I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Trong hơn nửa thập kỷ qua nền giáo dục Việt Nam đã thu được nhiều thành
tựu lớn góp phần đào tạo con người Việt Nam phục vụ yêu cầu của sự
nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc. Trong thời kỳ đổi mới của đất nước,
hoà nhập với xu thế mới của thời đại không cho phép chúng ta chỉ thoà mãn
với những cái vốn có của mình . Thoả mạn với những kinh nghiệm và kiến
thức cũ không cố gắng vươn lên nắm vững tri thức khó tránh khỏi những sai
lầm trong công tác và chắc chắn không thể hoàn thành nhiệm vụ trong giai
đoạn mớ. Yêu cầu đó đặt ra với tất cả mọi người, mọi ngành đặc biêt là
ngành Giáo dục. Bên cạnh những thành tựu mà ngành Giáo dục Đào tạo đã
đạt được. Một thực trạng không thể không quan tâm đó là sự giảm sút về
chất lượng giáo dục đào tạo. Có thể kể ra nhiều nguyên nhân ảnh hưởng đến
kết quả học tập của học sinh: cơ sở vật chất điều kiện phục vụ dạy học thiếu
đặc biệt là ở vùng sâu vùng xa; học sinh lười học, gia đình ít quan tâm; ảnh
hưởng của những hiện tượng tiêu cực ngoài xã hội với học đường… trong
đó cũng có nguyên nhân thuộc về ngành Giáo dục: sách giáo khoa thay đổi
liên tục, sách tham khảo tràn lan; sự đổi mới phương pháp giảng dạy còn
chậm, chương trình giáo dục nặng nề so với tâm lý lứa tuổi và khả năng tiếp
thu của học sinh, việc chạy theo bệnh thành tích và những tiêu cục trong thi
cử…Thực tế cho thấy có những trường THPT cơ sở vật chất điều kiện phục
vụ dạy học còn nhiều khó khăn thiếu thốn, chất lượng đầu vào kể cả xét
tuyển cũng như thi tuyển thấp, chất lượng đội ngũ chưa thật đồng đều nhưng
bằng sự cố gắng của mình họ đã cố gắng vươn lên góp phần nâng cao chất
lượng giáo dục đào tạo. Ngược lại có những trường THPT thuận lợi hơn về
cơ sở vật chất, chất lượng đầu vào nhưng chất lượng giáo dục không vượt
trội thậm chí ngang bằng hoặc thấp với những trường cơ sở vật chất chất
lượng đầu vào đội ngũ còn gặp nhiều khó khăn. Một trong những nguyên
nhân dẫn tới kết quả trên là công tác quản lý chỉ đạo điều hành hoạt động
chuyên môn của người cán bộ quản lý giáo dục trong đó vai trò quan trọng
chức bộ máy nhà trường xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện nhiệm
vụ năm học, quản lý giáo viên nhân viên, học sinh, quản lý chuyên môn
phân công công tác, kiểm tra đánh giá việc thực hiện của giáo viên nhân
viên ( điều 17). Mục đích hoạt động của tổ chuyên môn trong trường
THPT là xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện chương trình và các hoạt
động chuyên môn nghiệp vụ theo qui định của Bộ Giáo dục Đào tạo, tổ
chức bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ, kiểm tra đánh giá việc thực hiện
nhiệm vụ giáo viên. Thông qua hoạt động chuyên môn ở đơn vị tổ để trao
đổi kinh nghiệm giảng dạy, học tập lẫn nhau góp phần nâng cao trình độ
chuyên môn nghiệp vụ. Như vậy việc quản lý chỉ đạo tổ chức thực hiện
chuyên môn trong nhà trường của hiệu trưởng thực chất là việc quản lý
chỉ đạo kiểm tra đội ngũ tổ trưởng chuyên môn. Thông qua hoạt động của
tổ chuyên môn giúp Hiệu trưởng có những thông tin cần thiết về đội ngũ
( năng lực, phẩm chất trách nhiệm từ đó có những tác động quản lý có sự
bố trí phân công đại ngộ thích hợp). Người cán bộ quản lý giỏi là người
biết tổ chức chỉ đạo các bộ phận thuộc phạm vi quản lý của mình đoàn
kết hoạt động đều tay nhịp nhàng để thực hiện nhiệm vụ giáo dục. Trong
việc nâng cao chất lượng hiệu quả giáo dục: điều kiện về cơ sở vật chất,
chất lượng đội ngũ, chất lượng đầu vào của học sinh là hết sức quan trọng
và cần thiết nhưng công tác chỉ đạo tổ chức hoạt động chuyên môn trong
trường THPT của người làm công tác quản lý giáo dục cũng đóng vai trò
hết sức quan trọng và cần thiết.
2. Nội dung biện pháp thực hiện các giải pháp của đề tài
Một trong những giải pháp để nâng cao chất lượng giáo dục trước hết cần
tập trung giải quyết vấn đề đội ngũ giáo viên. Trong hệ thống nhà trường
giáo viên được biên chế thành các tổ nhóm chuyên môn. Tổ nhóm
chuyên môn là môi trường thuận lợi để giáo viên trong cùng bộ môn có
điều kiện học tập trao đổi bàn bạc để nâng cao trình độ chuyên môn
là điểm tựa là sức mạnh để bồi dưỡng nghiệp vụ cho giáo viên.Nội dung
trọng tâm trong từng thời điểm, tháng, học kỳ và năm học cần tập trung
thực hiện các nhiệm vụ sau đây:
a/Nâng cao năng lực quản bồi lý tổ chuyên môn.
Trong thực tế người làm công tác quản lý chuyên môn HT hoặc PHT
giúp việc không thể quản lý hết mọi vấn đề về chuyên môn đặc biệt là
những vấn đề thuộc khoa học bộ môn mà nếu được thì cũng không thể
làm thay công việc cho tổ trưởng chuyên môn (TTCM). Trên cơ sở nhận
thức rõ vai trò của tổ chuyên môn và yêu cầu đổi mới công tác quản lý
sinh hoạt tổ chuyên môn góp phần đổi mới phương pháp dạy học và nâng
cao hiệu quả giáo dục. Phải làm cho mọi người biết tự quản lý bản thân
mình biết làm việc có kế hoạch chủ động trách nhiệm như vậy quản lý
hoạt động chuyên môn mới mang lại hiệu quả.
Thường xuyên bồi dưỡng quản lý chuyên môn nghiệp vụ cho tổ trưởng
Đầu năm học HT tổ chức bồi dưỡng nghiệp vụ quản lý cho tổ trưởng tổ
phó chuyên môn thông qua nhiều hình thức: học tập văn bản chỉ đạo của
Bộ, ngành, quán triệt mục tiêu chung, kế hoạch nhiệm vụ trong tâm của
năm học, trao đổi kinh nghiệm lãnh đạo, hướng dẫn cách thức xây dựng
kế hoạch, cách thức tổ chức thực hiện quản lý và kiểm tra,.cử cán bộ
quản lý, tổ trưởng có kinh nghiệm tham gia lớp tập huấn về tổ chức hoạt
động tổ chuyên môn do sở giáo dục tổ chức về trường tổ chức triển khai
cho đội ngữ tổ trưởng và triển khai cho toàn thể đội ngũ giáo viên.
Chỉ đạo thống nhất công tác quản lý hành chính tạo điều kiện cần thiết
và sự chủ động sáng tạo để các tổ trưởng làm tốt nhiệm vụ: hướng dẫn
thực hiện các biểu mẫu thống nhất: Kế hoạch tổ chuyên môn kế hoạch
kiểm tra lao động sư phạm, thao giảng tổ, kế hoạch tháng, báo cáo, mẫu
kiểm tra hồ sơ, kiểm tra tập trung…Cụ thể hoá cách thức đánh giá thi đua
theo dõi việc thực hiện qui chế chuyên môn đánh giá xếp loại giáo viên;
các vấn đề chuyên môn: Phương pháp giảng dạy, những bài dài bài có
nhiều vấn đề mới, tổ chức hoạt động nhóm, sinh hoạt chuyên đề theo
danh sách thời gian thực hiện mà giáo viên đã đăng ký, tổ chuyên môn đã
có kế hoạch thống nhất cách thức thời gian và nội dung thực hiện; ngoài
ra còn có một số nội dung khác: nghiên cứu trao đổi kinh nghiệm các sử
dụng phần mềm bổ trợ dạy học, sắp xếp sử dụng đồ dùng thiết bị dạy
học, thực hiện các hoạt động ngoại khoá… kết thúc cuộc họp TTCM
thông báo nội dung sinh hoạt lần tới.Thư ghi đầy đủ nội dung cuộc họp
lưu trữ báo cáo.
Quản lý tổ chức kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh: trên cơ
sở qui chế đánh giá xếp loại kết quả học tập học sinh của bộ Giáo dục
Đào tạo, theo định hướng đổi mới kiểm tra đánh giá, nhà trường quán
triệt ban hành các văn bản cụ thể hoá công tác tạo điều kiện để các tổ
chuyên môn chủ động hoạt động đảm bảo sự thống nhất đồng bộ. Lãnh
đạo trường thống nhất cơ số điểm kiểm tra định kỳ thường xuyên theo
phân phối chương trình và nhu cầu cần thiết phù hợp đặc trưng bộ môn,
thời gian kiểm tra hoàn thành chấm sửa trả bài. Thống nhất hình thức
kiểm tra ( tỷ lệ % giữa tự luận và trác nghiệm), thống nhất qui trình kiểm
tra: nội dung do tổ chuyên môn thống nhất đến từng phần từng chương
cho mỗi bài kiểm tra, giáo viên bộ môn tổ chức ôn tập theo trọng tâm
định hướng mà tổ chuyên môn yêu cầu, lập ngân hàng đề thi gửi vào
nguồn liệu học mở của tổ. Tổ trưởng chuyên môn là người chụi trách
nhiệm cuối cùng về đề kiểm tra từ 45 phút trở lên. Căn cứ theo phân phối
chương trình chuyên môn nhà trường thông báo thời gian kiểm tra . Chỉ
đạo quản lý công tác kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh ở các
tổ chuyên môn, đảm bảo được tính chính xác trong việc thể hiện chuẩn
kiến thức kỹ năng phù hợp với đối tượng học sinh, cân đối giữa các phần
nhận biết thông hiểu vận dụng, tạo ra sự công bằng trong đánh giá kết
tổ thể hiện sở trường của mình cũng là dịp để gắn kết các thành viên
trong tổ. Không chỉ có vậy hoạt động này còn đem đến sự hứng khởi cho
các em học sinh để qua đó chơi mà học học mà chơi tạo môi trường thân
thiện góp phần khắc sâu kiến thức rèn luyện kỷ năng. Trong lĩnh vực này
tuỳ theo đặc thù của mỗi tổ chuyên môn để đề xuất xây dựng và thực hiện
hoạt động bổ trợ phù hợp. Tổ Toán tổ chức báo Toán học trong nhà
trường, tổ Vật Lý ngoại khoá “ Em yêu Vật lý”; tổ Văn ngoại khoá về Ca
dao dân ca, tổ Địa lý “ lễ hội Địa lý”, tổ Sinh “Thế giới sinh học và môi
trường”, tổ Lịch sử “ Âm vang Điện Biên” . Dài hơi và hoành trách công
phu hơn qua các vòng sơ khảo bán kết và chung kết có hoạt động “ Vui
để học” hoặc “Hội thi thực hành Lý, Hoá, Sinh”. Hoạt động này được các
tổ chuyên môn lập kế hoạch nhà trường duyệt tổ chuyên môn thực hiện.
Thông thường trong một năm học có từ 2 đến 4 thực hiện hoạt động bổ
trợ chia đều cho hai học kỳ.
e. Bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh yếu kém.
Bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh yếu là hai hoạt động phải được
tiến hành thường xuyên đều đặn. Nếu bồi dưỡng học sinh giỏi tạo bề nổi,
thì phụ đạo học sinh yếu góp phần nâng cao chất lượng mặt bằng. Mỗi
công việc đều có những thuận lợi và khó khăn riêng. Bồi dưỡng học sinh
giỏi đối tượng là học sinh khá giỏi đòi hỏi người thầy phải uyên thâm
nhạy bén về kiến thức có phương pháp truyền thụ tốt, biết hướng dẫn học
sinh học và tự học. Phụ đạo học sinh yếu kém đối tượng học sinh phần
đông là mất kiến thức cơ bản, thiếu phương pháp và động cơ học tập. Vì
yếu và thiếu nên hầu hết các em lười học thiếu khả năng tự học đòi hỏi
người thầy phải kiên trì, nắm bắt đối tượng, giảng dạy hướng vào những
vấn đề hết sức cụ thể trọng tâm giúp các em lấy lại kiến thức cơ bản, biết
giúp đỡ động viên gợi sự hào hứng cho các em trong học tập. Trên cơ sở
đó lãnh đạo trường phải biết phân tích tầm quan trong của việc bồi dưỡng
nhà trường bố trí thời khoá biểu phân công giáo viên giảng dạy. Nhà
trường giao tổ chuyên môn GVBM thống nhất nội dung biên soạn tài liệu
soạn giáo án giảng dạy phù hợp thời lượng và đối tượng học sinh. Sau
mỗi tháng học có kiểm tra đánh giá theo dõi sự tiến bộ. Giáo viên được
phân công làm công tác chủ nhiệm kết hợp giám thị điểm danh theo dõi
tổng hợp thông tin hàng tuần cho giáo viên chủ nhiệm nắm số lượng và
tình hình học tập của học sinh cuối tuần thông báo nhắc nhở động viên ở
lớp và thông tin với phụ huynh.Hàng tháng bộ phận theo dõi tổng hợp
giáo viên bộ môn báo cáo lãnh đạo về tình hình học tập, ý thức thái độ và
kết quả học tập từ đó có sự chỉ đạo định hướng. Ngoài việc tổ chức phụ
đạo do nhà trường tổ chức quản lý giáo viên bộ môn còn phải có trách
nhiệm tổ chức phụ đạo học sinh yếu do lớp mình đảm trách bố trí thời
gian thích hợp báo cáo nhà trường theo dõi quản lý.Xác định công tác
phụ đạo học sinh yếu là một trong những yếu cầu cấp bách thiết thực đối
với trường THPT Đoàn Kết một ngôi trường vùng sâu vùng xa chất
lượng mặt bằng đầu vào thông qua hình thức thi tuyển thấp nhất so với
các trường tổ chức thi tuyển trong toàn tỉnh. Trong điều kiện cơ sở vật
chất còn thiếu điều kiện kinh tế địa phương khó khăn, bằng trách nhiệm
và sự cố gắng của mình trong những năm qua công tác bồi dưỡng học
sinh giỏi phụ đạo học sinh yếu đã đạt được những kết quả khả qua: Về
bồi dưỡng học sinh giỏi theo tổng hợp của phòng khảo thí về kết quả
trong 5 năm gần đây nhà trường đứng thứ 6 trong tổng số 10 trường tốp
đầu. Đặc biệt trong năm học 2011-2012 nhà trường đạt 43 giải học sinh
giỏi cấp tỉnh ( 27 giải các môn văn hoá, 16 giải máy tính bỏ túi) trong đó
có một giải nhất, 6 giải nhì, 6 giải ba, 30 giải khuyến khích) 02 học sinh
đạt học sinh giỏi cấp quốc gia: khuyến khích môn Toán và giải nhì môn
Sinh.
III. HIỆU QUẢ CỦA ĐỀ TÀI
kém giảm, tỷ lệ học sinh đậu tốt nghiệp THPT kết quả bồi dưỡng học
sinh giỏi, tỷ lệ học sinh đậu vào các trường Đại học cao đẳng ngày càng
cao.
IV. ĐỀ XUẤT, KHUYẾN NGHỊ, KHẢ NĂNG ÁP DỤNG.
Là một trường vùng sâu vùng xa điều kiện cơ sở vật chất còn nhiều khó
khăn nhà trường còn thiếu phòng học, các phòng chức năng phòngbộ
môn phòng thực hành thí nghiệm. Điều đó phần nào là những trở ngại
cho việc triển khai chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ năm học trong đó có
nhiệm vụ chuyên môn. Hiện nay Sở GDĐT Sở kế hoạch đầu tư đã đồng ý
cấp kinh phí xây dựng thêm một số phòng học và các hạng mục khác
phục vụ dạy và học hy vọng trong thời gian tới những khó khăm về cơ sở
vật chất được khắc phục góp phần nâng cao hơn nữa chất lượng dạy học.
Thực tế những vấn đề được đề cấp trong đề tài sang kiến kinh nghiệm
này của tôi là những vấn đề đã được đề cập và cũng là vấn đề được các
trường THPT, cấp quản lý như phòng GDTrH PT của Sở Giáo dục Đào
tạo quan tâm chỉ đạo thông qua các lần hội thảo.Vấn đề mấu chốt và quan
trọng là công tác tổ chức chỉ đạo thực hiện ở các trường mà vai trò quan
trọng là sự quan tâm, tầm nhìn cách thức tổ chức thực hiện có sự phối
hợp đồng thuận giữa lãnh đạo trường các tổ trưởng chuyên môn giáo viên
bộ môn cộng sự nhiệt tình tinh thần trách nhiệm.
Có một bài phóng sự đăng trên báo An ninh thế giới mà tôi đã được đọc.
Đó là câu chuyện cảm động về một người thầy một người làm công tác
quản lý đã mang chữ đến với vùng cao biến “Mù Cả” thành sáng cả. Đó
là vào thời điểm năm 1959 khi mà điều kiện vật chất phục vụ dạy học có
thể nói là con số không. Trò phải viết chữ lên cổ tay lên lá chuối và lên
lưng trâu. Vây mà nhờ sự cố gắng sáng tạo trong điều kiện hết sức khó
khăn chỉ một người thầy biến Mù Cả xã duy nhất ở rẻo cao phía bắc được
nhà nước công nhận là xoá được nạn mù chữ: “ Viết bằng que trên giấy