LỜI CẢM ƠN
Tác giả xin bảy tỏ lòng cảm ơn chân thành:
Thầy giáo hướng dẫn: GS.TS. Nhà giáo nhân dân. Nguyễn Xuân Lạc
đã tận tình chỉ dẫn, giúp đỡ tác giả hoàn thành luận văn này.
Khoa Sư phạm kỹ thuật và Viện đào tạo sau đại học- Đại học Bách
khoa Hà Nội đã tạo mọi điều kiện cho việc học tập, nghiên cứu, tiến hành
luận văn.
Gia đình và toàn thể anh em, bạn bè, đồng nghiệp đã quan tâm, động
viên, giúp đỡ trong suốt quá trình thực hiện luận văn.
Vinh, ngày 15 tháng 11 năm 2009
Tác giả
Nguyễn Long Khánh
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan những gì mà tôi viết ra trong luận văn này là do sự
tìm hiểu và nghiên cứu của bản thân. Mọi kết quả nghiên cứu cũng như ý
tưởng của tác giả khác nếu có đều được trích dẫn đầy đủ.
Luận văn này cho đến nay vẫn chưa hề được bảo vệ tại bất kỳ một hội
đồng bảo vệ luận văn thạc sĩ nào trên toàn quốc cũng như ở nước ngoài và
cho đến nay vẫn chưa hề được công bố trên bất kỳ phương tiên thông tin nào.
Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về những gì mà tôi đã cam đoan
trên đây.
Vinh, ngày 15 tháng 11 năm 2009
Tác giả
Nguyễn Long Khánh
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
Nội dung viết tắt Nghĩa đầy đủ
CNH,HĐH Công nghiệp hóa, Hiện đại hóa
("? =?&?=> A*ƯƠ """""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""
(" = B==B? # '-Ữ Đ Ủ ĐỀ """""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""
(" *'CA * ( Ấ Ậ Ă """"""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""
: ,* (-' ' #( Ơ Ở Ậ Ự Ễ Ủ Ệ """""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""
DE@% =(-: % =' = !' - $'C$= -$' $=Ự Ử Ụ Í Ệ Ự Ả Đ Ạ Ề""
""' =.*#( 'FF=> *( ' = !' -Ổ Ề Ứ Ề Í Ệ Ự
$Ả """""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""
"""'2G ế ớ """"""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""
"""' ( /0ạ ệ """""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""H
"" : ,* #( DE@% =(-: % =' = !' Ơ Ở Ậ Ủ Ệ Ự Ử Ụ Í Ệ Ự
- $'C$= -$' $=Ả Đ Ạ Ề""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""
"""! 4 75 0ộ ố ệ """"""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""
"""' I(2/JCK/JL(CMự ạ ả """""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""
"""% ạ ọ ự à ề"""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""")H
"")"'3 0 ệ ự à ả """""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""+
'* =Ế Ậ ƯƠ """""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""H
DE@% =(-: % =' = !' - $'C$= -$' $= "Ụ Ử Ụ Í Ệ Ự Ả Đ Ạ Ề
=% =DE@% =! ': ' = !' - $'C$= =Ứ Ụ Ự Ộ Ố Í Ệ Ự Ả ƯƠ
'CF% @= = Ạ Ề Ơ Í ĐỘ Ự """""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""9
""DE@% =N-' = !' - $Ự Í Ệ Ự Ả """"""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""9
"""G ;O6 ắ ự """""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""9
""".2<;O6 '' 2 ự ả đà ạ ề"""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""9H
"": % =' = !' - $'C$= -$' $= Ử Ụ Í Ệ Ự Ả Đ Ạ Ề Ơ Í
= ĐỘ Ự """""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""P
"""G 4 6 '' 2 ắ ử ụ ả đà ạ ề""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""P
""".2<4 6 '' 2 ử ụ ả đà ạ ề"""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""P)
""DE@% =! ': N-' = !' - $'C$= =Ự Ộ Ố Í Ệ Ự Ả ƯƠ
'CF% @= = 'CF 'C*= ?=Ạ Ề Ơ Í ĐỘ Ự ĐỘ Ấ Ề"""""""""""""""PH
"""DO6 Q 08 :$%R$C:ự à ỏ ớ """"""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""PH
"""DO6 Q 08 =S$=SNC#ự à ỏ ớ """"""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""
+
động lực và cho xuất khẩu lao động. Mở rộng mạng lưới cơ sở dạy nghề, phát
triển trung tâm dạy nghề quận huyện. Tạo chuyển biên căn bản về chất lượng
dạy nghề tiếp cận với trình độ tiên tiên của khu vực và thê' giới. Đẩy mạnh xã
hội hoá, khuyên khích phát triển các hình thức dạy nghề đa dạng, linh hoạt:
dạy nghề ngoài công lập, tại doanh nghiệp, tại làng nghề "
Thể chế hoá chủ trương của Đảng về phát triển dạy nghề, quốc hội đã ban
hành luật Giáo dục- năm 2005, quy định dạy nghề có ba trình độ đào tạo (Sơ
cấp nghề, Trung cấp nghề và Cao đẳng nghề). Luật Dạy nghề năm 2006, quy
định chi tiết về tổ chức, hoạt động của CSDN; quyền và nghĩa vụ của tổ chức,
cá nhân tham gia hoạt động dạy nghề. Trong luật dạy nghề đã xác định chính
sách đầu tư của Nhà nước về phát triển dạy nghề: "Đầu tư có trọng tâm, trọng
điểm để đổi mở nội dung, chương trình và phương pháp dạy nghề, phát triển
đội ngũ giáo viên, hiện đại hoá thiết bị, đẩy mạnh nghiên cứu khoa học nhằm
nâng cao chất lượng dạy nghề, tập trung xây dựng một số cơ sở dạy nghề tiếp
cận với trình độ tiên tiến của khu vực và thế giới; chú trọng phát triển dạy
nghề ở các vùng có điều kiện kinh tế- xã hội đặc biệt khó khăn; đầu tư đào
tạo các nghề thị trường lao động có nhu cầu, nhưng khó thực hiện xã hội hoá.
"
Trong những năm qua, nền kinh tế nước ta đã đạt tốc độ tăng trưởng cao, cơ
cấu kinh tế có bước chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng công nghiệp hóa. Các
vùng kinh tế trọng điểm, các khu công nghiệp, khu chế xuất, các ngành kinh
tế mũi nhọn ngày càng phát triển; đầu tư trong nước và quốc tế, thời gian qua
và dự kiến trong thời gian tới ngày càng tăng; kỹ thuật, công nghệ mới được
đưa vào sản xuất ngày càng nhiều đòi hỏi nguồn nhân lực phải tăng về số
lượng và chất lượng, hợp lý về cơ cấu ngành nghề đào tạo và cơ cấu trình độ
đào tạo.
H
Hiện tại, tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề ở nước ta còn thấp (khoảng 20%
tạo Bên cạnh những kết quả đã đạt được, ngành Dạy nghề vẫn còn tồn tại
nhiều yếu kém, bất cập, do vậy chất lượng dạy nghề còn thấp chưa đáp ứng
được yêu cầu của thị trường lao động.
Một trong những nguyên nhân cơ bản phải kể đến đó là do các điều kiện bảo
đảm chất lượng dạy nghề tuy đã được cải thiện nhưng vẫn còn bất thường
- Đội ngũ giáo viên còn thiếu về số lượng và yếu về chất lượng, nhất là
trình độ kỹ năng thực hành nghề, ngoại ngữ, tin học ứng dụng, phương pháp
giảng dạy;
- Nhiều chương trình, giáo trình dạy nghề chậm được cập nhật, sửa đổi,
bổ sung để phù hợp với yêu cầu của sản xuất, kinh doanh, dịch vụ.
- Nhiều CSDN có diện tích nhỏ so với quy mô đào tạo, thiếu xưởng thực
hành, ký túc xá, khu thể dục thể thao; trang thiết bị dạy nghề thiếu về
chủng loại, số lượng và lạc hậu về công nghệ.
Riêng dối với nghề cơ khí động lực tốc độ phát triển và cho ra đời hàng loạt
các loại xe đời mới, đòi hỏi người dạy phải nắm được thông tin và cập nhật
được catalog của các hãng xe đó mới có thể truyền tải thông tin trong đào tạo,
ngoài việc dạy lý thuyết – thực hành trên các mô hình thực trong các trường
nghề nhưng sự khác biệt của nó so với thực tế là rất lớn.
Thực tế trên đòi hỏi hệ thống Dạy nghề phải được đổi mới và phát triển nhằm
khắc phục các yếu kém và đáp ứng nhu cầu nhân lực của thị trường trong
nước và xuất khẩu lao động. Điều này cũng đồng nghĩa với yêu cấu phải nâng
cao chất lượng nguồn lao động kỹ thuật- công nghệ, đòi hỏi người lao động
P
phải có kỹ năng và đạo đức nghề nghiệp, có kỷ luật, năng lực sáng tạo, biết
làm chủ và tiếp cận nhanh với những công nghệ hiện đại.
Rõ ràng, thực tế trên đòi hỏi hệ thống đào tạo kỹ thuật nghề nghiệp phải
hết sức coi trọng kỹ năng các hoạt động thực hành để nâng cao năng lực, kỹ
năng hoạt động của người lao động trong nghề nghiệp cũng như trong cuộc
sống xã hội.
ngũ phát triển đa phương tiện, cơ sở hạ tầng về thông tin và kinh phí. Tuy mới
được phát triển ở nước ta song những kết quả đã đạt được cho thấy phương
thức đào tạo này là một trong những giải pháp có tính chiến lược đáp ứng nhu
cầu học tập ngày càng tăng của xã hội.
Kết luận như vậy, không có nghĩa là đào tạo từ xa không có những khó
khăn, không còn những hạn chế. Ở đây chỉ đề cập tới một hạn chế cụ thể rất
khó khắc phục của đào tạo từ xa đó là vấn đề thí nghiệm thực hành (TNTH)
của các môn khoa học tự nhiên và kỹ thuật. Cụ thể hơn là làm thế nào để có
thể tổ chức TNTH trong giáo dục từ xa. Có nhiều phương án được đề xuất,
trong đó việc xây dựng các bài TNTH ảo trong máy tính mà đề tài đề cập tới
là một giải pháp góp phần giải quyết cho vấn đề nêu trên. Mặc dù TNTH ảo
đề cập trong luận văn này được định hướng và xây dựng chủ yếu cho hình
thức dạy học giáp mặt, tuy nhiên, có thể hỗ trợ rất tốt cho các hình thức đào
tạo kể trên.
II. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU:
Đề tài nghiên cứu cách thức xây dựng và sử dụng TNTH ảo trong đào tạo
nghề cơ khí động lực. Trên cơ sở đó, tiến hành xây dựng một số bài TNTH ảo
cho 2 chương điển hình trong chương trình dạy nghề cơ khí động lực(môn
học động cơ đốt trong) nhằm hỗ trợ TNTH thực đồng thời bổ sung những bài
TNTH mà trong thực tế khó hoặc không thể thực hiện được.
III. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU:
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là TNTH ảo.
Phạm vi nghiên cứu của đề tài: Đề tài nghiên cứu về TNTH ảo cho dạy học
nghề , trên cơ sở đó xây dựng và sử dụng một số bài TNTH ảo cho chương
trình dạy nghề cơ khí động lực (môn học: động cơ đốt trong).
IV. GIẢ THUYẾT KHOA HỌC
Xây dựng và sử dụng TNTH ảo trong đào tạo nghề sẽ góp phần nâng cao
hứng thú nhận thức, phát huy tính tích cực học tập của người học, do đó góp
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC XÂY DỰNG VÀ SỬ
DỤNG THÍ NGHIỆM THỰC HÀNH ẢO TRONG ĐÀO TẠO NGHỀ
Ngoài phần tổng quan về tình hình nghiên cứu và ứng dụng TNTH ảo trên
thế giới và tại Việt Nam, chương này trình bày cơ sở lý luận về TNTH ảo,
trong đó đi sâu vào phân tích các khái niệm: mô phỏng, TNTH ảo; mối liên hệ
giữa mô phỏng và TNTH ảo; khả năng xây dựng và sử dụng TNTH ảo trong
đào tạo nghề nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực kỹ thuật; khảo sát
thực trạng sử dụng mô phỏng trong DH.
CHƯƠNG 2
XÂY DỤNG VÀ SỬ DỤNG THÍ NGHIỆM THỰC HÀNH ẢO TRONG
ĐÀO TẠO NGHỀ. ỨNG DỤNG XÂY DỤNG VÀ SỬ DỤNG MỘT SỐ THÍ
NGHIỆM THỰC HÀNH ẢO TRONG CHƯƠNG TRÌNH DẠY NGHỀ
CƠ KHÍ ĐỘNG LỰC
Nội dung chương này là vận dụng kết quả nghiên cứu trong chương 1.
đề xuất qui trình xây dựng và sử dụng TNTH ảo trong đào tạo nghề; nghiên
cứu và đưa vào sử dụng 02 bài TNTH ảo cho một số nội dung cụ thể trong
chương trình dạy nghề cơ khí động lực (môn học: động cơ đốt trong), trình độ
trung cấp nghề.
CHƯƠNG 3.
THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM, ĐÁNH GIÁ TÍNH KHẢ THI VÀ HIỆU QUẢ
CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC
XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG THÍ NGHIỆM THỰC HÀNH ẢO
TRONG ĐÀO TẠO NGHỀ
1.1. TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ THÍ NGHIỆM
THỰC HÀNH ẢO
1.1.1. Trên thế giới
đó là các phần mềm chạy trên máy tính đơn lẻ hay mạng máy tính, chúng giả
lập phần nào thế giới thực. Từ đó, giúp người sử dụng thực hiện các thao tác
với môi trường, các đối tượng, quá trình, hệ thống do các chương trình đó tạo
ra nhằm khám phá, phát hiện các quy luật, kiểm nghiệm khoa học, hình thành
kỹ năng. . . Khi đề cập tới những phần mềm, những thao tác trong môi trường
do các phần mềm đó tạo ra, thuật ngữ ảo cũng được sử dụng.
TNTH ảo là một lĩnh vực được nghiên cứu và phát triển trong những
năm gần đây và đã có nhiều sản phẩm được gọi là TNTH ảo được ứng dụng
)
trong rất nhiều lĩnh vực của cuộc sống trong đó có lĩnh vực GD- ĐT. Một vài
trong số đó là:
- Crocodile Physics là phần mềm được dùng để thiết kế các thí nghiệm ảo
môn vật lý trong nhà trường, có rất nhiều phiên bản của phần mềm đã được
đưa ra và phiên bản mới nhất hiện nay là phiên bản Crocodile Physics 605, ra
đời vào năm 2006 với rất nhiều tính năng mới so với các phiên bản trước đó.
Crocodile Physics có thể mô phỏng cơ học, điện, điện tử, quang học, và sóng
cơ học. Trong mỗi phần cơ, sóng, điện, quang có đầy đủ những thuộc tính để
ta có thể mô phỏng các thí nghiệm vật lý phổ thông.
- Trong lĩnh vực thiết kế cơ khí: Phần mềm thiết kế cơ khí hiện nay có khá
nhiều và được gọi chung là các ứng dụng CAD, viết tắt của thuật ngữ tiếng
Anh là Computer- Aided Design (có nghĩa là thiết kế với sự trợ giúp của máy
tính) hoặc Computer- Aided Drawing (có nghĩa là vẽ kỹ thuật với sự trợ giúp
của máy tính). Lựa chọn và sử dụng phần mềm thiết kế cơ khí nào là phụ
thuộc vào mục đích, thói quen sử dụng hoặc được đào tạo. Một số phần mềm
thiết kế cơ khí phổ biến đó là: ProE, Unigraphics, Solidworks, Inventer. . .
Chúng có tính năng về cơ bản là tương đương nhau. Nhiều chương trình CAD
hiện nay cho phép tạo ra các mô hình bá chiều (còn gọi là 3D) để có thể khảo
sát mô hình từ mọi góc độ. Có các chương trình dựng mô hình 3D dạng
khung lưới (wireframe), dạng mặt (surface) và dạng khối đặc (song). Các
biểu diễn bởi các chuyên gia thí nghiệm) và chuyển đổi tín hiệu video thành
các file movie chạy được trên máy tính. Sau đó, xây dựng phần mềm nhằm
thao tác thuận lợi với các file movie trên. Một số thí nghiệm hoá học trong đĩa
CD có thể kể tới như: Cấu tạo nguyên tử; hệ thống tuần hoàn các nguyên tố
H
hoá học [8, Tr.56] Tuy nhiên, một cơ sở đầy đủ về lý luận và thực tiễn cho
thí nghiệm ảo đã không được nhóm tác giả đề cập trong nghiên cứu này
Công trình "Nghiên cứu khoa học và phát triển Công nghệ thông tin và
truyền thông", đề tài khoa học cấp nhà nước KC-01-14 do PGS.TS Vũ Trọng
Rỹ và các cộng sự tại Viện chiến lược và Chương trình giáo dục kết hợp với
các chuyên gia tin học của viện CNTT thuộc trường Đại học Quốc gia Hà Nội
hợp tác xây dựng đã tiến hành xây dựng thành công phần mềm gồm 20 thí
nghiệm ảo phục vụ cho dạy học các môn Vật lí 8,9; Hoá học 9; Sinh học 8,9.
Các bài thí nghiệm được thể hiện bởi nhiều cảnh khác nhau được chuẩn bị
trước mô tả những trạng thái khác nhau của đối tượng và có thể chuyển từ
cảnh này sang cảnh khác một cách tuần tự. Định nghĩa về thí nghiệm ảo, các
tác giả cho rằng "thí nghiệm ảo là một loại sản phẩm đa phương tiện
(Multimedia), một loại phần mềm dạy học mô phỏng thí nghiệm về hiện
tượng, quá trình vật lí, hoá học, sinh học, nào đó xảy ra trong tự nhiên hoặc
trong phòng thí nghiệm, được tạo ra bởi sự tích hợp các dữ liệu dạng số trên
máy tính, có khả năng tương tác với người dùng và có giao diện thân thiện
với người dùng" [13, tr.20]. Định nghĩa này chưa thực sự khái quát, hơn nữa
cơ sở lí luận và thực tiễn cho việc xây dựng và sử dụng thí nghiệm ảo cũng
chưa được đề cập một cách sâu sắc.
- Trong số rất nhiều tài liệu đề cập tới công nghệ thực tại ảo ứng dụng
trong dạy học phải kể đến đó là "ứng dụng Công nghệ thông tin trong tổ chức
hoạt động nhận thức vật lý tích cực, tự chủ và sáng tạo" [12]. Trong cuốn sách
này, tác giả Phạm Xuân Quế đã trình bày và phân tích một trong những
PTDH số mới hỗ trợ các thí nghiệm vật lý cụ thể là thí nghiệm về các chuyển
bước đầu ứng dụng thử nghiệm kỹ thuật hiện thực ảo trong một số lĩnh vực
như: nghiên cứu- thử nghiệm rô bốt công nghiệp; nghiên cứu- thử nghiệm
P
máy và cơ cấu; huấn luyện và tập lái máy bay, tàu thủy, Ô tô, . . . Nhiều
trường dạy lái xe ở Việt Nam cũng đã trang bị ca bin điện tử cho học viên
thực tập. Một số ứng dụng cụ thể phải kể đến như:
- Trong chế tạo khuôn dập vỏ Ô tô: Với mong muốn đóng góp vào việc
thực hiện chủ trương nâng cao tỷ lệ nội địa hóa của ngành chế tạo Ô tô trong
nước, lần đầu tiên các nhà khoa học bộ môn Gia công áp lực trường Đại học
Bách khoa Hà Nội đã nghiên cứu và thiết kế chế tạo khuôn dập vỏ Ô tô bằng
công nghệ ảo. Mặc dù ngành lắp ráp Ô tô, xe máy ở Việt Nam trong những
năm qua đã khá phát triển theo kịp với quá trình hội nhập kinh tế và đáp ứng
nhu cầu người tiêu dùng nhưng riêng trong lĩnh vực thiết kế, chế tạo các chi
tiết vỏ mỏng cỡ lớn, có hình dạng phức tạp mà đặc biệt là các vỏ Ô tô là vấn
đề còn mới mẻ ở nước ta và là một khó khăn đối với ngành công nghiệp sản
xuất, chế tạo Ô tô. Sỡ dĩ như vậy là vì việc thiết kế các quy trình công nghệ
dập, thiết kế và chế tạo khuôn mẫu vỏ Ô tô có nhiều nét đặc thù và có những
yêu cầu kỹ thuật cao so với các chi tiết thông thường. Bằng công nghệ mô
phỏng số (ảo) khuôn dập và quá trình dập vỏ được mô phỏng trên vi tính có
thể xác định chính xác các chi tiết đạt tiêu chuẩn đề ra cho một bộ khuôn hoàn
chỉnh. Toàn bộ quá trình thiết kế, gia công chế tạo được sử dụng phần mềm
chuyên nghiệp Pro Egineer, Edge Cam để mô phỏng các quá trình biến
dạng, tìm phương án tối ưu thiết kế công nghệ thích hợp và khuôn dập tương
ứng. Sau khi lập trình trên máy tính, với máy ép thủy lực 1.000 tấn, khuôn
dập sẽ cho ra lò những chi tiết vỏ xe từ đơn giản đến phức tạp nhất một cách
tối ưu nhất, tránh công đoạn sản xuất thử nhiều lần, tiết kiệm chi phí và sức
lao động. Thành công này đã mở ra một hướng phát triển mới trong lĩnh vực
thiết kế, chế tạo khuôn dập vỏ vốn còn non yếu ở nước ta
- Trong giảng dạy vật lý đại cương: Công trình "Phòng thí nghiệm vật ý đại
TNTH ảo; quy trình nào cho thiết kế, xây dựng và nguyên tắc sử dụng TNTH
ảo. . . sẽ được đề cập trong luận văn.
1.2. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG THÍ
NGHIỆM THỰC HÀNH ẢO TRONG ĐÀO TẠO NGHỀ
1.2.1. Một số khái niệm
l.2.l.1.Một số khái niệm liên quan đến đào tạo nghề (ĐTN):
a. Đào tạo nghề
ĐTN là quá trình phát triển có hệ thống kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo và
thái độ nghề nghiệp; ĐTN là nhằm hướng vào hoạt động nghê nghiệp và hoạt
động xã hội. Mục tiêu đào tạo là trạng thái phát triển của nhân cách được dự
kiến trên cơ sở yêu cầu phát triển kinh tế xã hội và được hiểu là chất lượng
cần đạt tới đối với người học sau quá trình đào tạo. ĐTN khác với đào tạo lý
thuyết học thuật mặc dù ranh giới không dễ phân định. ĐTN cũng có những
nhân tố sư phạm như các thiết chế giáo dục khác nhưng nhấn mạnh nhiều hơn
vào khía cạnh kỹ thuật và công nghệ. So với những thiết chế giáo dục khác,
ĐTN thể hiện rõ hơn sự cần thiết của việc kết hợp giữa lý thuyết và thực hành
cũng như thể hiện rõ sự liên quan mật thiết giữa nội dung, phương pháp đào
tạo với những thay đổi diễn ra trong thế giới lao động.
b. Kỹ năng, kỹ xảo
"Kỹ năng là khả năng của con người thực hiện công việc một cách có
hiệu quả và chất lượng trong một thời gian thích hợp, trong những điều kiện
nhất định dựa vào tri thức và kỹ xảo đã có " [3, Tr.75]. Như vậy, kỹ năng có
nội dung là những quá trình tâm lý và luôn gắn với những hoạt động cụ thể,
kỹ năng là kiến thức trong hành động. "Kỹ xảo là hoạt động hay thành phần
của hoạt động đã được tự động hóa nhờ luyện tập " [3, Tr.75].Như vậy, kỹ
xảo như một thuộc tính nhân cách vì nó khá ổn định và bền vững.
Về kỹ năng thực hành, có thể phân chia thành 3 loại:
đưa ra các giải pháp thích ứng để giải quyết các nhiệm vụ mới trong công
việc; có khả năng làm chủ thực tiễn để giải quyết các vấn đề nghề nghiệp và
xã hội.
- Năng lực xã hội: là khả năng và sự sẵn sàng sử dụng phương pháp học tập,
đề ra chiến lược, chiến thuật trong việc tự đào tạo và bồi dưỡng. Đồng thời có
khả năng phối hợp với đồng nghiệp trong quá trình thực hiện nhiệm vụ biết tổ
chức phối hợp để làm việc theo tổ nhóm.
d. Phương tiện và phương tiện dạy học (PTDH)
ăng lực
phương
pháp
ăng lực
xã hội
ăng lực
chuyên
môn
Một cách chung nhất, phương tiện là cái dùng để làm một việc gì, để
đạt một mục đích nào đó và PTDH được hiểu là toàn bộ những trang thiết bị,
đồ dùng, dụng cụ phục vụ việc giảng dạy và học tập. Đề cập tới khái niệm
'PTDH có ý kiến cho rằng PTDH là các công cụ nhằm truyền đạt những thông
điệp từ người dạy đến người học trong quá trình dạy học. Tuy nhiên, trong
thời đại CNTT phát triển như vũ bão hiện nay, khái niệm này đã không còn
phù hợp. Theo tác giả, "PTDH là toàn bộ những trang thiết bị, đồ dùng, dụng
cụ phục vụ việc giảng dạy và học tập, có tính tương tác được sử dụng nhằm
hỗ trợ hiệu quả trong quá trình truyền đạt của người dạy và quá trình lĩnh hội
của người học"
1.2.1.2.Một số khái niệm liên quan đến TNTH ảo
a. Thí nghiệm
Trong từ điển tiếng Việt, thực hành được giải nghĩa là "làm để áp dụng lý
thuyết vào thực tế [15, Tr.956]. Trong dạy học, thực hành được hiểu là một
quá trình sư phạm do giáo viên tổ chức nhằm củng cổ hiểu biết, tạo ra những
cơ sở hình thành kỹ năng, kỹ xảo kỹ thuật cho học sinh thực hiện và những
chức năng giáo dục. "Trong dạy học kỹ thuật, thực hành là những hoạt động
của học sinh nhằm vận dụng những hiểu biết kỹ thuật và rèn luyện kỹ năng,
kỹ xảo cần thiết [3, Tr.74].Trong lĩnh vực đào tạo nghề, thực hành được hiểu
là quá trình tác động qua lại thống nhất giữa học tập và lao động. Thông qua
thực tập, lao động sản xuất người học lĩnh hội và hoàn thiện những cơ sở
quan trọng của nghề nghiệp, tiếp thu những giá trị cơ bản của giáo dục lao
động, hình thành và phát triển nhân cách người công nhân, nhân viên nghiệp
vụ, giáo viên dạy nghề theo mục tiêu đào tạo. Như vậy, nhiệm vụ của dạy
thực hành nghề có thể khái quát là:
+
Copyright: Tài liệu đại học ©