MỤC LỤC

MỞ ĐẦU
Có lẽ, trong cấu trúc hệ thống thuế ở mỗi quốc gia trên thế giới, thuế nhập
khẩu có vai trò và ý nghĩa thiết thực nhất và có vị trí quan trọng trong hệ thống
pháp luật thuế của mỗi quốc gia. Mặc dù, sự xuất hiện của loại thuế này muộn hơn
so với các loại thuế khác, nhưng thuế nhập khẩu nhanh chóng khẳng định được vai
trò, tác dụng to lớn của mình đối với nền kinh tế quốc gia, đặc biệt là vai trò kiểm
soát hoạt động nhập khẩu hàng hóa với bên ngoài. Càng ngày xu hướng hội nhập
kinh tế quốc tế đang từng bước ảnh hưởng đến tình trạng của loại thuế này theo
hướng hạn chế vai trò của nó ở mỗi quốc gia. Ngày càng nhiều các mặt hàng mới
được nhập khẩu vào Việt Nam, theo các con đường các nhau. Tuy nhiên có một
mặt hàng không bao giờ “giảm nhiệt” đối với thế giới nói chung và Việt Nam nói
riêng – xăng dầu. Để tìm hiểm sâu hơn về vấn đề trên nhóm 4 xin chọn đề tài số 9:
“Thực tiễn áp dụng pháp luật thuế nhập khẩu đối với mặt hàng xăng dầu 6 tháng
đầu năm 2015 và ý kiến pháp lý của nhóm thực hiện nhằm khắc phục những hạn
chế, bất cập của pháp luật thuế nhập khẩu về vấn đề này”.

1


NỘI DUNG
I.

Khái quát về pháp luật thuế nhập khẩu:

1. Khái niệm:

Theo quan niệm chung, thuế là một khoản tiền do các cá nhân, tổ chức nộp
cho nhà nước để góp phần chia sẻ gánh nặng chi tiêu với nhà nước trong quá trình
phát triển kinh tế, xã hội. Trong cấu trúc hệ thống thuế ở mỗi quốc gia, thuế nhập


-

nhập khẩu là các loại hình dịch vụ.
Thuế nhập khẩu không hoàn toàn là thuế trực thu hoặc gián thu: nếu nhà
nhập khẩu nộp thuế nhập khẩu và tự tiêu dùng số hàng hóa nhập khẩu thì
khoản thuế nhập khẩu đã nộp có tính chất là thuế trực thu; ngược lại khi
nhà nhập khẩu đã nộp xong thuế nhập khâỉ và bán số hàng hóa cho người

-

khác thì khoản thuế nhập khẩu đã nộp có tính chất gián thu.
Thuế nhập khẩu gắn liền với hoạt động kinh tế đối ngoại của mỗi quốc
gia trong từng thời kỳ bởi hoạt động ngoại thương là một trong những
hoạt động cơ bản của nền kinh tế đối ngoại mà thuế nhập khẩu là công cụ
góp phần thực hiện vai trò quản lý, kiểm soát hoạt động ngoại thương của

-

Nhà nước.
Thuế nhập khẩu được quản lý bởi cơ quan chuyên trách là cơ quan hải
quan. Điều 1 Luật Hải Quan quy đinh: Hải quan Việt Nam có nhiệm vụ
tổ chức thực hiện pháp luật về thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập
khẩu, kiến nghị chủ trương biện pháp quản lý nhà nước về hải quan đối

-

với chính sách thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu.
Thuế nhập khẩu bị chi phối bởi nhiều yếu tố, đặc biệt là yếu tố hội nhập
nền kinh tế của quốc qia. Các yếu tố cơ bản chi phối đến chính sách thuế

các hoạt động thương mại không lành mạnh gây ra. Qua đó thúc đẩy cạnh tranh
không lành mạnh trong thương mại quốc tế.

4


Do vậy, thuế nhập khẩu đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc gia
nói riêng và nền kinh tế thế giới nói chung. Việc xây dựng một chính sách thuế
nhập khẩu hoàn thiện thực hóa pháp luật, góp phần vào việc giúp thuế nhập khẩu
phát huy được hết vai trò của mình.
Thực tiễn áp dụng pháp luật thuế nhập khẩu đối với mặt hàng xăng

II.

dầu 6 tháng đầu năm 2015:
1. Khái quát thực trạng pháp luật thuế nhập khẩu ở nước ta hiện nay:

Để phù hợp với các yêu cầu khách quan của quá trình phát triển kinh tế và
hội nhập, đặc biệt sau khi Việt Nam kí kết cách hiệp định lớn như gia nhập WTO,
TPP,.. các cơ quan có thẩm quyền đã ban hành nhiều văn bản pháp luật về thuế
nhập khẩu để đáp ứng với những yêu cầu đó.
a.

Chủ thế nộp thuế.

Theo quy định tại Điều 4 Luật thuế xuất khẩu, nhập khẩu năm 2005, người
nộp thuế nhập khẩu là tổ chức, cá nhân có hàng hóa nhập khẩu thuộc đối tượng
chịu thuế nhập khẩu. Tại nghị định số 87/2010/NĐ-CP cũng đã quy định chi tiết
đối tượng nộp thuế nhập khẩu tại Điều 4, theo đó, chủ thể nộp thuế bao gồm: chủ
hàng hóa nhập khẩu, tổ chức nhận ủy thác nhập khẩu hàng hóa, cá nhân có hàng

Từ đó, để xác định đối tượng chịu thuế nhập khẩu, theo điều 3 luật thuế xuất
khẩu, nhập khẩu, thì hàng hóa trong các trường hợp sau đây là đối tượng không
chịu thuế nhập khẩu
-

Hàng hóa vận chuyển quá cảnh hoặc mượn đường qua cửa khẩu biên giới

-

Việt Nam, hàng hóa chuyển khẩu theo quy định của Chính ohủ;
Hàng hóa viện trợ nhân đạo, hàng hóa viện trợ không hoàn lại;
Hàng hóa từ khu phi thuế quan nhập khẩu từ nước ngoài vào khu phi
thuế quan và chỉ sử dụng trong khu phi thuế quan, hàng hóa đưa từ khu

•

phi thuế quan này sang khu phi thuế quan khác.
c. Căn cứ tính thuế:
Căn cứ tính thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu bao gồm:
- Số lượng từng mặt hàng ghi trong tờ khai hàng xuất khẩu, nhập khẩu.
- Giá tính thuế
6


- Thuế suất của mặt hàng chịu thuế quy định trong biểu thuế.
•

Giá tính thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu:
Giá tính thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu được áp dụng theo quy định đối với


Thuế suất đối với hàng nhập khẩu gồm thuế suất thông thường, thuế suất ưu

đãi và thuế suất ưu đãi đặc biệt:
Thuế suất thông thường áp dụng cho hàng hoá nhập khẩu có xuất xứ từ nước
không có thoả thuận đối xử tối huệ quốc trong quan hệ thương mại với Việt Nam.
Thuế suất thông thường được quy định cao hơn không quá 70% so với thuế suất ưu
đãi của từng mặt hàng tương ứng do Chính phủ quy định.

7


Thuế suất ưu đãi áp dụng cho hàng hoá nhập khẩu có xuất xứ từ nước có
thỏa thuận đối xử tối huệ quốc trong quan hệ thương mại với Việt Nam.Thuế suất
ưu đãi đặc biệt áp dụng cho hàng hoá nhập khẩu có xuất xứ từ nước mà Việt Nam
và nước đó đã có thoả thuận ưu đãi đặc biệt về thuế nhập khẩu.
Hàng hoá nhập khẩu trong các trường hợp sau, ngoài việc chịu thuế theo quy
định như trên còn phải chịu thuế bổ sung.
Hàng hoá được nhập khẩu vào Việt Nam với giá bán của hàng hoá đó quá
thấp so với giá thông thường do được bán phá giá, gây khó khăn cho sự phát triển
ngành sản xuất hàng hoá tương tự cuả Việt Nam .
Hàng hoá được nhập khẩu vào Việt Nam với giá bán của hàng hoá đó quá
thấp so với giá thông thường do có sự trợ cấp của nước xuất khẩu, gây khó khăn
cho sự phát triển ngành sản xuất hàng hoá tương tự cuả Việt Nam.
Hàng hoá được nhập khẩu vào Việt Nam có xuất xứ từ nước mà nước đó có
sự phân biệt đối xử về thuế nhập khẩu hoặc có những biện pháp phân biệt đối xử
khác đối với hàng hoá cuả Việt Nam.
•

Số lượng hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu:
Là số lượng hàng hoá thực tế ghi trên tờ khai mà cơ sở có hàng xuất khẩu,

nước, nhóm nước hoặc vùng lãnh thổ không thực hiện đối xử tối huệ quốc và
không thực hiện ưu đãi đặc biệt về thuế nhập khẩu với Việt Nam. Thuế suất thông
thường được quy định không quá 70% so với thuế suất ưu đãi của từng mặt hàng
tương ứng do Chính phủ quy định.
a) Số thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu phải nộp bằng số lượng đơn vị từng
mặt hàng thực tế xuất khẩu, nhập khẩu ghi trong tờ khai hải quan nhân với giá tính
thuế và thuế suất của từng mặt hàng ghi trong Biểu thuế tại thời điểm tính thuế;

9


b) Trong trường hợp mặt hàng áp dụng thuế tuyệt đối thì số thuế xuất khẩu,
thuế nhập khẩu phải nộp bằng số lượng đơn vị từng mặt hàng thực tế xuất khẩu,
nhập khẩu ghi trong tờ khai hải quan nhân với mức thuế tuyệt đối quy định trên
một đơn vị hàng hoá tại thời điểm tính thuế.
2. Tình hình thuế suất nhập khẩu xăng dầu 6 tháng đầu năm 2015:

Sáu tháng đầu năm 2015 với diễn biến đầy phức tạp của thị trường xăng dầu
trong nước và quốc tế dẫn đến Bộ Tài chính phải liên tục điều chỉnh thuế suất nhập
khẩu xăng dầu để đảm bảo được lợi ích cho người dân và điều tiết, ổn định thị
trường.
Đầu tháng 1.2015 Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 03/2015/TT-BTC điều
chỉnh tăng thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi đối với mặt hàng xăng dầu..
Cụ thể, thuế nhập khẩu xăng tăng từ 27% lên 35%; dầu hỏa tăng từ 26% lên
35%; dầu mazut tăng từ 24% lên 35%; dầu diesel tăng từ 23% lên 30%.
Thời báo kinh tế Sài Gòn đã trích dẫn Bộ Tài chính cho thấy, việc này nhằm
giúp các doanh nghiệp đầu mối kinh doanh xăng dầu chủ động xây dựng kế hoạch,
phương án kinh doanh. Một lý do nữa là các mức thuế này phù hợp với mức khung
thuế suất mà Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã thông qua, phù hợp với cam kết của
Việt Nam trong Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) là 0-40%.

1.500 đ/lít; Mặt hàng dầu mazut tăng từ 300 đ/lít lên 900 đ/lít; riêng mặt hàng dầu
hoả giữ nguyên mức thuế là 300 đ/lít.
Theo Bộ tài chính, việc ban hành Thông tư 48- điều chỉnh giảm thuế nhập
khẩu xăng, dầu là để việc thực hiện chính sách thuế BVMT từ ngày 01/05/2015
trước mắt không ảnh hưởng đến giá bán của các mặt hàng xăng dầu, đảm bảo
11


quyền lợi của người tiêu dùng. Tuy nhiên, mức giảm cao nhất của thuế nhập khẩu
xăng dầu chưa tới 43% cũng khó "kìm" được mức tăng tới 200% của thuế BVMT,
áp lực tăng giá bán lẻ xăng, dầu trong thời gian tới cũng khó tránh khỏi.
Bộ Tài chính vừa ban hành Thông tư số 61/2015/TT-BTC sửa đổi mức thuế
suất thuế nhập khẩu ưu đãi đối với một số mặt hàng xăng, dầu. Đến đầu tháng
5.2015, dầu tiếp tục giảm xuống 12%. Theo đó, kể từ ngày 4-5-2015, thuế nhập
khẩu ưu đãi đối với mặt hàng dầu mazut giảm từ 25% xuống 13% (giảm 12%); mặt
hàng dầu diezel, dầu diezel sinh học (B5, B10) giảm từ 20% xuống 12% (giảm
8%).
Thuế suất các mặt hàng xăng RON92/95, xăng sinh học (E5,E10), dầu hoả
giữ nguyên mức 20%; nhiên liệu bay, xăng máy bay giữ nguyên mức 10%.
Đây là lần giảm thuế nhập khẩu xăng dầu thứ 2 liên tục trong năm nay. Vào
lần điều chỉnh trước, ngày 14-4, Bộ Tài chính đã quyết định giảm suất thuế nhập
khẩu xăng và dầu hỏa từ 35% xuống 20%, dầu diezel từ 30% xuống 20%, dầu
mazut từ 35% xuống 25% và nhiên liệu bay từ 25% xuống 10%.
Việc Bộ Tài chính liên tục hạ mức thuế nhập khẩu các mặt hàng xăng, dầu
nhằm đảm bảo không ảnh hưởng giá bán xăng, dầu; đảm bảo quyền lợi của người
tiêu dùng cũng như việc thực hiện quyền nghĩa vụ của doanh nghiệp kinh doanh
xăng dầu khi thuế bảo vệ môi trường tăng từ 1-5.
Ngày 20 tháng 01 năm 2015, Bộ Tài chính ban hành Thông tư 06/2015/TTBTC. Điều 1 của Thông tư đã quy định: “Sửa đổi mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu
đãi đối với một số mặt hàng xăng, dầu thuộc nhóm 27.10 tại Biểu thuế nhập khẩu
ưu đãi kèm theo Thông tư số 03/2015/TT-BTC ngày 6/1/2015 của Bộ trưởng Bộ


- - - - RON 90 và cao hơn, nhưng dưới RON 97 có
pha chì
- - - - RON 90 và cao hơn, nhưng dưới RON 97
không pha chì

40
40

Ý kiến của nhóm về những bất cập trên:
Xuất phát từ những hạn chế trên đặt ra yêu cầu phải nhanh chóng hoàn thiện

hệ thống pháp luật, điều chỉh để bổ sung cho phú hợp với thực tiễn tạo điều kiện
cho việc tìm hiểu và áp dụng thuế s nhập khẩu trong thực tiễn. Nhóm chúng em
đưa ra một số ý kiến sau đây:
Thứ nhất, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến kiến thức thuế. Cơ quan
thuế các cấp cần quan tâm đến việc đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ thuế, về kĩ thuật
tuyên truyền đến cán bộ thuế, nhất là cán bộ cơ sở để có thể nắm chắc mọi chính
sách, chế độ, từ mục đích ý nghĩa đến nội dung cụ thể, đủ khả năng làm nhiệm vụ.
Ví dụ như các giải pháp:
- Tạo diễn đàn cho các cán bộ có thể trao đổi thông tin, trau dồi thêm nghiệp
vụ về thuế.

13


- Tích cực, thường xuyên đào tạo cán bộ thuế có trình độ, hăng say với công
tác tuyên truyền pháp luật thuế để công tác có thể đạt được hiệu và và phát huy
tính thiết thực.
- Tổng cục thuế, các Cục và Chi cục thuế không ngừng phối hợp chặt chẽ

học hoá các quá trình quản lý thu thuế xuất nhập khẩu. Đầu tư trang thiết bị hiện
đại để giám định ký thuật hàng hoá.
Thứ năm, hoàn thiện chế tài áp dụng đối với hành vi gian lận thuế hay chậm
nộp thuế nhằm đẩy mạnh đấu tranh, phát hiện kịp thời các hành vi gian lận thuế, nợ
thuế kéo dài nhằm chiếm đoạt tiền thuế từ ngân sách.
KẾT LUẬN
Với xu thế hội nhập ngày càng sâu rộng về mọi mặt trong giai đoạn hiện
nay, việc hoàn thiện hệ thống pháp luật là yêu cầu cần thiết. Các hoạt động giao
lưu, hợp tác sẽ thúc đẩu sự phát triển kinh tế nếu có một hành lang pháp lý phù hợp
làm nền tảng cho nó, đặc biệt trong hoạt động nhập khẩu và hệ thống pháp luật về
nhập khẩu. Các quy định cần phù hợp hơn với từng loại mặt hàng đặc biệt là mặt
hàng về xăng dầu,… Các quy định pháp luật cần sát hơn nữa, phù hợp với cam kết
quốc tế của Việt Nam,… Như vậy, sẽ thúc đẩy, phát huy nhưng vai trò của thuế
nhập khẩu trong thị trường giao lưu, hội nhập,…

15


TÀI LIỆU THAM KHẢO
1.
2.
3.
4.
5.
6.

Giáo trình Luật Thuế Việt Nam, NXB Công An Nhân Dân, năm 2015
Luật Thuế xuất khẩu, nhập khẩu 2015
Thông tư 06/2015/TT-BTC
Thông tư số 48/2015/TT-BTC