Sáng kiến kinh nghiệm: Sử dụng dụng cụ, thiết bị thí nghiệm trong dạy học Vật lý lớp 9
PHÒNG GD & ĐT PHÙ MỸ
TRƯỜNG THCS MỸ ĐỨC
----------  ----------

Giáo viên thực hiện: Phạm Bá Linh
Đơn vò: TRƯỜNG THCS MỸ ĐỨC
Năm học: 2011 -2012

Giáo viên thực hiện: Phạm Bá Linh
Trang

www.huongdanvn.com

1


Sáng kiến kinh nghiệm: Sử dụng dụng cụ, thiết bị thí nghiệm trong dạy học Vật lý lớp 9

A. PHẦN MỞ ĐẦU
I. Đặt vấn đề:
Sự nghiệp cơng nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước mở cửa để hội nhập với cộng đồng thế
giới trong nền kinh tế cạnh tranh quyết liệt, đòi hỏi cơng tác giáo dục ở nước ta phải có những
đổi mới sâu sắc và tồn diện nhằm đào tạo thế hệ trẻ trở thành những người vừa tiếp thu được
tinh hoa văn hóa nhân loại, vừa giữ gìn và phát huy được bản sắc dân tộc, vừa có khả năng sáng
tạo, có tình cảm và thái độ của con người mới xã hội chủ nghĩa. Phương pháp dạy học mới làm
thay đổi cơ bản vai trò của giáo viên và học sinh. Trong nhà trường truyền thống, giáo viên
quyết định tất cả còn học sinh thì thụ động tiếp thu, ghi nhớ và nhắc lại bắt chước làm theo. Còn
trong nhà trường mới hiện nay học sinh được đặt vào vị trí trung tâm, bản thân học sinh phải tự
lực, tích cực hoạt động để chiếm lĩnh kiến thức, rèn luyện kĩ năng, phát triển năng lực và hình
thành tình cảm, thái độ; giáo viên cơ bản khơng còn giảng giải minh họa nữa mà trở thành

www.huongdanvn.com

2


Sỏng kin kinh nghim: S dng dng c, thit b thớ nghim trong dy hc Vt lý lp 9

1. Thc trng v vn s dng dng c, thit b thớ nghim vt lớ lp 9
trong thi gian qua:
a. Thc trng chung v dng c, thit b thớ nghim mụn vt lớ 9:
Hin nay, song song vi vic i mi phng phỏp dy hc, B giỏo dc v o to ó
a v cỏc trng nhng b thớ nghim phc v cho vic ging dy, nhng thc t cỏc b
dựng c cp v trng vn cũn mt s hn ch sau õy:
+ Thit b thớ nghim cht lng kộm, cú nhng thit b mi ch s dng mt vi ln ó
hng.
Vớ d nh:
B ngun bin ỏp b hng rle

Cỏc cun dõy in tr b bong ra v t ri tng on

Bin tr cú con chy tip in khụng tt

Giaựo vieõn thửùc hieọn: Phaùm Baự Linh
Trang

www.huongdanvn.com

3




Sỏng kin kinh nghim: S dng dng c, thit b thớ nghim trong dy hc Vt lý lp 9

Hp ốn tia lazer gn trờn giỏ quang hc cú mt s ốn khụng hot ng c

+ Mt s trang thit b cũn thiu chớnh xỏc nh ampe k, vụn k, ng h vn nng,
dn n kt qu thớ nghim gia lớ thuyt vi thc t khỏc xa nhau, thiu tớnh thuyt phc i
vi hc sinh.

Trang thit b phc v cho thớ nghim cũn thiu thn, cũn cú s khụng ng b gia vic
hng dn thớ nghim sỏch giỏo khoa vi dựng thớ nghim thc t .

Giaựo vieõn thửùc hieọn: Phaùm Baự Linh
Trang

www.huongdanvn.com

6


Sỏng kin kinh nghim: S dng dng c, thit b thớ nghim trong dy hc Vt lý lp 9
Vớ d:
Thớ nghim bi 22: Tỏc dng t ca dũng in t trng

Hng dn SGK

Thc t

Thớ nghim bi 27: Lc in t


nhiu dng c, thit b to ra hin tng v o t kt qu.
Vớ d: Khi nghiờn cu hin tng khỳc x ca tia sỏng khi truyn t nc sang khụng
khớ, hc sinh cũn gp rt nhiu khú khn trong vn b trớ thớ nghim nh: mt hc sinh la
chn v trớ t mt nhỡn thy inh ghim B che khut inh ghim A; mt hc sinh khỏc di
chuyn inh ghim C ti v trớ sao cho nú che khut ca hai inh ghim A v B. Vic lm ny mt
rt nhiu thi gian cú kt qu chớnh xỏc. Mt khỏc, thụng qua thớ nghim hc sinh khụng
nhng quan sỏt c hin tng khỳc x ỏnh sỏng (s b góy t ngt ng i ca tia sỏng ti
chớnh mt phõn cỏch gia hai mụi trng) m cũn thu thp c cỏc s liu v gúc ti v gúc
khỳc x tng ng, to c s rỳt ra ni dung ca nh lut khỳc x ỏnh sỏng trong phn sau.
+ Cú th giỏo viờn cha nm rừ c nguyờn lớ hot ng c bn ca cỏc dng c, thit
b thớ nghim thỡ vic nh hng c cỏch tin hnh s dng nh th no cho hp lớ li l iu
rt khú khn. Mt khỏc nhiu dng c, thit b chớnh xỏc khụng cao cn phi iu chnh hoc
phi phi hp vi dựng thớ nghim ca cỏc khi lp khỏc (kim nam chõm, búng ốn, cụng
tc, ).
Vớ d:
- Trong thớ nghim v s tng tỏc gia hai nam chõm, nu giỏo viờn t mt thanh nam
chõm trờn mt bn v a mt nam chõm khỏc li gn thỡ kt qu thu c l rt khú phỏt hin
khi no chỳng hỳt nhau, y nhau.

Giaựo vieõn thửùc hieọn: Phaùm Baự Linh
Trang

www.huongdanvn.com

8


Sỏng kin kinh nghim: S dng dng c, thit b thớ nghim trong dy hc Vt lý lp 9

- Trong thớ nghim v lc in t nu giỏo viờn khụng nhc nh cỏc em v vic chn v

nghiệm mơn Vật lí 9 đã mang lại nhiều lợi ích trong nhiệm vụ chung của nhà trường.
Khi học sinh sử dụng các dụng cụ, thiết bị thí nghiệm vào các thí nghiệm một cách hiệu
quả sẽ góp phần quan trọng vào việc giáo dục lòng u thích khoa học, thích khám phá thế giới.
Đây chính là động lực để nâng cao chất lượng bộ mơn, góp phần hồn thành mục tiêu chung
của nhà trường là “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”
Vấn đề sử dụng kinh phí để mua sắm trang thiết bị dạy học vẫn còn là một trong những
khó khăn chung của nhà trường hiện tại. Nhà trường khơng thể mua sắm một cách đồng loạt và
đầy đủ các thiết bị (đặc biệt là các dụng cụ, thiết bị thí nghiệm mơn Vật lí 9) mà chỉ mua sắm bổ
sung một cách tạm thời những thiết bị có thể. Chính vì lẽ đó, việc khắc phục được những hạn
chế trong sử dụng dụng cụ, thiết bị thí nghiệm mơn Vật lí 9 đã góp phần chung vào việc tiết
kiệm kinh phí cho nhà trường để phục vụ cho các mục tiêu chun mơn khác như: Bồi dưỡng
học sinh giỏi, phụ đạo học sinh yếu kém, ….
b. Đối với giáo viên:
Thơng qua việc khắc phục những hạn chế nêu trên; giáo viên có cơ hội phát huy tính sáng
tạo của mình trong cơng tác chun mơn nói chung và trong cơng tác sử dụng dụng cụ thiết bị
thí nghiệm bộ mơn nói riêng.
Thực hiện các thao tác thử nghiệm trên dụng cụ, thiết bị thí nghiệm giúp cho giáo viên
phát hiện được những sai sót trên đồ dùng để từ đó có phương án thay đổi, dự phòng dụng cụ,
thiết bị thí nghiệm khi thực hiện trên lớp; tránh thụ động gây mất thời gian. Ngồi ra, việc sử
dụng và bảo quản dụng cụ, thiết bị thí nghiệm trong dạy học Vật lí còn giúp cho giáo viên tính
cẩn thận, làm việc có kế hoạch.
Việc hướng dẫn học sinh thực hiện thành cơng các thí nghiệm trên lớp để vận dụng vào
việc giải thích các hiện tượng thực tế trong cuộc sống giúp cho các em có thêm niềm tin vào
kiến thức mình đang học, đặc biệt hơn là có niềm tin vào giáo viên giảng dạy. Đây là một trong
những yếu tố tâm lí mang tính quyết định đến chất lượng bộ mơn mà giáo viên đang giảng dạy,
vì một lí do rất đơn giản là ở lứa tuổi này các em thích giáo viên nào thì u ln mơn học đó.
c. Đối với học sinh:
Trước những thực trạng trên để đáp ứng được u cầu của việc đổi mới phương pháp dạy
học đối với bộ mơn Vật lí lớp 9 thì việc hướng dẫn học sinh sử dụng dụng cụ, thiết bị thí
nghiệm để thực hiện các thí nghiệm là vơ cùng quan trọng; nó quyết định đến sự thành cơng của

Trong điều kiện có thể thực hiện được qua 3 năm giảng dạy bộ mơn Vật lí 9 ở Trường
THCS Mỹ Đức và tham khảo ý kiến chun mơn với các đồng nghiệp trong trường cũng như ở
các trường bạn, tơi xác định phạm vi nghiên cứu cho đề tài là các bài dạy có sử dụng dụng cụ,
thiết bị thí nghiệm trong chương trình Vật lí 9

II. Phương pháp tiến hành:
1. Cơ sở lí luận và thực tiễn định hướng cho việc nghiên cứu:
Bộ mơn vật lí là bộ mơn khoa học thực nghiệm, các nội dung kiến thức mới được hình
thành phần lớn thơng qua các thí nghiệm và việc sử dụng các dụng cụ, thiết bị thí nghiệm để
hình thành các tri thức vật lí; là sự khái qt các kết quả nghiên cứu từ thực nghiệm và các hiện
tượng diễn ra trong đời sống.
Lứa tuổi học sinh THCS có tính hiếu động, tò mò thích tìm tòi, khám phá tìm hiểu thế
giới xung quanh nên các em rất thích sử dụng các dụng cụ, thiết bị làm thí nghiệm để được trực
tiếp quan sát, theo dõi hiện tượng, tập làm những nhà khoa học nhỏ tuổi để tự nghiên cứu phát
hiện vấn đề và nhờ đó mà việc ghi nhớ kiến thức mới được tốt hơn, nó tạo cho việc học của học
sinh hứng thú và nhẹ nhàng hơn.
Thơng qua việc sử dụng các dụng cụ, thiết bị để tiến hành thí nghiệm, nhất là các thí
nghiệm kèm theo màu sắc, âm thanh và các hiện tượng mới lạ sẽ kích thích mạnh hứng thú của
học sinh, rèn luyện kĩ năng quan sát cẩn thận tỉ mỉ, kĩ năng lắp ráp dụng cụ thí nghiệm chính
xác và tác phong làm việc khoa học; nó có sức thuyết phục lớn và tạo ra ở học sinh niềm tin vào
bản chất của sự vật và hiện tượng, vào các quy luật của tự nhiên. Tạo điều kiện tốt để rèn luyện
ở học sinh kĩ năng phân tích, so sánh, đối chiếu, trừu tượng, khái qt hóa, cũng như khả năng
suy luận quy nạp trong q trình xử lí kết quả thí nghiệm để rút ra kết luận, học sinh áp dụng
kiến thức vào thực tế cũng sẽ tốt hơn.
Mặt khác đa số trong các bài dạy vật lí, nếu học sinh khơng tự mình làm thí nghiệm sẽ
khơng có cơ sở để thực hiện các thao tác tư duy và tiếp nhận kiến thức mới, nên phần lớn tri
thức mà giáo viên muốn mang đến cho học sinh về bản chất là áp đặt. Chính cách dạy chay
hoặc việc làm thí nghiệm khơng thành cơng là ngun nhân của tình trạng chất lượng học tập
của bộ mơn thấp và là sự tách rời lý thuyết với thực hành, tách rời kiến thức học được trong nhà
trường và kinh nghiệm vận dụng trong thực tế.

+ Dự thảo kế hoạch nghiên cứu: 4 tháng
+ Tìm hiểu tư liệu nghiên cứu: 6 tháng
+ Thăm dò lấy thơng tin từ thực tế: 10 tháng
+ Viết đề cương sơ bợ: 2 tháng
+ Viết đề cương chi tiết: 4 tháng
+ Viết chính thức: 4 tháng

B. PHẦN NỘI DUNG
I. Mục tiêu:
Trong điều kiện cho phép, tơi xác định nhiệm vụ của đề tài là:
+ Phát hiện những khó khăn trong việc sử dụng dụng cụ, thiết bị thí nghiệm trong dạy học mơn
Vật lí lớp 9 ở Trường THCS Mỹ Đức và các trường lân cận trong huyện.
+ Từ đó tìm ra các giải pháp “Sử dụng dụng cụ, thiết bị thí nghiệm trong dạy học mơn Vật lý
lớp 9” đạt hiệu quả góp phần nâng cao chất lượng dạy học bộ mơn mà mình đảm nhiệm.

II. Mơ tả giải pháp của đề tài:
1. Giải pháp khắc phục hạn những thực trạng (tính mới của đề tài):
a. Khắc phục hạn chế của dụng cụ, thiết bị thí nghiệm.

Giáo viên thực hiện: Phạm Bá Linh
Trang

www.huongdanvn.com

12


Sáng kiến kinh nghiệm: Sử dụng dụng cụ, thiết bị thí nghiệm trong dạy học Vật lý lớp 9
+ Đối với các bộ dụng cụ, thiết bị thí nghiệm kém chất lượng đã bị hỏng thì chúng ta cần
có kế hoạch sửa chữa, bảo quản hoặc chuyển sang thực hiện phương án sử dụng các dụng cụ,

để tăng cường tuổi thọ của thiết bị. Tránh trường hợp khi thiết bị mới hỏng nhẹ khơng được
khắc phục kịp thời, để thời gian lâu khơng sử dụng sẽ làm hỏng thiết bị.
Hàng năm các trường có thêm quĩ xây dựng tự nguyện của phụ huynh học sinh; tranh thủ
sự giúp đỡ của các đồn thể, ngành giới xung quanh; …. để có nguồn kinh phí tích lũy phục vụ
cho cơng tác giảng dạy đạt kết quả cao hơn.
c. Nâng cao hiệu quả sử dụng dụng cụ, thiết bị thí nghiệm của giáo viên:
c1) Giáo viên phải chuẩn bị đầy đủ điều kiện về sử dụng dụng cụ và thiết bị để thực
hiện thành cơng thí nghiệm vật lí lớp 9.

Giáo viên thực hiện: Phạm Bá Linh
Trang

www.huongdanvn.com

13


Sáng kiến kinh nghiệm: Sử dụng dụng cụ, thiết bị thí nghiệm trong dạy học Vật lý lớp 9
Chúng ta biết rằng để có thể lên lớp một tiết dạy thành cơng thì việc chuẩn bị bài dạy vơ
cùng quan trọng, giáo viên cần nghiên cứu kĩ bài trong SGK, sách giáo viên, tìm hiểu thêm kiến
thức có liên quan ở các sách tham khảo đọc thêm bài dạy kế sau đó (nếu có liên quan) để giúp
chúng ta hiểu vấn đề tồn diện hơn, tìm hiểu xem kiến thức chính của bài thí nghiệm cần cung
cấp cho học sinh là gì? Thí nghiệm trong bài học là do giáo viên làm, hay học sinh làm? Hay
giáo viên và học sinh cùng làm? Từ đó bố trí thời gian làm thí nghiệm, chọn khơng gian cho
việc làm thí nghiệm được hợp lí. Giáo viên phải chuẩn bị các dụng cụ, thiết bị thí nghiệm cẩn
thận trước khi đưa vào dạy học, cần suy nghĩ tới các tình huống thí nghiệm khơng thành cơng,
từ đó tìm ra ngun nhân để khắc phục. Giáo viên cần cho học sinh thu thập thơng tin qua kênh
chữ, kênh hình ở SGK để xác định mục tiêu của thí nghiệm, dụng cụ cần cho mỗi thí nghiệm là
gì? Cách thức tiến hành thí nghiệm, cách quan sát, ghi chép những hiện tượng diễn ra? Phân
cơng nhiệm vụ từng học sinh trong nhóm giữ một vai trò nhất định, mỗi học sinh đều được

Trang

www.huongdanvn.com

14


Sáng kiến kinh nghiệm: Sử dụng dụng cụ, thiết bị thí nghiệm trong dạy học Vật lý lớp 9
Thí nghiệm Vật lí 9 có thể có nội dung định tính hay định lượng, song chủ yếu là xây
dựng hoặc kiểm nghiệm lại các định luật, các quy tắc đã học. Vì vậy, thao tác sử dụng dụng cụ,
thiết bị thí nghiệm là một vấn đề khó, nó khơng chỉ đưa ra kết quả thực nghiệm tốt mà trong
mỗi động tác của người thầy đều phải mang tính sư phạm. Để có được thao tác đẹp, chính xác
và thuyết phục thì mỗi người giáo viên cần rèn luyện kĩ năng thực hành của mình bằng cách
làm thí nghiệm nhiều lần, tiếp xúc với đồ thí nghiệm nhiều lần để rút ra kinh nghiệm cho bản
thân.
d. Nâng cao chất lượng sử dụng dụng cụ, thiết bị thí nghiệm của học sinh:
d1) Tránh tình trạng học sinh làm việc riêng trong lúc tiến hành thí nghiệm thì giáo
viên phải có phương pháp quản lí hoạt động nhóm học sinh khi làm thí nghiệm.
Trong khâu tổ chức lên lớp cần hướng dẫn học sinh học tập theo nhóm như sau:
* Làm việc chung cả lớp:
- Giáo viên nêu vấn đề, nhiệm vụ khai thác kiến thức.
- u cầu học sinh đọc thơng tin SGK, nghiên cứu hình vẽ, tìm hiểu các bước tiến hành thí
nghiệm.
- Giáo viên u cầu học sinh nêu mục đích, dụng cụ thí nghiệm, cách tiến hành thí nghiệm…
- Giáo viên chia nhóm, giao nhiệm vụ cho các nhóm hướng dẫn cách làm việc theo nhóm.
* Làm việc theo nhóm :
- Nên chia nhóm có sự tham gia của cả học sinh nam và học sinh nữ, học sinh có nhiều trình độ
khác nhau như giỏi, khá, trung bình, yếu để các em tương trợ giúp đỡ lẫn nhau tạo điều kiện tốt
cho việc làm thí nghiệm.
- Giao nhiệm vụ cho nhóm trưởng, nhóm phó:

học sinh qua việc sử dụng dụng cụ, thiết bị thí nghiệm vật lí lớp 9.
- Khi tổ chức cho các nhóm học sinh sử dụng dụng cụ, thiết bị làm thí nghiệm giáo viên
nên chủ động giao thời gian cho các nhóm hồn thành thí nghiệm để tạo sự thi đua giữa các
nhóm giúp các thành viên trong nhóm tích cực hơn sau đó giáo viên nhận xét, động viên các
nhóm làm việc tích cực nhất, hiệu quả nhất để kịp thời động viên học sinh.
- Trong nhiều bài học, sách giáo khoa chỉ đưa ra một phương án làm thí nghiệm cơ bản
nhất và giáo viên cũng hướng dẫn học sinh làm theo phương án sách giáo khoa đưa ra, nhưng
giáo viên có thể đặt ra câu hỏi để học sinh đưa ra các tình huống làm thí nghiệm theo phương án
khác cũng có thể đạt được mục đích của thí nghiệm .
- Các thiết bị dạy học như thí nghiệm, mơ hình, tranh vẽ, biểu bảng, … được sử dụng khơng chỉ
là phương tiện minh họa kiến thức, mà là nguồn tri thức, là phương tiện để học sinh khai thác
tìm tòi, phát hiện giải quyết vấn đề đặt ra, thơng qua đó mà chiếm lĩnh kiến thức và rèn luyện kĩ
năng ; thơng qua việc nghiên cứu các số liệu đã cho trong bảng để rút ra kết luận; khai thác hình
vẽ với vai trò là nguồn thơng tin, chứ khơng phải là hình ảnh minh họa lời trình bày của SGK.
Tạo điều kiện cho đa số học sinh được sử dụng thiết bị day học để hồn thành nhiệm vụ học
tập…...
Lưu ý:
+ Tăng cường sử dụng các kĩ thuật dạy học tích cực trong hoạt động nhóm như: Kĩ thuật
“Khăn phủ bàn”, Vẽ bản đồ tư duy, ……
+ Giáo viên cần bố trí học sinh ở các nhóm một cách thích hợp (có cả ba đối tượng học
sinh) đảm bảo có sự cân bằng tương đối về học lực của các nhóm.
+ Trong q trình học sinh tiến hành thí nghiệm giáo viên cần mở rộng giáo dục ý thức
cẩn thận, nghiêm túc trong hoạt động nhóm, ý thức bảo vệ mơi trường, sử dụng an tồn điện, …

2. Khả năng áp dụng:
Các giải pháp nêu trên hầu hết được áp dụng thực nghiệm trong các bài dạy có thí nghiệm
trong chương trình Vật Lí 9
a) Đối với các bộ dụng cụ, thiết bị thí nghiệm kém chất lượng đã bị hỏng thì chúng ta cần
có kế hoạch sửa chữa, bảo quản hoặc chuyển sang thực hiện phương án sử dụng khác.Ví dụ như
sau:



Sỏng kin kinh nghim: S dng dng c, thit b thớ nghim trong dy hc Vt lý lp 9

- Bin tr cú con chy tip in khụng tt, bong dõy

Gii phỏp chỳng ta cú th thc hin c l trc khi lm thớ nghim chỳng ta phi v
sinh v trớ tip in bng gy nhỏm.
- Kim nam chõm trong la bn ca thớ nghim xtet mt t tớnh khi lm thớ nghim v s
tng tỏc gia hai nam chõm bi 31 Nam chõm vnh cu s cho kt qu khụng rừ rng.

Vỡ vy chỳng ta cú th s dng gii phỏp sau:

Giaựo vieõn thửùc hieọn: Phaùm Baự Linh
Trang

www.huongdanvn.com

18


Sáng kiến kinh nghiệm: Sử dụng dụng cụ, thiết bị thí nghiệm trong dạy học Vật lý lớp 9
Dùng kim nam châm trong bộ đồ dùng thí nghiệm Điện học ở lớp 7 để thay thế vào thí
nghiệm giống như hình 21.3 SGK.

- Máy phát điện xoay chiều có bóng đèn Led bị hỏng, thanh qt tiếp điện khơng tốt.

Chúng ta thực hiện các giải pháp sau:
+ Có thể sử dụng mơ đun mạch điện lớp 7 mắc hai bóng đèn Led song song ngược chiều
nhau một cách rõ ràng hơn để thay cho hai bóng đèn Led.

b) i vi cỏc trang thit b cũn thiu chớnh xỏc nh ampe k, vụn k, ng h vn nng,
..

thỡ phi cú s chun b trc khi tin hnh thớ nghim ca mi nhúm trong tựng bi hc.
Vớ d: Bi 7 S ph thuc ca in tr vo chiu di dõy dn trong phn Thớ nghim
SGK, giỏo viờn cn lu ý hc sinh :
- Trong khi mc dng c o in vo mch cn chỳ ý n cc (+) v cc (-) ca ngun.
- Ly cht thang o phự hp vi in ỏp v dũng in cn o.
- Khi tin hnh o cú th ly dõy dn cú chiu di tng dn hoc gim dn u c.
- Xỏc nh nguyờn nhõn sai s ca phộp o: Sau mi ln o cn ngt mch ngay khụng dõy
dn núng lờn lm nh hng n in tr cn o.
c) i vi cỏc thớ nghim cú s khụng ng b gia vic hng dn thớ nghim sỏch
giỏo khoa vi dựng thớ nghim thc t .
Vớ d:
Thớ nghim bi 22: Tỏc dng t ca dũng in t trng

Giaựo vieõn thửùc hieọn: Phaùm Baự Linh
Trang

www.huongdanvn.com

20


Sỏng kin kinh nghim: S dng dng c, thit b thớ nghim trong dy hc Vt lý lp 9

Hng dn SGK

Thc t


Chỳng ta cú th dựng cỏc gii phỏp sau thay th cú hiu qu hn:
- Dựng hai thanh nam chõm thng cho tng tỏc vi nhau trong ú mt thanh t trờn
chic mt xe ln (trong b dựng thớ nghim lp 6) s gõy hng thỳ hc tp cho hc sinh.

- Hoc cú th dựng hai thanh nam chõm thng cho tng tỏc vi nhau nhng s dng kp
nam chõm cú trc quay bi 31 Hin tng cm ng in t thỡ kt qu cho ra s rừ rng hn
rt nhiu.

e) i vi cỏc bi hc m hc sinh tin hnh hot ng nhúm lm thớ nghim; trỏnh
vic hc sinh lm vic riờng khụng chỳ tõm vo bi hc, vũa thớ nghim nhúm ang tin hnh.
Giỏo viờn cn cú gii phỏp phõn cụng c th nhim v cho tng hc sinh.
Mt s vớ d minh ha.

Bi 1: S PH THUC CA CNG DềNG IN VO
HIU IN TH GIA HAI U DY DN.
GV cn hng dn hc sinh tỡm hiu theo cỏc bc sau:
* Lm vic chung c lp:
- c thụng tin I SGK, quan sỏt hỡnh v.

Giaựo vieõn thửùc hieọn: Phaùm Baự Linh
Trang

www.huongdanvn.com

22


Sáng kiến kinh nghiệm: Sử dụng dụng cụ, thiết bị thí nghiệm trong dạy học Vật lý lớp 9
- Nêu mục tiêu của thí nghiệm:
Trả lời câu hỏi: “Giữa hiệu điện thế đặt vào 2 đầu dây dẫn và cường độ dòng diện

Bài 22: TÁC DỤNG TỪ CỦA DỊNG ĐIỆN – TỪ TRƯỜNG.
GV cần hướng dẫn học sinh tìm hiểu theo các bước sau :
* Làm việc chung cả lớp:
- Đọc thơng tin mục II.1 SGK trang 61
- Nêu mục tiêu của thí nghiệm:

Giáo viên thực hiện: Phạm Bá Linh
Trang

www.huongdanvn.com

23


Sáng kiến kinh nghiệm: Sử dụng dụng cụ, thiết bị thí nghiệm trong dạy học Vật lý lớp 9
Trả lời câu hỏi: “Khơng gian xung quanh nam châm, xung quanh dây dẫn có dòng điện
chạy qua có tinh chất gì?”
- Tìm hiểu các dụng cụ thí nghiệm:
+ Tên gọi các dụng cụ như: nguồn điện, ampe kế, dây dẫn thẳng AB, cơng tắc, biến
trở, nam châm thẳng, kim nam châm…
+ Vai trò của các dụng cụ đó là gì?
- Nêu các bước tiến hành thí nghiệm:
+ Mắc mạch điện kín gồm nguồn điện, cơng tắc, ampe kế, biến trở, dây dẫn AB.
+ Đưa kim nam châm lại gần thanh nam châm thẳng.
+ Ghi lại kết quả thu được đối với kim nam châm lần 1.
+ Sau khi kim nam châm đã đứng n, xoay cho kim nam châm lệch khỏi hướng vừa
xác định, bng tay và nhận xét hướng của kim nam châm sau khi đã trở lại vị trí cân bằng.
+ Ghi lại kết quả thu được đối với kim nam châm lần 2.
+ Đưa kim nam châm lại gần dây dẫn thẳng AB, đóng cơng tắc cho dòng điện chạy
qua dây

24


Sáng kiến kinh nghiệm: Sử dụng dụng cụ, thiết bị thí nghiệm trong dạy học Vật lý lớp 9
- Nêu mục tiêu của thí nghiệm:
+ Xác định các khái niệm: Trục chính, quang tâm, tiêu điểm.
- Tìm hiểu các dụng cụ thí nghiệm:
+ Tên gọi các dụng cụ như: Thấu kính hội tụ tiêu cự 12cm, giá thí nghiệm gắn hộp
kính đặt thấu kính, hộp đèn laser, nguồn điện,…
+ Vai trò của các dụng cụ đó là gì?
- Nêu các bước tiến hành thí nghiệm:
+ Lắp đặt thấu kính vào hộp đặt trên giá đỡ
+ Gắn hộp nguồn lên giá đỡ và nối dây dẫn đến nguồn điện.
+ Đóng cơng tắc để hộp đèn phát sáng.
+ Xác định các khái niệm.
1. Trục chính:
- Dự đốn xem có tia nào đi qua thấu kính tiếp tục đi thẳng khơng bị đổi hướng
- Đánh dấu đường truyền của tia đã dự đốn, dùng thức thẳng để kiểm tra
2. Quang tâm:
- Chiếu một tia sáng bất kì qua quang tâm
- Đánh dấu đường truyền của tia đó, dùng thước thẳng để kiểm tra.
- Nhận xét vị trí đã đánh dấu.
3. Tiêu điểm:
- Làm lại thí nghiệm, quan sát xem 3 tia khúc xạ giao nhau tại đâu?
- Đổi mặt thấu kính ta cũng có điểm đồng quy của 3 tia trên trục chính.
- Chiếu một tia sáng đi qua tiêu điểm, quan sát tia khúc xạ.
- Nhận xét vị trí hai tiêu điểm.
* Lưu ý học sinh:
- Điều chỉnh vị trí của thấu kính một cách thích hợp ở các vị trí trên giá đỡ đã có sẵn giá trị.
- Cần lưu ý đối với tia tới bất kì thì dùng đèn laser thứ 4 ở phía trên hộp đèn, khi bật đèn này