Tự phê bình và phê bình là quy luật phát triển
của Đảng Cộng sản Việt Nam
Tr
Mở đầu
1. Quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về
tự phê bình và phê bình

3

1.1.Quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về tự phê bình và phê bình

3

1.2.Tư tưởng Hồ Chí Minh về tự phê bình và phê bình

8

2. Nhận thức và vận dụng của Đảng Cộng sản Việt Nam về tự phê
bình và phê bình
2.1. Tự phê bình và phê bình trong quá trình xây dựng đảng

17
17

2.2. Ý nghĩa nguyên tắc tự phê bình và phê bình trong công tác
xây dựng đảng hiện nay
Kết luận

22
24


Chủ nghĩa duy vật biện chứng đã khảng định: mọi sự vật hiện tượng
trên thế giới cũng như trong đời sống xã hội đều vận động và phát triển trong
sự thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập, Đảng Cộng sản là một tổ chức


chính trị, một bộ phận cấu thành của đời sống xã hội, do vậy Đảng cũng tồn
tại, vận động phát triển theo quy luật sự thống nhất và đấu tranh giữa các mặt
đối lập, tự phê bình và phê bình trong Đảng là biểu hiện của quy luật đó và là
đòi hỏi tất yếu khách quan. Bản thân Đảng trong suốt cả quá trình hoạt động
lãnh đạo sự nghiệp cách mạng cả khi chưa có chính quyền cũng như khi trở
thành đảng cầm quyền, có nhiều vấn đề thực tiễn đạt ra mang tính khó khăn,
phức tạp, nhiều vấn đề mới nảy sinh, từng cán bộ, đảng viên không thể nắm,
nhận thức đầy đủ và sâu sắc ngay những vấn đề đó, quá trình tham gia hoạt
động không thể tránh vấp ngã, sai lầm, khuyết điểm, do đó phải tiến hành
công tác tự phê bình và phê bình. Mác Ăngghen cho rằng, tự phê bình và phê
bình là rất cần thiết cho hoạt động và phát triển bình thường của Đảng cộng
sản. Ăngghen nhấn mạnh: Việc Đảng phê bình các hoạt động đã qua của mình
là việc tuyệt đối cần thiết, thông qua đó Đảng học cách hoạt động tốt hơn.
Lênin đã kế thừa và phát triển tư tưởng của Mác-Ăngghen coi tự phê bình và phê
bình là quy luật bất di bất dịch về sự phát triển của Đảng cách mạng, theo ông Đảng phải
luôn tự phê bình và phê bình, tự vạch ra sai lầm, khuyết điểm, phân tích rõ nguyên nhân và
tìm cách sữa chữa, coi đây là một trong những căn cứ quan trọng để xem xét một đảng có
thật sự là một Đảng Mác xít chân chính hay không. Lênin cho rằng, trong quá trình lãnh
đạo, Đảng có khuyết điểm cũng là điều bình thường, điều quan trọng là có thái độ đúng
đắn với sai lầm của mình hay không. Người yêu cầu, trước những sai lầm của mình, Đảng
phải: công khai thừa nhận sai lầm, phân tích hoàn cảnh đẻ ra sai lầm, nghiên cứu những
biện pháp để sữa chữa sai lầm, người chỉ rõ: “và nếu một đảng nào không dám nói thật
bệnh tật của mình ra, không dám chẩn đoán bệnh một cách thẳng tay, và tìm phương cứu
chữa bệnh đó, thì đảng đó sẽ không xứng đáng được người ta tôn trọng” 1 đó là thái độ
nghiêm túc của đảng, chỉ có đảng nghiêm túc như vậy mới là Đảng Mác xít chân chính.

chính và những người Mác xít luôn phải đấu tranh chống lại các quan điểm sai trái phản
động, đây cũng được xem như là vấn đề có tính quy luật của Đảng cộng sản .

Trong bản thân nội bộ Đảng luôn tồn tại những mặt đối lập, những mâu
thuẫn là một tất yếu khách quan, song vấn đề cần phải được hiểu là những
mặt đối lập, những mâu thuẫn ấy trong Đảng( mâu thuẫn giữa cái tiến bộ và
cái lạc hậu; giữa phẩm chất, trình độ, năng lực còn hạn chế của đội ngũ cán
2
3
4

4.Sđd, tr..11
5.Sđd, tr.25
5


bộ, Đảng viên so với yêu cầu đòi hỏi của nhiệm vụ ngày càng cao, mâu thuẫn
giữa các ý kiến trái ngược nhau trong Đảng, giữa hình thức, phương pháp
lãnh đạo cũ của Đảng với đòi hỏi của nhiệm vụ cách mạng trong giai đoạn
mới..), không phải là mâu thuẫn đối kháng mà những mâu thuẫn đó được giải
quyết thông qua tự phê bình và phê bình. Như vậy mục đích của đấu tranh
phê và tự phê bình là nhằm giải quyết mâu thuẫn, là sự góp ý, nói thẳng, nói
thật, chỉ ra những sai lầm, khuyết điểm, đấu tranh chống những quan điểm sai
trái...tạo nên sự hiểu nhau hơn, đoàn kết thống nhất hơn, để cùng nhau hoàn
thành nhiệm vụ, xây dựng tổ chức, giúp đỡ nhau cùng tiến. Cần tránh lợi dụng
tự phê bình và phê bình để chỉ trích cá nhân, nói xấu, đả kích lẫn nhau mà
xem đó là chế độ sinh hoạt bình thường, thường xuyên trong Đảng.
Đấu tranh phê bình và tự phê bình được diễn ra trên tất cả các mặt hoạt
động của Đảng, và yêu cầu thực hiện đối với mọi cán bộ đảng viên, bao gồm
tự phê bình của cấp trên đối với cấp dưới, cấp dưới đối với cấp trên và cùng

Quá trình tự phê bình và phê bình còn phải tuân thủ cương lĩnh, đường lối,
chính sách, tôn trọng bảo vệ lợi ích của Đảng và phải được tiến hành trong tổ
chức Đảng, không được lợi dụng tự phê bình và phê bình để đả kích cá nhân,
gây rối nội bộ, gây chia rẽ, mất đoàn kết đi đến việc phá vỡ sự tập trung thống
nhất trong Đảng, theo Lênin: “Toàn bộ công tác cả chúng ta, tất cả sự nỗ lực
của chúng ta sẽ dùng để làm gì, khi mà kết quả bao giờ cũng chỉ là cuộc đấu
tranh để gây ảnh hưởng ấy, chứ không phải là để hoàn toàn tranh thủ và củng
cố ảnh hưởng đó”8. phê bình và tự phê bình theo quan điểm của Lênin còn
cần cụ thể thiết thực và kịp thời, điều này đòi hỏi sự đấu tranh không phải
6

6.Sđd, tr.225
7.Sđd, tr.234
8.Sđd, tr.369
7
8


mang tính chất chung, trung bình chủ nghĩa mà cần có nội dung, địa chỉ rõ
ràng, chỉ ra được, cái đúng, chỗ sai, nguyên nhân của những vấn đề đó và
phương hướng khắc phục, phải gắn với điều kiện cụ thể của từng tổ chức
đảng và mọi cán bộ đảng viên, “Khi các đồng chí nghe thấy một lời phê phán
như thế, một sự phê phán không có nội dung, một sự phê phán để mà phê
phán thì các đồng chí hãy đề phòng”, người còn nói: “Tự phê bình là một điều
rất hay, nhưng khi tất cả chúng ta đã tán thành điều đó, thì sẽ là rất hay nếu
chúng ta chú ý cả đến vấn đề nội dung phê bình nữa”. Tính cụ thể, thiết thực
của tự phê bình và phê bình của Đảng còn thể hiện ở việc hướng vào việc
kiểm điểm, phân tích, đánh giá, phê phán những vấn đề cấp bách trước mắt
của tổ chức đảng và cán bộ, đảng viên, trước hết là hướng vào việc thực hiện
nhiệm vụ chính trị, chức trách, nhiệm vụ và việc tu dưỡng, rèn luyện phẩm

"kiểm điểm" hay "phê bình" người khác thì người có khuyết điểm đó cũng là đồng chí
mình chứ không phải kẻ thù hay đối địch. Cho nên, một mặt là để sửa chữa cho nhau, một
mặt là để khuyến khích nhau, "bắt chước" nhau, cùng tiến bộ mãi. Người có ưu điểm thì
phải cố gắng phát huy, vươn lên không ngừng; người có khuyết điểm, bị phê bình thì phải
vui lòng nhận rõ để sửa chữa. Tự phê bình và phê bình sẽ không gây nản chí hoặc oán
ghét.Những biểu hiện tiêu cực như: chỉ thiên về vạch khuyết điểm của người khác theo
kiểu "bới lông, tìm vết" để tìm cách hạ bệ nhau, làm giảm uy tín của nhau, chỉ thiên về phê
bình người khác mà không nghiêm khắc tự phê bình, chỉ nhấn mạnh ưu điểm khi "phê bình
cấp trên" theo kiểu tâng bốc, nịnh hót... thực chất là biểu hiện cơ hội trong tự phê bình và
phê bình, hoàn toàn trái với tư tưởng Hồ Chí Minh về tự phê bình và phê bình.
Theo Hồ Chí Minh: tự phê bình và phê bình có vị trí, ý nghĩa hết sức quan trọng.
Trước hết, với mỗi cán bộ, đảng viên, tự phê bình và phê bình như mỗi ngày soi gương,
rửa mặt, để làm cho sạch sẽ cơ thể. Đảng là một thực thể chính trị xã hội, Đảng tồn tại
trong xã hội thông qua đội ngũ cán bộ, đảng viên của Đảng. Đảng viên có tốt, chi bộ mới
tốt và Đảng mới vững. Vì vậy, tự phê bình và phê bình đối với cán bộ, đảng viên hàng
ngày là rất thiết thực, thường xuyên, bám sát trong mỗi hoạt động và không thể thiếu trong
nếp sống "văn minh Cộng sản"; là vũ khí sắc bén cần thiết cho sự tiến bộ, trưởng thành của
9

Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 5, Nxb CTQG , H, 1995, tr. 233
Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 5, Nxb CTQG , H, 1995, tr. 267.

10


mỗi cán bộ, đảng viên như cơm ăn, nước uống, như không khí để thở hàng ngày. Người
yêu cầu mỗi cán bộ, đảng viên: "luôn luôn tự kiểm điểm, tự phê bình, những lời mình nói,
những việc mình đã làm, để phát triển điều hay của mình, sửa đổi khuyết điểm của mình.
Đồng thời phải hoan nghênh người khác phê bình mình"11.
Hồ Chí Minh chỉ rõ: tự phê bình và phê bình là phương tiện quan trọng nhất để xây

12


khuyết điểm. Đảng ta bao gồm đủ các tầng lớp xã hội, có nhiều tính cách, rất trung thành,
rất kiên quyết, rất vĩ đại; song trong Đảng ta cũng không tránh khỏi những tập tục, những
tính nết, những khuyết điểm của xã hội bên ngoài lây, ngấm vào Đảng. "Đảng ta không
phải trên trời sa xuống. Nó ở trong xã hội mà ra. Vì vậy, tuy nói chung, thì đảng viên phần
nhiều là những phần tử tốt, nhưng vẫn có một số chưa bỏ hết những thói xấu tự tư tự lợi,
kiêu ngạo, xa hoa,… Những thói xấu đó có đã lâu, nhất là trong 80 năm nô lệ, họ mang từ
xã hội vào Đảng"14. Hồ Chí Minh còn phân tích rất sâu sắc "các hạng đảng viên": Đảng ta
có rất đông đảng viên. Phần đông cố nhiên đã hiểu biết vì dân, vì nước mà vào Đảng.
Nhưng cũng có phần vì lẽ khác mà theo Đảng. Có người tưởng vào Đảng thì dễ tìm công
ăn việc làm. Có người vào Đảng mong làm chức này, tước nọ. Có người vì anh em bạn
hữu kéo vào, v.v.. Đảng phải cảm hóa họ, dạy dỗ họ, nâng cao sự hiểu biết và lòng phụ
trách của họ lên dần dần, để họ có thể trở thành những "người chiến sĩ khá". Biện pháp
thiết thực là thường xuyên tự phê bình và phê bình ráo riết.
Khái quát những vấn đề đã nêu ở trên, Hồ Chí Minh cho rằng, tự phê bình và phê
bình là quy luật tồn tại và phát triển của Đảng, đây là nguyên tắc có ý nghĩa sâu sắc bao
trùm nhất. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: "Trong bao nhiêu năm hoạt động bí mật,
dù bị bọn thực dân khủng bố gắt gao và Đảng ta gặp rất nhiều khó khăn, nguy hiểm, nhưng
Đảng ta ngày càng phát triển, càng mạnh mẽ và đã lãnh đạo nhân dân làm cách mạng thành
công, kháng chiến thắng lợi. Đó là vì Đảng ta khéo dùng cái vũ khí sắc bén phê bình và tự
phê bình"15. Tự phê bình và phê bình được Hồ Chí Minh xác định là một trong 12 điều "Tư
cách của Đảng chân chính cách mạng". Tự phê bình và phê bình "Cốt đoàn kết và thống
nhất nội bộ". Thực hiện tốt tự phê bình và phê bình "Đảng mới chóng phát triển, công việc
mới chóng thành công". Vì vậy, ngay từ đầu tác phẩm Sửa đổi lối làm việc - tác phẩm đã
thể hiện rất sâu sắc và toàn diện về vấn đề tự phê bình và phê bình - Hồ Chí Minh đã đề
cập đến vấn đề "Phê bình và sửa chữa". Theo Người, Đảng không che dấu những khuyết
điểm của mình, không sợ phê bình. Đảng phải nhận khuyết điểm của mình mà tự sửa chữa,
để tiến bộ và để dạy bảo cán bộ, đảng viên. Trong bài viết Thuốc đắng dã tật, sự thật mất

của chủ nghĩa cá nhân, tư tưởng cơ hội, thực dụng, độc đoán, chuyên quyền, gia trưởng,
quan liêu, xa rời quần chúng. Muốn khắc phục những biểu hiện đó, cần tiến hành tự phê
bình và phê bình ráo riết, thường xuyên. Cũng như người lội bùn lâu mà nhiễm hơi bùn thì
phải tắm rửa và "phải tắm rửa lâu mới sạch". Đội ngũ đảng viên của Đảng phần đông xuất
thân từ nông dân và nhiều giai tầng khác nhau, mang theo những đặc điểm tư tưởng, tâm
lý, lối sống khác nhau, điều đó tất yếu nảy sinh những mâu thuẫn trong Đảng. Đó không
phải là mâu thuẫn đối kháng, nhưng cũng là nguy cơ gây mất đoàn kết, không tập trung,
thống nhất được tư tưởng, trí tuệ trong Đảng. Vì vậy, cách tốt nhất là thường xuyên tự phê
bình và phê bình ráo riết để giải quyết hiệu quả những mâu thuẫn đó.

16
17

Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 5, Nxb CTQG , H, 1995, tr. 284.
Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 5, Nxb CTQG , H, 1995, tr. 232.


Mục đích của tự phê bình và phê bình mà Hồ Chí Minh chỉ ra chứa đựng yếu tố
cách mạng và tính nhân văn sâu sắc. Để đạt được mục đích ấy cần phải có thái độ đúng,
phương pháp đúng, có lý, có tình, trên tình thương yêu giai cấp. Trước hết phải có thái độ
đúng trong tự phê bình và phê bình. Hồ Chí Minh yêu cầu phê bình mình cũng như phê
bình người, phải triệt để, thật thà không nể nang, không thêm bớt. Phải vạch rõ cả ưu điểm
và khuyết điểm. Đồng thời, chớ dùng những lời mỉa mai, chua cay, đâm thọc. Phê bình
việc làm chứ không phê bình người. Những người bị phê bình thì phải vui lòng nhận để
sửa đổi, không nên vì bị phê bình mà nản chí, hoặc oán ghét.
Hồ Chí Minh còn chỉ rõ: Bệnh chủ quan, bệnh ích kỷ, bệnh hẹp hòi, v.v..mỗi chứng
bệnh là một kẻ địch. Mỗi kẻ địch bên trong là một bạn đồng minh của kẻ địch bên ngoài.
Địch bên ngoài không đáng sợ. Địch bên trong đáng sợ hơn, vì nó phá hoại từ trong ra. Vì
vậy, ta phải ra sức đề phòng những kẻ địch đó, phải chữa hết những chứng bệnh đó. Nhưng
"phải suy tính cho kỹ lưỡng. Chớ hấp tấp, chớ làm bừa, chớ làm liều. Chớ gặp sao làm

"công kích cá nhân, cãi bướng, trả thù, tiểu khí". Nhiều ý kiến cho rằng, chỉ người có cái
tâm trong sáng, có đức rộng, tài cao mới tự phê bình và phê bình được tốt; còn khi người
đã có khuyết điểm nói chẳng ai nghe. Quan niệm như vậy là có mặt đúng nhưng mới là
một chiều, đem đối lập giữa "người đúng" và "người sai", đối lập giữa người "đức rộng, tài
cao" với người có khuyết điểm…như vậy là chưa thấm hết cái tinh thần cách mạng, khoa
học, tính nghệ thuật trong tự phê bình và phê bình của Hồ Chí Minh. Theo Hồ Chí Minh:
Đạo đức không phải trên trời sa xuống, nó là kết quả của sự dày công rèn luyện mà trong
đó tự phê bình và phê bình là một biện pháp thiết thực nhất. Phải đặt hoạt động tự phê bình
và phê bình với vấn đề đạo đức cách mạng trong một mối quan hệ biện chứng. Thực tiễn
cuộc sống luôn vận động. Cái "tâm" cái "đức" cũng không bất biến mà nó vận động cả ở
góc độ chuẩn giá trị cộng đồng, cả ở góc độ với mỗi cá nhân cán bộ, đảng viên. Vì vậy,
nếu quan niệm "tâm" "đức" là cái gốc rễ sức sống của tổ chức, của cách mạng thì tự phê
bình và phê bình là quá trình trao đổi chất thường xuyên giúp cho việc không ngừng củng
cố, bồi bổ cho sức sống ấy. Hơn nữa, tự phê bình và phê bình thường xuyên còn làm cho
cái "tâm" cái "đức" - thuộc lĩnh vực tinh thần, tư tưởng - luôn ăn sâu, gắn chặt mà không
xa rời những điều kiện vật chất của nó; luôn theo kịp sự vận động của thực tiễn. Tự phê
bình và phê bình không phải là phương thuốc quý, là cái quyền cho riêng ai, mà nó là
quyền lợi, là nghĩa vụ, là đặc trưng phẩm chất cao quý của tất cả những người cách mạng.
Tự phê bình và phê bình giúp người có khuyết điểm thì tiến bộ hơn lên, người tiến bộ thì
tiến bộ mãi.
Hồ Chí Minh kết luận: "Trong công tác, trong tranh đấu, trong huấn luyện, các
đảng viên, các cán bộ, cần phải luôn luôn tự hỏi mình, tự kiểm điểm mình và đồng chí
mình. Luôn luôn dùng và khéo dùng cách phê bình, thì khuyết điểm nhất định hết dần, ưu
điểm nhất định thêm lên và Đảng ta nhất định thắng lợi" 24. Trong tự phê bình và phê bình
phải đặt lợi ích của Đảng lên trên hết, kiên quyết chống bệnh tự mãn, kiêu ngạo, tự tư tự
lợi, ba hoa…Phải thực hành khẩu hiệu "chí công vô tư".
2. Nhận thức và vận dụng của Đảng Cộng sản Việt Nam về tự phê bình và phê bình
2.1.Tự phê bình và phê bình trong quá trình xây dựng đảng

24.Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 5, Nxb CTQG , H, 1995, tr. 265.

những thử thách cam go, vững vàng chèo lái con thuyền cách mạng ở những thời điểm
hiểm nghèo, trong những giai đoạn lâm nguy, vận mệnh đất nước như "ngàn cân treo sợi
tóc", như Đảng đã lãnh đạo nhân dân đánh thắng Thực dân pháp, đế quốc Mỹ và khởi
sướng, lãnh đạo đất nước hơn 20 năm thực hiện công cuộc đổi mới đất nước theo định
hướng xã hội chủ nghĩa đạt những thành tựu to lớn và có ý nghĩa lịch sử.


Thực tiễn xây dựng Đảng cho thấy: Lúc nào, nơi nào việc tự phê bình và phê bình
không được thực hiện nghiêm túc thì lúc đó, nơi đó xuất hiện những điều kiện làm suy yếu
tổ chức đảng, đội ngũ cán bộ quan liêu, hách dịch, cửa quyền và ở đó luôn nảy sinh các
hiện tượng tiêu cực trong xã hội. Trong thời gian dài, vấn đề tự phê bình và phê bình của
Đảng ta đã bị xem nhẹ. Tình trạng này diễn ra không chỉ ở phần lớn đảng viên thường và
những chi bộ, đảng bộ cơ sở, mà còn ở cả một số cán bộ cấp cao của Đảng và tổ chức đảng
cấp trên. Vẫn còn những biểu hiện xem nhẹ, chưa thực sự nghiêm túc tự phê bình và phê
bình. ở nơi này, nơi khác, lúc này lúc khác, sinh hoạt tự phê bình và phê bình chỉ còn là
hình thức. Người ta vẫn tổ chức sinh hoạt đều đặn, nhưng thực chất lại tước mất linh hồn
của các buổi sinh hoạt, vấn đề tự phê bình và phê bình lại bị biến thành vũ khí cầu lợi cá
nhân…
Ngày nay, bối cảnh quốc tế có nhiều diễn biến phức tạp, chứa đựng những yếu tố
khó lường. Đảng lãnh đạo nhân dân ta thực hiện sự nghiệp đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp
hóa, hiện đại hóa đất nước, theo định hướng xã hội chủ nghĩa, nhiệm vụ của Đảng rất nặng
nề. Phạm vi, quy mô lãnh đạo ngày càng mở rộng, đối tượng lãnh đạo đa dạng phức tạp;
vai trò lãnh đạo của Đảng tăng lên, đòi hỏi Đảng phải luôn luôn và thực sự trong sạch vững
mạnh. Đảng ta đã đề ra những nguyên tắc và lãnh đạo đất nước thực hiện công cuộc đổi
mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa, trên cơ sở xây dựng nhất trí trong Đảng, phê phán
những nhận thức mơ hồ, những quan điểm lệch lạc, nâng cao ý thức cảnh giác đối với mọi
âm mưu phá hoại và chống đối. Trong sinh hoạt của nhiều cấp uỷ và tổ chức đảng đã có
không khí thảo luận thẳng thắn, phát huy trí tuệ của đông đảo của cán bộ, đảng viên trong
việc chuẩn bị các đề án, nghị quyết trong việc bầu cử các cơ quan lãnh đạo. Nhiều cấp uỷ
đảng thực hiện tốt hơn chế độ kiểm điểm công tác tự phê bình và phê bình. Đại hội Đảng X

người đứng đầu để xẩy ra tham nhũng, lãng phí ở ngành, địa phương, đơn vị chưa kịp thời,
kiên quyết”27. Trong khi đó, cuộc sống sinh hoạt của cán bộ, đảng viên chịu nhiều chi phối,
tác động của nhiều yếu tố, cả tích cực và tiêu cực. Do những tác động tiêu cực của mặt trái
cơ chế kinh tế thị trường, sự du nhập lối sống ngoại lai và các tệ nạn xã hội… đã tác động,
làm nhiều người thay đổi về quan niệm thang giá trị đạo đức xã hội, làm xói mòn các giá
trị truyền thống tốt đẹp. Một bộ phận cán bộ, đảng viên suy thoái về đạo đức lối sống, sa
vào chủ nghĩa cá nhân, thực dụng. Sinh ra nhiều căn bệnh nguy hiểm: cục bộ, ích kỷ, vụ
lợi, ham quyền lực, ham của cải làm giàu bất chính; lối sống xa hoa, hưởng lạc. Đối với
đồng chí đồng đội, họ kèn cựa, địa vị , gây mất đoàn kết; đối với nhân dân thì quan liêu,
sách nhiễu, xa rời hoặc dân chủ giả tạo, ngoài mặt…Không ít cán bộ, đảng viên vì lợi ích
cá nhân, mải lo lợi ích cá nhân, gia đình mà quên hết lợi ích của Đảng, của Tổ quốc, của
26.Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, Nxb CTQG, H, 2006, tr. 65.
27.Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, Nxb CTQG, H, 2006, tr.
268,269.
26
27


nhân dân. Đó là những nguy cơ đe dọa sự trong sạch của Đảng và của cả hệ thống chính
trị.
Thực trạng trên không phải do tự phê bình và phê bình và cũng không phải do thiếu
đường lối chủ trương của Đảng và Nhà nước ta mà do nhận thức, cơ chế vận dụng, do khâu
tổ chức thực hiện và người thực hiện gây nên.
2.2.Ý nghĩa nguyên tắc tự phê bình và phê bình trong công tác xây dựng đảng hiện nay
Trong giai đoạn hiện nay, việc quán triệt và đẩy mạnh tự phê bình và phê bình theo
quan điểm chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh đang là vấn đề vừa cơ bản, lâu
dài; vừa là những yêu cầu trước mắt của cuộc vận động xây dựng và chỉnh đốn Đảng, của
quá trình đổi mới và cải cách bộ máy hành chính, đổi mới cung cách làm việc của mỗi cấp,
mỗi ngành, mỗi cán bộ, đảng viên nhằm xây dựng Đảng ta, Nhà nước ta thật sự trong sạch,
vững mạnh, thực sự của dân, do dân, vì dân, hướng tới thực hiện thành công mục tiêu “dân

đúng hướng, gây tác hại cho Đảng và cho cách mạng.
Kết hợp chặt chẽ tự phê bình và phê bình trong Đảng với phê bình của quần chúng.
đây là biện pháp khắc phục triệt để những khuyết điểm của tổ chức đảng, đội ngũ cán bộ,
đảng viên. Việc phê bình của quần chúng đối với Đảng là cung cấp thông tin quan trọng và
cần thiết cho tổ chức đảng nghiên cứu, xem xét, đánh giá hoạt động của mình, cũng như
phẩm chất năng lực của cán bộ, đảng viên. Bởi vậy, quần chùng tổ chức phê bình tổ chức
đảng và cán bộ, đảng viên là nhân tố không thể tách rời, không thể thiếu trong tư tưởng Hồ
Chí Minh để nâng cao chất lượng tự phê bình và phê bình.
Gắn tự phê bình và phê bình với công tác kiểm tra, kịp thời phát hiện và xử lý
nghiêm những tổ chức đảng, đảng viên không thực hiện tốt Nghị quyết, Chỉ thị của Đảng
về tự phê bình và phê bình, nhất là những người có thái độ thành kiến, trù dập người phê
bình; phải có biện pháp bảo vệ người phê bình đã dũng cảm đấu tranh chống tham nhũng,
tiêu cực; mặt khác phải có biện pháp cụ thể buộc người có khuyết điểm, bị phê bình phải
sửa chữa khuyết điểm. Nhất là với những tổ chức đảng yếu kém và kém nát, nội bộ có
nhiều vấn đề phức tạp là việc lớn và khó, chỉ mình tổ chức đảng đó không thể thực hiện tốt
được. Những nơi này càng đòi hỏi phải có sự quan tâm giúp dỡ của cấp trên, đặc biệt là
cấp trên trực tiếp của tổ chức đảng.

KẾT LUẬN
Tự phê bình và phê bình là phương tiện quan trọng nhất để xây dụng, củng cố đoàn
kết, thống nhất trong Đảng. Do vậy, trong giai đoạn cách mạng mới hiện nay tự phê bình
và phê bình là việc làm không thể thiếu và nó bao trùm lên tất cả trong xây dựng và hoạt
động của Đảng. Nó giúp cho cán bộ, đảng viên và tổ chức đảng thấy được những ưu điểm,


khuyết điểm của mình, tìm ra cách thức, phương pháp khắc phục để thực hiện nhiệm vụ
sắp tới nặng nề hơn. đặc biệt Đảng ta đang chỉ đạo quyết liệt việc thực hiện có chất lượng
tự phê bình và phê bình gắn với cuộc vận động học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ
Chí minh trong tất cả các lĩnh vực hoạt động của mình, nhất là thách thức của việc phòng
chống tham nhũng hiện nay của toàn Đàng, Nhà nước và nhân dân ta, chắc chắn Đảng sẽ