


11

học sinh (và cho ngay cả giáo viên). Muốn vậy phải kiểm tra dụng cụ, hoá chất
trƣớc khi làm thí nghiệm; tuân thủ tất cả những qui định về bảo hiểm; năm
vững kĩ thuật thí nghiệm; làm đúng hƣớng dẫn, trau dồi kĩ năng thí nghiệm; luôn
luôn cẩn thận, bình tĩnh, đề cao tinh thần trách nhiệm và hiểu đƣợc nguyên nhân
của những trƣờng hợp xảy ra nguy hiểm.
1.4.3.2. Bảo đảm thành công
Muốn thí nghiệm bảo đảm thành công, giáo viên phải làm đúng kĩ thuật, các
hoá chất đảm bảo chất lƣợng và đúng nồng độ qui định, có kĩ năng thành thạo, phải
chuẩn bị chu đáo và làm thử nhiều lần trƣớc khi biểu diễn thí nghiệm trên lớp,
trƣờng hợp thí nghiệm không thành công cần bình tĩnh tìm nguyên nhân, tìm cách
khắc phục rồi làm lại. Nếu làm lại, thí nghiệm thành công sẽ không ảnh
hƣởng đến lòng tin vào khoa học của học sinh.
1.4.3.3. Thí nghiệm phải rõ, học sinh phải được quan sát đầy đủ
Khi biểu diễn thí nghiệm tất cả học sinh trong lớp phải quan sát đƣợc dấu
hiệu bên ngoài của thí nghiệm. Muốn vậy phải không đƣợc đứng che lấp thí

Trong thí nghiệm biểu diễn thì thí nghiệm là nguồn thông tin đối với học
sinh, còn lời nói của giáo viên giữ vai trò hƣớng dẫn sự quan sát và chỉ đạo sự suy
nghĩ của trò để đi đến kết luận đúng đắn hợp lí, qua đó họ lĩnh hội đƣợc kiến thức.
Lí luận dạy học đã tổng kết đƣợc bốn hình thức kết hợp lời nói của thầy với biểu
diễn thí nghiệm.
1.4.4. Sử dụng thí nghiệm trong dạy học hoá học
Thí nghiệm là một phƣơng tiện hết sức quan trọng trong dạy học hoá học.
Muốn cho việc sử dụng thí nghiệm đạt hiệu quả cao, trƣớc tiên là phải xác định
đúng mục đích, yêu cầu của thí nghiệm. Thí nghiệm bao giờ cũng kết hợp chặt
chẽ với bài học, phục vụ đắc lực cho việc lĩnh hội kiến thức của học sinh.
Có hai hình thức sử dụng thí nghiệm là sử dụng thí nghiệm theo phƣơng
pháp nghiên cứu và theo phƣơng pháp minh hoạ. Dựa vào các giai đoạn dạy học:
- Trƣớc khi học các lí thuyết chủ đạo nên sử dụng thí nghiệm hoá học theo
phƣơng pháp nghiên cứu. Lúc này coi thí nghiệm là nguồn cung cấp kiến thức cho
học sinh.
- Sau khi học các lí thuyết chủ đạo nên sử dụng thí nghiệm theo phƣơng
pháp minh hoạ. Lúc này chúng ta có thể gợi ý cho học sinh dựa vào lí thuyết chủ
đạo để dự đoán trƣớc tính chất của chất, sau đó làm thí nghiệm để minh hoạ. Ở đây
thí nghiệm có tác dụng kiểm chứng cho những dự đoán tính chất của chất.


13

Khi sử dụng thí nghiệm theo phƣơng pháp nghiên cứu cần hƣớng dẫn học
sinh quan sát và gợi ý để họ tự rút ra đƣợc các kiến thức mới. Cần khai thác triệt để
các hiện tƣợng quan sát đƣợc trong thí nghiệm để khắc sâu kiến thức cho học sinh.
1.4.5. Những hình thức cơ bản phối hợp lời nói của giáo viên với việc biểu
diễn thí nghiệm
1.4.5.1.Biểu diễn thí nghiệm theo phương pháp nghiên cứu
Biễu diễn thí nghiệm theo phƣơng pháp nghiên cứu có 2 hình thức:

- Hình thức 4 (biện pháp diễn dịch): Trƣớc hết giáo viên mô tả diễn biến
của thí nghiệm. Học sinh nghe thấy thầy mô tả nhƣng chƣa hiểu đƣợc vì sao lại có
những diễn biến nhƣ vậy. Để học sinh hiểu đƣợc diễn biến của thí nghiệm mà thầy
mô tả, giáo viên phải gợi ý để trò tái hiện lại kiến thức cũ có liên quan tới hiện
tƣợng thí nghiệm mà thầy mô tả, từ đó họ giải thích đƣợc các hiện tƣợng giáo viên
mô tả. Cuối cùng giáo viên biểu diễn thí nghiệm để minh hoạ cho sự mô tả của
mình. Hình thức này áp dụng cho các sự kiện và quá trình phức tạp. Trật tự thí
nghiệm và lời nói trong hình thức này là nghịch đảo của hình thức 2. Những tính
chất nhận thức của học sinh trong hình thức này ở mức độ nào đó cũng mang tính
thụ động. HS thu kiến thức trƣớc tiên từ lời nói của giáo viên, còn việc biểu diễn
thí nghiệm chỉ nhằm khẳng định hoặc cụ thể hoá các thông báo bằng lời của giáo
viên. Biểu diễn thí nghiệm theo phƣơng pháp minh hoạ tốn ít thời gian hơn so
với phƣơng pháp nghiên cứu.
1.5. Tổng quan học phần thí nghiệm thực hành dạy học hóa học cho sinh
viên sƣ phạm hóahọc trƣờng Đại học Sƣ phạm – Đại học Đà Nẵng [7]
1.5.1. Giới thiệu học phần
Học phần thí nghiệm thực hành phƣơng pháp dạy học hóa học là học phần
bắt buộc đối với sinh viên sƣ phạm hóa nhằm giúp ngƣời giáo viên tƣơng lai rèn
luyện các kĩ năng tiến hành một số thí nghiệm trong chƣơng trình trung học phổ
thông.
Số tín chỉ: 01
Giáo trình: “Thí nghiệm thực hành phƣơng pháp dạy học hóa học”. ThS Phan
Văn An- trƣờng Đại học Sƣ phạm- ĐHĐN.
Địa điểm: Phòng thí nghiệm phƣơng pháp dạy học hóa học tầng 2 nhà B2.
Thời gian: Từ 7h30 đến 11h00 hoặc từ 13h00 đến 17h00


15

1.5.2. Mục đích, yêu cầu của học phần “Thí nghiệm thực hành PPDH Hóa