BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NHA TRANG

ĐINH CÔNG TÂM

ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ KINH TẾ CỦA CÁC TRANG TRẠI
TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN DIÊN KHÁNH, TỈNH KHÁNH HÒA

LUẬN VĂN THẠC SĨ

KHÁNH HÒA - 2015


BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NHA TRANG

ĐINH CÔNG TÂM

ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ KINH TẾ CỦA CÁC TRANG TRẠI
TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN DIÊN KHÁNH, TỈNH KHÁNH HÒA

LUẬN VĂN THẠC SĨ
Ngành:
Mã số:
Quyết định giao đề tài:
Quyết định thành lập hội đồng:
Ngày bảo vệ:
Người hướng dẫn khoa học:

Kinh tế nông nghiệp
60 620115

văn này.
Tôi xin chân thành cám ơn các Thầy Cô giáo Khoa Kinh Tế, Khoa sau Đại học
của Trường Đại học Nha Trang, là những người đã luôn tạo điều kiện giúp đỡ tôi
trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu, đặc biệt là thầy TS. Phạm Xuân Thủy và
cô ThS. Võ Hải Thủy người trực tiếp hướng dẫn tôi làm luận văn, đã tận tình
hướng dẫn, giúp tôi tiếp cận và hiểu rõ vấn đề thực tế, cũng như góp ý kiến sửa đổi,
bổ sung để luận văn được hoàn thiện hơn
Gia đình, bạn bè và người thân là nguồn động viên quý báu và là chỗ dựa tinh
thần vững chắc tạo nên động lực giúp tôi vượt qua những khó khăn trong suốt thời
gian học tập và hoàn thành luận văn. Tôi xin cám ơn mọi người trong gia đình bạn
bè và người thân đã luôn bên cạnh động viên và khích lệ tôi trong quá trình tham gia
khóa học.
Một lần nữa, tôi xin trân trọng cảm ơn tất cả mọi người.

Tác giả

Đinh Công Tâm

iv


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN.......................................................................................................... iii
LỜI CÁM ƠN.................................................................................................................iv
MỤC LỤC .......................................................................................................................v
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT .................................................................................... vii
DANH MỤC BẢNG ......................................................................................................ix
DANH MỤC HÌNH, BIỂU ĐỒ, ĐỒ THỊ.......................................................................x
TRÍCH YẾU LUẬN VĂN .............................................................................................xi
LỜI MỞ ĐẦU .................................................................................................................1

2.2.5. Phân tích một số yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế của các trang trại trên
địa bàn huyện Diên Khánh ............................................................................................67
2.2.6. Đánh giá chung hiệu quả kinh tế của các trang trại trên địa bàn huyện Diên Khánh ........81
Tóm tắt chương 2...........................................................................................................83
CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ KINH TẾ
CỦA CÁC TRANG TRẠI TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN DIÊN KHÁNH, TỈNH
KHÁNH HÒA ..............................................................................................................84
3.1. Các căn cứ để xây dựng giải pháp ..........................................................................84
3.1.1. Chiến lược phát triển nông nghiệp của nước ta đến năm 2020 ...........................84
3.1.2. Quy hoạch phát triển nông nghiệp của huyện Diên Khánh đến năm 2020 .........85
3.2. Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế của các trang trại trên địa bàn
huyện Diên Khánh .........................................................................................................85
3.2.1. Giải pháp tạo đột phá cho các trang trại đặc biệt là trang trại chăn nuôi ............85
3.2.2. Giải pháp về thị trường tiêu thụ...........................................................................86
3.2.3. Giải pháp về đất đai .............................................................................................87
3.2.4. Giải pháp về vốn..................................................................................................87
3.2.5. Giải pháp về nhân lực..........................................................................................88
3.2.6. Giải pháp về công nghệ kỹ thuật .........................................................................89
3.2.7. Giải pháp mở rộng và tăng cường các hình thức liên kết, hợp tác......................90
3.2.8. Giải pháp về quy hoạch và phát triển cơ sở hạ tầng trên địa bàn........................90
3.2.9. Giải pháp hoàn thiện một số vấn đề quản lý nhà nước để tạo điều kiện cho kinh
tế trang trại phát triển ....................................................................................................91
Tóm tắt chương 3...........................................................................................................91
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ................................................................................92
TÀI LIỆU THAM KHẢO .............................................................................................95
PHỤ LỤC

vi



CP:

Chính phủ

ĐHNN I:

Đại học nông nghiệp 1

GDP:

Tổng sản phẩm nội địa (Tiếng Anh : Gross Domestic Product )

GO:

Tổng giá trị sản xuất

GO/C:

Tỷ suất giá trị sản xuất trên chi phí

GV:

Giá trị sản phẩm hàng hoá bán ra

H:

Tỷ suất hàng hoá

HĐH:


KHKT:

Khoa học kỹ thuật

KTTT:

Kinh tế trang trại

LĐ:

Lao động

MI:

Thu nhập hỗn hợp

MI/C:

Tỷ suất thu nhập hỗn hợp trên chi phí

NN&PTNT:

Nông nghiệp và phát triển nông thôn

NTM:

Nông thôn mới

NXB:


TPP:

Hiệp định Đối tác Kinh tế Chiến lược xuyên Thái Bình Dương
(tiếng Anh:Trans-Pacific Strategic Economic Partnership Agreement )

TT:

Trang trại

TSCĐ

Tài sản cố định

TW:

Trung ương

UBND:

Ủy ban nhân dân

VA:

Giá trị tăng thêm

VA/C:

Tỷ suất giá trị tăng thêm trên chi phí

WTO:

trang trại tại Huyện Diên Khánh (năm 2014) ................................................................54
Bảng 2.14. Kết quả sản xuất và cơ cấu sản xuất theo ngành của các loại hình trang trại
tại Huyện Diên Khánh năm 2014 ...................................................................................55
Bảng 2.15. Hiệu quả kinh tế của một số cây trồng chính của các trang trại tại Huyện
Diên Khánh năm 2014...................................................................................................57
Bảng 2.16. Hiệu quả kinh tế của một số vật nuôi chính của các trang trại tại Huyện Diên
Khánh năm 2014 ............................................................................................................58
Bảng 2.17. Phân tích hiệu quả kinh tế của các loại hình trang trại tại Huyện Diên
Khánh năm 2014............................................................................................................61

ix


DANH MỤC HÌNH, BIỂU ĐỒ, ĐỒ THỊ
DANH MỤC HÌNH
Hình 2.1. Bản đồ địa chính huyện Diên Khánh, tỉnh Khánh Hòa. ................................32
Hình 2.2. Khu đô thị mới Nam sông Cái đang được thi công.......................................38
Hình 2.3. Cơ giới hóa đạt 95% trong các công đoạn sản xuất lúa ................................41
Hình 2.4. Chăn nuôi heo quy mô trang trại tại Suối Tiên ( Diên Khánh ) ....................59
Hình 2.5. Trang trại nuôi gà công nghiệp ở Diên Thọ ( Diên Khánh ) .........................60
Hình 2.6. Trang trại nuôi heo công nghiệp ở Diên Xuân (Diên Khánh).......................60
Hình 2.7. Trang trại heo của ông Nguyễn Tây..............................................................69
Hình 2.8. Trại gà của anh Đặng Quốc Huy, thành viên TLK nuôi gà ..........................72

DANH MỤC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 2.1: Cơ cấu các loại hình trang trại trên địa bàn huyện Diên Khánh, năm 2014 ......44
Biểu đồ 2.2: Tình hình sử dụng lao động thường xuyên tại các trang trại của Huyện
Diên Khánh....................................................................................................................49
Biểu đồ 2.3: Cơ cấu nguồn vốn của các trang trại ( Theo Sở Hữu ) .............................52
Biểu đồ 2.4: Cơ cấu nguồn vốn của các trang trại (Theo Loại Vốn) ............................52

sở điều tra khảo sát thực tế và xử lí số liệu với sự trợ giúp của các phần mềm máy tính và
kiểm định tính phù hợp của mô hình, để xây dựng mô hình nhằm nhận diện và lượng hóa
các yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập và phát triển của các trang trại. Nghiên cứu điều tra
bằng phỏng vấn trực tiếp 16 trang trại trên địa bàn 10 xã của huyện Diên Khánh bằng
phương pháp lấy mẫu .
Thông qua phân tích các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế , xã hội môi trường
của các trang trại trên địa bàn huyện Diên Khánh thì có thể thấy rằng về mặt hiệu quả
kinh tế trang trại chăn nuôi đạt hiệu quả cao nhất. Còn đối với các trang trại mà đất là
tư liệu sản xuất chủ yếu như trang trại trồng trọt hay trang trại tổng hợp thì trang trại
có sự kết hợp hoạt động trồng trọt với chăn nuôi đạt hiệu quả cao hơn còn về mặt hiệu
quả xã hội và môi trường sinh thái nhiều khi khó nhìn thấy ngay nhưng bước đầu cũng
xi


mang lại ở một số mặt cơ bản sau: tạo công ăn việc làm và tăng thu nhập cho người
lao động, góp phần giải quyết vấn đề đói nghèo trong nông dân, giúp cho người dân
lao động ổn định, cải thiện và nâng cao cuộc sống , nhờ vậy đời sống vật chất, tinh thần
của họ không ngừng được nâng cao, thay đổi bộ mặt nông thôn. Đặc biệt một số hộ có
thu nhập khá nên họ quan tâm hơn đến đầu tư cho việc học hành của con cái và các
khoản đóng góp xã hội cũng tăng hơn trước .
Về mặt môi trường sinh thái có thể thấy rõ nhất hiệu quả thông qua hoạt động khai
thác diện tích đất trống đồi núi trọc, tăng độ che phủ của thảm thực vật. Biến một vùng
cách đây vài năm là đất trống đồi núi trọc đến nay độ che phủ của thảm thực vật đã tăng
đáng kể. ....
Tóm lại qua nghiên cứu ta thấy Kinh tế trang trại đã khẳng định là một hình thức
tổ chức sản xuất tiến bộ, phù hợp và có hiệu quả trong nông nghiệp , ngày càng thể
hiện vai trò quan trọng trong sự phát triển của nông nghiệp, nông thôn hiện nay. Nó
cho phép khai thác, sử dụng triệt để tiềm năng về đất đai, mang lại khối lượng sản
phẩm hàng hoá lớn cho xã hội, góp phần tạo ra quan hệ sản xuất mới ở nông thôn, xoá
đói giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới. Tuy nhiên số lượng, quy mô cũng như trình

- Nhà nước cần xem xét cho vay vốn cho các trang trại với lãi suất ưu đãi, cho
vay đúng đối tượng, đúng nhu cầu, đơn giản hóa các thủ tục cho vay và thời hạn cho
vay nên dài hơn, phù hợp với thời vụ và chu kỳ sản xuất, để các chủ trang trại chủ
động trong kế hoạch đầu tư.
- Thực hiện các chủ trương chính sách phát triển kinh tế trang trại của Chính Phủ,
của Tỉnh một cách nhất quán, nhất là các chính sách về vốn, về thuế, về đất đai...
tiến hành cấp giấy chứng nhận trang trại cho các gia đình, cá nhân có đủ tiêu chí trang
trại, để giúp họ được hưởng các chính sách ưu đãi mà nhà nước quy định.
Nhà nước cần có những quy định về vấn đề thuê mướn và sử dụng lao động
trong các trang trại, để xử lý các vụ việc tranh chấp lao động và trách nhiệm vật chất
nếu có xảy ra. Đảm bảo quyền lợi và nghĩa vụ của chủ trang trại và người lao động
trong các trang trại được pháp luật bảo vệ rõ ràng.
Từ khóa: Kinh tế trang trại , sản xuất kinh doanh .

xiii


LỜI MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Hiện nay, Việt Nam vẫn là một nước nông nghiệp với nền kinh tế nông nghiệp
chiếm tới 20% GDP, với hơn 47,4% lao động trong khu vực nông ,lâm, thủy sản và
hơn 2/3 tổng dân số sống ở khu vực nông thôn. Sau khi gia nhập WTO và tham gia các
khu vực mậu dịch tự do, thị trường xuất khẩu nông lâm thủy sản của Việt Nam không
ngừng mở rộng. Kinh tế nông hộ hình thành và phát triển trong điều kiện của nền kinh
tế thị trường đã dẫn đến xu hướng hình thành hình thức sản xuất theo mô hình kinh tế
trang trại trong những năm gần đây ở nông thôn Việt Nam. Đặc điểm chủ yếu của mô
hình kinh tế trang trại là sản xuất hàng hóa, tức là sản xuất nhằm mục đích đáp ứng
nhu cầu của thị trường.
Tính đến nay cả nước ta có trên 10 triệu nông hộ, trong số đó có khoảng 15 ngàn
hộ đang trong giai đoạn phát triển ban đầu của kinh tế trang trại. Mặc dù các hộ làm

qua, sự hình thành và phát triển trang trại ở huyện Diên Khánh đã góp phần chuyển
đổi nền sản xuất nông nghiệp từ phân tán sang sản xuất tập trung , chuyên môn hóa
theo hướng công nghiệp, tạo ra khối lượng sản phẩm hàng hóa lớn, góp phần khai thác
tiềm năng lao động tại chỗ, giải quyết công ăn việc làm, xóa đói giảm nghèo, giúp cho
nhiều hộ nông dân vươn lên làm giàu. Tuy nhiên hiệu quả kinh tế của các trang trại tại
huyện Diên Khánh vẫn chưa cao, khả năng tiếp cận thị trường còn hạn chế, chất lượng
nông sản chưa đáp ứng nhu cầu thị trường, sức cạnh tranh còn kém; bên cạnh đó quy
mô trang trại chưa lớn, chưa thu hút được nhiều nguồn vốn đầu tư, thiếu kinh nghiệm
quản lý… Những hạn chế trên đã làm cho sự phát triển hiện nay của kinh tế trang trại
chưa tương xứng với tiềm năng sẵn có của huyện.
Xuất phát từ những lý do trên, với tâm huyết của một người con sinh ra và lớn
lên trên đất Diên Khánh, tôi quyết định chọn đề tài cho luận văn thạc sỹ là “Đánh giá
hiệu quả kinh tế của các trang trại trên địa bàn huyện Diên Khánh, tỉnh Khánh
Hòa”. Tôi mong muốn với nghiên cứu này sẽ góp phần vào việc nâng cao hiệu quả
kinh tế của trang trại để trang trại phát triển mạnh mẽ và thực sự trở thành thế mạnh
của huyện Diên Khánh, góp phần vào sự nghiệp phát triển nông thôn mới, nâng cao
thu nhập cho người dân; đồng thời giúp cho chính quyền và người dân có một cái nhìn
đúng đắn nhất về kinh tế trang trại, để định hướng cho việc khai thác tốt nhất tiềm
năng phát triển kinh tế của huyện Diên Khánh.
2. Mục tiêu nghiên cứu
2.1 Mục tiêu chung
Đánh giá thực trạng hiệu quả kinh tế của các trang trại trên địa bàn huyện Diên
Khánh, từ đó đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế của các trang
trại trong thời gian tới.
2


2.2 Mục tiêu cụ thể
- Hệ thống hóa toàn bộ cơ sở lý luận và thực tiễn liên quan đến hiệu quả kinh tế
của trang trại.

nghiên cứu làm cơ sở khoa học cho tính khả thi của đề tài ngoài ra dữ liệu sơ cấp còn
được thu thập từ quan sát thực tế của tác giả để đưa ra nhận định về tác động của các
yếu tố đến hiệu quả kinh tế của trang trại.
- Số liệu thứ cấp được thu thập từ các tài liệu, sách báo, các báo cáo về tình hình
cơ bản của huyện Diên Khánh đó là các số liệu phản ánh tình hình phát triển kinh tế-xã
hội, điều kiện tự nhiên của huyện. Ngoài ra tác giả còn sử dụng một số thông tin tham
khảo từ Tổng cục thống kê.
4.2. Phương pháp xử lý số liệu
Tác giả thống kê, xử lý số liệu điều tra, bằng cách sử dụng phần mềm máy
tính ( Microsoft Exel ) để tổng hợp, phân tích và xử lý số liệu thu thập được, kết hợp
với lấy ý kiến một số cán bộ phụ trách về nông nghiệp trên địa bàn Huyện .
Từ kết quả phân tích số liệu sơ cấp và tổng hợp các tài liệu thứ cấp tác giả dùng
làm căn cứ phân tích thực trạng hiệu quả kinh tế của các trang trại trên địa bàn huyện
Diên Khánh.
5. Tổng quan một số nghiên cứu liên quan đến đề tài
Nghiên cứu của tác giả Dương Trọng Nghĩa (2004). Đánh giá hiệu quả kinh tế
các loại hình kinh tế trang trại ở huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên. Nghiên cứu cho
thấy: Bình quân chung một trang trại có thu nhập hỗn hợp (MI) đạt 32,37 triệu
đồng/năm và hiệu quả sử dụng chi phí trung gian (IC) là 0,30.[9]
Nghiên cứu của tác giả Lê Duy Anh (2006): Đánh giá hiệu quả kinh tế các mô
hình kinh tế trang trại trên địa bàn huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ. Trong nghiên cứu
chỉ ra rằng hiệu quả vốn đầu tư MI = 0,49 (nghĩa là 1 đồng vốn đầu tư thu được 0,49
đồng thu nhập hỗn hợp), hiệu quả sử dụng lao động đạt 158,75 triệu đồng/lao động,
mức thu nhập hỗn hợp trên lao động (MI/L) đạt 34,99 triệu đồng/ lao động.[1]
Nghiên cứu của tác giả Nguyễn Bá Thẫm (2007): Tìm hiểu tình hình phát triển
kinh tế trang trại và một số giải pháp chủ yếu phát triển kinh tế trang trại ở Hương Sơn
– Hà Tĩnh. Nghiên cứu cho thấy: Giá rị bình quân của một mô hình kinh tế trang trại là
45,86 triệu đồng. Trong tổng giá trị sản xuất của các mô hình kinh tế trang trại thì giá
trị ngành chăn nuôi đạt lớn nhất (15,72 triệu đồng) chiếm 35,50%, giá trị ngành trồng
trọt chiếm 29,02%.[13]

Chương 2: Phân tích và đánh giá hiệu quả kinh tế của các trang trại trên địa bàn
huyện Diên Khánh, tỉnh Khánh Hòa
Chương 3: Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế của các trang trại
trên địa bàn huyện Diên Khánh, tỉnh Khánh Hòa.
5


CHƯƠNG 1
MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ KINH TẾ CỦA TRANG TRẠI
1.1. Một số vấn đề lý luận cơ bản về trang trại và kinh tế trang trại
1.1.1. Trang trại
1.1.1.1. Khái niệm trang trại
Khái niệm về trang trại đã được nhiều nhà nghiên cứu đưa ra nhưng còn nhiều
mặt chưa thống nhất. Ở các nước tư bản phát triển như Mỹ, Anh, Đài Loan, Hàn Quốc,
họ quan niệm : “Trang trại là loại hình sản xuất nông-lâm-ngư nghiệp của hộ gia đình
nông dân sau khi phá vỡ vỏ bọc sản xuất tự cấp, tư túc khép kín của hộ tiểu nông,
vươn lên sản xuất nhiều nông sản, hàng hóa, tiếp cận với thị trường, từng bước thích
nghi với nền kinh tế cạnh tranh”. Ở Việt Nam cũng có rất nhiều quan điểm khác nhau
về vấn đề này, sau đây chúng tôi xin đề cập đến một số quan điểm:
Theo tác giả Phạm Minh Đức và cộng sự (1997), Báo cáo khoa học về nghiên
cứu xu thế phát triển kinh tế hộ nông dân và mô hình kinh tế trang trại ở miền Bắc,
Viện kinh tế nông nghiệp, Hà Nội: “Trang trại là một loại hình sản xuất nông nghiệp
hàng hoá của hộ, do một người chủ hộ có khả năng đón nhận những cơ hội thuận lợi,
từ đó huy động thêm vốn và lao động, trang bị tư liệu sản xuất, lựa chọn công nghệ sản
xuất thích hợp, tiến hành tổ chức sản xuất và dịch vụ những sản phẩm theo yêu cầu thị
trường nhằm thu lợi nhuận cao”.[8]
Theo Trần Đức (1998) trong tác phẩm Kinh tế trang trại vùng đồi núi, NXB
Thống kê, Hà Nội: “Trang trại là chủ lực của tổ chức làm nông nghiệp ở các nước tư
bản cũng như các nước phát triển” [7]
Theo tác giả Nguyễn Thế Nhã (1999) trong “Phát triển kinh tế trang trại ở Việt

1.1.1.2. Phân loại trang trại
 Căn cứ theo tính chất và quy mô sở hữu
Trang trại được phân thành 3 loại sau:
- Trang trại gia đình: sử dụng lao động gia đình là chủ yếu.
- Trang trại tiểu chủ: sử dụng lao động thuê mướn là chính.
- Trang trại tư nhân: sử dụng lao động thuê mướn hoàn toàn.
Trong quá trình xây dựng và phát triển kinh tế thị trường theo định hướng xã hội
chủ nghĩa thì cả ba loại hình trang trại trên đều cần khuyến khích phát triển. Song
trong giai đoạn hiện nay cần ưu tiên khuyến khích phát triển loại hình trang trại gia
đình vì ở nước ta loại hình KTTT này là chủ yếu trong nông nghiệp, lại gần gũi với
KT nông hộ.
7


 Căn cứ vào lĩnh vực sản xuất
Theo Thông tư số 27/2011/TT-BNNPTNT của Bộ NN&PTNT, trang trại Việt Nam
được phân thành:
- Trang trại chuyên ngành: Trang trại có tỷ trọng giá trị sản lượng nông sản hàng
hóa của ngành chiếm trên 50% cơ cấu giá trị sản lượng hàng hóa của trang trại trong
năm thì được gọi là trang trại của ngành đó. Bao gồm: trang trại trồng trọt, trang trại
chăn nuôi, trang trại lâm nghiệp, trang trại nuôi trồng thủy sản
- Trang trại tổng hợp: Trường hợp không có ngành nào chiếm trên 50% trong cơ
cấu giá trị sản lượng hàng hóa thì được gọi là trang trại tổng hợp.[2]
1.1.1.3. Các tiêu chí xác định trang trại tại Việt Nam
Ở Việt Nam, kinh tế trang trại được phát triển ở hầu hết các ngành nông, lâm,
ngư nghiệp với quy mô và phương thức sản xuất rất đa dạng. Về tiêu chí để xác định
trang trại tại Việt Nam được nêu rất rõ trong Nghị quyết III ngày 02.2.2000 của Chính
phủ về KTTT , trong đó nêu rõ Liên bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn và Tổng
cục Thống kê đã ban hành thông tư liên tịch 69/2000TTLT/BNN-TCTK hướng dẫn về
tiêu chí để xác định trang trại. Mỗi hộ sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng

Theo Nghị định 03/2000/NĐ - CP ngày 02/02/2000 của Chính Phủ về kinh tế
trang trại: “Kinh tế trang trại là hình thức tổ chức sản xuất hàng hoá trong nông
nghiệp, nông thôn, chủ yếu dựa vào hộ gia đình, nhằm mở rộng quy mô và nâng cao
hiệu quả sản xuất trong lĩnh vực trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thuỷ sản, trồng rừng
gắn bó với chế biến và tiêu thụ nông, lâm, thuỷ sản”. Kinh tế trang trại (KTTT) là một
hình thức tổ chức sản xuất trong nông nghiệp với mục đích là sản xuất hàng hoá trên
cơ sở tự chủ về ruộng đất, tư liệu sản xuất của hộ gia đình, tự hạch toán và tự chịu
trách nhiệm về kết quả sản xuất kinh doanh. [4]
Như vậy có thể hiểu kinh tế trang trại là một hình thức kinh tế hộ gia đình, nhưng
qui mô và tính chất sản xuất hoàn toàn khác. Tính chất sản xuất chủ yếu của trang trại
là sản xuất hàng hóa, tức là sản xuất nhằm mục đích để đáp ứng nhu cầu của thị
trường. Cũng chính vì vậy mà qui mô sản xuất của trang trại thường lớn hơn nhiều so
với kinh tế hộ.
1.1.2.2. Vai trò của kinh tế trang trại
Trong nền nông nghiệp thế giới, trang trại là hình thức tổ chức cơ sở chủ yếu.
Kinh tế trang trại có ý nghĩa rất quan trọng với nền kinh tế thế giới, là ngành góp phần
vào sản xuất nguồn lương thực thực phẩm, mà đây là một loại hàng hóa không thể
thiếu. Hơn thế nữa, kinh tế trang trại còn tạo tiền đề phát triển và tích lũy vốn cho các
nước phát triển.
9


Ở nước ta kinh tế trang trại đã thể hiện vai trò quan trọng và tích cực không
những về kinh tế mà còn cả về xã hội và môi trường tuy rằng mô hình kinh tế này mới
phát triển nhưng tuyệt đại bộ phận nông sản hàng hóa cung cấp cho xã hội được sản
xuất bằng hình thức này, ngoài ra giá trị xuất khẩu các sản phẩm của nông nghiệp,
thủy hải sản đóng góp một phần không nhỏ trong GDP của đất nước.
 Về mặt kinh tế
Các trang trại đã góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, phát triển các loại cây trồng,
vật nuôi có giá trị kinh tế cao, khắc phục tình trạng sản xuất phân tán, manh mún tạo

lực lượng sản xuất
Kinh tế nông hộ hình thành và phát triển trong điều kiện của nền kinh tế thị
trường sẽ xuất hiện ngày càng nhiều các hộ sản xuất hàng hoá. Hơn nữa một bộ phận
nông hộ sản xuất không có hiệu quả, mức sống rất thấp, họ có thể thoát ly sản xuất
nông nghiệp và chuyển sang làm dịch vụ, làm thuê hoặc sản xuất tiểu thủ công nghiệp
tuỳ theo khả năng và hoàn cảnh của họ, thậm chí có thể rời khỏi nơi sinh sống cũ để ra
thành thị hoặc lập nghiệp ở một nơi mới. Thu nhập từ nguồn chuyển nhượng quyền sử
dụng đất cộng với các thu nhập khác có thể giúp họ có cuộc sống tốt hơn so với làm
nông nghiệp. Như vậy ruộng đất sẽ từng bước được tích tụ trong tay những hộ làm ăn
giỏi. Khi đã đạt tới một quy mô nhất định, các sản phẩm nông nghiệp hàng hoá sẽ xuất
hiện trên thị trường, hình thành các hộ nông dân sản xuất hàng hoá. Đó là xu hướng
vận động, phát triển tất yếu của kinh tế nông hộ. Với xu thế này, các hộ sản xuất hàng
hoá sẽ không ngừng tăng lên về số lượng cũng như về quy mô nông hộ. Chính những
hộ sản xuất hàng hoá này đã góp phần to lớn vào việc phát triển nhanh sản xuất nông
nghiệp. Trong quá trình sản xuất, hộ nông dân luôn muốn sản xuất hướng ra ngoài,
một bộ phận hộ nông dân làm ăn khá giả,ngoài phần tiêu dùng cho gia đình, còn dư ra
một ít sản phẩm, họ đã đưa ra thị trường. Khi cung đã vượt cầu, họ đem những sản
phẩm thừa trao đổi trên thị trường và trở thành những hộ sản xuất hàng hoá nhỏ. Nếu
các yếu tố khách quan và chủ quan thuận lợi như ruộng đất nhiều, giá nông sản cao,
thời tiết thuận lợi, vốn nhiều, những hộ này có cơ hội để phát triển thành các hộ sản
xuất hàng hoá lớn. Kinh tế mỗi hộ vẫn độc lập, sử dụng chủ yếu là lao động gia đình,
thuê mướn nhân công ít hoặc chỉ thuê lao động thời vụ.
Như vậy sự vận động của kinh tế nông hộ đã trải qua các giai đoạn từ sản xuất
để sinh tồn đến sản xuất tự cung tự cấp rồi lên sản xuất hàng hoá.Vì vậy tiến lên sản
xuất hàng hoá là xu thế tất yếu của phát triển kinh tế hộ mà động lực của sự phát triển
là tối ưu hoá lợi nhuận, hướng sản xuất tới trao đổi sản phẩm trên thị trường. Nhóm hộ
sản xuất hàng hoá lớn: Gặp điều kiện thuận lợi, một bộ phận của nhóm hộ sản xuất
hàng hoá lớn, thành các trang trại gia đình. Kinh tế trang trại lấy sản xuất nông sản
hàng hoá là chính, xuất phát từ yêu cầu của thị trường mà lựa chọn loại nông sản hàng
hoá để sản xuất. [17]

không phá rừng. Do đó phát triển kinh tế trang trại thì nông dân mới duy trì bền vững
sức mạnh cạnh tranh của mình khi hội nhập với nông dân thế giới.
- Lợi thế về nâng cao năng suất lao động: Việt Nam hoàn toàn bất lợi do năng
suất lao động nông nghiệp còn quá thấp so với các nước trong khu vực. Theo số liệu
12