Đề tài: xây dựng lực lượng dân quân tự vệ lấy chất lượng làm chính ? nội dung
yêu cầu và các giải pháp để không ngừng nâng cao chất lượng dân quân tự vệ ?
rút ra ý nghĩa thực tiễn ? liên hệ trách nhiệm sinh viên.

LỜI MỞ ĐẦU
Trải qua hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước, để chiến thắng những
kẻ thù xâm lược mạnh hơn ta nhiều lần, giữ vững giang sơn đất nước, cha
ông ta đã sớm biết tổ chức lực lượng vũ trang quần chúng đông đảo ở các
làng, xã để đánh giặc. Đó là biết dùng nghệ thuật “lấy ít địch nhiều, lấy nhỏ
thắng lớn”; thực hiện “trăm họ đều là binh”; dựa vào hình sông, thế núi để
xây dựng “căn cứ”, tạo nên thế trận chiến tranh nhân dân “thiên la địa võng”
để đánh và chiến thắng kẻ thù. Kế thừa truyền thống đó, ngay từ khi ra đời
Đảng ta đã đề ra chủ trương “lập đội công nông”, “võ trang cho công nông”,
“tổ chức đội tự vệ công nông” để đấu tranh với kẻ thù.
Trong những năm 1930 – 1931, trong cả nước có rất nhiều cuộc bãi công,
biểu tình liên tiếp nổ ra ở hầu khắp các địa phương, mà đỉnh cao là phong
trào Xô Viết

Nghệ Tĩnh. Thời kỳ này, Đảng đã xác định lấy đấu tranh

chính trị là chủ yếu; tuy nhiên Đảng ta cũng xác định một số vấn đề cơ bản
về khởi nghĩa vũ trang, vũ trang bạo động; coi khởi nghĩa vũ trang là
sự nghiệp của đông đảo quần chúng và để chuẩn bị khởi nghĩa vũ trang phải
lấyviệc xây dựng lực lượng chính trị của quần chúng làm nền tảng. Do
đó,trong Nghị quyết Hội nghị Trung ương lần thứ 3 (tháng 3/1931).

1

1



Bắc, Đông Bắc, Ninh Bình, Thanh Hóa, Ba Tơ v.v... đến tháng 8/1945 lực
lượng dân quân tự vệ đã phát triển lên tới vài chục nghìn người cùng với giải
phóng quân và toàn dân thực hiện thắng lợi cuộc tổng khởi nghĩa.
Ngày 02/9/1945, nước Việt Nam dân chủ cộng hòa ra đời trong vòng vây
của các thế lực đế quốc và phản động quốc tế. Dân quân tự vệ Việt Nam trở
thành lực lượng vũ trang của Nhà nước, một trong ba thứ quân của lực lượng
vũ trang nhân dân, một công cụ chủ yếu của chính quyền ở cơ sở

PHẦN NỘI DUNG
1.vai trò của lực lượng dân quân tự vệ
Bác Hồ từng nói: “...Dân quân tự vệ và du kích là lực lượng của toàn dân
tộc, là lực lượng vô địch, là một bức tường sắt của Tổ quốc. Vô luận kẻ thù
hung bạo thế nào, hễ đụng vào lực lượng đó, bức tường đó thì địch nào cũng
phải tan rã”.

Đại đội nữ dân quân binh chủng phòng không thường
xuyên được huấn luyện để nâng cao trình độ sẵn sàng
chiến đấu - Ảnh: QP

3

3


Thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, dân quân tự
vệ luôn giữ một vị trí quan trọng trong lực lượng vũ trang. Dưới sự lãnh đạo của
các cấp ủy Đảng, sự điều hành của chính quyền địa phương, lực lượng dân quân
tự vệ đã từng bước kiện toàn, củng cố, nâng cao trình độ chính trị. Với phương
châm “vững mạnh, rộng khắp”, coi trọng chất lượng, trong tổ chức xây dựng
lực lượng dân quân tự vệ, các địa phương đã làm tốt quy trình tuyển chọn từ nơi

hoạt động không nằm ngoài mục đích xây dựng lực lượng dân quân tự vệ đảm
bảo hoàn thành nhiệm vụ trong tình hình mới.
Các thế lực thù địch đang thực hiện âm mưu “diễn biến hòa bình”, bạo loạn
lật đổ. Chúng sử dụng các chiêu bài “dân chủ”, “nhân quyền” hòng làm thay đổi
chế độ chính trị ở nước ta. An ninh trật tự ở một số vùng, địa phương chưa đảm
bảo vững chắc. Do đó, để đáp ứng nhiệm vụ trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc,
cùng với xây dựng lực lượng bộ đội chủ lực, bộ đội địa phương theo hướng
cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, các cấp ủy Đảng, chính
quyền nên đặc biệt quan tâm chú trọng xây dựng lực lượng dân quân tự vệ theo
các nguyên tắc cơ bản đã được Bộ Quốc phòng xác định.
II) VỊ TRÍ, VAI TRÒ CỦA LỰC LƯỢNG DQTV TRƯỚC ĐÂY VÀ HIỆN
NAY
1) Là một lực lượng quan trọng trong hệ thống tổ chức lực lượng vũ trang của
Đảng, là một lực lượng chiến lược của chiến tranh nhân dân, là lực lượng nòng
cốt cho toàn dân đánh giặc ở cơ sở. Dân quân tự vệ là lực lượng vũ trang quần
chúng, không thoát ly sản xuất, công tác, là một bộ phận của lực lượng vũ trang
nhân dân nước Cộng Hoà Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam đặt dưới sự lãnh đạo của
Đảng cộng sản Việt Nam, sự quản lý điều hành của Chính phủ và của Uỷ ban
nhân dân, sự chỉ đạo, chỉ huy trực tiếp của cơ quan quân sự các cấp, là một
trong những công cụ chủ yếu để bảo vệ Đảng, bảo vệ chính quyền, bảo vệ tính
mạng, tài sản của nhân dân, tài sản của Nhà nước cơ sở. Lực lượng này được tổ
chức ở xã phường, thị trấn gọi là dân quân, được tổ chức ở các cơ quan Nhà
nước, đơn vị hành chính sự nghiệp, tổ chức kinh tế, tổ chức chính trị - xã hội
gọi là tự vệ. (2) Điều 1, Pháp lệnh về dân quân tự vệ, Quốc hội khoá IX kỳ họp
5

5


thứ 8 Dân quân tự vệ được tổ chức và xây dựng rộng khắp, vừa là lực lượng tại



3) Dân quân tự vệ là công cụ bạo lực cách mạng ở cơ sở, là một trong những lực
lượng chuyên chính của chính quyền nhân dân cơ sở. Từ nhân dân mà ra, bao
gồm những thành phần ưu tú của nhân dân, chủ yếu là của quần chúng công
nông cơ bản, dân quân tự vệ và dân quân du kích cũng như bộ đội chủ lực và bộ
đội địa phương là con em của nhân dân lao động, được Đảng giác ngộ và giáo
dục, không những có tinh thần yêu nước cao mà còn có ý thức giác ngộ giai cấp.
DQTV là công cụ chủ yếu của chính quyền nhân dân ở cơ sở để thực hiện
chuyên chính đối với thù trong giặc ngoài, bảo vệ lợi ích dân tộc và lợi ích của
nhân dân địa phương. Trong suốt quá trình đấu tranh vũ trang cách mạng của
nhân dân ta, dân quân tự vệ đã rất mực trung thành với dân tộc, với nhân dân
lao động, cùng nhân dân chiến đấu để tiêu diệt kẻ thù đế quốc và bè lũ tay sai
của chúng. Trong vùng sau lưng địch, DQTV đã kiên quyết diệt bạo trừ gian
góp phần đắc lực giữ vững và củng cố chính quyền. Trong vùng tự do, DQTV
cùng với công an nhân dân đã ra sức giữ gìn trật tự, bảo đảm xóm làng được
yên vui, trấn áp bọn phản động, là những tấm gương trong việc chấp hành
nghiêm chỉnh đường lối, chính sách của Đảng và Chính phủ. Ngày nay trong
thời bình, lực lượng DQTV cùng với lực lượng công an nhân dân, làm nòng cốt
cho phong trào toàn dân đánh thắng chiến tranh phá hoại nhiều mặt của địch
trong chiến lược “diễn biến hoà bình” ở cơ sở, góp phần giữ vững an ninh chính
trị, trật tự an toàn xã hội, bảo vệ Đảng, bảo vệ tính mạng và tài sản của nhân dân
và tài sản xã hội chủ nghĩa ở địa phương. Chính vì vậy, cũng như các lực lượng
vũ trang nhân dân khác, lực lượng DQTV và dân quân du kích đã được nhân
dân ta hết lòng tin yêu, giúp đỡ, nhờ đó mà không ngừng phát triển và lớn mạnh
trên con đường chiến đấu vẻ vang của mình.
4) DQTV là lực lượng cơ bản của lực lượng vũ trang nhân dân, là nguồn bổ
sung vào lực lượng hậu bị của quân đội. Trong các cuộc kháng chiến chống
Pháp, chống Mĩ, DQTV và dân quân du kích đã trực tiếp phối hợp cùng bộ đội
chủ lực chiến đấu tiêu diệt địch, cùng với bộ đội địa phương đẩy mạnh các hoạt

thuật, thực hiện thâm canh tăng năng suất. Hầu hết những chiến sĩ dân quân giỏi
đồng thời là những người sản xuất giỏi.

8

8


III) PHƯƠNG HƯỚNG XÂY DỰNG LỰC LƯỢNG DQTV TRONG GIAI
ĐOẠN HIỆN NAY
Tiến vào kỷ nguyên mới, sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước,
bảo vệ tổ quốc của nhân dân ta vẫn tiếp tục phát triển trong điều kiện có khá
nhiều thời cơ và thuận lợi, song những khó khăn và thách thức cũng không phải
là ít. Tình hình thế giới và khu vực tiếp tục diễn biến phức tạp. Chủ nghĩa đế
quốc và các thế lực thù địch vẫn đang ráo riết thực hiện chiến lược “Diễn biến
hoà bình”, bạo loạn lật đổ kết hợp với răn đe quân sự, nhằm xoá bỏ CNXH ở
Việt Nam.
Để tiếp tục xây dựng lực lượng DQTV xứng đáng là một trong những công
cụ chủ yếu để bảo vệ Đảng và bảo vệ chính quyền, bảo vệ tính mạng, tài
sản của nhân dân, tài sản của nhà nước ở cơ sở, góp phần củng cố tăng
cường quốc phòng, giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trong
thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, chúng ta cần tập trung vào
một số vấn đề sau:
1) Tập trung xây dựng lực lượng DQTV "Vững mạnh, rộng khắp" không ngừng
nâng cao chất lượng tổng hợp, trước hết là chất lượng chính trị. Đây là vấn đề
mang tính nguyên tắc và là một trong những yêu cầu cơ bản hàng đầu trong xây
dựng lực lượng DQTV hiện nay. Trong quá trình xây dựng lực lượng DQTV cần
phải giải quyết tốt yêu cầu vững mạnh và rộng khắp, luôn coi trọng cả số lượng
và chất lượng, trong đó lấy chất lượng là chính. Tuy nhiên, giữa số lượng và
chất lượng DQTV có mối quan hệ mật thiết với nhau, tạo tiền đề và là điều kiện

phương, cơ sở nói riêng, trên cơ sở đó thường xuyên nâng cao cảnh giác cách
mạng, ý chí chiến đấu, tích cực phối hợp với các lực lượng khác và toàn dân
kiên quyết làm thất bại ý đồ phá hoại xâm lược dưới mọi hình thức và thủ đoạn
của kẻ thù, bảo vệ vững chắc Tổ quốc và chế độ XHCN, bảo vệ công cuộc hoà
bình xây dựng, thành quả lao động và tính mạng, tài sản của nhân dân ta. Cùng
với chất lượng chính trị, thường xuyên củng cố tổ chức, biên chế, trang bị phù
hợp với tính chất, đặc điểm, yêu cầu nhiệm vụ của DQTV ở từng vùng, từng địa
phương và cơ sở nhất là ở những địa bàn trọng điểm. Quá trình xây dựng
DQTV, mỗi địa phương, mỗi cơ sở cần bảo đảm sự cân đối giữa lực lượng rộng
rãi tại chỗ và lực lượng cơ động, trong đó chu trọng xây dựng lực lượng DQTV
10

10


nòng cốt làm lực lượng cơ động và có những chuyên môn cần thiết theo yêu cầu
của các khu vực phòng thủ. Đồng thời coi trọng xây dựng lực lượng tự vệ cơ
quan nhà nước, đơn vị hành chính sự nghiệp, doanh nghiệp nhà nước, tổ chức
chính trị, xã hội. Tiếp tục nghiên cứu, tổ chức xây dựng tự vệ cơ quan nhà nước,
đơn vị hành chính sự nghiệp, doanh nghiệp nhà nước và các tổ chức xã hội
khác.
2) Các phương pháp chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ DQTV có đủ
phẩm chất và năng lực, có kinh nghiệm về công tác quân sự địa phương.
Trong xây dựng lực lượng vũ trang quần chúng, đi đôi với việc tăng cường sự
lãnh đạo của cấp uỷ Đảng, thì khâu then chốt có ý nghĩa quyết định đến nâng
cao chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu của lực lượng DQTV là xây
dựng đội ngũ cán bộ DQTV là những người không thoát ly sản xuất, vừa làm
nhiệm vụ sản xuất, vừa làm nhiệm vụ quốc phòng địa phương cơ sở, các hoạt
động chiến đấu bảo vệ trị an gắn liền với sản xuất, nên trong xây dựng đội ngũ
cán bộ, nhất là cán bộ chỉ huy quân sự cơ sở phải hết sức coi trọng mặt chất

trị, bảo đảm an ninh và trật tự an toàn xã hội ở địa phương, cơ sở nhất là các
đơn vị nằm ở vùng xung yếu, các địa bàn trọng điểm và các “điểm nóng” có
những vẫn đề xã hội phức tạp đang xảy ra. Để làm tốt điều đó phải gắn việc xây
dựng và hoạt động của DQTV với nhiệm vụ xây dựng xã phường vững mạnh
toàn diện. Lực lượng DQTV luôn phải phối hợp chặt chẽ với các lực lượng khác
và nhân dân trên địa bàn, xây dựng cơ sở chính trị vững chắc, góp phần làm thất
bại chiến lược “Diễn biến hoà bình”, bạo loạn lật đổ của các thế lực thù địch,
bảo vệ chủ quyền an ninh quốc gia, giữ vững an ninh chính trị, sẵn sàng đối phó
với mọi tình huống có thể xảy ra. Đồng thời gương mẫu chấp hành và vận động
nhân dân thực hiện đường lối, chủ trương chính sách của Đảng, pháp luật của
nhà nước, xung kích trong lao động sản xuất, bảo vệ sản xuất, khắc phục hậu
quả thiên tai..góp phần phát triển kinh tế – xã hội ở địa phương cũng như trên
phạm vi toàn quốc. Thông qua hoạt động thực tiễn của mình để tiếp tục củng cố,
nâng cao chất lượng hoạt động trong thời gian tới và đó cũng là cơ sở để tiếp
tục khẳng định vị trí chiến lược của lực lượng DQTV trong nền quốc phòng
toàn dân, bảo vệ tổ quốc trong thời kỳ công nghiệp hoá và hiện đại hoá đất
12

12


nước. 4) Bổ sung ngân sách sự nghiệp quốc phòng địa phương và chính sách đối
với dân quân tự vệ DQTV vừa là dân, vừa là quân, hoạt động của DQTV chủ
yếu dựa vào tinh thần tự nguyện, tự giác của quần chúng. Đó là khi đất nước có
chiến tranh. Nhưng thực tế hiện nay trong thời bình thì đã khác trước, nếu ta vẫn
theo lối cũ, nặng về động viên chính trị, mà không quan tâm đến các chính sách
vật chất, đãi ngộ thì chưa được. Vấn đề đặt ra là cần phải có chính sách đãi ngộ
thoả đáng cho họ. Thực tiễn vừa qua cho thấy, hoạt động của dân quân tự vệ
mạnh hay yếu phụ thuộc chủ yếu là cơ sở địa phương đã có ngân sách và chính
sách bảo đảm cho lực lượng DQTV hoạt động hay không? Tất nhiên vật chất

nhẹ việc học tập bộ môn giáo dục quốc phòng vì coi đó chỉ là một môn phụ
không nằm trong chương trình học tập ( Vì không tính vào đơn vị học trình).
Chính vì vậy, yêu cầu đặt ra là bộ môn giáo dục quốc phòng phải được xác định
là môn học chính khoá trong các trường đại học, trung học chuyên nghiệp và
dạy nghề. Nội dung giáo dục quốc phòng phải được thể hiện cả ở trong các môn
học khác, tạo nên sự giáo dục hài hoà, có chủ đích trong quá trình đào tạo thế hệ
trẻ, góp phần thực hiện chiến lược con người. KẾT LUẬN Chúng ta có thể
khẳng định rằng: Nói đến chiến tranh nhân dân thì không thể không nói đến vai
trò chiến lược của dân quân tự vệ. Nói đến chiến tranh nhân dân mà đánh giá
thấp vai trò của dân quân tự vệ thì đó là một quan niệm sai lầm. Nhận thức đúng
đắn vai trò của dân quân tự vệ có ý nghĩa rất quan trọng đối với công cuộc xây
dựng và bảo vệ tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Ngày nay khi khoa học
công nghệ ngày càng phát triển thì khái niệm về chiến tranh không chỉ đơn
thuần là đem quân đội tới chiếm đánh nữa. Khái niệm về chiến trường cũng
được mở rộng, khi mà chiến tranh có thể xảy ra vào mọi lúc mọi nơi không
phân biệt tiền tuyến hậu phương, biên giới hay từ giữa lãnh thổ thì vai trò của
lực lượng DQTV càng trở lên quan trọng hơn. Dân quân tự vệ chúng ta đã từng
chiến thắng quân giặc với vũ khí thô sơ, nhưng trong chiến tranh công nghệ cao
hiện nay, nếu lực lượng DQTV của ta vẫn chỉ có những loại vũ khí thô sơ ấy thì
không thể chống với những loại vũ khí tối tân nhất của kẻ thù. Vì vậy muốn đáp
ứng được yêu cầu và nhiệm vụ trong tình hình mới chúng ta cần phải tăng
cường cho các lực lượng DQTV nhiều vũ khí tốt hơn nữa, nâng cao trình độ
chính trị cũng như trình độ nhận thức về khoa học công nghệ kết hợp với một
trình độ cao giữa lòng dũng cảm với trí sáng tạo, tích cực phối hợp với các lực
14

14


lượng khác và toàn dân kiên quyết làm thất bại ý đồ phá hoại xâm lược dưới


Ba là, quán triệt quan điểm quốc phòng toàn dân và nguyên tắc công
bằng xã hội, pháp chế hóa nghĩa vụ tham gia dân quân tự vệ. Đây là một nghĩa
vụ của công dân ở độ tuổi quy định. Việc quy định tham gia dân quân tự vệ là
cơ sở cần thiết bảo đảm cho lực lượng này luôn ổn định về tổ chức, biên chế, vũ
khí, trang bị, huấn luyện, hoạt động. Đồng thời đảm bảo sự công bằng xã hội
giữa công dân ở các tầng lớp xã hội khác nhau trước vận mệnh của Tổ quốc.
Trong quá trình lãnh đạo đấu tranh vũ trang cực kỳ oanh liệt dể giải phóng dân
tộc, đường lối đấu tranh nhân dân và xây dựng các lực lượng vũ trang nhân dân
của Đảng ta đã hình thành và ngày càng thu được thắng lợi rực rỡ, ngày càng
sáng tạo. Thành công đó của Đảng ta là sự vận dụng đúng đắn những nguyên lý
của chủ nghĩa Mác - Lê Nin về chiến tranh cách mạng và xây dựng lực lượng vũ
trang cách mạng vào hoàn cảnh cụ thể của nước ta. Lực lượng dân quân tự vệ là
một trong những thành công rất lớn của Đảng và nhà nước ta trong công cuộc
xây dựng một lực lượng vũ trang cách mạng. T Dân quân tự vệ (DQTV) là lực
lượng vũ trang quần chúng, là một bộ phận của lực lượng vũ trang nhân dân
Việt Nam do Đảng của giai cấp công nhân Việt Nam sáng lập, tổ chức và lãnh
đạo. Ngày 28-3-1935 Đảng ta đã có “Nghị quyết về Đội Tự Vệ” ngay sau đó,
dưới sự lãnh đạo của Đảng các đội tự vệ công nông mang tính chất là những tổ
chức vũ trang quần chúng lần lượt được ra đời và là những mầm mống đầu tiên
của lực lượng vũ trang nhân dân. Qua hai cuộc kháng chiến chống thực dân
Pháp, đế quốc Mỹ, và cao trào kháng Nhật cứu nước lực lượng DQTV ngày
càng phát triển và lớn mạnh không ngừng về mọi mặt, đã thực sự là một lực
lượng không thể thiếu của chiến tranh nhân dân Việt Nam. Hàng triệu nam nữ
DQTV đã trực tiếp tham gia chiến đấu và phục vụ chiến đấu trên khắp các chiến
trường, trên mọi miền đất nước, lập nên những chiến công to lớn. Lực lượng
DQTV đã trực tiếp tham gia chiến đấu tiêu diệt địch, bắn máy bay, tầu chiến,
bắt giặc lái, làm lòng cốt cho toàn dân đánh giặc bảo vệ xóm làng, quê hương,
bổ xung cho bộ đội chủ lực, bộ đội địa phương chiến đấu và phục vụ chiến đấu,
16

lượng vũ trang trong các địa phương cùng phối hợp hành động và giúp đỡ về
mọi phương diện. Đội quân chủ lực trái lại có nhiệm vụ dìu dắt cán bộ vũ trang
của địa phương, giúp đỡ huấn luyện, giúp đỡ vũ khí nếu có thể được, làm cho
17

17


các đội này trưởng thành mãi lên" (1) Hồ Chủ tịch với các lực lượng vũ tranh
nhân dân. NXB Quân đội nhân dân, Hà Nội Thực tế lực lượng dân quân đã đạt
được rất nhiều thành tích to lớn trong công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước,
điều đó cho chúng ta thấy rõ lực lượng DQTV có những khả năng tiềm tàng rất
lớn trên nhiều mặt, không chỉ trong nhiệm vụ chống chiến tranh trước mắt, mà
còn cả trong nhiệm vụ đánh bại mọi âm mưu khác của kẻ thù. Có một lực lượng
DQTV quý giá như vậy là do chúng ta có đường lối chiến tranh nhân dân đúng
đắn và sáng tạo.

Liên hệ bản thân
Quán triệt sâu sắc 6 điều Bác Hồ dạy đối với người công an cách mạng;
đưa việc học tập, làm theo 6 điều Bác dạy trở thành một nội dung trọng tâm,
xuyên suốt trong sinh hoạt định kỳ của các tổ chức đảng, đơn vị; không ngừng
nỗ lực học tập rèn luyện, hoàn thiện bản thân như lời dạy của Bác Hồ. Bên cạnh
đó, lực lượng CAND cần làm tốt công tác xây dựng Đảng, kiên quyết ngăn
chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức lối sống, tệ quan liêu,
tham nhũng, lãng phí trong cán bộ, đảng viên, chiến sĩ, tham gia đầy đủ các hoạt
động quốc phòng an ninh ở địa phương theo định kỳ hằng năm.”

18

18

và cho em ý kiến để em có thể hoàn thành bài tiểu luận của mình.
Em xin cảm ơn thầy,cô!

20

20