HỘI THẢO KHOA HỌC QUỐC GIA

MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ ĐÀO TẠO GIÁO VIÊN THCS TRÌNH ĐỘ ĐẠI HỌC
MÔN KHOA HỌC TỰ NHIÊN
TS. Phạm Ngọc Sơn, Trường ĐH Thủ đô Hà Nội
ThS. Nguyễn Thị Tuyết, Trường ĐH Tân Trào – Tuyên Quang
Tóm tắt: Hiện nay, đề án đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ
thông đang được khẩn trương thực hiện. Theo đó, Chương trình mới, sách giáo khoa
mới được xây dựng, biên soạn theo hướng tích hợp ở các lớp học, cấp học dưới và
phân hóa dần ở các lớp học, cấp học trên.
Việc đổi mới chương trình muốn đạt được hiệu quả, chất lượng cao nhất thì
phải bắt đầu từ các trường sư phạm. Hiện nay, các trường sư phạm đều vẫn đang đào
tạo giáo viên với các chuyên ngành riêng rẽ, chưa có chương trình đào tạo giáo viên
dạy tích hợp (cả về nội dung đào tạo lẫn phương pháp giảng dạy). Điều này đặt ra yêu
cầu cấp thiết các cơ sở đào tạo giáo viên phải có những nghiên cứu nhằm đưa ra được
phương án đào tạo đội ngũ giáo viên đáp yêu cầu thực hiện chương trình giáo dục mới.
Từ khóa: Khoa học tự nhiên, tích hợp, THCS, đào tạo giáo viên.
Abstract: Currently, the national project on revising and building new curricula
and course books for pre-tertiary education has been quyckly implemented.
Accordingly, new curricula have been re-designed and course books have been rewritten in the way that subjects are integrated at the lower level and separated at the
higher level. This project, in order to be effective, must start from teacher training
institutions. At the moment, teacher training institutions are training pre-service
teachers to teach separate subjects and those teachers are not prepared (in terms of
knowledge and teaching methods) for teaching the subjects in an integrated way. This
reality puts forward a demand that teacher training institutions need to work out new
teacher training programs in order to meet the requyrements of the renovation in
education.
Key words: Natural sciences, integrated, secondary, teacher training.
1. Mở đầu
Quá trình đổi mới giáo dục đào tạo muốn đạt kết quả như mong muốn cần phải
được tiến hành một cách đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó phát triển đội ngũ giáo


(3)
Nội dung

Nội dung

Khoa học cơ bản

Khoa học sư phạm
(4)

(1)

(2)

Năng lực
Dạy học – Giáo dục

462


HỘI THẢO KHOA HỌC QUỐC GIA

Sơ đồ bên cho thấy, năng lực dạy học của giáo viên được hình thành thông qua
bốn đại lượng. Giáo viên dạy môn “Khoa học tự nhiên” phải là người có kiến thức
vững vàng về khoa học và đồng thời phải có tri thức về phương pháp dạy – học. Do
vậy, các cơ sở giáo dục sư phạm phải thiết kế chương trình đào tạo hợp lí, sao cho bốn
đại lượng trên có trị số lớn nhất.
Mục tiêu của chương trình cần phải được xác định theo chuẩn nghề nghiệp.
Chuẩn đầu ra trình độ đại học khối ngành Sư phạm đào tạo giáo viên THCS, đối với


TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ HÀ NỘI

Đào tạo giáo viên dạy học môn “Khoa học tự nhiên” tại trường THCS được
thực hiện theo phương thức tín chỉ, tập trung, thời gian 4 năm, cấp bằng Tốt nghiệp cử
nhân Sư phạm. Chương trình đào tạo được xây dựng trên cơ sở tích hợp các bộ môn:
Vật lí, Sinh học và Hóa học, các môn này vẫn được giảng dạy riêng rẽ, bố trí xen kẽ
một số tín chỉ tích hợp liên môn vào chỗ thích hợp. Chương trình đào tạo với 140 tín
chỉ, chia làm 2 khối kiến thức:
- Khối kiến thức Giáo dục đại cương: 35 tín chỉ
- Khối kiến thức Giáo dục chuyên nghiệp: 105 tín chỉ, trong đó:
+ Kiến thức nghiệp vụ: 15 tín chỉ
+ Kiến thức chuyên ngành: 70 (trong đó có ít nhất 30 tín chỉ tích hợp).
+ Khóa luận, thực tập: 20 tín chỉ
2.2. Yêu cầu cơ bản khi thực hiện chương trình đào tạo
- Đối với khối kiến thức chuyên ngành:
+ Giáo trình, các tài liệu hướng dẫn dạy và việc học giáo trình đó phải được tổ
chức công phu, thực hiện theo một tư tưởng nhất quán: hướng vào nội dung sư phạm.
+ Gắn quá trình học các môn học cơ bản, chuyên môn với việc hình thành kỹ
năng nghiệp vụ dạy – học cho sinh viên. Sinh viên học nghiệp vụ từ chính các thầy, cô
giảng dạy mình. Người giảng viên gắn ngay quá trình dạy môn khoa học cơ bản,
chuyên môn với bồi dưỡng, học tập nghiệp vụ cho sinh viên, không được có tư tưởng
coi đó là việc làm của các bộ môn rèn luyện nghiệp vụ.
+ Phân tích nội dung khoa học cơ bản, chuyên môn của bộ môn trong mối quan
hệ với các bộ môn khoa học khác, với chương trình, sách giáo khoa phổ thông.
- Khối kiến thức nghiệp vụ
+ Khai thác tối đa tiềm năng nghiệp vụ dạy học từ nội dung kiến thức khoa học
cơ bản, chuyên môn mà sinh viên đã được trang bị.
+ Dạy phương pháp dạy – học bằng chính logic của khoa học cơ bản, nghĩa là
dạy cho sinh viên tổ chức học sinh bằng hoạt động nhận thức mô phỏng hoạt động tìm

văn tốt nghiệp và tiến tới tất cả sinh viên sư phạm được làm luận văn tốt nghiệp.
- Nâng cao nhận thức và chất lượng hoạt động dạy học của giảng viên trường
sư phạm, tăng yêu cầu dạy nghề sư phạm, nâng cao năng lực nghiệp vụ sư phạm cho
giảng viên dạy khoa học cơ bản.
- Các trường ĐHSP và CĐSP phối hợp nghiên cứu phương án, xây dựng
khung chương trình và chương trình chi tiết đào tạo giáo viên dạy các môn học tích
hợp, xây dựng lộ trình cụ thể thí điểm và đào tạo đại trà giáo viên dạy môn Khoa học
tự nhiên.
3. Kết luận
Đổi mới đồng bộ giáo dục phổ thông luôn phải bắt đầu từ đổi mới đào tạo giáo
viên ở các trường sư phạm trong cả nước vì nơi đây mỗi năm sản sinh ra hàng nghìn
giáo viên ở khắp mọi miền đất nước. Hiện nay, công cuộc đổi mới chương trình, sách
giáo khoa đang được nghiên cứu triển khai đã đặt ra vấn đề làm thế nào có được đội
ngũ giáo viên có năng lực dạy học tích hợp nói chung hay năng lực dạy học tích hợp

465


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ HÀ NỘI

lĩnh vực Khoa học tự nhiên nói riêng đang là vấn đề cần phải được nghiên cứu một
cách nghiêm túc.
Để đào tạo được đội ngũ giáo viên đáp ứng được yêu cầu đổi mới hiện nay, cần
thiết có một công trình nghiên cứu nghiêm túc, với sự góp sức của nhiều nhà khoa học,
các trường sư phạm để xây dựng được chương trình đào tạo giáo viên dạy tích hợp cả
về nội dung đào tạo lẫn phương pháp giảng dạy.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1]. Đinh Quang Báo. Định hướng phát triển của các trường sư phạm. Trường Đại học