Phần Mở Đầu
Thu thập thông tin tư liệu là hoạt động nghề nghiệp, là thói quen diễn
ra thường xuyên, liêm tục của phóng viên. Không chỉ phục vụ cho việc
sáng tạo ra một tác phẩm đã dự định chủ đề, mà trong cuộc sống hằng
ngày, bất cứ nơi đâu gặp mỗi người, mỗi cảnh, mỗi việc…phóng viên đều
có thể thực hiện hoạt động thu thập, tìm kiếm thông tin. Mỗi phóng viên
giống như “túi cẩm nang”, như “cần ăng-ten” để chứa đựng, thu hút mọi tin
tức, tín hiệu vô cùng phong phú, muôn sắc màu của cuộc sống xã hội.
Đối với một tác phẩm báo chí cụ thể, mỗi giai đoạn hình thành nên
tác phẩm giữ một vai trò riêng nhưng chúng có tác động, ảnh hưởng, gắn
bó chặt chẽ với nhau. Trong đó, giai đoạn thu thập thông tin, tư liệu có một
vị trí quan trọng. Phóng viên có thể tìm được một chủ đề hay, có năng lực
ngôn từ, nhưng nếu thiếu hàm lượng thông tin hoặc chất lượng thông tin
không tốt thì tác phẩm khó được bạn đọc quan tâm.
Các phóng viên có thể thu thập thông tin theo cách lấy tư liệu trực
tiếp hoặc gián tiếp. Tư liệu trực tiếp là phóng viên thu thập thông tin qua sự
tiếp xuc trực tiếp với các sự kiện, con người không qua khâu trung gian. Tư
liệu trực tiếp là tư liệu “mắt thấy, tai nghe”. Tư liệu trực tiếp thường phong
phú và sinh động, hấp dẫn vì nó đem đến cho đọc giả hơi thở sống động và
bầu không khí tươi nguyên của sự kiện. Còn tư liệu gián tiếp là loại tư liệu
phóng viên thu thập, tìm hiểu được thông qua một trung gian (người khác
hoặc vật khác). Tư liệu gián tiếp có thể là những tư liệu phóng viên hỏi
được qua các nhân chứng về một sự kiện nào đó. Tư liệu gián tiếp còn là
các thông tin tìm hiểu được qua sách, báo, internet. Hoặc có thể là các văn
bản báo cáo, các quyết sách của chính phủ và nhà nước, các con số thống
kê cuẩ của các cơ quan, đơn vị. Những tư liệu văn bản dạng này thường
mang lại cho tác phẩm báo chí những căn cứ, cứ liệu có tính chất pháp lý,
tạo sự tin cậy và thuyết phục bạn đọc.
1



Các loại văn bản quản lý hành chính nhà nước có tính chất chuẩn
mực (tương đối) vì đã được những cá nhân, hoặc tổ chức có thẩm quyền
phê duyệt. Các loại báo cáo, sơ kết, tổng kết…ít nhiều cũng được các cá
nhân, đơn vị, cơ quan có trách nhiệm soạn thảo và kiểm tra..
Thông tin rút ra từ sách báo có nhiều tác dụng trong việc đào sâu, mở
rộng thông tin, làm bài báo sâu sắc và thuyết phục bạn đọc hơn.
Tuy nhiên, thông tin từ văn bản thường chỉ có vai trò là điểm tựa đầu
tiên chứ không phải là tư liệu duy nhất cho một bài báo. Không nên lạm
3


dụng việc nghiên cứu văn bản để sao chép, xào xáo các thông tin, tư liệu
làm thành các tác phẩm báo chí.
Tư liệu văn bản thường được phổ biến khá rộng rãi, vì vậy nếu khai
thác từ những nguồn tư liệu văn bản thì tính độc quyền trong thông tin sẽ ít.
Các phóng viên cũng có thể khai thác thông tin trên internet, với
công cụ tìm kiếm tiện lợi, phóng viên cũng dễ dàng tìm được , một văn bản
theo ý muốn. Chúng ta cũng có thể thu thập thông tin qua internet, nó chính
là nguồn thông tin khổng lồ. Là nguồn thông tin cực kỳ phong phú, đa
dạng. Nó còn là phương tiện truyền thông hiện đại, nó là nguồn thông tin
tuyệt vời cho phóng viên.
1.1.3 Những chú ý khi khai thác tư liệu
Cần xác định giá trị pháp lý của văn bản (văn bản thuộc loại nào:
luật, báo cáo, tổng kết, thư cá nhân…)
Xác định xem văn bản đó có phải là bản gốc hay bản sao. Phóng viên
cần xem xét văn bản với thói quen của nhà điều tra. Nếu văn bản dùng làm
căn cứ, chứng cứ trong những sự việc quan trọng thì nhất thiết phải có hoặc
cần phải đối chiếu với văn bản gốc để đảm bảo tính chính xác cao.
Chú ý thời gian ra đời của văn bản.
Nên có thái độ nghi ngờ trong khai thác tư liệu văn bản.

Trong quá trình giao tiếp, quan sát những biểu hiện tâm lý của đối
tượng sẽ giúp phóng viên điều chỉnh nhịp độ cuộc giao tiếp và đánh giá
mức độ tin cậy của thông tin.
*Nhược điểm:
Hoạt động quan sát chịu ảnh hưởng của các yếu tố chủ quan. Hiện
thực cuộc sống qua quan sát của phóng viên luôn gắn liền với sự nhìn nhận,
xem xét và trạng thái tâm lý của bản thân họ.
Hoạt động quan sát bị giới hạn mới thời gian, không gian. Mặc dù có
thể có các phương tiện kỹ thuật trợ giúp, nhưng phóng viên cũng khó quan
sát được các sự kiện diễn ra trong phạm vi rộng lớn về không gian.
5


1.2.3 Cách quan sát để đạt hiệu quả cao
Không nên lạm dụng phương pháp quan sát, đưa vào tác phẩm của mình
những chi tiết thiếu chọn lọc, kém ý nghĩa sẽ chỉ làm bài viết thêm rườm
rà, loãng thông tin. Nên khi thực hiện phương pháp quan sát cần phải chú
ý:
*Quan sát tìm ra ý nghĩa
Quan sát không chỉ là mô tả lại những gì nhìn thấy mà phải đi liền
với sự phân tích, bình giá để tìm ra ý nghĩa, giá trị của chi tiết, sự kiện.
Trước một sự kiện, con người, quan sát của phóng viên bao giờ cũng
là quan sát có chủ đích. Phóng viên không chỉ sao chép sự kiện một cách
máy móc mà bằng thông tin tác động vào ý thức người đọc, góp phần vào
việc định hướng dư luận xã hội.
*Quan sát phải có suy luận, phán đoán
Năng lực quan sát của phóng viên thể hiện ở chỗ họ nhìn thấy những
cái mà người khác nhìn không thấy.
*Quan sát trong sự so sánh
Người phóng viên quan sát và cảm nhận trực tiếp ở thời điểm hiện

Nếu khai thác một cách khéo léo, phóng viên có thể nắm giữ trong tay
những thông tin độc quyền. Đó là những thông tin riêng không có mặt
trong các bản báo cáo, tổng kết…
Phỏng vấn là một phương pháp tinh vi, đặc biệt, trong việc khám phá thế
giới nội tâm của nhân vật. Nơi khơi gợi và tìm kiếm được những điều chỉ
có trong đầu và trái tim của người trả lời. Tất nhiên muốn có được những
thông tin đó phóng viên phải có nghệ thuật thuyết phục lòng người.
1.3.3. Những điều cần chú ý khi tiến hành phỏng vấn
Để chuẩn bị viết về một tin thời sự nên chú ý đến những mẩu báo cũ liên
quan đến chủ đề định viết. Để chuận bị viết một bài chân dung, bạn cần tìm
hiểu những tính cách đặc trưng, những đam mê, gia đình, bạn bè, và thói
quen của đối tượng. Để chuận bị cho bài điều tra, bạn cần biết những chi
tiết thuộc chủ đề và bản thân đối tượng mà bạn phỏng vấn.

7


Nên xác định thời gian để thuận lợi cho người được phỏng vấn nhưng
chúng ta nên đề nghị thời gian.
Chọn không gian quen thuộc của người được phỏng vấn. Nên mang theo
máy ghi âm và sổ ghi chép. Chuẩn bị câu hỏi trước khi đi phỏng vấn, đặt
câu hỏi mở để cho người được phỏng vấn được suy nghĩ và nói.
Khi bắt đầu phỏng vấn không nên ập vào phỏng vấn luôn mà nên tạo một
không khí thoải mái bằng cuộc trò chuyện nhỏ nhỏ để cho người bị phỏng
vấn không có cảm giác đang bị chất vấn mà như một cuộc nói chuyện bình
thường.
Luôn chuận bị tinh thần để xử lý mọi tình huống có thể sẽ xảy ra trong
cuộc phỏng vấn.

II. Phân tích các thông tin chi tiết nổi bật từ các phương pháp thu

Sau lần bị đuổi ấy, vợ chồng anh Cường càng nung nấu quyết tâm phải
9


kiếm tiền mua nhà "dù có bằng cái lỗ mũi thì cũng là nhà mình chứ đi ở
thuê nhiều lúc nhục lắm". Nhưng, quyết tâm thì có thừa, cả hai vợ chồng
cũng nghĩ đủ cách xoay xở nhưng mà kiếm tiền đâu có dễ. Mỗi tháng,
lương hai vợ chồng cộng lại được 10 triệu, đi làm thêm được khoảng 5 triệu
nữa thì thuê nhà đã hết 3 triệu, rồi còn tiền ăn, tiền điện nước, tiền sữa, tiền
học của con… tằn tiện lắm tiết kiệm được 5 triệu/ tháng. Tính ra một năm
tiết kiệm cũng chỉ mua được có… 2 mét đất ở ngoại thành.
Bố mẹ hai bên mỗi lần xuống thăm con cháu thấy ăn ở chui rúc cũng muốn
giúp mua nhà nhưng đều cảnh cán bộ về hưu với nông dân nên "lực bất
tòng tâm". Năm ngoái, ông bà nội cắt đất ra bán được 200 triệu chẳng dám
tiêu một đồng mang về cho hết vợ chồng anh. Ông bà ngoại cũng dốc hết số
tiền dành dụm bao nhiêu năm được 150 triệu nữa cũng cho luôn. Vậy là có
350 triệu. Cộng với số tiền hai vợ chồng ky cóp mấy năm nữa được tổng
cộng 550 triệu, cuối năm 2010, vợ chồng Cường bắt đầu vào cuộc hành
trình đi tìm mua nhà. Nhưng có đi mua nhà mới thấy có cầm 1 tỉ trong tay
cũng "chưa là cái đinh" gì chứ đừng nói là mấy trăm triệu.
Mất cả tháng quần hết từ Hà Đông, Long Biên, Gia Lâm mà không thể mua
nổi nhà. Cuối cùng vợ chồng bàn nhau chờ mua nhà thu nhập thấp. Khi
Công ty Vinaconex Xuân Mai nhận hồ sơ mua nhà dự án Kiến Hưng,
Cường hăm hở vì hy vọng giá nhà sẽ như dự án ở Ngô Thì Nhậm thì dù vẫn
phải đi vay mới đủ nhưng sẽ huy động hết anh em bạn bè. Nhưng, từ hôm
đọc báo thấy giá bán tới 11,6 triệu đồng/m 2, hai vợ chồng lại lo mất ăn mất
ngủ. Lo vì không biết mình có được chọn hay không vì hiện đã có tới 3.000
người đăng ký mua nhà ở Kiến Hưng trong khi công ty chỉ có 864 căn hộ.
Và cái lo khác lớn hơn, đó là tiền. Bởi với mức giá này, thì căn hộ 70m 2 ở
Kiến Hưng sẽ có giá 812 triệu đồng, mà khi về kiểu gì cũng sẽ còn phải sửa

Nhưng, sau khi dự án nhà thu nhập thấp ở Ngô Thị Nhậm (Hà Đông) được
bán hết với giá 8,8 triệu đồng/m2, tới dự án Kiến Hưng, Đặng Xá thì giấc
mơ ấy dường như đã bắt đầu xa tầm tay của nhiều người. Bởi dù trong đợt
hai này sẽ có khoảng 3.000 căn hộ thu nhập thấp tại các dự án ở khu đô thị
mới Sài Đồng (quận Long Biên) với khoảng 800 căn; khu đô thị mới Đặng
Xá (Gia Lâm) khoảng 1.000 căn; khu nhà ở Đại Mỗ (Từ Liêm) gần 200 căn
và khu Kiến Hưng (quận Hà Đông) hơn 860 căn, nhưng với mức giá mà
chủ đầu tư hai dự án Kiến Hưng và Đặng Xá công bố như hiện nay là 11,6
triệu đồng/m2 (mà theo chủ đầu tư mức giá này mới chỉ là tạm tính, sau khi
công trình được nghiệm thu và quyết toán, chủ đầu tư mới chính thức chốt
giá) thì để có thể mua được một căn nhà sẽ phải có khoảng 1 tỉ đồng, nghĩa
là dù là nhà cho người thu nhập thấp nhưng cũng phải người giàu mới mua
nổi.
Giải thích lý do vì sao cùng được hưởng những chính sách ưu đãi như nhau
nhưng giá nhà thu nhập thấp ở Hà Nội cao ngang giá nhà thương mại ở TP
HCM và cao gấp đôi giá nhà thu nhập thấp ở Đà Nẵng (mới đây hơn 300
12


căn hộ thu nhập thấp ở Đà Nẵng đã được Công ty Vincon bán ra với giá
bình quân hơn 5,2 triệu đồng/m2), các chủ đầu tư cho rằng nhà thu nhập
thấp chỉ được ưu tiên tiền sử dụng đất, còn giải phóng, san lấp mặt bằng, hạ
tầng kỹ thuật, xây dựng nhà là do từng dự án một thì khác nhau vì vậy giá
cũng phải khác nhau.
Không những thế, giá đất ở Hà Nội lại cao hơn ở TP HCM; chủ đầu tư các
dự án nhà ở thương mại tại TP HCM hầu hết được cấp đất, thực hiện đền
bù giải phóng mặt bằng từ trước đó khá lâu nên sẽ không bị đội giá nhiều.
Các dự án nhà ở phía Nam phần lớn do các công ty tư nhân đầu tư và xây
dựng tự thuê lao động nên có thể tiết kiệm được chi phí trả lương, đóng bảo
hiểm... Còn tại Hà Nội, do nhu cầu quá lớn so với khả năng cung cấp nên

hết 3-4 tiếng là bình thường, hàng tháng chỉ tiền đổ xăng xe máy đã đội lên
một khoản chi phí đáng kể, chưa kể phải chuyển chỗ học cho con là cả một
vấn đề không đơn giản, "nếu nhà ở Đặng Xá rẻ hơn thì có khi còn cố mua,
đằng này giá nhà ở hai dự án này là như nhau".
Trong khi đó, cả tháng nay vợ chồng anh Tuấn chị Hương, hiện đang thuê
nhà chỉ cách dự án Đặng Xá có hơn 1 cây số dù rất muốn mua nhà tại đây
nhưng vì không thuộc diện "cấp phép" của thành phố nên đành đứng nhìn.
"Có người mách tôi xem có người thân nào có hộ khẩu ở nội thành thì xin
cho nhập khẩu vào để đủ tiêu chuẩn. Nhưng cả hai vợ chồng đều dân tỉnh lẻ
14


về nên chẳng có người họ hàng nào, đành chịu".
Để giải quyết bất cập này, mới đây, Công ty Đầu tư phát triển hạ tầng
Viglacera - Chủ đầu tư dự án Đặng Xá, đã phải làm văn bản gửi UBND TP
Hà Nội đề nghị mở rộng đối tượng mua nhà tại dự án này bởi đối tượng có
nhu cầu mua nhà ở thu nhập thấp trên địa bàn quận Gia Lâm rất nhiều, công
chức, công an, bộ đội và họ thực sự là những người chưa có nhà ở thì lại
không được mua, và cũng gây ra những bức xúc cho chính những người
đến đăng ký mua vì không có hộ khẩu nội thành thì không được đăng ký
mua.
Xem ra câu chuyện về nhà cho người thu nhập thấp sẽ còn là câu chuyện
dài kỳ chưa có hồi kết. Nhưng thôi, xin những người đang xếp hàng chờ
mua nhà thu nhập thấp hãy cứ yên tâm và hy vọng rồi đến một ngày mình
sẽ có một nơi để "an cư lạc nghiệp" trong một ngôi nhà nhà thu nhập thấp
dù rằng giá… không thấp
Nguyễn Thiêm
 Đây là tác phẩm thuộc thể loại phóng sự. Ở tác phẩm này, Nhà báo Nguyễn
Thiêm đã rất thành công khi sử dụng được cả 3 phương pháp thu thập tài
liệu đó là : phương pháp phỏng vấn, phương pháp khai thác tài liệu bằng

tâm sự của chị Hương, một người đang làm việc ở Hà Đông bảo rằng nếu
lần này chưa đến lượt mua nhà ở Kiến Hưng thì sẽ lại chờ và đi tìm nhà ở
dự án khác chứ không đăng ký ở dự án Đặng Xá bởi vợ chồng đều có việc
làm ổn định ở Hà Đông, hai đứa trẻ một học tiểu học, một đi mẫu giáo, vì
thế nếu sang Đặng Xá ở thì hàng ngày sẽ mất ít nhất 2 tiếng đi về, còn nếu
tắc đường thì hết 3-4 tiếng là bình thường, hàng tháng chỉ tiền đổ xăng xe
máy đã đội lên một khoản chi phí đáng kể, chưa kể phải chuyển chỗ học
cho con là cả một vấn đề không đơn giản, "nếu nhà ở Đặng Xá rẻ hơn thì
có khi còn cố mua, đằng này giá nhà ở hai dự án này là như nhau".
Điều đó làm cho bài viết mang tính khách quan hơn, tạo sức mạnh thuyết
phục độc giả tiếp nhận.
Tác giả muốn nhấn mạnh với độc giả có rất nhiều vấn đề xảy ra xung
quang dự án mua nhà thu nhập thấp và không biết những vấn đề này bao
giờ mới được giải quyết.
Phương pháp khai thác tài liệu được thể hiện trong tác phẩm:
16


Trong tác giả có trích dẫn văn bản của chủ đầu tư dự án Đặng Xá gửi
UBND TP Hà Nội mở rộng đối tượng được mua nhà. Có thể nói đây là
một dẫn chứng sắc đắng để đọc giả hiểu được một nghịch cảnh của việc
mua nhà thu nhập thấp đó là người cần thì không đủ tiêu chuẩn để xét duyệt
mua nhà, còn những người không cần thì lại luôn luôn đủ tiêu chuẩn mua
nhà.Đây đúng là một nghịch cảnh trơ trêu mà tác giả muốn chúng ta xem
xét lại để dự án mang đúng nghĩa là dành cho người thu nhập thấp.
Tác giả còn thu thập những con số để chứng minh nhu cầu mua nhà dự án
thu nhập thấp rất đông. Như có tới 3000 hồ sơ đăng ký nhưng chỉ có chưa
tới 1000 căn hộ điều đó nói lên điều kiện có tiền đủ tiêu chuẩn nhưng chưa
chắc đã có nhà. Còn ở dự án Đặng Xá thì lại là vấn đề khác gần 1.000 căn
hộ mà chỉ có 325 người nộp hồ sơ đăng ký mua, trong đó 306 hồ sơ hợp lệ.

say rượu tít thò lò để cho ra những câu thơ tròng trành biết bao
nhiêu tâm hồn con gái.

Hết những mạch sông thơ của Nguyễn Bính lại ruổi rong theo đường văn
của những Đoàn Giỏi, Sơn Nam, chúng tôi lênh đênh khắp vùng sông nước.
Hết Tiền Giang, Hậu Giang, sông Cần Thơ, sông Vị Thủy, sông Cái Lớn,
Cái Bé rồi lại rúc vào Kinh Xáng Cụt, Kinh Cùng rồi Xáng Xà No,…
Tốt nghiệp ngành Hán - Nôm, Hoài mau mắn hơn tôi, được Trường đại học
Cần Thơ mời làm ông đồ trẻ. Trước lúc nhập trường, gã rủ tôi đi vét chuyến
cuối cùng về quê ngoại, ấp Trường Phước, xã Trường Long Tây, huyện
Châu Thành, tỉnh Cần Thơ.
Đã chớm mùa thu, trời mát, chúng tôi bắt đò máy đi chuyến gần về sáng.
Không muốn rúc dưới gầm khoang bức bối khói dầu và lắm muỗi, hai
thằng mang theo một bi đông rượu xếp bằng trên mui thuyền đối ẩm, vừa
nghe hây hẩy gió sông Cần Thơ len lỏi vào ngực, vừa ngó trăng hạ huyền
18


trôi trên tiếng máy tàu xình xịch. Hứng lên, dù chưa biết quái gì về những
nơi sắp đến, tôi cũng ngâm vống lên mấy câu của Kiên Giang Hà Huy Hà
trong bài thơ "Tình trắng":
Tàu chạy Phong Điền nhớ Cái Răng
Khối vườn xanh biếc rợn sông trăng
Câu hò Vàm Xáng thương Ba Láng
Rạch Giá phải lòng gái Sóc Trăng.
Hửng sáng, đến chợ nổi Phong Điền, chúng tôi đổi đò khách. Tấm bảng giá
vé đò khiến tôi hoa cả mắt: 3000 - 1.200đ, 4000 -1.500đ; 7000 - 2.500đ.
"Gì kỳ vậy trời?". Gã bạn đồng hành tủm tỉm: "Địa danh đó ông ơi, tại xứ
này người ta ưa viết tắt!". Thì ra, đó là những Ba Ngàn, Bốn Ngàn, Năm
Ngàn…, tên những con kinh xẻ ngang về miệt Hậu Giang. Bảy Ngàn, kinh

Mâm cơm trưa được dọn lên trên bộ ván chỉ có 4 bộ chén đũa. Thì ra mâm
bát chỉ dọn cho dượng Ba, anh Tư, Hoài và tôi. Dượng Ba bảo: "Dì Ba mày
với con Út giờ này chưa ăn đâu". Nói vậy, nhưng suốt bữa ăn, Út cũng chỉ
quanh quẩn, khi ngồi phe phẩy quạt cho ba và các anh, lúc le te chạy xuống
bếp sắp thêm mớ cọng bông súng hoặc châm thêm tô canh chua nấu lươn
còn để sẵn trên bếp, lúc nào cũng nghi ngút khói.
Mỗi buổi một thức, khi thì bông súng, đọt cóc, đọt xoài chấm nước cá trê
kho trã đất, lúc lươn, ốc um chuối, hôm khác lại canh cá rô nấu bầu, nêm
thêm lá quế xắt nhỏ... Lạ miệng và rất ngon, quá ngon là đằng khác, nếu so
với những bữa cơm sinh viên đơn điệu, tôi với Hoài cứ thế chén tì tì. Vậy
mà dì Ba vẫn áy náy kêu: "Út, mai đi mua cặp vịt về kho nước dừa cho mấy
anh bây ăn. Tội nghiệp, về đồng chỉ toàn cá, tụi nó ăn hổng có quen".
Sau bữa cơm chiều, Út đốt vỏ dừa khô hun khói xua muỗi cho tôi và Hoài
ngồi uống trà, nói chuyện với dượng Ba, sau đó rũ chiếu, giăng mùng sẵn
cho tôi và Hoài ngủ. Anh Tư không ngủ ở nhà mà vô ngủ coi vườn, tranh
thủ giăng câu, đặt trúm đêm kiếm thêm con lươn con cá.
Trước khi đi ngủ, tôi tháo quần áo dài vắt lên dây mùng. Bữa cơm chiều,
dượng Ba cho hai thằng cháu "mần đỡ" mấy ly rượu ngâm trái nhàu, chuối
hột "cho đỡ đau lưng". Sau tuần trà hơi men vẫn còn bốc, vừa đặt lưng là
20


hai thằng tôi đã ngáy pho pho chẳng biết gì trời trăng mây nước. Sáng bạch
mới tỉnh dậy, tôi hết hồn chẳng thấy quần áo của cả hai thằng vắt trên dây
biến đi đâu. Thì ra, cô Út gom giặt từ khi hôm, phơi thẳng thớm mé nhà,
được gió nên sờ tay vào đã thấy khô se.
Út chống xuồng về, giữa lòng xuồng còn lại một mớ cam, dưa leo, cà chua,
khổ qua, bông súng…, có thêm cặp vịt đập cánh phành phạch. Chắc Út dậy
từ sớm lắm, đã kịp hái rau quả mang đi chợ. Không để ý đến sự trễ nãi của
chúng tôi, Út chỉ lo "hồi đêm nóng quá trời, hổng biết anh Ba và anh Sáu

cơ man ghe thuyền chợ nổi và mặt sông loang loáng. Đường về ngược
nước, tay chèo của Út chắc là nặng lắm.
Gần 20 năm, cầu Cần Thơ đã thay những chuyến phà trĩu nặng bắc ngang
đôi bờ sông Hậu. Ấp Trường Phước giờ đổi thành ấp Trường Thọ A. Xã thì
vẫn mang tên Trường Long Tây như cũ nhưng không thuộc tỉnh Cần Thơ
nữa, mà đã thuộc huyện Châu Thành A của tỉnh Hậu Giang. Nhớ như in và
biết rất rõ nhưng tôi vẫn chưa một lần quay lại miệt Bốn Ngàn. Như tuổi
thơ đã trôi xa, đôi mắt ầng ậng nước của Út, tôi vẫn còn lưu mãi. Út của tôi
bây giờ chắc đã tay bế tay bồng, lời ru chắc đã mấy lần khắc khoải. Không
biết có khi nào Út ngày xưa có còn nhớ đến tôi không. Chắc con gái em bây
giờ cũng đã vào trạc tuổi em ngày đó.
Tôi sợ tìm về có khi sẽ gặp một cô Út khác, cái nhìn lạ lẫm và sẽ gọi tôi
bằng chú. Biết phải giải thích thế nào cho Út bây giờ hiểu tôi quen má của
cháu - Út ngày xưa như thế nào để đường đột ghé về thăm?
Thì thôi, coi như là quá vãng. Có vô tình đọc những dòng này, hãy coi như
anh Ba gửi một lời tạ lỗi, nghe Út. Bước chân không dám quay về, chứ
trong lòng anh, xứ Bốn Ngàn thì vẫn ngày xưa, cứ tròng trành sóng vỗ
trong nhiều đêm chợt thức giấc, có dễ gì nguôi quên đâu Út!
24


 Bài viết được tác giả sử dụng phương pháp quan sát, thể loại của bài
viết là ký phóng sự. Đây là phương pháp quan sát của người trong cuộc.
Nghĩa là tác giả đã hóa thân vào nhân vật của sự kiện, là nhân chứng của sự
kiện. Do đó, tác giả có thể nhận biết từng dấu hiệu nhỏ nhất, từng chi tiết
của sự kiện. Điều đó được thể hiện ngay từ đầu tác phẩm, khi tác giả nói
“Tốt nghiệp đại học, việc làm chưa có, tiền không, chỉ máu xê dịch là rất
nhiều và thời gian thì thừa thãi, tôi dành gần trọn mùa hè theo gã bạn thân
về xứ…”
Tác phẩm này kể về chuyến đi của tác giả về quê ngoại của người bạn