ĐẠI HỌC HUẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
KHOA KINH TẾ VÀ PHÁT TRIỂN
------------------

CHUYÊN ĐỀ TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
ĐÁNH GIÁ TÌNH HÌNH THỰC HIỆN TIÊU CHÍ MÔI TRƯỜNG
TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TẠI XÃ PHONG HÒA
HUYỆN PHONG ĐIỀN-TỈNH THỪA THIÊN HUẾ

NGUYỄN THỊ NHẬT TRÂM

KHÓA HỌC: 2012 - 2016
1


ĐẠI HỌC HUẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
KHOA KINH TẾ VÀ PHÁT TRIỂN
------------------

CHUYÊN ĐỀ TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
ĐÁNH GIÁ TÌNH HÌNH THỰC HIỆN TIÊU CHÍ MÔI TRƯỜNG
TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TẠI XÃ PHONG HÒA
HUYỆN PHONG ĐIỀN-TỈNH THỪA THIÊN HUẾ

Giáo viên hướng dẫn:

Sinh viên thực hiện:

PGS.TS. Bùi Đức Tính

3


Chuyên đề tốt nghiệp

SVTH: Nguyễn Thị Nhật Trâm

GVHD: PGS.TS. Bùi Đức Tính


Chuyên đề tốt nghiệp

GVHD: PGS.TS. Bùi Đức Tính

MỤC LỤC

SVTH: Nguyễn Thị Nhật Trâm


Chuyên đề tốt nghiệp

GVHD: PGS.TS. Bùi Đức Tính

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT VÀ KÝ HIỆU

NTM

: Nông thôn mới

BVMT


MTTQ

: Mặt trận tổ quốc

NN

: Nông nghiệp

THCS

: Trung học cơ sở

TH

: Tiểu học

THPT

: Trung học phổ thông

GTSX

: Gía trị sản xuất

DN

: Doanh nghiệp

VSMT

công nghiệp hoá, hiện đại hoá, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, là cơ sở lực
lượng quan trọng để phát triển kinh tế - xã hội bền vững, giữ vững ổn định
chính trị, đảm bảo an ninh, quốc phòng; giữ gìn, phát huy bản sắc văn hoá dân
tộc và bảo vệ môi trường sinh thái.
Với tỷ lệ đô thị hóa là 52% Thừa Thiên Huế có 1 đô thị loại I, 3 đô thị loại
IV và 7 đô thị loại V. Thừa Thiên - Huế là một tỉnh ven biển nằm ở vùng Bắc
Trung Bộ Việt Nam với diện tích của tỉnh là 5.053,990 km² gồm có tỉnh lị thành
phố Huế và 8 huyện. Huyện Phong Điền cách trung tâm thành phố 30 km về phía
Bắc, diện tích 953.8 km2 là vùng đất có nhiều tiềm năng phát triển kinh tế, du
lịch của tỉnh .Cùng với quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, nền kinh tế xã
hội của tỉnh đang có những bước phát triển nhanh chóng, đời sống nhân dân
không ngừng được nâng cao, đồng thời các hoạt động sản xuất kinh doanh cũng
tăng lên rất nhiều trong những năm gần đây. Kéo theo tình sự phát sinh nhiều
vấn đề mà đặc biệt là tình trạng ô nhiễm môi trường.
Xã Phong Hòa nằm cách trung tâm huyện 10 km.Trên địa bàn xã có các
trục đường giao thông lớn như: QL 49B, và tỉnh lộ 6 và tỉnh lộ 9 chạy qua, vì
vậy việc giao lưu đi lại giữa các xã lân cận đều thuận lợi. Đồng thời, do nằm
trong vùng thời tiết thuận lợi nên Phong Hòa cũng có nhiều điều kiện để phát
triên nông-lâm nghiệp mang tính sản xuất hàng hóa cao cho giá trị kinh tế cao.
Việc xây dựng nông thôn mới xã Phong Hòa nhằm đánh giá rõ các
điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội và đưa ra định hướng phát triển về không
gian, về mạng lưới dân cư, về hạ tầng kỹ thuật, xã hội nhằm khai thác
tiềm năng thế mạnh thương mại dịch vụ du lịch của địa phương.
Hơn nữa nông nghiệp, nông thôn là khu vực có vị trí chiến lược trong sự
9

9
SVTH: Nguyễn Thị Nhật Trâm




-

gia xây dựng tiêu chí môi trường của chính quyền và người dân
Đề xuất giải pháp để quản lý bảo vệ và cải thiện môi trường có hiệu quả để đạt
được mục tiêu xây dựng nông thôn mới của xã.
10

10
SVTH: Nguyễn Thị Nhật Trâm


11

11
SVTH: Nguyễn Thị Nhật Trâm


3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu
Nghiên cứu những vấn đề có tính thực tiễn về tiêu chí môi trường trong xây
dựng nông thôn mới, vai trò của chính quyền và người dân trong việc bảo vệ
môi trường.
3.2. Phạm vi nghiên cứu
Phạm vi không gian: xã Phong Hòa huyện Phong Điền tỉnh Thừa Thiên Huế
Phạm vi thời gian: Thời gian nghiên cứu thực trạng 2012-2015
3.3. Phương pháp nghiên cứu
3.3.1. Phương pháp điều tra thu thập số liệu
Thu thập số liệu thứ cấp
Thông qua tài liệu, báo cáo tổng hợp, số liệu thống kê của xã với các tài

1.1. Khái niệm nông thôn
Nông thôn là phần lãnh thổ không thuộc nội thành, nội thị các thành phố,
thị xã, thị trấn được quản lý bởi cấp hành chính cơ sở là UBND xã.
1.2. Khái niệm nông thôn mới
Thực hiện Nghị quyết số 26-NQ/TW Hội nghị lần thứ bảy Ban chấp hành
Trung ương Đảng (khoá X) về nông nghiệp, nông dân, nông thôn; Quyết định số
491/QĐ-TTg ngày 16/4/2009 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành Bộ
tiêu chí Quốc gia về nông thôn mới; Quyết định số 800/QĐ-TTg ngày 04/6/2010
của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình mục tiêu Quốc gia về xây
dựng nông thôn mới giai đoạn 2010 - 2020, Chương trình mục tiêu Quốc gia xây
dựng nông thôn mới được triển khai trên địa bàn các xã trong phạm vi cả nước,
nhằm phát triển nông thôn toàn diện, với nhiều nội dung liên quan đến hầu hết
các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội, môi trường, hệ thống chính trị cơ sở.
Như vậy, Xây dựng nông thôn mới là cuộc cách mạng và cuộc vận động
lớn để cộng đồng dân cư ở nông thôn đồng lòng xây dựng thôn, xã, gia đình của
mình khang trang, sạch đẹp; phát triển sản xuất toàn diện (nông nghiệp, công
nghiệp, dịch vụ); có nếp sống văn hoá, môi trường và an ninh nông thôn được
đảm bảo; thu nhập, đời sống vật chất, tinh thần của người dân được nâng cao.
Xây dựng nông thôn mới là sự nghiệp cách mạng của toàn Đảng, toàn dân, của
cả hệ thống chính trị. Xây dựng nông thôn mới còn giúp cho nông dân có niềm
13

13
SVTH: Nguyễn Thị Nhật Trâm


tin, trở nên tích cực, chăm chỉ, đoàn kết giúp đỡ nhau xây dựng nông thôn phát
triển giàu đẹp, dân chủ, văn minh.
1.3. Khái niệm về môi trường
Có rất nhiều quan điểm đưa ra các khái niệm về môi trường, một số

ô nhiễm môi trường là sự biến đổi các thành phần môi trường không phù hợp
với tiêu chuẩn môi trường, gây ảnh hưởng xấu đến môi trường sinh vật.

15

15
SVTH: Nguyễn Thị Nhật Trâm


Tổ chức Y tế Thế giới ( WHO) định nghĩa việc ô nhiễm môi trường là việc
chuyển các chất thải hoặc nguyên vật liệu vào môi trường đến mức có khả
năng gây hại cho sức khỏe con người và sự phát triển sinh vật hoặc làm giảm
chất lượng môi trường sống.
1.5. Những thuận lợi, thách thức trong việc xây dựng nông thôn mới.
1.5.1. Khó khăn
Thứ nhất, nhận thức của bộ phận cán bộ coi chương trình xây dựng nông
thôn mới đơn thuần chỉ là dự án xây dựng cơ sở hạ tầng, là dự án do nhà nước
đầu tư nên còn có tâm lý trông chờ, ỷ lại. Trong khi đó đây chỉ là một trong năm
nhóm của chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới.
Thứ hai, nhiều địa phương đang gặp khó khăn trong thực hiện xây dựng cơ
sở hạ tầng, nhất là đường giao thông nông thôn do hai nguyên nhân: Một là do
vốn đối ứng từ ngân sách huyện và xã hạn chế, nguồn thu từ chuyển quyền sử
dụng đất bị giảm sút - từ năm 2013 cấp xã chỉ còn 30% tiền thu từ chuyển quyền
sử dụng đất, mặt khác việc thực hiện Nghị định số 42/2012/NĐ-CP của Chính
phủ về quản lý đất lúa thì việc chuyển quyền sử dụng đất sẽ hạn chế rất nhiều trong khi nhiều địa phương mật độ dân cư ở thưa, tổng chiều dài đường GTNT
cần phải cứng hóa lớn do đó khó khăn để thực hiện hoàn thành tiêu chí này; Hai
là một số xã miền núi đang gặp khó khăn bởi địa bàn rộng, tỷ lệ hộ nghèo cao
thì một số xã khác lại đau đầu với bài toán giao thông theo hướng ngược lại.
Thứ ba, suy giảm kinh tế tác động đến việc chuyển dịch cơ cấu lao động do
các doanh nghiệp giảm quy mô sản xuất, giảm sử dụng lao động. Mặt khác cũng

hướng dẫn của Trung ương, lấy việc xây dựng hộ gia đình nông thôn mới làm hạt
nhân, chọn những tiêu chí dễ, tiêu chí ít vốn đầu tư để thực hiện trước, tiêu chí khó
làm sau. Bước đầu đã có những mô hình, cách làm phù hợp trong triển khai thực
hiện Chương trình xây dựng nông thôn mới.
Nhiều công trình kết cấu hạ tầng (về thủy lợi, điện, đường, trường, trạm, các
thiết chế văn hóa, chợ nông thôn và xây dựng nhà ở dân cư, v, v, …) phục vụ sản
xuất và đời sống dân sinh khu vực nông thôn được xây dựng hoàn thành đưa vào
sử dụng.

17

17
SVTH: Nguyễn Thị Nhật Trâm


1.6. Vai trò và sự cần thiết phải xây dựng nông thôn mới ở nước ta
Xây dựng nông thôn mới ở nước ta là nhiệm vụ vô cùng quan trọng và cần
thiết bởi:
Thứ nhất, nông nghiệp, nông thôn phát triển thiếu quy hoạch, xây dựng tự
phát, kiến trúc cảnh quan làng quê lộn xộn, môi trường ô nhiễm, nhiều nét đẹp
văn hóa truyền thống bị hủy hoại hoặc mai một.
Thứ hai, kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội lạc hậu, không đáp ứng yêu cầu
phát triển lâu dài.
Thứ ba, quan hệ sản xuất chậm đổi mới, đời sống vật chất, tinh thần của
người nông dân còn thấp, tỷ lệ hộ nghèo cao, chênh lệch giàu nghèo giữa nông
thôn và thành thị còn lớn phát sinh nhiều vấn đề xã hội bức xúc.
Thư tư, nông nghiệp phát triển còn kém bền vững, sức cạnh tranh thấp,
chuyển giao khoa học - công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực còn hạn chế.
Vì vậy xây dựng nông thôn mới là nhằm nâng cao đời sống vật chất và tinh
thần cho người dân sinh sống ở địa bàn nông thôn, thu hẹp khoảng cách giữa

không nhỏ cho sự phát triển kinh tế - xã hội của các địa phương, cũng như giải
quyết việc làm, tăng thu nhập và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân ở
khu vực này. Tuy nhiên, tình trạng ô nhiễm môi trường đang diễn ra hết sức
nghiêm trọng. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng nêu trên là do tốc độ công
nghiệp hóa và đô thị hóa tăng nhanh; sự gia tăng dân số gây áp lực ngày càng
nặng nề đối với nguồn tài nguyên nước trong vùng lãnh thổ. Môi trường nước ở
nhiều khu đô thị, khu công nghiệp, làng nghề ngày càng bị ô nhiễm bởi khí thải,
chất rắn do không có công trình và thiết bị xử lý chất thải đồng bộ...
Trong sản xuất nông nghiệp, do việc lạm dụng các loại thuốc bảo vệ thực
vật, các nguồn nước ở sông, hồ, kênh mương bị ô nhiễm đã ảnh hưởng lớn đến
môi trường nước và sức khỏe người dân. Việc nuôi trồng thủy sản ồ ạt, thiếu quy
hoạch, không tuân theo quy trình kỹ thuật cho nên đã gây nhiều tác động tiêu
cực tới môi trường nước. Cùng với việc sử dụng nhiều và không đúng cách các
loại hóa chất trong nuôi trồng thủy sản khiến các thức ăn lắng xuống đáy ao, hồ,
lòng sông làm cho môi trường nước bị ô nhiễm các chất hữu cơ, dẫn đến phát
triển một số loài sinh vật gây bệnh và xuất hiện một số tảo độ, thậm chí đã xuất
hiện thủy triều đỏ ở một số vùng ven biển Việt Nam.
Bên cạnh đó, nhận thức của cộng đồng đang làm việc, sinh sống tại các khu
vực nông thôn về vấn đề môi trường còn chưa cao, người dân ở nông thôn chưa
19

19
SVTH: Nguyễn Thị Nhật Trâm


có ý thức bảo vệ môi trường (BVMT). Việc lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật
trong sản xuất, việc xả nước, xả rác thải; sử dụng nước không hợp vệ sinh, việc
đầu tư các công trình phục vụ đời sống và sức khỏe (bể nước, cống rãnh thoát
nước, nhà vệ sinh...); việc tham gia công tác BVMT cộng đồng còn rất nhiều
hạn chế, nhất là trong hoạt động quản lý, BVMT còn bất cập. Nhận thức của

cách mở các lớp học và các hoạt động chuyên môn trong lĩnh vực nông nghiệp
và nông thôn; tăng cường công tác bảo hiểm xã hội cho nông dân, giải quyết tốt
vấn đề nợ trong nông nghiệp; giảm nguy cơ rủi ro và thiết lập hệ thống bảo hiểm
rủi ro cho nông dân.
Đối với các sản phẩm nông nghiệp, Nhà nước đã hỗ trợ để tăng sức cạnh
tranh với các hình thức, như tổ chức hội chợ triển lãm hàng nông nghiệp, đẩy
mạnh công tác tiếp thị; phân bổ khai thác tài nguyên thiên nhiên một cách khoa
học và hợp lý, từ đó góp phần ngăn chặn tình trạng khai thác tài nguyên bừa bãi
và kịp thời phục hồi những khu vực mà tài nguyên đã bị suy thoái; giải quyết
những mâu thuẫn có liên quan đến việc sử dụng tài nguyên lâm, thủy hải sản,
đất đai, đa dạng sinh học, phân bổ đất canh tác.
Trong xây dựng kết cấu hạ tầng, Nhà nước có chiến lược xây dựng và phân
bố hợp lý các công trình thủy lợi lớn phục vụ nông nghiệp. Hệ thống thủy lợi
bảo đảm tưới tiêu cho hầu hết đất canh tác trên toàn quốc, góp phần nâng cao
năng suất lúa và các loại cây trồng khác trong sản xuất nông nghiệp. Chương
trình điện khí hóa nông thôn với việc xây dựng các trạm thủy điện vừa và nhỏ
được triển khai rộng khắp cả nước….
Về lĩnh vực công nghiệp phục vụ nông nghiệp, chính phủ Thái Lan đã tập
trung vào các nội dung sau: cơ cấu lại ngành nghề phục vụ phát triển công
nghiệp nông thôn, đồng thời cũng xem xét đến các nguồn tài nguyên, những kỹ
năng truyền thống, nội lực, tiềm năng trong lĩnh vực sản xuất và tiếp thị song
song với việc cân đối nhu cầu tiêu dùng trong nước và nhập khẩu.
Tại Hàn Quốc: Tiến hành phong trào làng mới.
Phong trào làng mới ra đời với 3 tiêu chí: cần cù, tự lực vượt khó, và hợp
tác. Họ thi đua cải tạo nhà mái lá bằng nhà mái ngói, đường giao thông trong
làng, xã được mở rộng, các công trình xây dựng được nâng cấp xây dựng.

21

21

cán bộ nồng cốt ở các cấp.
- Để thực hiện tốt tiêu chí môi trường trong xây dựng nông thôn mới toàn tỉnh
cũng đã có nhiều kinh nghiệm như:
Trước hết, để đạt tiêu chí môi trường, các xã thực hiện xã hội hóa công tác
BVMT, huy động các tổ chức đoàn thể cùng vào cuộc, làm tốt công tác tuyên
22

22
SVTH: Nguyễn Thị Nhật Trâm


truyền. Đầu tư cho các hoạt động BVMT cần nguồn kinh phí lớn trong khi vốn
của Nhà nước có hạn, vì vậy xã hội hoá công tác BVMT là một trong những giải
pháp tích cực, huy động tất cả các nguồn lực xã hội tham gia BVMT. Thái Bình
là huyện thực hiện tốt công tác vệ sinh môi trường nông thôn, có 8 xã trong
huyện đã đạt tiêu chí môi trường. Ở các xã đã đạt tiêu chí này có sự vào cuộc
tích cực của chính quyền, các tổ chức đoàn thể, nhân dân. Xác định rõ công tác
vệ sinh môi trường nông thôn tồn tại nhiều bất cập nên các xã nâng cao chất
lượng công tác tuyên truyền về BVMT; có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ
quan chức năng với MTTQ và các tổ chức đoàn thể nhân dân với các cơ quan
thông tin đại chúng nhằm tuyên truyền rộng rãi trong cán bộ đảng viên, đoàn
viên, hội viên về ý thức trách nhiệm BVMT.
Một điển hình khác tại tỉnh Tiền Hải.
Để hoàn thành các tiêu chí NTM, Tiền Hải đẩy mạnh phát triển cụm công
nghiệp, chuyển đổi vùng cấy lúa kém hiệu quả sang nuôi trồng thủy sản, phát
triển nhiều trang trại.
- Xây dựng công trình từ chính nguồn vốn đóng góp của nhân dân, tuyên truyền
vận động con em của quê hương ở mọi miền chung tay xây dựng NTM. Tỉnh đã
xây dựng NTM theo phương châm “ Huy động nguồn lực xã hội hóa là quan
trọng, sự hỗ trợ từ ngân sách nhà nước là cần thiết”.


CHƯƠNG II.
THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CÁC TIÊU CHÍ
MÔI TRƯỜNG TẠI XÃ PHONG HÒA
I. Đặc điểm tự nhiên
1.1. Địa hình
Phong Hoà là một xã thuộc vùng đồng bằng, với diện tích tự nhiên:
3489,24 ha, dân số 9.699 người, có đường Quốc lộ 49B và đường Tỉnh lộ 6,
Tỉnh lộ 9 đi qua, có chợ Ưu Điềm giao lưu mua bán hàng hóa của huyện Hải
Lăng, Quảng Trị và các xã Ngũ Điền. Nhìn chung địa hình địa mạo cũng khá
thuận lợi cho việc phát triển hạ tầng, đầu tư các dịch vụ, phát triển khu dân cư
cũng như sản xuất nông nghiệp và nuôi trồng thuỷ sản.
1.2. Khí hậu
Xã Phong Hoà nằm trong vùng duyên hải miền Trung nên chịu ảnh hưởng
sâu sắc của khí hậu nhiệt đới gió mùa. Do chịu sự tác động của khí hậu chuyển
tiếp Bắc Nam nên khí hậu nơi đây tương đối khắc nghiệt. Khí hậu trong năm
phân thành 2 mùa rõ rệt, mùa khô bắt đầu từ tháng 3 đến tháng 8, mùa mưa từ
tháng 9 đến tháng 2 năm sau.
a. Nhiệt độ:
-

Nhiệt độ trung bình hàng năm từ 24-250C
Mùa khô chịu ảnh hưởng của gió Tây Nam nên khô nóng, nhiệt độ trung bình từ

-

29-30oC, có khi lên đến 39-40oC.
Về mùa lạnh do ảnh hưởng của gió mùa đông bắc nên mưa nhiều nhiệt độ trung
bình từ 18-20oC, có khi thấp hơn dưới 10 oC. Nhiệt độ cao nhất thường tập trung
vào tháng 6, thấp nhất vào tháng 10, tháng 11 hàng năm.