1
Đề bài: Một trong những điểm mới của Luật ban hành văn bản quy phạm pháp
luật năm 2008 là quy định về hoạt động dự báo đánh giá tác động của dự thảo
văn bản quy phạm pháp luật. Phân tích và rút ra ý nghĩa ?
BÀI LÀM
I. PHẦN MỞ ĐẦU:
Hoạt động đánh giá đánh giá có tính chất dự báo về khả năng tác động của
dự thảo văn bản quy phạm pháp luật (RIA) đã được chú trọng ngay từ những năm
70 ở một số nước có hệ thống pháp luật tiên tiến. RIA được coi là công cụ xác định
việc có nên thực hiện hoạt động xây dựng luật hay không, những tác động của nó
đối với đời sống sau khi được ban hành là ở mức độ như thế nào và nếu không can
thiệp bằng chính sách có thể khả thi hơn việc can thiệp hay không. Trong khoa học
lập pháp hiện đại, báo cáo đánh giá tác động sơ bộ của dự thảo văn bản quy phạm
pháp luật là công việc có vai trò quan trọng, như công cụ phản biện đảm bảo sự
cân đo một cách chuẩn mực giá trị của chính sách vĩ mô khi Nhà nước quyết định
cụ thể hoá bằng những quy định, những chế định luật.
Năm 2008, hệ thống lập pháp Việt Nam đã đánh dấu một dấu mốc quan
trọng khi Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2008 đã có những quy định
bước đầu về hoạt động đánh giá tác động sơ bộ VBQPPL trong quá trình xây dựng
Luật, điều này góp phần nâng cao từng bước trình độ, kỹ năng và kinh nghiệm làm
luật của các nhà lập pháp Việt Nam.
II. PHẦN NỘI DUNG:
1. Đôi nét về hoạt động dự báo đánh giá tác động của dự thảo VBQPPL :
RIA ( Regulatory Impact Assessment ) là hoạt động dự báo đánh giá tác
động điều chỉnh của dự thảo VBQPPL. Nó được thực hiện trong quá trình làm luật,
sửa đổi bổ sung các quy định pháp luật hoặc ban hành chính sách mới. RIA là một
công cụ không thể thiếu đối với quy trình làm luật của hầu hết các quốc gia trên thế
giới. Ở Anh và một số nước Châu Âu, đánh giá tác động điều chỉnh là một yêu cầu
bắt buộc khi đem dự thảo luật ra xem xét thông qua hoặc không thông qua. Hoạt
động đánh giá tác động sơ bộ văn bản sẽ cân đối những ảnh hưởng tích cực với hạn
chế, đánh giá lợi ích đối với thể chế chính trị, nền kinh tế quốc dân, đời sống xã

nhóm ( đối tượng ) phổ biến nào có thể bị ảnh hưởng một cách không tương
xứng…Vì những nguyên nhân trên, ở các nước tiên tiến trên thế giới đã coi trọng
và sử dụng RIA như là một khâu không thể thiếu trong hoạt động lập pháp. Tiếp
thu thành tựu của ngành khoa học lập pháp trên thế giới, năm 2008, lần đầu tiên
Việt Nam đã quy định về công tác RIA vào Luật ban hành VBQPPL 2008.
4. Nội dung của hoạt động dự báo đánh giá tác động của dự thảo VBQPPL
được quy định trong Luật ban hành VBQPPL 2008 :
1
Nghị định 24/2009/NĐ–CP là nghị định quy định chi tiết và biện pháp thi
hành Luật ban hành VBQPPL 2008; trong đó điều 37, 38 có quy định chi tiết về
việc Đánh giá tác động sơ bộ của văn bản và Đánh giá tác động trước và trong quá
trình soạn thảo.
Hoạt động dự báo đánh giá tác động của dự thảo VBQPPL gồm nhiều công
đoạn, cuối cùng tất cả các phần việc đều được thể hiện trong báo cáo đánh giá tác
động.
a. Các yêu cầu của bản báo cáo đánh giá tác động gồm :
- Với việc đánh giá sơ bộ: “Báo cáo đánh giá tác động sơ bộ phải nêu rõ vấn
đề cần giải quyết và mục tiêu của chính sách dự kiến, các phương án để giải
quyết vấn đề đó; lựa chọn phương án tối ưu để giải quyết vấn đề trên cơ sở đánh
giá tác động về kinh tế, xã hội, môi trường, hệ thống pháp luật, tác động đến các
quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, khả năng tuân thủ của cơ quan, tổ chức,
cá nhân và các tác động khác.” – Khoản 2 điều 37 NĐ 24.
- Với việc đánh giá tác động trước và trong quá trình soạn thảo : “Báo cáo
đánh giá tác động phải nêu rõ vấn đề cần giải quyết và mục tiêu của chính sách
dự kiến, các phương án để giải quyết vấn đề; lựa chọn phương án tối ưu để giải
quyết vấn đề trên cơ sở đánh giá tác động cụ thể các giải pháp để thực hiện các
chính sách cơ bản của dự thảo văn bản dựa trên các phân tích định tính hoặc
định lượng về chi phí, lợi ích, các tác động tích cực, tiêu cực của từng giải pháp”
– Khoản 2 điều 38 NĐ 24.
b. Phạm vi của hoạt động dự báo đánh giá tác động của dự thảo VBQPPL:

về vật chất, tinh thần, về số lượng người tham gia, thời gian tiến hành và những
chi phí khác có liên quan tới các hoạt động cơ bản từ lúc soạn thảo, trình dự án,
thông qua, đưa vào thực tế…Tiêu chí hiệu quả ở đây là sự tuân thủ pháp luật,
tôn trọng và bảo vệ con người.
Trên đây là những tiêu chí cơ bản để đánh giá khả năng tác động của dự
thảo VBQPP. Việc xem xét đánh giá chúng có thể được thực hiện ở những phạm
vi và cấp độ khác nhau, nên trong từng trường hợp cụ thể, những tiêu chí này cần
được cụ thể hóa trên cơ sở xác định rõ mục đích, yêu cầu và mức độ cần thiết
của việc đánh giá để vận dụng các tiêu chí trên một cách thích hợp.
d. Cơ quan thực hiện hoạt động dự báo đánh giá tác động của dự thảo
VBQPPL:
- Đánh giá tác động sơ bộ của văn bản: Bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc
Chính phủ khi chuẩn bị đề nghị xây dựng luật, pháp lệnh, nghị định có trách
nhiệm đánh giá tác động sơ bộ của văn bản.
- Đánh giá tác động trước và trong quá trình soạn thảo văn bản: Trên cơ sở kết
quả đánh giá tác động sơ bộ, cơ quan chủ trì soạn thảo luật, pháp lệnh, nghị định
có trách nhiệm đánh giá tác động trước khi soạn thảo văn bản và hoàn thiện báo
cáo đánh giá tác động đơn giản trong quá trình soạn thảo
e. Các yếu tố cấu thành nội dung cơ bản của bản dự báo đánh giá tác động
của dự thảo VBQPPL:
1
- Xác định vấn đề bất cập:
+ Nêu rõ vấn đề đang gây ảnh hưởng tiêu cực đến nền kinh tế, xã hội, môi
trường và vấn đề đó cần phải được giải quyết bằng sự can thiệp của nhà nước.
+ Nguyên nhân làm phát sinh vấn đề.
+ Những biểu hiện của vấn đề.
+ Cung cấp thông tin về quy định pháp luật hiện hành và giải thích tại sao các
quy định này không thể giải quyết được vấn đề. Trong nhiều trường hợp, vấn
đề có thể được khắc phục bằng việc thực hiện tốt hơn các quy định hiện hành
thay vì ban hành các quy định mới.