PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN THẠNH HÓA
TRƯỜNG TIỂU HỌC THỊ TRẤN THẠNH HÓA
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP
DẠY HỌC MÔN TOÁN LỚP 4
THEO MÔ HÌNH VNEN
Họ và tên: NGUYỄN THỊ ANH PHƯỢNG
Đơn vị: TRƯỜNG TIỂU HỌC THỊ TRẤN THẠNH HÓA
Naê
Naêm
m Hoï
Hoïc
c:: 2015
2015 –– 2016
2016
***Nhận xét đánh giá của Hội đồng KHGD trường:
.Tác dụng của SKKN:.................................................................................
.Tính thực tiễn:............................................................................................
.Hiệu quả: ....................................................................................................
.Xếp loại :.....................................................................................................
Thạnh Hoá, ngày tháng.......năm 2015
CT.HĐKHNT
-Thực trạng đề tài
-Nội dung cần giải quyết
-Biện pháp giải quyết
-Kết quả chuyển biến của đối tượng
Phần 3: Kết luận:
-Tóm lược giải pháp
-Phạm vi đối tượng áp dụng
-Đề xuất kiến nghị
3
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
1.Đặt vấn đề:
Trong cuộc sống hiện nay ở đâu cũng gặp Toán học, Toán học xâm nhập
vào cuộc sống của con người. Với trẻ em cũng vậy, mọi hoạt động của trẻ em đều
có Toán học - đặc biệt là trong nhà trường.
Như chúng ta đã biết bậc tiểu học là bậc học rất quan trọng trong việc đặt
nền móng cho sự hình thành nhân cách ở học sinh, là bước ngoặc trong đời sống
của các em. Đó là cánh cửa mở đầu cho quá trình học tập, lĩnh hội tri thức.Ở bậc
học này các em được học nhiều môn học trong đó môn Toán chiếm một vị trí
quan trọng, giữ vai trò then chốt giúp các em chiếm lĩnh tri thức - vừa là công cụ,
là phương tiện giúp các em học tập và giao tiếp.
Thông qua dạy toán hình thành phẩm chất của người lao động như: sự cần
cù, cẩn thận, kiên nhẫn...Thông qua dạy toán học sinh được rèn kĩ năng Tiếng
Việt, được cung cấp những kiến thức về tự nhiên, xã hội.... Qua việc học các em
được phát triển toàn diện về Đức-Trí-Thể-Mỹ theo từng cấp bậc đặc biệt là bậc
tiểu học vì bậc tiểu học là bậc học nền tảng.
Hiện nay, Đảng và Nhà nước rất quan tâm đến việc giáo dục và mô hình
VNEN lần đầu tiên được áp dụng tại Việt Nam, nó khác hoàn toàn cách dạy trước
sinh chưa tự tin, chưa hợp tác nhóm dẫn đến việc khám phá kiến thức còn hạn
chế. Do vậy bản thân tôi quyết định chọn đề tài “Một số phương pháp dạy học
môn Toán lớp 4 theo mô hình VNEN” để áp dụng trong năm học này.
4. Phạm vi đề tài:
Với đề tài “Một số phương pháp dạy học môn Toán lớp 4 theo mô hình
VNEN” bản thân tôi tìm các biện pháp khắc phục nhằm giúp các em yêu thích
môn Toán và mạnh dạn giao tiếp trong nhóm nhằm đưa chất lượng môn Toán của
lớp được nâng cao. Đối tượng áp dụng: học sinh lớp 4/2 trường Tiểu học Thị
Trấn Thạnh Hóa- huyện Thạnh Hóa - tỉnh Long An.
5
II.NỘI DUNG CÔNG VIỆC ĐÃ LÀM:
1.Thực trạng đề tài:
Chuẩn kiến thức, kĩ năng môn Toán là yêu cầu cơ bản và tối thiểu mà tất
cả học sinh phải đạt được. Ở lớp 4 học sinh phải biết được cộng, trừ, nhân, chia
số tự nhiên; cộng, trừ, nhân, chia phân số; đổi đơn vị đo; toán có lời văn như tính
chu vi, diện tích hình chữ nhật, hình vuông, hình bình hành….. Tìm hai số khi
biết tổng và hiệu của hai số đó; Tìm hai số khi biết tổng (hiệu) và tỉ số của hai số
đó; Toán về tìm số trung bình cộng…Vì sao các em không thích học toán? Thực
trạng từ đâu?
-Về học sinh:
+Ở năm lớp 3, các em đã được học theo mô hình VNEN, các em đã thực
hiện 10 bước học tập và cũng được học theo nhóm nhưng phần lớn các em còn lệ
thuộc vào sự điều hành của nhóm trưởng.
+Do các em nhút nhát nên chưa mạnh dạn bày tỏ ý kiến cũng như trong
hợp tác nhóm.
+Do khả năng tư duy của các em còn hạn chế nên thấy khó là các em lùi
bước, thiếu nhẫn nại để tìm các dữ kiện giải quyết vấn đề.
-Tìm hiểu đặc điểm và trình độ nhận thức của học sinh.
-Tìm hiểu nội dung chương trình môn Toán lớp 4.
-Lựa chọn phương pháp và hình thức tổ chức dạy học.
-Tích cực hóa các hoạt động học tập của học sinh trong giờ học Toán.
-Hình thành cách học nhóm và các kĩ năng phân tích cho học sinh.
3.Biện pháp giải quyết:
3.1. Tìm hiểu đặc điểm và trình độ nhận thức của học sinh.
Để giúp các em học tốt, việc đầu tiên là cần phải hiểu rõ đặc điểm và trình
độ nhận thức của học sinh để từ đó có sự giáo dục phù hợp với tâm sinh lí của trẻ.
Bởi vậy ngay đầu năm, bản thân tôi không ngừng phối hợp với phụ huynh và
nắm bắt từ giáo viên chủ nhiệm năm học trước các đặc điểm cũng như trình độ
nhận thức của từng em. Các em có những điểm mạnh nào và hạn chế ở điểm nào
hoặc các em chưa nắm vững thực hành ở dạng toán nào….Từ đó giáo viên phát
huy điểm mạnh và từng bước giúp đỡ các em những phần còn hạn chế, kịp thời
động viên, khuyến khích và ghi nhận sự tiến bộ của các em dù sự tiến bộ rất nhỏ.
Nắm được đặc điểm trình độ nhận thức của các em là việc làm quan trọng
giúp cho việc giảng dạy đạt được hiệu quả cao.
3.2.Tìm hiểu nội dung chương trình môn Toán lớp 4.
Giáo viên đứng lớp cần nắm nội dung, chương trình sách hướng dẫn học
Toán theo chương trình VNEN (gồm 4 tập: 1A, 1B, 2A, 2B) để biết được những
7
yêu cầu cơ bản của phân môn. Có như vậy giáo viên mới phát hiện được cái hay,
cái khó để điều chỉnh bài hoặc các hoạt động dạy học phù hợp với đối tượng học
sinh của lớp. Hiểu và nắm được đặc trưng của môn học, người giáo viên sẽ dễ
dàng tìm được phương pháp và lựa chọn hình thức dạy học phù hợp, linh hoạt,
sáng tạo trong từng bài dạy từ đó giúp học sinh tiếp thu bài một cách chủ động,
phát triển được tư duy sáng tạo của các em.
Nắm được nội dung chương trình môn Toán lớp 4, tôi xác định mục tiêu và
3.4.Tích cực hóa các hoạt động học tập của học sinh trong giờ học
Toán.
*Phát huy tính tích cực học tập của học sinh:
Khi đứng trước một nhiệm vụ học tập cần giải quyết, tính tích cực của học
sinh sẽ xuất hiện. Điều đó có ý nghĩa; tính tích cực học tập của học sinh phụ
thuộc vào mức độ hấp dẫn và lôi cuốn của nhiệm vụ học tập và cách thức diễn
đạt, dẫn dắt vấn đề của giáo viên. Giáo viên diễn đạt và hướng dẫn học sinh càng
hấp dẫn, lôi cuốn thì tính tích cực của học sinh càng cao. Tính tích cực học tập
của học sinh được thể hiện:
-Tìm tòi: học sinh tự tìm hiểu yêu cầu Cái đã cho- Cái cần tìm.
-Sáng tạo: học sinh tự tìm cách giải quyết khác nhau theo suy nghĩ của các
em.
Tính tích cực học tập của học sinh được thể hiện qua tranh luận, bàn bạc đi
đến thống nhất, các em biết tìm tòi khám phá và giải quyết các bài tập. Từ tích
cực học tập giúp các em phát huy tư duy độc lập, tư duy sáng tạo, học sinh tự
chiếm lĩnh kiến thức một cách sâu sắc và hiệu quả, không rập khuôn, áp đặt.
Ngoài ra tính tích cực học tập của học sinh được thể hiện qua bài tập hoạt động
ứng dụng. Qua hoạt động ứng dụng các em được mở rộng kiến thức cuộc sống
ngoài xã hội, các em được trao đổi với cha mẹ, anh, chị những điều chưa biết. Từ
đó tạo nên niềm ham thích học hỏi, tìm tòi của các em.
*Kích thích nhu cầu và hứng thú học tập môn Toán.
Người giáo viên khi dạy toán cần khéo léo phát huy tính tích cực học tập
của học sinh, trên cơ sở đó kích thích nhu cầu và hứng thú học môn Toán. Người
học được cuốn hút vào hoạt động học tập do giáo viên tổ chức, thông qua đó sẽ tự
khám phá những điều mình chưa biết chứ không phải thụ động tiếp thu những tri
thức đã được sắp đặt sẵn.
Tóm lại, muốn học sinh tích cực học tập giáo viên không nên làm thay mà
nên chia các yêu cầu thành các bước nhỏ tránh gây phức tạp cho các em; câu lệnh
rõ ràng, dễ hiểu nhằm giúp các em nắm được yêu cầu thực hiện để các em tự phát
hiện ra kiến thức. Làm như vậy giáo viên đã tạo điều kiện cho học sinh tập trung
+Lời giải 3: Tính diện tích.
Bước 3: Tìm lời giải phù hợp với từng phép tính.
Giáo viên hướng dẫn gợi ý cho học sinh suy nghĩ và bám vào yêu cầu đề
bài để tìm lời giải thích hợp. Đối với bài toán trên học sinh cần phải vận dụng các
công thức tính chu vi và diện tích hình chữ nhật để tính kết quả.
10
Tóm lại, để giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách hiệu quả người giáo
viên cần phải cho học sinh thông hiểu yêu cầu của một bài toán trên cơ sở đó sẽ
tìm cách giải phù hợp với từng dạng bài.
*Xây dựng cách học nhóm.
Trong học tập, lớp học là môi trường giao tiếp giữa thầy- trò; trò- trò tạo
nên mối quan hệ hợp tác giữa các cá nhân trong con đường đi tìm những tri thức
mới.
Trong năm học này, đặc thù của chương trình VNEN là tổ chức cho học
sinh cách học nhóm nhưng học nhóm là học như thế nào? Cách tổ chức học sinh
học nhóm ra sao? Do vậy giáo viên cần định hướng cho các em để qua học nhóm
các em được thảo luận trao đổi ý kiến. Từ xưa, bên cạnh câu “Không thầy đố
mày làm nên”, cha ông ta cũng có câu “ Học thầy không tày học bạn” nên việc
học nhóm sẽ giúp các thành viên trong nhóm được bộc lộ suy nghĩ, thái độ của
mình và qua đó sẽ được tập thể uốn nắn, điều chỉnh, từ đó hiệu quả học tập sẽ
tăng lên. Đối với một số học sinh nhút nhát tốt nhất giáo viên nên bắt đầu từ
nhóm nhỏ (nhóm 2 hoặc nhóm 3). Khi các em quen dần và hình thành những kĩ
năng nhất định sẽ tổ chức nhóm với số lượng học sinh nhiếu hơn. Qua hoạt động
nhóm học sinh được rèn các kĩ năng như: kĩ năng hợp tác, kĩ năng phân tích, kĩ
năng bày tỏ ý kiến, kĩ năng hợp tác, kĩ năng chia sẽ, …các thành viên trong nhóm
cùng nhau hoàn thành nhiệm vụ đó là lĩnh hội được tri thức mới. Điều nổi bật
nhất trong hoạt động nhóm là kĩ năng đánh giá các em biết tự đánh giá lẫn nhau,
qua đó các em biết được những ưu điểm và hạn chế của bản thân từ đó sẽ tự khắc
SL
%
SL
%
SL
%
Trước khi áp
dụng sáng kiến
8
26,7
10
33,3
10
33,3
2
6,7
1/ Tóm lược giải pháp :
Để giúp học sinh học tốt môn Toán 4 theo mô hình VNEN đòi hỏi người
giáo viên ngoài lương tâm, lòng nhân ái là trách nhiệm của một người mẹ - người
cha đối với học sinh, biết thương yêu, động viên, an ủi để giúp học sinh ngày
càng tiến bộ. Do đó người giáo viên cần:
-Xác định rõ mục tiêu từng bài dạy. Lựa chọn phương pháp và tổ chức
hình thức dạy học linh hoạt phù hợp với khả năng tiếp thu kiến thức của các em.
-Thường xuyên bồi dưỡng, học hỏi kinh nghiệm để nâng cao hiệu quả giáo
dục; cần quan tâm, hỗ trợ giúp đỡ nhóm hoạt động chưa tích cực.
-Tổ chức các hoạt động vui chơi, không tạo áp lực nặng nề cho các em.
-Đánh giá, nhận xét học sinh phải công bằng, vô tư, khách quan, luôn kịp
thời động viên, khuyến khích các em.
Chương trình toán 4 là một mắc xích quan trọng để học sinh tiếp tục bổ
sung các kiến thức và kĩ năng cơ bản của môn Toán ở các mức độ tiếp theo. Vì
vậy việc tìm kiến thức, thực hành bài tập sẽ giúp các em khắc sâu những kiến
thức đã học. Với mong muốn của bản thân nhằm giúp các em học tốt môn Toán
ngay từ bậc tiểu học theo lời dạy của Bác: “Vì lợi ích mười năm trồng cây. Vì
lợi ích trăm năm trồng người”; qua những phương pháp đã nêu trên đã đem lại
kết quả khả quan trong năm học 2015-2016, tôi mong rằng đề tài này có thể áp
dụng rộng rãi trong huyện và các huyện đang thực hiện theo mô hình VNEN. Rất
mong các bạn đồng nghiệp cùng tham khảo tìm ra các phương pháp hay hơn, hữu
hiệu hơn trong dạy Toán để các em học tốt hơn ở tất cả các môn học đáp ứng nhu
cầu của xã hội nước ta trong thập kỉ XXI.
2/ Phạm vi đối tượng áp dụng:
Với đề tài này có thể áp dụng rộng rãi cho khối 4-5 trong tỉnh đang thực
hiện theo mô hình VNEN.
Thạnh Hóa, ngày 27 tháng 03 năm 2016
Người viết
Nguyễn Thị Anh Phượng
(Ghi rõ họ tên, ký & đóng dấu)
***Nhận xét đánh giá của Hội đồng KHGD Phòng GD-ĐT:
.Tác dụng của SKKN:...................................................................................
.Tính thực tiễn:.............................................................................................
.Hiệu quả: ....................................................................................................
.Xếp loại :.....................................................................................................
Thạnh Hoá, ngày tháng.......năm 2012
CT.HĐKHGD
(Ghi rõ họ tên, ký & đóng dấu)
***Nhận xét đánh giá của Hội đồng KHGD Sở GD-ĐT:
.Tác dụng của SKKN:...................................................................................
.Tính thực tiễn:.............................................................................................
.Hiệu quả: ....................................................................................................
.Xếp loại :.....................................................................................................
Thạnh Hoá, ngày tháng.......năm 2012
CT.HĐKH GD
(Ghi rõ họ tên, ký & đóng dấu)
*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*
PHÒNG GIÁO DỤC ĐÀO TẠO HUYỆN THẠNH HÓA
TRƯỜNG TIỂU HỌC THỊ TRẤN THẠNH HÓA
16
***********************