Sáng kiến kinh nghiệm

Giáo viên: Nguyễn Thị Bích Liên

Huongdanvn.com –Có hơn 1000 sáng kiến kinh nghiệm hay
MỤC LỤC
A. PHẦN MỞ ĐẦU

Trang

I. Lý do chọn đề tài............................................................................................................2
II. Thực trạng và định hướng đổi mới phương pháp giảng dạy bộ môn lịch sử...................
............................................................................................................................................3
1.Thuận lợi:........................................................................................................................3
2. Khó khăn........................................................................................................................3
III. Giới hạn đề tài và phương pháp nghiên cứu:............................................................. 4
1. Giới hạn đề tài................................................................................................................4
2. Phương pháp nghiên cứu...............................................................................................4
B. NỘI DUNG...................................................................................................................4
I. Cơ sở lí luận và thực tiễn ..............................................................................................4
1. Cơ sở lí luận ..................................................................................................................4
1.1. Quan niệm chung về tài liệu văn học.........................................................................4
1.2. Các loại tài liệu văn học..............................................................................................5
1.3. Vai trò, ý nghĩa của việc sử dụng tài liệu văn học trong dạy học lịch sử ở trường phổ
thông...................................................................................................................................6
2. Cơ sở thực tiễn ..............................................................................................................6
2.1. Về phía giáo viên........................................................................................................6
2.2. Về phía học sinh..........................................................................................................7
II. Các biện pháp sử dụng tài liệu văn học trong dạy học lịch sử Việt Nam lớp
12.......................................................................................................................................7
1. Các bước chuẩn bị..........................................................................................................7

I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI.
Chúng ta đều biết, các môn học trong nhà trường phổ thông là một hệ thống
hoàn chỉnh nhằm trang bị cho học sinh kiến thức thuộc tất cả các môn, các lĩnh vực
ở mức độ thấp, giúp cho học sinh có một hành trang cơ bản làm tiền đề cho các cấp
học cao hơn. Các môn học đó không chỉ liên quan chặt chẽ với nhau mà còn tạo
nên một hệ thống hoàn chỉnh. Cũng như các môn khoa học tự nhiên, các môn thuộc
khoa học xã hội như Văn học, Địa lí và nhất là Lịch sử cũng có vai trò hết sức quan
trọng trong việc hình thành và giáo dục nhân cách, đạo đức đối với học sinh. Vai
trò của người giáo viên trong các giờ học là phải giúp cho học sinh nắm được các
Trang 2


Sáng kiến kinh nghiệm

Giáo viên: Nguyễn Thị Bích Liên

sự kiện, hiện tượng lịch sử để thông qua đó rút ra quy luật lịch sử và bài học lịch
sử.
Lịch sử là một trong những môn khoa học cơ bản được giảng dạy ở trường
phổ thông. Tuy hiện nay lịch sử không được xem là môn chính như nhiều học sinh
quan niệm. Song nó vẫn giữ một vị trí quan trọng trong mục tiêu và chiến lược đào
tạo con người xã hội chủ nghĩa của Đảng và Nhà nước ta.
Các tác phẩm văn học có vai trò to lớn trong việc tạo biểu tượng lịch sử, giúp
học sinh hiểu sâu sắc về sự kiện, nhân vật. Hơn nữa tác phẩm văn học bằng hình
tượng cụ thể có tác động mạnh đến tư tưởng, tình cảm của người học, góp phần
quan trọng làm cho bài giảng thêm sinh động, hấp dẫn, nâng cao hứng thú học tập
cho học sinh.Tuy nhiên, việc tạo biểu tượng lịch sử cho học sinh là một vấn đề khó
khăn vì yêu cầu cơ bản của dạy học lịch sử là phải tái tạo lại những hình ảnh về các
sự kiện đúng như nó tồn tại, mà những sự kiện đó, học sinh không được trực tiếp
quan sát, xa lạ với đời sống hiện nay.

- xã hội của đất nước trong thời kì hội nhập.
Xuất phát từ những lý do nêu trên, tôi quyết định thực hiện đề tài: “Sử dụng
tài liệu văn học trong dạy học lịch sử Việt Nam ở trường trung học phổ thông”
nhằm góp phần nâng cao chất lượng dạy học lịch sử ở trường phổ thông và từng
bước đổi mới phương pháp dạy học lịch sử hiện nay. Bản thân tôi khi áp dụng
phương pháp này tôi thấy tiết học sinh động hẳn lên, cả lớp chăm chú lắng nghe và
tỏ ra thích thú. Để lại trong lòng các em những ấn tượng lâu bền, lưu lại kí ức các
em sẽ sâu hơn, lâu hơn.
II. THỰC TRẠNG VÀ ĐỊNH HƯỚNG ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP GIẢNG
DẠY BỘ MÔN LỊCH SỬ.
1.Thuận lợi.
Sự tiến bộ của khoa học - kỹ thuật, công nghệ cũng góp phần rất lớn trong việc
đổi mới phương pháp giảng dạy của đội ngũ giáo viên thông qua việc cung cấp các
trang thiết bị hiện đại hỗ trợ cho công tác giảng dạy theo phương pháp mới (giáo án
điện tử, mô hình mô phỏng….). Khoa học kĩ thuật phát triển cũng giúp cho việc tìm
kiếm tư liệu lịch sử đối với giáo viên và học sinh tương đối dễ dàng, giáo viên và
học sinh có thể tiếp cận thông qua mạng internet và qua các nguồn sách báo vô
cùng phong phú.

Trang 4


Sáng kiến kinh nghiệm

Giáo viên: Nguyễn Thị Bích Liên

Sự phong phú các nguồn thơ, văn, ca dao, dân ca…viết về lịch sử hoặc liên
quan đến lịch sử chính là những nguồn tài liệu văn học vô cùng quý giá giúp cho
giáo viên lịch sử vận dụng kiến thức văn học vào trong tiết dạy sẽ gây hứng thú cho
học sinh trong việc tiếp thu bài.


thức lịch sử, học theo cách “đối phó” với thầy cô. Điều đó ảnh hưởng lớn đến chất
lượng giáo dục nói chung và môn lịch sử nói riêng.
Mặt khác, hiện nay trong đội ngũ nhà giáo vẫn còn nhiều giáo viên quá phụ
thuộc vào sách giáo khoa, chỉ truyền thụ cho học sinh hết nội dung chính của sách
giáo khoa là hết thời gian quy định, ít có cơ hội để tổ chức các hoạt động tìm tòi,
sáng tạo cho học sinh. Qua thực tế đi dự giờ một số đồng nghiệp tôi thấy giáo viên
rất ít sử dụng tài liệu văn học để khắc sâu kiến thức lịch sử phát huy được tính tích
cực của học sinh, làm cho học sinh nắm bắt các sự kiện lịch sử rất kém.
Với những thực trạng trên, giáo viên dạy môn lịch sử luôn tìm tòi đưa ra
những giải pháp cụ thể giải quyết vấn đề trên. Nếu như giáo viên có phương pháp
giảng dạy phù hợp, gây được sự hứng thú, say mê cho học sinh ở từng nội dung bài
học, chúng ta có thể hoàn toàn làm cho học sinh yêu thích bộ môn Lịch sử.
III. GIỚI HẠN ĐỀ TÀI VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.
1. Giới hạn đề tài.
Trong chương trình và nội dung sách giáo khoa lịch sử lớp 12 phần lịch sử
Việt Nam giai đoạn từ 1919 - 2000 có rất nhiều bài học lịch sử cần sử dụng tài liệu
văn học để tham khảo vận dụng khi giảng dạy thì hiệu quả bài học nâng cao, học
sinh sẽ nhớ và hiểu sâu sắc về sự kiện lịch sử đang học.
Trong điều kiện chủ quan và khách quan cho phép tôi chỉ giới hạn phạm vi
nghiên cứu của đề tài là “Sử dụng tài liệu văn học trong dạy học Lịch sử Việt Nam
ở trường trung học phổ thông ” vào việc giảng dạy một số bài trong chương trình
lịch sử Việt Nam lớp 12.
2. Phương pháp nghiên cứu.
Ngay sau khi có ý tưởng thực hiện đề tài này tôi bắt đầu đi tìm tài liệu tham
khảo, tư liệu văn học có nội dung liên quan. Trong quá trình thực hiện đề tài, ngoài
việc vận dụng kiến thức chuyên ngành như phương pháp giảng dạy lịch sử, phương
pháp lịch sử, phương pháp lôgic…tôi còn vận dụng một số kiến thức khoa học khác
có liên quan như tâm lí học.
Trang 6

hợp với trình độ và yêu cầu về trình độ của học sinh. Nhiều người lại sử dụng quá
nhiều tài liệu tham khảo này trong việc cụ thể hoá, làm sâu sắc thêm kiến thức lịch
sử. Điều đó đã dẫn đến tình trạng quá tải. Do vậy, việc xác định đúng mức của việc

Trang 7


Sáng kiến kinh nghiệm

Giáo viên: Nguyễn Thị Bích Liên

sử dụng tài liệu văn học trong dạy học lịch sử cũng là một việc làm hết sức quan
trọng.
Các tác phẩm văn học rất gần gũi với lịch sử vì mọi sáng tác văn học đều
phản ánh trực tiếp hay gián tiếp cuộc sống, số phận con người và hiện thực xã hội.
Nhưng văn học cũng có những đặc trưng khác biệt so với lịch sử. Nói tới văn
chương, người ta thường thiên về giá trị nghệ thuật. Vì thế không phải tất cả mọi sự
kiện, nhân vật lịch sử được phản ánh trong văn học đều chân thực, khách quan mà
đôi khi còn có yếu tố hư cấu, hoang đường để tạo nên sự hấp dẫn, cuốn hút, thể
hiện giá trị văn chương cho các tác phẩm đó. Cho nên khi sử dụng các tác phẩm
văn học trong dạy học lịch sử, giáo viên phải biết chắt lọc những tác phẩm, chi tiết
văn học phản ánh khách quan nhất, chân thực nhất hiện thực xã hội để minh họa
cho bài giảng thêm sinh động, hấp dẫn.
Quan niệm đúng đắn về tài liệu văn học trong dạy học lịch sử là một vấn đề
vô cùng quan trọng. Từ đó, tài liệu văn học mới phát huy được vai trò to lớn của nó
trong dạy học lịch sử, góp phần quan trọng vào việc nâng cao chất lượng dạy học
bộ môn.
1.2. Các loại tài liệu văn học.
Trong việc dạy học lịch sử ở trường phổ thông, giáo viên thuờng sử dụng
các loại tài liệu văn học sau: văn học dân gian, văn học hiện đại, các tác phẩm văn

bài giảng không đạt hiệu quả.
Các loại tài liệu văn học đều có ưu thế nhất định trong dạy học lịch sử,
nhưng giáo viên cần phải biết kết hợp hài hoà các thể loại văn học. Trong một bài
học, một chương mục, giáo viên không nên sử dụng lặp đi lặp lại một tác phẩm văn
học, dễ gây nhàm chán cho học sinh, hiệu quả sử dụng tài liệu tham khảo trong dạy
học lịch sử không cao.
1.3. Vai trò, ý nghĩa của việc sử dụng tài liệu văn học trong dạy học lịch sử ở
trường phổ thông.
Các tác phẩm văn học từ xưa đến nay, trong lịch sử dân tộc cũng như lịch sử
thế giới, có vai trò to lớn đối với việc dạy học lịch sử ở trường trung học phổ thông.
Tài liệu văn học là một trong những nguồn tài liệu tham khảo rất cần thiết cho việc
nâng cao hiệu quả dạy và học bộ môn lịch sử ở trường phổ thông, nhằm phát huy
tính tích cực, tư duy độc lập, sáng tạo của học sinh.Tài liệu văn học cũng là một
căn cứ bằng chứng về tính chính xác, tính cụ thể, phong phú của sự kiện lịch sử, nó
Trang 9


Sáng kiến kinh nghiệm

Giáo viên: Nguyễn Thị Bích Liên

giúp học sinh khắc phục việc hiện đại hoá lịch sử hoặc hư cấu sai sự thật lịch sử.
Việc sử dụng tài liệu văn học còn giúp học sinh có thêm cơ sở để nắm vững bản
chất các sự kiện, hình thành khái niệm, hiểu rõ những quy luật, bài học quan trọng
của lịch sử, rèn luyện cho học sinh say mê tìm hiểu lịch sử, phát triển tư duy lịch sử
cho các em. Đặc biệt tài liệu văn học góp phần quan trọng làn cho bài giảng lịch sử
mềm mại, hấp dẫn, sinh động gây hứng thú học tập cho học sinh. Điều này lại có
tác dụng to lớn trong việc giáo dục tư tưởng tình cảm cho học sinh trong dạy học
lịch sử. Vì thế tài liệu văn học cũng thể hiện vai trò, ý nghĩa to lớn, đáp ứng được
mục tiêu giáo dục đề ra theo tư tưởng Hồ Chí Minh.

lập, sáng tạo của học sinh. Trong đó việc sử tài liệu văn học vào trong dạy học lịch
sử cũng cần phải được quan tâm hơn nữa.
2.2. Về phía học sinh.
- Đa số các em học sinh rất thích giáo viên sử dụng tài liệu văn học trong
dạy học lịch sử. Điều này thể hiện tài liệu văn học có tác dụng rất lớn trong dạy học
lịch sử ở trường phổ thông. Việc giáo viên sử dụng loại tài liệu tham khảo này
trong bài giảng làm cho học sinh tiếp thu bài học tốt hơn, học sinh hứng thú học bộ
môn, tiết học trở nên nhẹ nhàng không mệt mỏi.
- Tuy nhiên có nhiều học sinh lại cho rằng, môn lịch sử là một môn phụ nên
không cần thiết phải học nhiều và cũng không cần thiết phải sử dụng tài liệu văn
học trong dạy học lịch sử.
Xuất phát thực tiễn dạy và học ở cả phía giáo viên và học sinh, chúng ta
càng thấy sự cần thiết phải sử dụng tài liệu văn học trong dạy học lịch sử để nâng
cao chất lượng dạy học của bộ môn.
II. CÁC BIỆN PHÁP SỬ DỤNG TÀI LIỆU VĂN HỌC TRONG DẠY HỌC
LỊCH SỬ VIỆT NAM.
1. Các bước chuẩn bị.
Trước hết cần phải nghiên cứu kĩ chương trình này, đặc biệt là các bài có thể
khai thác vận dụng được. Đây là thao tác rất quan trọng, góp phần xác định được
đúng mức độ vận dụng của đối tượng là học sinh lớp 12, tránh sa đà, ôm đồm.
Tiến hành sưu tầm các bài thơ, văn, dân ca…có nội dung sát với nội dung bài
học lịch sử thuộc phạm vi nghiên cứu của đề tài. Lưu ý, không phải một bài thơ
liên quan ta có thể khai thác hết mà nên lựa chọn những đoạn thơ sát nhất, đắt nhất
để sử dụng.
Trang 11


Sáng kiến kinh nghiệm

Giáo viên: Nguyễn Thị Bích Liên


Sáng kiến kinh nghiệm

Giáo viên: Nguyễn Thị Bích Liên

phái đoàn quân sự chính trị cao cấp của Mĩ do bộ trưởng quốc phòng Robert
McNamara dẫn đầu. Công việc bị bại lộ, anh bị bắt và bị bắn tại nhà lao Chí Hoà:
“Có những phút giây làm nên lịch sử
Có cái chết hoá thành bất tử
Có những lời hơn mọi bài ca
Có những con người như chân lý sinh ra
Nguyễn Văn Trỗi
Anh đã chết rồi. Anh còn sống mãi
....
Phút giây thiêng anh gọi bác ba lần
Súng đã nổ, mười viên đạn Mĩ
Anh gục xuống. Không! anh thẳng dậy
Anh vẫn còn hô: Việt Nam muôn năm:!
Máu tim anh nhuộm đỏ đất anh nằm”.
( Hãy nhớ lấy lời tôi - Tố Hữu)
Với việc sử dụng bài thơ trên, hoạt động tường thuật của giáo viên có sức
cuốn hút, gây hứng thú học tập cho học sinh đồng thời các em hình thành được một
thái độ, lý tưởng cách mạng đúng đắn, biết cảm phục và trân trọng sự hy sinh của
các anh hùng cách mạng.
Ví dụ 2: Khi dạy bài 16: Phong trào giải phóng dân tộc và tổng khởi nghĩa
các mạng tháng tám (1939-1945). Nước Việt Nam dân chủ cộng hòa ra đời (SGK
chuẩn 12).Ở mục IV. Nước Việt Nam dân chủ cộng hòa được thành lập (2/9/1945).
Sau khi giáo viên tường thuật buổi lễ mít tinh lớn của hàng chục vạn nhân dân thủ
đô và các vùng lân cận, chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn Độc lập thành
lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Giáo viên có thể sử dụng bài thơ sau về

Nguyễn Trung Thành:
“ Bị giặc phục kích bắt được, Tnú nuốt thư vào bụng: Cộng sản ở đây nè! bị
giặc đốt mười ngón tay, Tnú không kêu. Anh căm giặc đến mất cảm giác đau đớn’’.
Hoặc nhân vật Dít: cô em vợ Tnú thì cũng gan góc không kém gì Tnú “Giặc bắt cô
đứng ra giữa sân, lên đạn bắn qua tai, qua tóc, cày đất quanh hai chân cô. Váy
rách từng mảng, Dít khóc. Nhưng đến viên thứ mười, cô đứng im, nhìn bọn địch
bình thản”. Cùng với đó là sự tàn phá ghê gớm của bom đạn kẻ thù đối với thiên
nhiên: “ Cả rừng Xà Nu hàng vạn cây, không cây nào không bị thương. Có những
Trang 14


Sáng kiến kinh nghiệm

Giáo viên: Nguyễn Thị Bích Liên

cây bị chặt đứt ngang nửa thân mình, đổ ào ào như một trận bão...nhựa ứa ra tràn
trề rồi dần dần đặc quyện lại thành từng cục máu lớn...”
( Rừng Xà Nu - Nguyễn Trung Thành)
Qua hình tượng nhân vật Tnú và Dít, học sinh có biểu tượng chân thực về cuộc
sống, chiến đấu của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên kháng chiến chống đế quốc
Mĩ xâm lược. Cần hướng dẫn cho học sinh phân tích nội dung hiện thực của tài liệu
văn học để Tìm thấy giá trị thật phục vụ cho nhận thức lịch sử khách quan.
Ví dụ 2: Khi dạy bài 21: Xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, đấu tranh
chống đế quốc Mĩ và chính quyền Sài Gòn ở miền Nam (1954- 1965) ( SGK chuẩn
12). Ở mục II.1. Hoàn thành cải cách ruộng đất, khôi phục kinh tế, hàn gắn vết
thương chiến tranh 91954-1957)
Để miêu tả sau 1954 miền Bắc hoàn toàn giải phóng bắt tay xây dựng chủ nghĩa xã
hội, nông thôn miền Bắc phấn khởi trên con đường làm ăn tật thể.Giáo viên có thể
trích dẫn bài thơ:
“Dân có ruộng dập dìu hợp tác

Vẫn đứng đàng hoàng nổ súng tiến công
Anh tên gì hỡi anh yêu quý
Anh vẫn đứng lặng im như bức tường đồng
Như đôi dép dưới chân anh dẫm lên bao xác Mỹ
Mà vẫn một màu bình dị sáng trong...”
( Dáng đứng Việt Nam- Lê Anh Xuân)
Ví dụ 2: Khi dạy bài 12: Phong trào dân tộc dân chủ ở Việt Nam từ năm
1919 đến năm 1925 (SGK chuẩn 12). Ở mục II.1 Hoạt động của Phan Bội Châu,
Phan Châu Trinh và một số người Việt Nam sống ở nước ngoài. Sau khi kể tóm tắt
về tiểu sử và quá trình hoạt động cách mạng của Phạm Hồng Thái và tường thuật
cụ thế chi tiết vụ ám sát tên toàn quyền Méc lanh tại Sa Diện- Trung Quốc. Giáo
viên sử dụng đoạn thơ sau để khắc họa nhân vật lịch sử nói trên.
“Sống” làm quả bom nổ
“Chết” làm dòng nước xanh”
( Phạm Hồng Thái -Tố Hữu)
Ví dụ 3: Khi dạy bài 16: Phong trào giải phóng dân tộc và tổng khởi nghĩa
các mạng tháng tám (1939-1945). Nước Việt Nam dân chủ cộng hòa ra đời (SGK
chuẩn 12).Ở mục II.3 Nguyễn Ái Quốc về nước trực tiếp lãnh đạo cách mạng. Hội
Trang 16


Sáng kiến kinh nghiệm

Giáo viên: Nguyễn Thị Bích Liên

nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương ( 5/1941).
Nhằm khắc họa hình ảnh lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc và tình cảm của Người khi trở về
quê hương sau ba mươi năm bôn ba tìm đường cứu nước, giáo viên có thể khai thác
sử dụng đoạn thơ sau:
“…Ôi sáng xuân nay, xuân bốn mốt

to lớn. Giáo viên có thể sử dụng đoạn thơ sau để minh họa, qua đó học sinh thấy
được đây là chiến thắng này đã giáng đòn quyết định vào ý chí xâm lược của thực
dân Pháp, chấm dứt hoàn toàn cuộc chiến tranh xâm lược, tạo điều kiện cho cuộc
đấu tranh ngoại giao của ta giành thắng lợi.
“Chín năm làm một Điện Biên
Nên vành hoa đỏ, nên thiên sử vàng”
(Hoan hô chiến sĩ Điện Biên - Tố Hữu)
Ví dụ 2: Khi dạy bài 22: Nhân dân hai miền trực tiếp chiến đấu chống đế
quốc Mĩ xâm lược. Nhân dân miền Bắc vừa chiến đấu vừa sản xuất (1965 - 1973)
(SGK chuẩn lớp 12). Ở mục IV. 2. Miền Bắc vừa chiến đấu chống chiến tranh phá
hoại, vừa sản xuất và làm nghĩa vụ hậu phương. Khi giảng về sự chi viện của hậu
phương lớn miền Bắc cho miền Nam đánh Mĩ , giáo viên nên tạo biểu tượng cho
học sinh bằng đoạn thơ ngắn sau:
“Hỡi miền Bắc đó nặng đôi vai
Gánh cả non sông vượt dặm dài
Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước
Mà lòng phơi phới dậy tương lai!”
( Theo chân Bác – Tố Hữu)
Như vậy tài liệu văn học là loại tài liệu tham khảo quan trọng trong dạy học
lịch sử, có vai trò to lớn trong việc cụ thể hoá và nêu lên những kết luận khái quát
giúp học sinh hiểu sâu sắc kiến thức, đồng thời gây hứng thú học tập cho các em,
góp phần không nhỏ vào việc thực hiện mục tiêu bài học. Đây là một biện pháp sư
phạm rất cơ bản, tuy nhiên để biện pháp này thực hiện thành công phụ thuộc rất
nhiều vào năng lực của giáo viên. Các thầy cô giáo không những phải củng cố kiến
thức chuyên môn mà phải tích cự rèn luyện kĩ năng diễn đạt nói để thể hiện cảm
xúc văn học và cảm xúc lịch sử.
2.3. Tài liệu văn học được sử dụng để tổ chức những buổi sinh hoạt ngoại
khoá.
Trang 18


ngoại khoá, đọc sách theo lớp học, theo nhóm hay theo từng cá nhân thì giáo viên
cũng không nên bỏ qua ngồn tài liệu văn học này.

Trang 19


Sáng kiến kinh nghiệm

Giáo viên: Nguyễn Thị Bích Liên

Ví dụ: Khi giảng dạy lịch sử Việt Nam từ 1954 -1975, với hoạt động đọc
sách vào giờ ngoại khoá, giáo viên cần phải giới thiệu cho học sinh biết các cuốn
sách cần đọc và nên đọc. Đối với sách văn học có liên quan đến giai đoạn lịch sử
này, giáo viên khuyến khích học sinh đọc những quyển sách sau đây để các em
hiểu sâu sắc hơn các sự kiện, nhân vật lịch sử của thời kì này. Những tác phẩm
trong các tập thơ sau của nhà thơ cách mạng Tố Hữu:Gió lộng (1961), Ra trận
(1962 – 1971), Máu và hoa (1977); Một số tác phẩm của nhà văn Nguyễn Khải:
Tác phẩm Mùa Lạc, Một số tác phẩm khác: Bài thơ “Đất nước” của Nguyễn Khoa
Điềm, Những đứa con trong gia đình (1966) của Nhà văn Nguyễn Thi.
Để kích thích lòng ham đọc sách của học sinh, giáo viên có thể giới thiệu
ngắn gọn nội dung của một số cuốn sách. Giáo viên có thể giới thiệu cho học sinh
tác phẩm: “Những đứa con trong gia đình”. Đây là truyện ngắn xuất sắc nhất của
Nguyễn Thi. Truyện kể về Việt và Chiến sinh ra trong một gia đình Nam Bộ, có
truyền thống yêu nước, căm thù giặc, thủy chung, son sắt với quê hương cách
mạng. Chính sự gắn bó ấy đã tạo nên sức mạnh tinh thần to lớn của người Việt
Nam, dân tộc Việt Nam trong thời kì kháng chiến chống Mĩ cứu nước.
Ngoài ra trong giờ học ngoại khoá, giáo viên có thể sử dụng tài liệu văn học
như một nguồn tài liệu để nêu lên các vấn đề mà học sinh cần thu hoạch sau khi
đọc sách. Ví dụ giáo viên nêu các vấn đề học sinh cần viết thu hoạch sau khi đọc
sách về giai đoạn 1954 – 1975 như sau:


S.lượng

tỉ lệ

Lớp12C4

14

%
33,3

Lớp12C5

7

16,7

Khá (7-8đ)
S.lượng tỉ lệ

Trung bình( 57đ)
S.lượng tỉ lệ %

Yếu (< 5đ)
S.lượng tỉ lệ

18

%

Trang 21


Sáng kiến kinh nghiệm

Giáo viên: Nguyễn Thị Bích Liên

Ở lớp 12C5 tỉ lệ học sinhđạt loại giỏi thấp hơn chỉ 16,7%, tỉ lệ học sinh đạt
điểm khá là 50%, số học sinh đạt điểm trung bìnhlà 28,5%, số học sinh đạt điểm
yếu là 4,8%
Qua việc điều tra về kết quả học tập của học sinh ở 2 lớp cho thấy việc sử
dụng phương pháp này rất hiệu quả góp phần quan trọng vào việc cung cấp tri thức
và giúp học sinh nhớ, hiểu về sự kiện lịch sử, nâng cao hứng thú học tập bộ môn
cho học sinh, từ đó nâng cao chất lượng dạy học lịch sử ở trường phổ thông.
IV. BÀI HỌC KINH NGHIỆM.
Như vậy, một lần nữa chúng ta cũng khẳng định sự cần thiết của việc sử
dụng tài liệu văn học trong dạy học lịch sử để đáp ứng yêu cầu về việc đổi mới
phương pháp dạy học và bộ môn lịch sử cũng như các bộ môn khác ở trường phổ
thông hiện nay. Tuy nhiên, để việc sử dụng tài liệu văn học trong dạy học lịch sử
đạt hiệu quả cao thì giáo viên cần phải kết hợp với việc sử dụng các loại tài liệu
tham khảo khác cũng như những con đường, biện pháp khác để nâng cao chất
lượng giờ học.
Một số lưu ý khi khi thác và vận dụng tài liệu văn học trong dạy học lịch sử:
- Thứ nhất, giáo viên hiểu cặn kẽ và thật tâm đắc những tư liệu mình đã lựa chọn.
- Thứ hai, không nên ôm đồm, quá tải trong việc vận dụng kiến thức văn học.
- Thứ ba, luôn luôn đảm bảo tính vừa sức của học sinh.
- Thứ tư, các tài liệu văn học sử dụng phải có nguồn gốc rõ ràng
- Thứ năm, khi đọc các đoạn trích thơ, văn giáo viên phải có cảm xúc, truyền cảm,
nếu không có năng khiếu này phải tập từ từ hoặc sử dụng các phương tiện hỗ trợ
công nghệ thông tin…

những bài học sử dụng, tài liệu sử dụng, phương pháp tiến hành nhằm phát huy tính
tích cực học tập của học sinh mà lại ít tốn thời gian nhưng đạt hiệu quả chất lượng
cao. Chúng ta cũng đừng quên rằng dù có sử dụng biện pháp gì đi nữa thì sự hợp
tác của người học đóng vai trò quan trọng trong sự thành công của tiết học.
Do trình độ còn giới hạn kinh nghiệm còn thiếu, không thể không thiếu những
sai sót rất mong quí vị đồng nghiệp đóng góp ý kiến.
Xin chân thành gửi lời cảm ơn đến Ban Giám Hiệu nhà trường cùng các thầy
cô tổ Sử - Địa - GDCD đã giúp đỡ, tạo điều kiện cho tôi hoàn thành chuyên đề này.

Trang 23


Sáng kiến kinh nghiệm

Giáo viên: Nguyễn Thị Bích Liên

NGƯỜI THỰC HIỆN

Nguyễn Thị Bích Liên

TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Nguyễn Thị Côi- Trịnh Đình Tùng, Lại Đức Thụ, Rèn luyện kĩ năng nghiệp vụ
sư phạm môn lịch sử, NXB Đại học quốc gia Hà Nội 1995.
2. Phan Thế Kim: Giảng dạy lịch sử theo hướng tập cho học sinh tiếp cận lịch sử
từ những gốc độ khác nhau (Tài liệu giảng dạy chuyên đề: phương pháp dạy học
lich sử), khoa Lịch sử ĐHSP TPHCM.
Trang 24


Sáng kiến kinh nghiệm