Sáng kiến kinh nghiệm:
Mt s bin phỏp ch o i mi phng phỏp dy hc mụn Toỏn lp 1
Sáng kiến kinh nghiệm
Một số biện pháp chỉ đạo đổi mới phơng pháp dạy học
môn Toán lớp 1
Phần thứ nhất: Phần mở đầu
1. Lí do chọn đề tài
Trong chơng trình Tiểu học môn Toán là môn học hết sức quan trọng, giúp
các em phát triển trí tuệ thông minh, sáng tạo, có đủ kiên thức để tiếp tục học lên
hoặc áp dụng vào cuộc sống. Chơng trình Toán lớp 1 là một bộ phận của chơng
trình môn toán ở Tiểu học, dạy học Toán lớp 1 nhằm giúp học sinh bớc đầu có
một số kiến thức cơ bản, đơn giản, thiết thực về phép đếm, về các số tự nhiên,
phép cộng, trừ không nhớ trong phạm vi 100 Về một số hình học; bài toán có
lời văn. Hình thành và rèn luyện kĩ năng thực hành : Đọc, viết, đếm, so sánh các
số trong phạm vi 100, cộng và trừ không nhớ trong phạm vi 100, đo và ớc lợng độ
dài đoạn thẳng, nhận biết hình vuông, hình tam giác, hình tròn bớc đầu diễn đạt
bằng lời, bằng kí hiệu một số nội dung đơn giản của bài học và bài thực hành, tập
so sánh, phân tích toongr hợp trừu tợng hoá và khái quát hoá trong phạm vi của
những nội dung có nhiều mối quan hệ với đời sống thực tế của học sinh. Đồng
thời rèn cho học sinh đức tính chăm chỉ, tự tin, cẩn thận, ham mê và biết hứng thú
trong học tập.
Xuất phát từ mục tiêu dạy học môn Toán lớp 1 cùng với yêu cầu đổi mới ph-
ơng pháp dạy học(PPDH) theo hớng tích cực hoá hoạt động của học sinh nhằm
rèn luyện cho các em những năng lực cần thiết đáp ứng với yêu cầu đổi mới giáo
dục phổ thông, thay sách giáo khoa mới, tạo cho các em linh hoạt chủ động sáng
tạo và tự chiếm lĩnh kiến thức . Với tầm quan trọng đó là một cán bộ quản lý
nhiều năm chỉ đạo dạy và học bản thân tôi suy nghỉ, trăn trở phải tìm ra một số
biện pháp nhằm chỉ đạo tốt dạy học môn toán lớp 1. Chính vì lẽ đó tôi đã lựa chọn
Ngời thực hiện : Nguyễn Văn Hớng
Sáng kiến kinh nghiệm:
Mt s bin phỏp ch o i mi phng phỏp dy hc mụn Toỏn lp 1

Tiểu học đặt ra là "Giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát
triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩ năng cơ
bản để HS tiếp tục học trung học cơ sở", điều cực kỳ quan trọng đòi hỏi ngời thầy
phải dạy thế nào để hình thành năng lực, hứng thú, khả năng hợp tác, phát huy hết
tiềm năng, sự sáng tạo, khả năng tự học, tự đánh giá của học sinh.
II- Cơ sở lí luận
Trong quá trình dạy học, thầy và trò cùng là chủ thể của các mối quan hệ.
Quá trình dạy học muốn kiện tạo và phát triển nhân cách phải thông qua sự thống
nhất 3 mặt đó là:
+ Tính riêng biệt, độc đáo của cá nhân: Dạy học phải tạo đợc môi trờng
thuận lợi nhất cho mỗi cá nhân phát huy đợc tiềm năng để trở thành chính mình.
+ Hoà đồng các mối quan hệ liên nhân cách: Giúp ngời học tham gia vào các
hoạt động và các mối quan hệ xã hội.
+ ảnh hởng của nhân cách tới xã hội, cộng đồng: giúp HS có thể đóng góp
cống hiến, sáng tạo cho xã hội, cộng đồng.
Dạy học phải theo hớng cộng tác, thầy có chức năng thiết kế, tổ chức, chỉ
đạo và kiểm tra quá trình học, không làm thay, HS tự điều chỉnh quá trình chiếm
lĩnh tri thức của bản thân, tự thiết kế, tổ chức, thi công, kiểm tra việc học của
chính mình dới sự hớng dẫn tổ chức, điều hành của giáo viên. Kiểu dạy học này
coi trọng quá trình học của học sinh, tập trung chú ý hình thành ở HS những kĩ
năng "Học cách học". Thầy giáo chỉ là trọng tài khoa học, cố vấn khoa học để các
em chiếm lĩnh đối tợng (bài học) một cách chuẩn xác lôgic và hợp lí, vai trò ngời
giáo viên hoàn toàn không bị hạ thấp mà đợc nâng cao lên nhiều với những yêu
cầu cao hơn.
Nh vậy, ngời giáo viên hình thành ở học sinh cách học đúng đắn nhờ đó mà
phát triển ở các em những kĩ năng cơ sở của quan sát, thu thập thông tin, đa ra
những suy luận, phán đoán và kết luận. Để làm đợc điều đó đòi hỏi ngời thầy
Ngời thực hiện : Nguyễn Văn Hớng
Sáng kiến kinh nghiệm:
Mt s bin phỏp ch o i mi phng phỏp dy hc mụn Toỏn lp 1

Mt s bin phỏp ch o i mi phng phỏp dy hc mụn Toỏn lp 1
Điều quan trọng nhất khi dạy Toán lớp 1 giáo viên cần phải nắm chắc nội
dung trọng tâm trong chơng trình nhằm giúp cho giáo viên trong quá trình giảng
dạy có thể liên hệ, liên kết các mối quan hệ trong kiến thức để từ đó giúp cho học
sinh nắm chắc kiến thức hơn. Cụ thể:
+ Hình thành biểu tợng về số tự nhiên
+ Đếm, đọc, viết các số đến 100; so sánh sắp xếp các số theo thứ tự xác định.
+ Sử dụng bảng cộng, bảng trừ trong phạm vi 10 để thực hành tính; cộng, trừ
(không nhớ) trong phạm vi 100; tính nhẩm, tính viết, tính giá trị biểu thức có 2
phép tính cộng, trừ đơn giản.
+ Nhận dạng hình vuông, hình tròn, hình tam giác, điểm, đoạn thẳng.
+ Biết các ngày trong tuần lễ, xem lịch bóc hàng ngày, xem đồng hồ chỉ giờ
đúng, đo và ớc lợng độ dài đoàn thẳng.
+ Phát triển t duy, ngôn ngữ khả năng so sánh phân tích tổng hợp.
2. Chỉ đạo giáo viên đổi mới một số khâu quan trọng trong quá trình
dạy học
2.1. Giúp giáo viên nắm chắc phơng pháp dạy học Toán lớp 1
Ngoài việc sử dụng sách giáo khoa, đồ dùng dạy học,đổi mới cách thức tổ
chức các hoạt động dạy học trên lớp, giáo viên cần lu ý một số điểm quan trọng
trong phơng pháp dạy học môn toán lớp1, đó là:
- Giáo viên tạo cơ hội để học sinh: Tự phát hiện, tự giải quyết vần đề, tự
chiếm lĩnh kiến thức và phát huy năng lực cá nhân.
- Giáo viên không nói nhiều, không làm thay mà là ngời tổ chức các hoạt
động học tập cho học sinh và hớng dẫn học sinh hoạt động.
- Cần chú ý đến đặc trng của môn học, từng loại bài học (bài mới, thực hành,
luyện tập ) và từng đối tợng học sinh của lớp mình giảng dạy.
- Đảm bảo dạy học Toán: nhẹ nhàng, tự nhiên, chất lợng và hiệu quả, dạy
đúng trình độ chuẩn không dạy thêm kiến thức, cho thêm bài tập.
2.2. Chỉ đạo lập kế hoạch bài dạy
Ngời thực hiện : Nguyễn Văn Hớng

Ngời thực hiện : Nguyễn Văn Hớng
Sáng kiến kinh nghiệm:
Mt s bin phỏp ch o i mi phng phỏp dy hc mụn Toỏn lp 1
giáo khoa. Hớng dẫn học sinh tự nêu lên đợc bài toán, chẳng hạn: Lúc đầu có 2
con ong đậu trên bông hoa, sau đó 1 con ong bay đi. Hỏi còn lại mấy con ong
Học sinh tự trả lời câu hỏi của bài toán Có 2 con ong đậu trên bông hoa, một con
ong bay đi còn lại 1 con ong. Giáo viên nhắc lại: 2 bớt 1 còn 1 và giới thiệu phép
trừ 2 1 = 1. Sau đó giáo viên cho học sinh tiếp tục quan sát hình vẽ ở sách giáo
khoa và hớng dẫn cho học sinh là phép trừ : 3 1 = 2, 3 2 = 1 tơng tự nh đối
với phép trừ 2 1 = 1. Sau khi học sinh chiếm lĩnh đợc kiến thức mới, giáo viên
cần có biện pháp để giúp học sinh nhớ kiến thức mới đó (công thức tính 3 1 =
2, 3 2 = 1 và cho học sinh thực hành vận dụng để giải quyết các vấn đề liên
quan trong phần bài tập). Phần này hết sức quan trọng cho nên giáo viên cần theo
dõi việc làm bài tập của học sinh để khẳng định học sinh đã tự chiếm lĩnh kiến
thức mới ở mức độ nào và có biện pháp giúp đỡ kịp thời đối với những học sinh
cha nắm đợc bài học
2.3.2. Dạy bài thực hành luyện tập
Khi dạy loại bài này nhiệm vụ chủ yếu nhất là củng cố các kiến thức mà học
sinh mới chiếm lĩnh đợc. Trớc hết giúp học sinh nắm kiến thức mới học trong các
dạng bài tập khác nhau . Khi học sinh nhận ra các kiến thức đã học thì các em dễ
dàng làm đợc bài, nếu học sinh không nhận ra đợc các kiến thức đã học trong các
bài tập đó thì giáo viên có thể đa ra những câu hỏi gợi mở để giúp học sinh nhớ
lại những kiến thức đã học và vận dụng vào thực hành.
Ví dụ: Sau khi học bài Phép trừ trong phạm vi 4 các em thực hành luyện
tập các bài có dạng: 4 -1 = 4 2 = 4 3 =
Đối với các bài tập này thì học sinh dễ dàng nhớ lại công thức đã học để vận
dụng làm bài. Nhng với những loại bài tập có dạng :
1 = 3 4 - = 2 4 - =1
Nếu học sinh không làm đợc thì giáo viên đa ra những câu hỏi gợi mở giúp
học sinh nhớ lại những kiến thức đã học nh: mấy trừ 1 bằng 3, 4 trừ mấy bằng 2, 4

sâu đợc kiến thức. Sử dụng đồ dùng dạy học là con đờng kết hợp chặt chẽ giữa cụ
Ngời thực hiện : Nguyễn Văn Hớng
Sáng kiến kinh nghiệm:
Mt s bin phỏp ch o i mi phng phỏp dy hc mụn Toỏn lp 1
thể và trừu tợng. Khi sử dụng cần coi trọng việc xây dựng cho học sinh biết quan
sát một cách có tổ chức, có kế hoạch, biết suy nghĩ t duy một cách độc lập, linh
hoạt sáng tạo, biết nghi nhớ hợp lý, biết tởng tợng đúng hớng. Sử dụng đồ dùng
dạy học chính là tạo điều kiện cho giáo viên đa dạng hoá, cụ thể hoá hoạt động
học tập, rèn luyện phát huy tiềm năng của học sinh. Muốn sử dụng đồ dùng dạy
học hợp lí có hiệu quả trớc hết giáo viên phải biết đợc cấu tạo, đặc điểm, tính
năng tác dụng và cách sử dụng của các bộ phận ở trong bộ thiết bị dạy Toán lớp
1. Ngoài ra giáo viên nên hiểu các hình vẽ (tranh, ảnh) ở sách giáo khoa, các
phiếu học tập hoặc bảng phụ ghi sẵn một số phép tính là những đồ dùng rất cần
thiết giúp cho giáo viên và học sinh trong dạy và học. Ngoài những ĐDDH đã có
giáo viên cần phải tăng cờng tự làm thêm những ĐDDH đơn giản, phù hợp tạo
cho tiết học nhẹ nhàng, sinh động hơn
Ví dụ : Khi dạy bài Phép trừ trong phạm vi 7
- Giáo viên, học sinh chuẩn bị đồ dùng dạy học gồm:
+ Bộ đồ dùng dạy học Toán lớp 1
+ 7 Hình tam giác, 7 hình vuông, 7 hình tròn bằng bìa
- Các sử dụng (ở hoạt động thành lập và ghi nhớ bảng trừ trong phạm vi 7)
+ B ớc 1 : Thành lập 7 1 = 6 và 7 6 = 1
* Giáo viên đính 7 hình tam giác ở bảng phụ và hỏi: Trên bảng có mấy hình
tam giác?
* Học sinh trả lời: Trên bảng có 7 hình tam giác
* Giáo viên: Bảy hình tam giác bớt đi một hình tam giác còn lại mấy hình
tam giác? (Giáo viên vừa nói vừa dùng phấn đánh dấu / thể hiện hình tam giác
bớt đi nh sách giáo khoa trình bày).
* Học sinh: 7 hình tam giác bớt đi 1 hình tam giác còn lại 6 hình tam giác
Ngời thực hiện : Nguyễn Văn Hớng

6 - 5 - 1 6 - 4 + 1
Sáng kiến kinh nghiệm:
Mt s bin phỏp ch o i mi phng phỏp dy hc mụn Toỏn lp 1
Cách tổ chức (chuẩn bị, nêu tên trò chơi, thời gian chơi, phổ biên luật chơi,
tiến hành chơi, tổng kết trò chơi) cụ thể:
Gồm 2 đội (nam, nữ) mỗi đội 3 em, mỗi em lên nối 1 phép tính với kết quả
đúng trò chơi diễn ra 1 phút - đội nào nối đúng, nối nhanh đội đó thắng.
Cách đánh giá trong dạy học Toán cần phải đánh giá toàn bộ kiến thức kĩ
năng cơ bản của học sinh . Giáo viên cần đổi mới cách đánh giá nhằm thúc đẩy
quá trình dạy học cá nhân. Đồng thời động viên, khuyến khích động viên học sinh
chăm học, tự tin hứng thú trong học tập, khi đánh giá giáo viên cần lu ý đánh giá
cần đảm bảo tính khách quan công bằng, đánh giá học sinh theo quy định, theo h-
ớng động viên có sự chú ý tới sự phát triển của mỗi học sinh, phối hợp các hình
thức kiểm tra đánh giá để đánh giá đúng việc nắm kiến thức và kĩ năng trình bày,
diễn đạt của học sinh. Ngoài việc giáo viên đánh giá, giáo viên cần tổ chức cho
học sinh tự đánh giá mình và đánh giá bạn.
Ví dụ: Khi dạy phần thực hành luyện tập
Sau khi học sinh là xong bài tập 2,3 ở SGK giáo viên cho học sinh đổi vở
để các em đánh giá nhận xét lẫn nhau. Bằng cách khác giáo viên cho học sinh tự
đánh giá bài của mình thông qua việc huy động kết quả và chữa bài của giáo viên
trớc lớp
Ngời thực hiện : Nguyễn Văn Hớng
Sáng kiến kinh nghiệm:
Mt s bin phỏp ch o i mi phng phỏp dy hc mụn Toỏn lp 1
Phần thứ ba: Kết luận
I- Những kết quả đạt đợc
Với việc chỉ đạo đổi mới phơng pháp dạy học nói trên đội ngũ giáo viên cơ
bản nắm khá tốt về tinh thần đổi mới phơng pháp dạy học môn Toán ở lớp 1, nắm
đợc kiến thức, kĩ năng, phơng pháp và hình thức dạy học đặc trng bộ môn, biết
vận dụng đổi mới kiểm tra, đánh giá học sinh theo quyết định số 30/Bộ GD&ĐT

học sinh, kịp thời khuyến khích học sinh đúng lúc, đúng chỗ tạo cơ hội cho các
em tự đánh giá mình, đánh giá bạn, đem lại niềm tin cho các em trong học tập.
III- Kết luận
Năm học 2007-2008 là năm học thứ 6 thực hiện đổi mới giáo dục phổ thông
thay sách giáo khoa mới, bằng những kinh nghiệm trong công tác chỉ đạo để nâng
cao chất lợng dạy học nói chung, môn Toán lớp 1 nói riêng. Cùng với sự nỗ lực
phấn đấu của giáo viên trong quá trình tự học, tự bồi dỡng để nâng cao trình độ
năng lực s phạm. Qua triển khai hội thảo chuyên đề, dự giờ, thao giảng và thực tế
giảng dạy của giáo viên tại trờng, với cách dạy, cách học theo phơng pháp mới
tích cực hoá hoạt động học tập của học sinh phải khẳng định rằng : Nhận thức của
giáo viên đã có những chuyển biến đáng kể, từ vai trò ngời dạy chuyển sang vai
trò ngời tổ chức, hớng dẫn, điều hành. Với cách dạy mới đã khắc phục đợc lối dạy
cũ thầy giảng trò nghe, thầy đọc trò chép một cách thụ động. Chất lợng giờ dạy
của giáo viên đợc nâng lên rõ rệt, học sinh tích cực chủ động trong việc tìm tòi
phát hiện để tự chiếm lĩnh kiến thức. Biết vận dụng kiến thức vào thực hành luyện
tập, chất lợng học tập của học sinh đợc duy trì giữ vững có tính thuyết phục đối
với chính quyền địa phơng, nhân dân và phụ huynh học sinh.

Ngày 20 tháng 5 năm 2008
Ngời thực hiện : Nguyễn Văn Hớng
S¸ng kiÕn kinh nghiÖm:
Một số biện pháp chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học môn Toán lớp 1
Héi ®ång KH nhµ trêng xÕp lo¹i Ngêi viÕt

NguyÔn V¨n Híng
Ngêi thùc hiÖn : NguyÔn V¨n Híng