Lồng ghép một số hiện tượng, vấn đề xảy ra trong thực tế vào giảng dạy môn hóa học 9.

PHẦN A: LỜI NÓI ĐẦU
I. Lí do chọn đề tài.
1. Cơ sở lí luận
Giáo dục thế hệ trẻ là nhiệm vụ mà tất các các quốc gia trên thế giới đều coi là
chiến lược của dân tộc mình. Vì thế đại hội lần IX, Đảng cộng sản Việt Nam trong nghị
quyết ghi rõ: “Giáo dục là quốc sách hàng đầu”, tương lai của một dân tộc, một quốc gia
phải nhìn vào nền giáo dục của quốc gia đó.
Nói về tầm quan trọng của giáo dục cho thế hệ trẻ nhân ngày khai trường đầu tiên
của nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, Chủ tịch Hồ Chí Minh nói: “Non sông Việt Nam
có trở nên vẻ vang hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai
với các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn công học tập
của các cháu”
Nhằm thực hiện mục tiêu của ngành giáo dục là đào tạo thế hệ trẻ trở thành những
chủ nhân tương lai của đất nước. Bản thân là một giáo viên đứng lớp giảng dạy bộ môn
Hóa học tôi nhận thấy rằng: Hoá học là một môn khoa học gắn liền với thực tiễn cuộc

sống, do đó hóa học là môn học rất quan trọng trong nhà trường phổ thông nói chung
và trường THCS nói riêng. Môn hoá học THCS cung cấp cho học sinh một hệ thống
kiến thức phổ thông, cơ bản và thiết thực đầu tiên về hoá học, là giáo viên bộ môn hoá
học thì cần hình thành ở các em học sinh một kỹ năng cơ bản, thói quen học tập và
làm việc khoa học để làm nền tảng cho việc hình thành quá trình học tập, phát triển
năng lực nhận thức, năng lực hành động. Có những phẩm chất cần thiết như cẩn thận,
kiên trì, trung thực, tỉ mỉ, chính xác, yêu chân lí khoa học, có ý thức trách nhiệm với
bản thân, gia đình và xã hội có thể hoà hợp với môi trường thiên nhiên, chuẩn bị cho
học sinh học lên cao và đi vào cuộc sống lao động.
Tuy nhiên việc lĩnh hội kiến thức hoá học của học sinh là hết sức khó khăn. Mặt
khác, Hóa học là một môn học hoàn toàn mới lạ đối với học sinh ở THCS, mà khối lượng
kiến thức học sinh cần lĩnh hội tương đối nhiều và hơi khô khan so với những môn học
khác. Phần lớn các bài gồm những khái niệm mới, rất trừu tượng, khó hiểu. Do đó, giáo

huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh, tạo niềm tin, niềm vui, hứng thú
trong học tập bộ môn. Từ những lí do đó tôi chọn đề tài: “Lồng ghép một số hiện
tượng, vấn đề xảy ra trong thực tế vào giảng dạy môn hóa học 9”.
2. Cơ sở thực tiễn
Môn hoá học trong trường trung học cơ sở giữ một vai trò quan trọng trong việc
hình thành và phát triển trí dục của học sinh. Mục đích của môn học là giúp cho học sinh
hiểu đúng đắn và hoàn chỉnh, nâng cao tri thức, hiểu biết về thế giới, con người thông
qua các bài học, giờ thực hành... của hoá học. Học hoá để hiểu, giải thích được các vấn
đề thực tiễn thông qua cơ sở khoa học, sự chuyển hoá của các chất bằng các phương trình
Lê Thị Thanh Thảo: Trường THCS Hưng Điền B

2


Lồng ghép một số hiện tượng, vấn đề xảy ra trong thực tế vào giảng dạy môn hóa học 9.
phản ứng hoá học... Đồng thời là khởi nguồn, là cơ sở phát huy tính sáng tạo, tạo ra
những ứng dụng phục vụ trong đời sống của con người. Hoá học góp phần giải tỏa, xoá
bỏ hiểu biết sai lệch làm hại đến đời sống, tinh thần của con ngời...
Để đạt được mục đích của học hoá học trong trường thì giáo viên dạy hoá học là
nhân tố tham gia quyết định chất lượng. Do vậy, ngoài những hiểu biết về hoá học, người
giáo viên dạy hoá học còn phải có phương pháp truyền đạt thu hút gây hứng thú khi lĩnh
hội kiến thức hoá học của học sinh, cũng như phân tích, giải thích cho học sinh rõ những
vấn đề mà các em hỏi, các em quan tâm. Đó là vấn đề rất quan trọng và cần nghiên cứu
nghiêm túc. Trong sáng kiến kinh nghiệm (SKKN) này, tôi có đề cập đến một khía cạnh
“Lồng ghép một số hiện tượng, vấn đề xảy ra trong thực tế vào giảng dạy môn hóa học 9”
với mục đích góp phần làm cho học sinh hứng thú và đam mê với môn học… Để hoá học
không còn mang tính đặc thù khó hiểu như một “thuật ngữ khoa học”.

II. Mục đích đề tài.
Xây dựng hệ thống một số hiện tượng, vấn đề xảy ra trong thực tiễn .

tượng, vấn đề xảy ra trong thực tế thì trước hết là sẽ có sự tranh luận giữa giáo viên và
học sinh, giữa học sinh với học sinh và khi đó học sinh thì hiểu ra được các hiện
tượng, vấn đề đó là có cơ sở khoa học chứ không theo một yếu tố tâm linh hay dị
đoan mà người xưa truyền miệng. Sau nữa là học sinh sẽ chú ý vào những vấn đề mà
các em nhìn thấy được trong thực tế sau đó trao đổi với nhau và cuối cùng là vào lớp
hỏi giáo viên. Từ những câu hỏi nhỏ này khi được giáo viên giải thích và đã hiểu thì
các em sẽ hào hứng, thích thú học hóa hơn, mối quan hệ giữa giáo viên và học sinh
gần gũi hơn, học sinh thích khám phá và tìm tòi hơn, tăng sự hiểu biết, sự tự tin cho
các em trong quá trình giao tiếp dẫn đến chất lượng học tập tốt hơn nên năm học qua
tôi đã nghiên cứu đề tài này.
IV. Phạm vi đề tài.
1. Đề tài nghiên cứu về vấn đề.
Lồng ghép một số hiện tượng, vấn đề xảy ra trong thực tế tích hợp giáo dục
môi trường, rèn luyện tinh thần trách nhiệm và kĩ năng sống cho học sinh.
2. Đối tượng nghiên cứu.
Học sinh lớp 91, 92, 93 trường THCS Hưng Điền B.
3. Phạm vi đề tài.
Các bài dạy trong chương trình hóa học lớp 9.

Lê Thị Thanh Thảo: Trường THCS Hưng Điền B

4


Lồng ghép một số hiện tượng, vấn đề xảy ra trong thực tế vào giảng dạy môn hóa học 9.

Lê Thị Thanh Thảo: Trường THCS Hưng Điền B

5


Vận dụng: Dựa vào kết luận đã rút ra từ bài học, học sinh vận dụng vào thực
tiễn để hiểu hơn về hiện tượng, vấn đề xảy ra đó.

Lê Thị Thanh Thảo: Trường THCS Hưng Điền B

6


Lồng ghép một số hiện tượng, vấn đề xảy ra trong thực tế vào giảng dạy môn hóa học 9.

Tuy nhiên tùy thuộc vào từng bài giảng cụ thể giáo viên có thể lồng ghép giải
thích các hiện tượng trong thực tế vào bài dạy của mình cho phù hợp như:
* Lồng ghép vào phần mở bài:
Ví dụ: Trước khi vào giảng dạy bài: Sự ăn mòn kim loại và bảo vệ kim loại
không bị ăn mòn, giáo viên có thể nêu vấn đề vào bài với câu hỏi sau: Tại sao những
đồ dùng bằng sắt hay hợp kim của sắt thường bị gỉ tạo thành gỉ sắt và dần dần đồ
vật không dùng được ?
* Lồng ghép trong quá trình giảng dạy:
Ví dụ 1: Khi dạy xong phần tính chất vật lí của axit sunfuric giáo viên có thể
cho học sinh trả lời câu hỏi: Vì sao không nên rót nước vào axit sunfuric đậm đặc
mà chỉ có thể rót từ từ axit sunfuric đậm đặc vào nước ?
Ví dụ 2: khi dạy xong phần muối natriclorua của bài 10: Một số muối quan
trọng. Mặc dù, phần muối kali nitrat giảm tải nhưng tôi cũng giới thiệu sơ qua về
muối này và lồng ghép vấn đề đang rất được quan tâm trong thời gian dài là muối
kali nitrat là hóa chất được dùng để tẩy thịt thối thành thịt tươi.
* Lồng ghép khi kết thúc bài học.
Ví dụ: Khi giảng dạy xong bài “phân bón hóa học” giáo viên có thể cho học
sinh giải thích câu ca dao sau:
“ Lúa chiêm lấp ló đầu bờ
Hễ nghe tiếng sấm phất cờ mà lên”.

TL (%)
15
16,1

Thích
SL
TL (%)
21
22,6

Không thích
SL
TL (%)
57
61,3

* Điều tra ban đầu về kết quả học tập:

Giỏi

Tổng
số
HS

SL
10

TL (%)

Trung

kiến thức. Học sinh chưa biết, hiểu và vận dụng… giáo viên cũng chưa đi sâu vào quá
trình giải thích, giải quyết các vấn đề nên học sinh hay nhàm chán. Những học sinh có
khả năng tư duy không cao thì có xu hướng sợ học bộ môn này. Đặc biệt là trường
chưa có phòng thực hành bộ môn nên các tiết thực hành chỉ dừng lại ở mức độ thí
nghiệm biểu diễn của giáo viên vì vậy không tạo được mục tiêu thúc đẩy ý thức học
tập cũng như sự yêu thích bộ môn cho học sinh.
II. Nội dung cần giải quyết.
Từ cơ sở lý luận và thực tiễn dạy học, tôi đã thấy rằng: “Lồng ghép các hiện tượng
thực tế, các vấn đề xảy ra trong thực tế vào giảng dạy hóa học 9” sẽ tạo hứng thú, khơi
dậy niềm đam mê, ý thức trách nhiệm; học sinh hiểu được vai trò và ý nghĩa thực tiễn
trong học hoá học. Để thực hiện được, người giáo viên cần nghiên cứu kỹ bài giảng, xác

Lê Thị Thanh Thảo: Trường THCS Hưng Điền B

8


Lồng ghép một số hiện tượng, vấn đề xảy ra trong thực tế vào giảng dạy môn hóa học 9.
định được kiến thức trọng tâm, tìm hiểu, tham khảo các vấn đề thực tế liên quan phù hợp
với từng học sinh ở trường, đôi lúc cần quan tâm đến tính cách sở thích của đối tượng
tiếp thu, hình thành giáo án theo hướng phát huy tính tích cực chủ động của học sinh,
phải mang tính hợp lý và hài hoà; đôi lúc có khôi hài nhưng sâu sắc, vẫn đảm nhiệm được
mục đích học môn hoá học. Tuy nhiên, thời gian giành cho vấn đề này là không nhiều,
“nó như thứ gia vị trong đời sống không thể thay cho thức ăn nhưng thiếu nó thì kém đi
chất lượng của món ăn. ”
III. Giải pháp.

Trong quá trình thực hiện tôi đã lựa chọn những nội dung, hiện tượng trong
thực tế có liên quan đến các bài học trong chương trình hóa học 9 và phân bố chúng
vào cụ thể từng bài học như sau:

CaO + H2O → Ca(OH)2
Phản ứng này tỏa rất nhiều nhiệt nên làm nước sôi lên và bốc hơi đem theo cả
những hạt Ca(OH)2 rất nhỏ tạo thành như khói mù trắng. Do nhiệt tỏa ra nhiều nên
nhiệt độ của hố vôi rất cao. Do đó người và động vật cần tránh xa hố vôi để tránh rơi
xuống hố vôi tôi sẽ gây nguy hiểm đến tính mạng.
Áp dụng: Giáo viên có thể đặt câu hỏi trên cho phần đặt vấn đề vào bài.
Ví dụ 2: Khoảng thời gian gần đây ở thành phố Hồ Chí Minh vào sáng sớm
hay gặp hiện tượng gọi là “mù khô”. Vậy mù khô là gì? Nó gây ảnh hưởng như thế
nào đến sức khỏe con người và cách phòng chống ra sao?
Giải thích: Mù khô hiện tượng không khí bị ô nhiễm nặng do lượng khí thải và
bụi khói của các nhà máy, xí nghiệp, các vụ cháy rừng gây ra được tích tụ ở tầng
không khí thấp, sát mặt đất không thể khuếch tán được. Khoảng thời gian gần đây có
một vụ cháy rừng ở Inđônêsia làm cho các khu vực ở thành phố Hồ Chí Minh bị ảnh
hưởng bởi hiện tượng này. Việc giám sát môi trường cho thấy hàm lượng khí SO2
trong không khí rất cao. Khí SO2 quyện vào với sương mù buổi sáng gây ra, khí SO2
không màu, độc. Khí này ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe con người như: gây ho,
viêm đường hô hấp, viêm nhiễm mắt, viêm giác mạc...Cách phòng chống là ra đường
phải luôn đeo kính chắn bụi, đeo khẩu trang. Về đến nhà thì phải tắm gội liền, thay
quần áo, vệ sinh mắt, mũi bằng nước muối sinh lý, hạn chế ra đường nếu không cần
thiết.
Áp dụng: Giáo viên có thể lồng ghép vấn đề trên sau khi học xong phần tính
chất vật lí của SO2.
Bài 3: Tính chất hóa học của axit.
Ví dụ 1: Vì sao nước rau muống đang xanh khi vắt chanh vào thì chuyển sang
Lê Thị Thanh Thảo: Trường THCS Hưng Điền B

10


Lồng ghép một số hiện tượng, vấn đề xảy ra trong thực tế vào giảng dạy môn hóa học 9.

+ HCl → NH4Cl

Áp dụng: Giáo viên có thể chứng minh vấn đề này sau khi học xong bài tính
Lê Thị Thanh Thảo: Trường THCS Hưng Điền B

11


Lồng ghép một số hiện tượng, vấn đề xảy ra trong thực tế vào giảng dạy môn hóa học 9.

chất hóa học của axit.
Bài 4: Một số axit quan trọng.
Ví dụ: Vì sao không nên rót nước vào axit sunfuric đậm đặc mà chỉ có thể rót
từ từ axit sunfuric đậm đặc vào nước ?
Giải thích: Khi axit sunfuric tan vào nước sẽ tỏa ra một nhiệt lượng lớn. Axit
sunfuric đặc giống như dầu và nặng hơn trong nước. Nếu bạn cho nước vào axit, nước
sẽ nổi trên bề mặt axit. Tại vị trí nước tiếp xúc với axit nhiệt độ cao làm cho nước sôi
mãnh liệt và bắn tung tóe gây nguy hiểm.
Trái lại khi bạn cho axit sunfuric vào nước thì tình hình sẽ khác: axit sunfuric
đặc nặng hơn nước, nếu cho từ từ axit vào nước, nó sẽ chìm xuống đáy nước, sau đó
phân bố đều trong toàn bộ dung dịch. Như vậy nhiệt lượng sinh ra được phân bố đều
trong dung dịch, nhiệt độ sẽ tăng từ từ không làm cho nước sôi lên một cách quá
nhanh. Một chú ý thêm là khi pha loãng axit sunfuric bạn luôn luôn nhớ là “ phải rót
từ từ ” axit vào nước và không nên pha trong các bình thủy tinh. Bởi vì thủy tinh sẽ dễ
vở khi tăng nhiệt độ trong quá trình pha.
Áp dụng: Giáo viên có thể đặt câu hỏi trên cho học sinh trả lời về cách pha
loãng axit H2SO4 khi dạy phần tính chất vật lí của axit sunfuric đặc.
Bài 7: Tính chất hóa học của bazơ.
Ví dụ 1: Vì sao bôi vôi vào chỗ ong, kiến đốt sẽ đỡ đau ?
Giải thích: Do trong nọc của ong, kiến, nhện (và một số côn trùng khác) có

chục loại hóa chất có hại như: giấm, thuốc tẩy, phân bón NPK, SA, DP... Muốn thạch
có màu trắng thì ngâm vào giấm, để bảo quản được lâu thì cho thuốc tẩy vào hoặc
dung dịch NaOH vào, trong quá trình nấu người ta cho phân DP vào để tạo sự cô đặc.
Còn phân SA và NPK làm cho miếng thạch được dày lên. Thuốc tẩy thì rất độc hại,
còn các loại phân chỉ cung cấp chất dinh dưỡng cho cây trồng, không phải cung cấp
cho con người. Tóm lại, không được ăn thạch dừa, thạch thốt nốt, thạch rau câu không
nhãn mát được bán ngoài chợ, vì nó ảnh hưởng rất nhiều đến sức khỏe đặc biệt là nó
dẫn đến tác hại về sinh sản, sỏi bàng quang hay suy thận, sỏi thận, thậm chí là ung
thư. Tuy nhiên, nếu muốn ăn được thạch rau câu ngon thì ta có thể tự làm ở nhà và
phải sử dụng liền không được để lâu vì để lâu sẽ nhiễm khuẩn rất độc.
Áp dụng: Giáo viên có thể lồng ghép vấn đề này sau khi học xong phần tính
chất vật lý của NaOH.
Ví dụ 2: Dừa bán ngoài vỉa hè vì sao khi gọt vỏ để lâu vẫn trắng tinh mà
không bị đen.
Giải thích: Vì các quả dừa đó đã được ngâm qua hóa chất đặc biệt là ngâm qua
Lê Thị Thanh Thảo: Trường THCS Hưng Điền B

13


Lồng ghép một số hiện tượng, vấn đề xảy ra trong thực tế vào giảng dạy môn hóa học 9.

thùng chứa dung dịch NaOH hoặc thùng chứa thuốc tẩy. Dung dịch NaOH và thuốc
tẩy có tính tẩy rất mạnh làm cho quả dừa trắng tinh và có thể để cả tuần vẫn không bị
vàng nâu, thâm đen. Khách hàng khi mua thấy dừa trắng là thích nên mua nhưng
không hề biết là các quả dừa đó đã bị ngâm qua hóa chất. Nếu uống nhầm các quả dừa
ngâm hóa chất, thì hóa chất khi ngấm vào ruột và nước dừa sau đó vào cơ thể người
có thể gây các bệnh về đường tiêu hóa, bệnh về đường hô hấp, đột biến tế bào. Do đó,
để đảm bảo về mặt sức khỏe chúng ta nên mua các quả dừa còn vỏ, không gọt sẵn, khi
phát hiện nước dừa có mùi vị lạ thì tuyệt đối không được sử dụng, nhất là đối với trẻ

CO2 + H2O

CaCO3, MgCO3 tạo thành, đóng cặn. Cách tẩy cặn ở ấm, nồi: Cho vào ấm, nồi một lượng giấm (CH3COOH 5%) và rượu, đun sôi rồi để nguội qua đêm thì tạo thành một
lớp cháo đặc chỉ hớt ra và lau mạnh là sạch.
Lê Thị Thanh Thảo: Trường THCS Hưng Điền B

14


Lồng ghép một số hiện tượng, vấn đề xảy ra trong thực tế vào giảng dạy môn hóa học 9.

Áp dụng: Giáo viên có thể đặt câu hỏi trên cho phần củng cố bài học.
Ví dụ 2: Vì sao muối NaHCO3 được dùng để chế thuốc đau dạ dày?
Trong dạ dày, có chứa dung dịch HCl. Người bị đau dạ dày là người có nồng
độ dung dịch HCl cao (pH < 3) làm dạ dày bị bào mòn. NaHCO 3 dùng để chế thuốc
đau dạ dày vì nó làm giảm hàm lượng dung dịch HCl có trong dạ dày nhờ phản ứng:
NaHCO3

+

HCl

→

NaCl + H2O +

CO2

Áp dụng: Giáo viên có thể đặt câu hỏi trên cho phần củng cố bài học.
Ví dụ 3: Tại sao phải ăn muối có iod?

bệnh về đường hô hấp, tậm chí nó còn gây ngộ độc dây thần kinh ngoại biên, thần kinh
trung ương.

Áp dụng: Giáo viên có lồng ghép vấn đề trên cho phần củng cố bài học.
Ví dụ 5: Học sinh đưa ra vấn đề “hôm qua mẹ em mua thuốc chuột về bẫy
chuột, và đêm đó có hai con chuột bị chết”. Vậy thuốc chuột là gì? Cái gì đã làm
chuột chết?
Giải thích: Thuốc chuột là Zn3P2, sau khi ăn Zn3P2 bị thủy phân rất mạnh, làm
lượng nước trong cơ thể chuột giảm đi, nó khát và đi tìm nước:
Zn3P2

+ → 6H2O 3Zn(OH)2 + 2PH3

Chính PH3 đã làm chuột chết. → Càng nhiều nước đưa vào PH3 thoát ra
càng nhiều chuột càng nhanh chết. Nếu không có nước chuột càng lâu chết.
Áp dụng: Giáo viên có lồng ghép vấn đề trên cho phần củng cố bài học.
Ví dụ 6: Tại sao củ mì lại rất độc?
Giải thích: Nguyên nhân ngộ độc khi ăn củ mì là do trong củ mì có chứa hợp
chất xyanua rất độc. Trong đó, KCN và NaCN là những hợp chất có tính độc cực
mạnh. Người ta có thể ăn 90mg KCN hoặc NaCN thì trong thời gian rất ngắn sẽ tử
vong. Nguyên nhân tử vong là do các hợp chất này có thể tạo phức bền với các kim
loại trong các enzim cũng như trong hồng cầu. Do các enzim hô hấp bị phá hoại làm
ngừng tác dụng bình thường của sự hô hấp cũng như quá trình trao đổi chất. Sau khi
các hồng cầu bị phá hoại, làm máu mất tác dụng vận chuyển oxi, làm cho các tế bào
của các tổ chức trong cơ thể không thể nhận oxi làm tê liệt hệ thần kinh trung ương.
Dẫn đến chết ngạt.
Áp dụng: Giáo viên có lồng ghép vấn đề trên cho phần củng cố bài học.
Ví dụ 7: Hàn the là chất gì?
Giải thích: Hàn the có thành phần chính là chất Natri tetraborat (hay là Borac), ở
dạng tinh thể ngậm nước. Tinh thể trong suốt, tan nhiều trong nước nóng, không tan

luộc rau không lâu nên rau ít mất vitamin. Vì vậy, khi đó rau muống sẽ mềm hơn và
xanh hơn.
Áp dụng: Giáo viên có thể đặt câu hỏi trên cho phần củng cố bài học. Vấn đề
này có thể có học sinh biết nhưng có học sinh không để ý và nếu được biết đến thì các em
có thể tiến hành thí nghiệm ngay trong mỗi buổi nấu ăn, góp phần tạo thêm một mẹo vặt
trong nấu ăn.
Ví dụ 4: Khoảng thời gian gần đây trên tivi hay đưa tin: càng gần đến Tết, cơ quan

Lê Thị Thanh Thảo: Trường THCS Hưng Điền B

17


Lồng ghép một số hiện tượng, vấn đề xảy ra trong thực tế vào giảng dạy môn hóa học 9.
chức năng càng phát hiện nhiều vụ vận chuyển thịt thối, giết mổ heo chết. Vậy bằng cách
nào mà thương lái có thể bán được các loại thịt này cho người tiêu dùng. Hậu quả ra sao?
Giải thích: Thương lái mua thịt thối, mua heo chết với giá rẻ để bán cũng như chế
biến các sản phẩm được làm từ thịt như lạp xưởng, xúc xích..., những miếng thịt thối rữa
sẽ trở nên “tươi ngon” khi chúng được ngâm trong hai loại hóa chất độc hại đó là:
saltpetre (KNO3), natrisunfit (Na2SO3). Khi cho thịt thối vào dung dịch chứa KNO3 thì
làm cho miếng thịt thối trở nên tươi ngon và có màu sắc giống như màu miếng thịt vừa
mổ tuy nhiên khi ngâm vào dung dịch KNO3 thì chỉ làm cho miếng thịt tươi ngon hơn
chứ chưa khử được mùi hôi của thịt thối. Do đó, công đoạn thứ hai là người ta sẽ tiếp tục
cho miếng thịt đó vào dung dịch natrisunfit, natrisufit có tính oxi hóa mạnh, tẩy mất mùi
hôi của thịt thối. Với 2 loại hóa chất này người ta có thể “hô biến” thịt thối thành “thịt
tươi”. Và bán ra thị trường với giá như giá của thịt tươi. Do đó, chúng ta cần bổ sung cho
mình những kĩ năng cũng như kinh nghiệm để phân biệt thịt thối và thịt tươi ngon để
không ảnh hưởng đến chất lượng của bữa ăn và sức khỏe của gia đình.
Áp dụng: Giáo viên có thể áp dụng vấn đề này vào phần củng cố bài. Mặc dù,
phần muối KNO3 bị giảm tải nhưng giáo viên có thể lồng ghép vấn đề này để mở rộng


2 NO
Sau đó:

2NO

+

O2 → 2NO2

Khí NO2 sẽ tan trong nước mưa:
4NO2 + 2H2O + O2
HNO3 →

→

4HNO3

H+ + NO3-

Nhờ hiện tượng này, hàng năm làm tăng 6 −7 kg đạm cho mỗi hecta đất.
Áp dụng: Giáo viên có thể đặt câu hỏi trên cho phần mở rộng kiến thức.
Ví dụ 3: Vì sao hiện nay đất sử dụng trong nông nghiệp bị ô nhiễm nặng do
phân bón và thuốc bảo vệ thực vật?
Giải thích: Loại ô nhiễm này gây nên do sử dụng phân bón hoá học, thuốc trừ
sâu, chất diệt cỏ và các chất kích thích thực vật trong sản xuất nông nghiệp. Để tăng
năng suất mùa màng ở nước ta có xu hướng tăng cường sử dụng các chất hóa học. Vì
vậy gây ô nhiễm đất, có khi làm đất chua, làm cứng đất, làm thay đổi cân bằng các
chất dinh dưỡng giữa cây trồng và đất.
Sử dụng phân hóa học quá liều cũng làm cho đất bị chua, do hệ thống tưới tiêu

ăn đảm bảo chất dinh dưỡng hạn chế mua chả cá ngoài chợ.
Áp dụng: Giáo viên có thể lồng ghép vấn đề này vào cuối bài phần củng cố.
Bài 12: Mối liên hệ giữa các hợp chất vô cơ.
Ví dụ 1: Tại sao để cải tạo đất ở một số ruộng chua (bị nhiễm phèn) người ta
thường bón bột vôi ?
Giải thích: Thành phần của bột vôi gồm CaO và Ca(OH) 2 và một số ít
CaCO3. Ở ruộng chua có chứa axit, pH < 7, nên sẽ có phản ứng giữa axit với CaO,
Ca(OH)2 và một ít CaCO3 làm giảm tính axit nên ruộng sẽ giảm chua.
Áp dụng: Giáo viên có thể đặt câu hỏi trên cho phần củng cố bài học.
Ví dụ 2: Chúng ta nghe rất nhiều về cụm từ “Hiệu ứng nhà kính”. Vậy hiệu
ứng nhà kính là gì?
Giải thích: Đó là do hiện tượng λ Trái Đất ấm dần lên bởi khí CO2. Khí
CO2 trong không khí chỉ hấp thụ một phần những tia hồng ngoại (bức xạ nhiệt) của
Mặt Trời và cho các tia có bước sóng = 50 000 ÷ 100 000 A 0 đi qua đến mặt đất.
Những bức xạ nhiệt phát ngược lại từ mặt đất có bước sóng = 140 000 A0 bị khí CO2
hấp thụ mạnh và phát trở lại Trái Đất làm Trái Đất ấm lên. Về mặt hấp thụ bức xạ, lớp
Lê Thị Thanh Thảo: Trường THCS Hưng Điền B

20


Lồng ghép một số hiện tượng, vấn đề xảy ra trong thực tế vào giảng dạy môn hóa học 9.

CO2 ở trong khí quyển tương đương với lớp thủy tinh ở các nhà kính dùng để trồng
cây, hoa xứ lạnh. Do đó, hiện tượng làm cho Trái Đất ấm lên bởi khí CO 2 gọi là hiệu
ứng nhà kính.
Chú ý rằng nhiệt độ ở mặt đất tăng lên 10C đã ảnh hưởng bất lợi đến sản xuất
lương thực của Thế Giới. Nguyên nhân của sự tăng hàm lượng CO2 trong khí quyển là
việc sử dụng nhiên liệu trong nhà máy điện, các khu công nghiệp, việc phá rừng, ...Vì
vậy, vì lợi ích chung hãy bảo vệ lấy rừng - lá phổi của Trái Đất.

quét mà nên rắc bột lưu huỳnh lên trên?
Giải thích: Thủy ngân (Hg) là kim loại ở dạng lỏng, dễ bay hơi và hơi thủy
ngân là một chất độc. Vì vậy khi làm rơi vỡ nhiệt kế thủy ngân nếu như ta dùng chổi
quét thì thủy ngân sẽ bị phân tán nhỏ, làm tăng quá trình bay hơi và làm cho quá trình
thu gom khó khăn hơn. Ta phải dùng bột S rắc lên những chỗ có Hg, vì S có thể tác
dụng với Hg tạo thành HgS dạng rắn và không bay hơi. Quá trình thu gom thủy ngân
cũng đơn giản hơn.
Hg + S → HgS
Áp dụng: Giáo viên có thể đặt câu hỏi trên cho phần củng cố bài học.
Ví dụ 2:Vì sao các đồ vật bằng bạc để lâu ngày thường bị xám đen? Vì sao
dùng đồ bằng bạc đựng thức ăn, thức ăn lâu bị ôi?
Giải thích: Do bạc tác dụng với khí O2 và H2S có trong không khí tạo ra bạc
sunfua (Ag2S) màu đen.
4Ag + O2

+ 2H2S

→

2Ag2S + 2 H2O

Khi bạc sunfua gặp nước sẽ có một lượng rất nhỏ đi vào nước thành ion Ag +.
Ion Ag+ có tác dụng diệt khuẩn rất mạnh, chỉ cần 1/5 tỉ gam bạc trong 1 lít nước cũng
đủ diệt vi khuẩn. Không cho vi khuẩn phát triển nên giữ cho thức ăn lâu bị ôi thiu.
Áp dụng: Giáo viên có thể đặt câu hỏi trên cho phần củng cố bài học.
Ví dụ 3: Kim loại nặng ảnh hưởng đến sức khỏe như thế nào?
Giải thích: Kim loại nặng là những kim loại có khối lượng riêng lớn hơn
5g/cm3. Một số kim loại nặng có thể gây ngộ độc dẫn đến tử vong khi đi vào cơ thể
với hàm lượng vượt chỉ tiêu cho phép. Một số kim loại nặng có tính độc cao như:
+ Chì: là nguyên tố có tính độc cao gây độc cho hệ thần kinh trung ương, ngoại

sắt “là thủ phạm” làm cho nồi nhôm có màu đen.
Vì nhôm có tính khử mạnh hơn sắt nên nhôm sẽ đẩy sắt ra khỏi muối của nó và
thay thế sắt, còn sắt được tạo thành sẽ bám vào bề mặt nhôm, nồi nhôm sẽ bị đen.
Áp dụng: Giáo viên có thể đặt câu hỏi trên cho phần củng cố bài học.
Ví dụ 2: Vì sao phèn chua có thể làm trong nước?
Phèn chua là muối sunfat kép của nhôm và kali ở dạng tinh thể ngậm nước:
[K2SO4.Al2(SO4)3.24H2O]. Phèn chua không độc, có vị chua chát, ít tan trong nước
lạnh nhưng tan nhiều trong nước nóng. Khi tan trong nước, phèn chua sẽ bị thủy phân và
tạo thành Al(OH)3 ở dạng kết tủa keo lơ lững trong nước. Chính những hạt Al(OH)3 kết
tủa dạng keo lơ lững ở trong nước này đã kết dính với các hạt bụi bẩn, các hạt đất nhỏ để
Lê Thị Thanh Thảo: Trường THCS Hưng Điền B

23


Lồng ghép một số hiện tượng, vấn đề xảy ra trong thực tế vào giảng dạy môn hóa học 9.
trở thành hạt đất to hơn, nặng hơn và lắng xuống. Vì vậy mà nước trở nên trong hơn.
Áp dụng: Giáo viên có thể giới thiệu thêm ở phần mở rộng bài nhôm.

Bài 21: Sự ăn mòn kim loại và bảo vệ kim loại không bị ăn mòn.
Ví dụ 1: Tại sao những đồ dùng bằng sắt thường bị gỉ tạo thành gỉ sắt và dần
dần đồ vật không dùng được ?
Giải thích: Khi tiếp xúc với không khí ẩm có oxi, hơi nước .... sắt bị oxi hóa
theo các phản ứng sau:
2Fe + O2

khongkhiam
 →

+ 2H2O



Lồng ghép một số hiện tượng, vấn đề xảy ra trong thực tế vào giảng dạy môn hóa học 9.

Bài 25: Tính chất của phi kim.
Ví dụ 1: “Ma trơi” là gì ? Ma trơi thường xuất hiện ở đâu ?
Giải thích: Trong xương và tế bào thần kinh của động vật luôn có chứa các
hợp chất của photpho. Khi cơ thể động vật chết đi, nó sẽ phân hủy một phần thành
photphin PH3 và lẫn một ít điphotphin P2H4. Photphin không tự bốc cháy ở nhiệt độ
thường. Khi đun nóng đến 150oC thì nó mới cháy được. Còn điphotphin P2H4 thì tự
bốc cháy trong không khí và tỏa nhiệt. Chính lượng nhiệt tỏa ra trong quá trình này
làm cho photphin bốc cháy:
2PH3 + 4O2 → P2O5 + 3H2O
Quá trình trên xảy ra cả ngày lẫn đêm nhưng do ban ngày có các tia sáng của
mặt trời nên ta không quan sát rõ như vào ban đêm.
Điều trùng lặp ngẫu nhiên là: Người ta thường gặp “Ma trơi” ở các nghĩa địa càng
làm tăng thêm tính chất kịch tính. Hiện tượng ma trơi chỉ là một hiện tượng hóa học

xảy ra trong tự nhiên. Tránh tình trạng mê tín dị đoan, góp phần làm cho cuộc sống lành
mạnh.

Áp dụng: Giáo viên có thể đặt câu hỏi trên cho củng cố bài.
Ví dụ 2: Vì sao sau cơn mưa không khí lại trong lành?
Giải thích: Sau cơn mưa bạn dạo bước trên đường phố hoặc trên đồng ruộng
bạn sẽ cảm thấy không khí trong lành hơn. Đó là vì hai nguyên nhân:
Thứ nhất: Nước mưa đã phun rửa hầu hết các luồng bụi bẩn trôi nổi trong
không khí.
Thứ hai: Khi có tiếng sét trong mưa sẽ sinh ra một lượng nhỏ ozon từ oxi.
Ozon có tính oxi hóa cao, do đó một lượng nhỏ ozon trong không khí có thể làm sạch
không khí, làm cho không khí trong lành. Trong các cánh rừng tùng, rừng thông, nhựa