BÀI DỰ THI
DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP DÀNH CHO GIÁO VIÊN TRUNG
HỌC
Sở Giáo dục và Đào tạo Ninh Bình
Trường THPT Bình Minh
Địa chỉ: Khối 6 – TT Bình Minh – Kim Sơn – Ninh Bình
Điện thoại: 0303 863 507
Email:
Họ và tên giáo viên: Dương Thị Thu Trang
Môn: Ngữ Văn
Email:
Bình Minh, tháng 01/2015

Phiếu mô tả hồ sơ dạy học dự thi của giáo viên
1. Tên hồ sơ dạy học
MỘT VÀI SUY NGHĨ VỀ PHƯƠNG PHÁP DẠY VĂN THUYẾT MINH
THEO HƯỚNG TÍCH HỢP KIẾN THỨC LỊCH SỬ- ĐỊA LÝ- VĂN HÓA
ĐỊA PHƯƠNG CHO HỌC SINH LỚP 10
2. Mục tiêu dạy học
Qua thực tế quá trình dạy học tôi thấy rằng việc kết hợp kiến thức liên môn học
vào để giải quyết một vấn đề nào đó trong một môn học là việc làm hết sức cần
thiết. Điều đó đòi hỏi người giáo viên bộ môn không chỉ nắm chắc môn mình
dạy mà còn phải không ngừng trau dồi kiến thức các môn học khác để tổ chức,
hướng dẫn các em giải quyết các tình huống, các vấn đề đặt ra trong môn học
một cách nhanh nhất, hiệu quả nhất.


Là giáo viên nhận thức được tầm quan trọng và ý nghĩa của hoạt động này nên
tôi trình bày và thực hiện thử nghiệm một dự án nhỏ đối với môn Ngữ văn.
Trong khuôn khổ của bài viết này, tôi xin định hướng một số thao tác tích hợp
các kiến thức liên môn như Lịch sử, Địa lý , văn hóa địa phương vào bài văn

* Tích hợp Văn – Địa lý: Tích hợp mở rộng theo hướng vận dụng kiến thức hiểu
biết về các địa danh để thuyết minh về danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử quê
hương.
* Tích hợp Văn – Âm nhạc: Ví dụ khi thuyết minh về một loại hình ca nhạc, một
nét đẹp trong phong tục truyền thống,một thể loại văn học( ngâm khúc, hát
nói…), có thể cho các em hát, hoặc ngâm thơ, làm như vậy các em sẽ hứng thú
học hơn và kiến thức sẽ được khắc sâu hơn.
* Tích hợp Văn – Mỹ thuật: Khi thuyết minh về danh lam thắng cảnh, di tích
lịch sử quê hương,… GV có thể cho học sinh vẽ tranh minh họa một cảnh mà
học sinh yêu thích, sau đó các em đặt tiêu đề cho bức tranh và nêu lý do vì sao
lại chọn danh lam thắng cảnh ấy để tái hiện bằng tranh vẽ.
Định hướng tích hợp:
Thực tế trong khi dạy văn thuyết minh, GV có thể thực hiện tích hợp theo nhiều
cách thức khác nhau. Việc lưa chọn cách thức nào là tùy thuộc vào nội dung cụ
thể của từng bài học. Nhưng có thể tốt hơn nếu ta thực hiện tích hợp theo những
cách thức sau:
6.1 Tích hợp thông qua việc kiểm tra bài cũ
Kiểm tra bài cũ là bước đầu tiên trong tiến trình tổ chức hoạt động dạy học một
bài cụ thể. Mục đích của hoạt động này là để kiểm tra việc học ở nhà cũng như
mức độ hiểu bài của học sinh. Ngoài ra, đây cũng là hoạt động có tính chất kết


nối giữa bài đã học và bài đang học ( bài mới ). Vì vậy, việc thực hiện tích hợp
trong quá trình kiểm tra bài cũ là vô cùng cần thiết và cũng khá thuận lợi.
6.2 Tích hợp thông qua việc giới thiệu bài mới
Giới thiệu bài mới là một thao tác nhỏ, chiếm một lượng thời gian không đáng
kể trong tiết dạy (và không phải bài nào, tiết dạy nào cũng cần giới thiệu vào bài
một cách công phu bài bản). Tuy nhiên thao tác này lại có ý nghĩa khá lớn trong
việc chuẩn bị hứng thú cho HS trước khi bước vào bài học. Vì vậy GV có thể
vận dụng thao tác này để thực hiện tích hợp .

6.7 Tích hợp gắn với đời sống xã hội
Bài học thường được gắn với đời sống xã hội. Sự tích hợp này rất tự nhiên vì
văn học xuất phát từ cuộc sống xã hội và trở về với cuộc sống. Dạy văn thuyết
minh, GV cần rèn luyện kĩ năng nhìn nhận đánh giá về các tác phẩm văn học
cũng như các sự vật, hiện tượng trong cuộc sống.
7. Kiểm tra đánh giá kết quả học tập
Kiểm tra học sinh bằng hình thức kiểm tra Tự luận – Viết bài tập làm văn
8. Các sản phẩm của học sinh
Các sản phẩm của học sinh: tranh ảnh minh họa,bản đồ Ninh Bình, các bài báo,
tài liệu lịch
sử- địa lí, văn hóa địa phương, bài thu hoạch, bài làm văn của cá
Giảng dạy phần văn thuyết minh theo hướng tích hợp kiến thức lịch sử –
địa lý –văn hóa địa phương

Trước khi dạy phần văn thuyết minh, tôi cho học sinh làm một bài tập lớn như
sau:
Giả sử có tình huống sau: Một đoàn khách đến Ninh Bình để tham quan.
Nếu được làm hướng dẫn viên du lịch em sẽ giới thiệu gì về Ninh Bình? Hãy
chuẩn bị một tài liệu để thuyết minh về quê hương Ninh Bình.
Hướng dẫn thực hiện:


Bước 1:thu thập tài liệu
GV chia lớp thành các nhóm nhỏ để tìm hiểu các nội dung sau:
– Nhóm 1: Thiên nhiên và con người Ninh Bình: điều kiện tự nhiên, khí hậu,
sông ngòi, dân cư,các danh nhân văn hóa…
-Nhóm 2: Di tích lịch sử -văn hóa, danh lam thắng cảnh, địa điểm du lịch tiêu
biểu ở Ninh Bình: Chùa bái Đính, Tràng An, Tam Cốc Bích Động,Nhà thờ Đá
Phát Diệm…
-Nhóm 3: Một số lễ hội truyền thống ở Ninh Bình: lễ hội đền Trần, lễ hội

Việc sử dụng những tài liệu thu thập của học sinh vào bài học sẽ giúp các em có
hứng thú học hơn.
+Khi dạy bài tính chuẩn xác và hấp dẫn của văn bản thuyết minh, tôi hướng dẫn
học sinh sử dụng ngay những tài liệu thu thập của nhóm mình vào văn bài văn
thuyết minh để viết những văn bản có tính chuẩn xác và hấp dẫn.
+ Trong bài: luyện tập viết đoạn văn thuyết minh, GV có thể yêu cầu HS viết
đoạn văn thuyết minh về một nét đẹp văn hóa, một nghề truyền thống của quê
hương. Đối với học sinh trường THPT Bình Minh-Kim Sơn,có thể yêu cầu các
em vận dụng kiến thức thực tế để viết đoạn văn thuyết minh về nghề truyền
thống ở Kim Sơn ( dệt chiếu, thủ công mĩ nghệ, nấu rượu…), học sinh sẽ
cảm thấy rất hứng thú.

Soạn giáo án theo hướng tích hợp:


Tiết 55: CÁC HÌNH THỨC KẾT CẤU CỦA VĂN BẢN THUYẾT MINH
Ngày soạn:
A.Mục đích yêu cầu
Gíup HS:
-Trình bày và phân tích các hình thức kết cấu của văn bản thuyết minh: kết cấu
theo thời gian, không gian, kết cấu theo trật tự logic của đối tượng thuyết minh
và nhận thức của người đọc; kết cấu hỗn hợp.
-Xây dựng được kết cấu cho bài văn thuyết minh về các đối tượng theo kiểu giới
thiệu, trình bày.
– Tích hợp kiến thức Lịch sử- Địa lí của địa phương trong bài học:
-“Lễ Nô-en của Giáo dân Phát Diệm”
-“Cơm cháy Ninh Bình”
-Giáo dục thêm những hiểu biết về quê hương, bồi dưỡng lòng tự hào và yêu
quê hương đất nước mình.
1. B. Phương tiện


Phát Diệma.Mục đích của văn bản:Giới thiệu về Lễ

nhómNhóm 1: Trả lời

Nô-en của Giáo dân Phát Diệm: Địa điểm, thời gian,

câu hỏi aNhóm 2: Trả

diễn biến và ý nghĩa lễ hội đối với đời sống tinh thần

lời câu hỏi bNhóm 3:

của Giáo dân Phát Diệmb.Các ý chính tạo thành nội

Trả lời câu hỏi c

dung văn bản-Địa điểm lễ hội

Nhóm 4: Trả lời câu

-Thời gian lễ hội:

hỏi d
Sau 6 phút cử đại diện
trình bày GV điều

-diễn biến lễ hội
-Ý nghĩa lễ hội đối với đời sống nhân dân



Ninh Bình”

một lễ hội

a.Giới thiệu một đặc sản nổi tiếng:
b. Các ý chính
c.Các ý sắp xếp theo quan hệ kết hợp


-Quan hệ không gian: từ ngoài vào trong
PV: Các hình thức kết

-Quan hệ logic: Các phương diện khác nhau của cơm

cấu chủ yếu?

cháy: hình dáng, màu sắc, hương vị, giá trị …
-Quan hệ nhân quả

HS đọc văn bản, tiếp
tục thảo luận nhóm và
trình bày kết quả. GV

III.Ghi nhớ:
SGK

nhận xét,định hướng,

IV.Luyện tập

-Chọn danh lam
thắng cảnh nào?
-Lựa chọn hình thức
kết cấu nào là phù
hợp?
Giải thích lí do lựa
chọn.
–Trình bày trước
lớp.
(gv trình chiếu hình
ảnh, tư liệu của HS
lớp 10B: Chùa bái
Đính, Tràng An, Tam
Cốc Bích Động,Nhà
thờ Đá Phát Diệm )

1. E. Củng cố
Trình bày các hình thức của văn bản thuyết minh?


. Dặn dò
Học bài
Soạn bài: “Lập dàn ý bài văn thuyết minh”
1. Rút kinh nghiệm
Tiết 59
TÍNH CHUẨN XÁC, HẤP DẪN CỦA VĂN BẢN THUYẾT MINH
Ngày soạn:
A.Mục đích yêu cầu
Gíup HS
-Nắm được những kiến thức cơ bản về tính chuẩn xác và tính hấp dẫn của văn

NỘI DUNG BÀI HỌC

HS đọc

I.Tính chuẩn xác trong văn bản thuyết minh1. Tính

SGKPV: Tại sao

chuẩn xác và một số biện pháp bảo đảm tính chuẩn xác

trong văn bản

của văn bản thuyết minh-Mục đích của văn bản thuyết

thuyết minh cần có

minh là cung cấp những tri thức về sự vật khách quan

tính chuẩn xác?

nhằm giúp cho hiểu bíêt của người đọc, người nghe thêm

Trở lại bài tập lớn

chính xác và phong phú→Chuẩn xác là yêu cầu đầu tiên

của học sinh:

cũng là yêu cầu quan trọng nhất của văn bản thuyết minh.-


-Trong chương trình Ngữ văn 10 về phần VHDG không có
tục ngữ.

PV: Để đạt được

b.Câu nêu ra chưa chuẩn xác vì không phù hợp với ý nghĩa

sự chuẩn xác

thực của cụm từ “thiên cổ hùng văn”→áng hùng văn của

chúng ta cần chú ý

nghìn đời chứ không phải là áng hùng văn viết cách đây


sử dụng những tư
liệu nào?
→định hướng: sử
dụng những tài liệu
đáng tin cậy,
những số liệu

một ngàn năm.
c.Văn bản dẫn trong bài tập khong thể sử dụng để thuyết
minh về nhà thơ Nguyễn Bỉnh Khiêm vì nội dung của nó
không nói đến Nguyễn Bỉnh Khiêm với tư các một nhà thơ
.

chính xác, mang


các câu văn đã nêu
trong bài tập.

+Kết hợp và sử dung các kiểu câu làm cho bài văn thuyết
minh biến hoá linh hoạt, không đơn điệu.
+Khi cần nên phối hợp nhiều kiến thức để đối tượng cần
thuyết minh được soi rọi từ mọi mặt.

HS đọc SGK


Pv: Tại sao văn
bản thuyết minh
phải có tính hấp
dẫn?

PV: Có những
biện pháp nào để
tạo nên tính hấp
dẫn trong văn bản
thuyết minh?
Khi thuyết minh
về quê hương

2.Luyện tập

Ninh Bình,chúng

a. “Nếu bị tước đi môi trường kích thích, bộ não của đứa

Định hướng: các

III. Ghi nhớ

kiến thức về :

(SGK)

-Di tích lịch sử

IV.Luyện tập


-văn hóa, danh lam
thắng cảnh, địa
điểm du lịch tiêu
biểu ở Ninh Bình:
Chùa bái Đính,
Tràng An, Tam
Cốc Bích
Động,Nhà thờ Đá
Phát Diệm…
-Một số lễ hội
truyền thống ở
Ninh Bình: lễ hội
đền Trần, lễ hội
Trường Yên,…
-Đặc sản Ninh
Bình
GV trình chiếu


Ngày soạn:

LUYỆN TẬP VIẾT ĐOẠN VĂN THUYẾT MINH

1. Mục tiêu
•

Củng cố vững chắc kĩ năng viết đoạn văn đã được học, đồng thời
thấy được mối liên hệ giữa các kĩ năng đó với kĩ năng lập dàn ý.

•

Luyện viết đoạn văn thuyết minh.


-Sử dụng ngay những tài liệu thu thập của nhóm mình để viết đoạn văn thuyết
minh về nghề truyền thống ở Kim Sơn ( dệt chiếu, thủ công mĩ nghệ, nấu
rượu…)
1. B. Phương tiện
•

SGK, SGV, TL tham khảo.

•

Thiết kế bài giảng.

1. Phương pháp
•

về một đề tài.Đề

a. Lựa chọn đoạn để viết.

bài: thuyết minh về

b. lựa chọn phương pháp thuyết minh

nghề truyền thống ở

c. Viết và sửa chữa:

Kim Sơn ( dệt chiếu,
thủ công mĩ nghệ,
nấu rượu…) (?) Em
sẽ lựa chọn đoạn nào
để viết ?
(?) Giữa 2 đoạn em

3. Kết luận.
– Nắm vững kiến thức về đoạn văn thuyết minh và các


cần có sự chuyển ý
ntn ?
(?) Sắp xếp theo trình
tự ntn ? để đảm bảo
tính chặt chẽ, mạch
lạc của đoạn văn ?



đọc ghi nhớ SGK.

Kiểm tra đánh giá kết quả học tập theo định hướng tích hợp:
Kiểm tra học sinh bằng hình thức kiểm tra Tự luận – Viết bài tập làm văn
Ra đề bài làm văn số 5
Giao đề cho hs về
nhà làm:Giới thiệu
về Nhà thờ đá Phát

Hướng dẫn làm bài1. Mở bài: Giới thiệu về Nhà thờ đá

DiệmĐịnh hướng sử

Phát Diệm.2. Thân bài:- Giới thiệu đặc điểm, khung

dụng tư liệu: chọn

cảnh Nhà thờ đá Phát Diệm- Giới thiệu về thời gian tồn

lọc những tài liệu đã

tại và hình thành của Nhà thờ đá Phát Diệm

thu thập về Nhà thờ

– Giới thiệu về ý nghĩa tồn tại của di tích.

đá Phát Diệm để viết
bài văn thuyết minh