Phân tích vai trò và ý nghĩa của hoạt động đánh giá tác động của dự
thảo văn bản quy phạm pháp luật
Đất nước bước vào giai đoạn đổi mới, nền kinh tế phát triển, đời sống nhân dân
được cải thiện cũng là lúc nhiều vấn đề mới trong xã hội phát sinh và cần được giải
quyết. Một công cụ quan trọng để Nhà nước tiến hành hoạt động quản lí, kiểm tra,
giám sát của mình đối với xã hội chính là hệ thống những văn bản quy phạm pháp
luật, nơi chứa đựng những quy phạm pháp luật có tính bắt buộc chung đối với mọi
công dân. Để có một văn bản quy phạm pháp luật hoàn chỉnh và có hiệu lực trên
thực tế thì phải trải qua rất nhiều giai đoạn trong đó không thể không kể đến hoạt
động đánh giá tác động của dự thảo văn bản quy phạm pháp luật. Đây là một giai
đoạn nhỏ nằm trong giai đoạn soạn thảo văn bản pháp luật nhưng có những ý nghĩa
vô cùng quan trọng. Để thấy rõ hơn vai trò, ý nghĩa của hoạt động đánh giá dự thảo
văn bản quy phạm pháp luật cũng như có cái nhìn toàn diện hơn về hoạt động xây
dựng văn bản pháp luật sau đây nhóm em xin lựa chọn đề tài số 2 làm bài tập nhóm
của mình: “Phân tích vai trò và ý nghĩa của hoạt động đánh giá tác động của dự
thảo văn bản quy phạm pháp luật”.
NỘI DUNG
I. Một số vấn đề chung.
1. Khái niệm VBQPPL
Văn bản quy phạm pháp luật là văn bản do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền ban
hành theo thủ tục, trình tự luật định, trong đó chứa đựng các quy tắc xử sự chung
được Nhà nước bảo đảm thực hiện nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội và được áp
dụng nhiều lần trong thực tế đời sống.
2. Khái quát quy trình xây dựng VBQPPL


Theo quy định của pháp luật hiện hành, quy trình xây dựng văn bản quy phạm pháp
luật phải trải qua những bước sau:
a, Lập chương trình / kế hoạch xây dựng văn bản quy phạm pháp luật.
Chủ thể sáng kiến có thể là cơ quan Nhà nước, tổ chức xã hội, đại biểu Quốc hội,
HĐND. Cơ sở đề xuất sáng kiến xây dựng văn bản, các chủ thể đưa ra sáng kiến

được sẽ đóng góp cho dự thảo, trên cơ sở đó cơ quan chủ trì sẽ tổng hợp ý kiến và
chỉnh sửa dự thảo.
d, Thẩm định, thẩm tra dự thảo văn bản quy phạm pháp luật
Thẩm tra, thẩm định dự thảo là việc cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước xem xét
toàn diện dự thảo trước khi trình cơ quan có thẩm quyền ban hành văn bản quy pháp
pháp luật.
e, Trình dự thảo VBQPPL
Sau khi dự thảo đã được hoàn thiện, đã có báo cáo thẩm tra, thẩm định, ban soạn
thảo phải có văn bản trình dư thảo, sau đó gửi hồ sơ dự thảo đến cơ quan ban hành
để xem xét và thông qua dự thảo. Việc xem xét dự thảo VBQPPL có thể được tiến
hành một hoặc nhiều lần, tùy thuộc vào tính chất và nội dung của từng dự thảo.
f, Thông qua, kí, ban hành văn bản QPPL.


VB QPPL đã được thông qua cần được ban hành bằng cách công bố rộng rãi với
những hình thức khác nhau để nhân dân và những đối tượng có liên quan biết và
thực hiện. Việc công bố văn banrQPPL là cơ chế hữu hiệu bảo đảm tính công khai,
minh bạch của pháp luật, do đó cần được chú ý thực hiện trên thực tế.
3. Hoạt động đánh giá tác động của dự thảo
Đây là một bước nằm trong quá trình soạn thảo VBQPPL đòi hỏi các nhà làm luật
phải có được những nhận định, đánh giá ban đầu khi soạn dự thảo. Mặc dù, khi lập
chương trình/ kế hoạch xây dựng VBQPPL các nhà làm luật đã phải dựa trên cơ sở
thực tiễn để nghiên cứu, tuy nhiên khi đi vào cụ thể chi tiết các quy phạm lại phải
được đánh giá kiểm tra lần nữa để đảm bảo sự hiệu quả, tính hợp pháp hợp lí của
văn bản QPPL.
II. Vai trò và ý nghĩa của hoạt động đánh giá tác động của dự thảo VBQPPL.
1. Vai trò của hoạt động đánh giá tác động của dự thảo văn bản qui phạm pháp luật.
Thứ nhất, đánh giá khả năng tác động của dự thảo VBQPPL nhằm dự báo những tác
động tích cực, tiêu cực của dự thảo văn bản. Việc dự báo những tác động tích cực
hay tiêu cực của dự thảo văn bản là rất cần thiết bởi vì tùy vào từng thời điểm xã

hiện chương trình bằng cách quy định chặt chẽ hơn về trách nhiệm đối với các cơ
quan tham gia xem xét dự kiến chương trình; với cơ quan đề nghị xây dựng văn bản
thì cần phải có trách nhiệm giải trình và bảo vệ dự kiến chương trình do mình đề
xuất.
Thứ ba, đánh giá khả năng tác động của dự thảo VBQPPL là cơ sở để so sánh, đánh
giá tác động của VBQPPL đối với xã hội trước và sau khi ban hành.
Đây là yếu tố quan trọng mà các nhà làm luật phải cố gắng đạt được khi tiến hành
soạn thảo VBQPPL bởi vì điều người dân quan tâm không phải là việc quá trình các


nhà làm luật soạn thảo VBQPPL như thế nào, họ đã làm những gì để tạo nên một
VBQPPL mà quan trọng đối với họ là việc sau khi VBQPPL ra đời nó đem lại
những lợi ích gì cho xã hội, khắc phục được vẫn đề gì so với trước đó. Cụ thể, các
nhà làm luật phải nhìn nhận, so sánh khả năng VBQPPL sẽ có những tác động tích
cực hay tiêu cực gì đến những mặt cụ thể nào.
II. Ý nghĩa của hoạt động đánh giá tác động của dự thảo văn bản qui phạm pháp
luật.
Văn bản quy phạm pháp luật có vai trò, tác động vô cùng to lớn trong đời sống xã
hội, thường được ban hành và sử dụng trong một thời gian khá dài nên cần tiến
hành đánh giá tác động của nó thật khoa học và chính xác. Hoạt động đánh giá tác
động của dự thảo VBQPPL có ý nghĩa trong việc hoàn thiện VBQPPL trước khi ban
hành. Bởi như đã nói, VBQPPL là loại văn bản được sử dụng trong một thời gian
dài, đối tượng điều chỉnh là các quan hệ thuộc nhiều lĩnh vực trong xã hội. Vì vậy,
việc đưa ra một VBQPPL hoàn chỉnh cần rất nhiều thời gian và công đoạn. Việc
đánh giá tác động của dự thảo văn bản trước khi văn bản đó được ban hành sẽ hạn
chế những sai sót, hạn chế của văn bản.
Ngoài ra, hoạt động đánh giá tác động của dự thảo VBQPPL còn nâng cao tính chủ
động, bảo đảm tính kỷ luật trong công tác xây dựng văn bản pháp luật, đòi hỏi các
cơ quan ban hành văn bản pháp luật có trách nhiệm hơn, nghiêm túc hơn trong hoạt
động xây dựng văn bản pháp luật, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả của văn