L IC M

N

Sau m t th i gian dài th c hi n, h c viên đã hoàn thành Lu n v n Th c s ,
chuyên ngành K thu t Tài nguyên n
b tài nguyên n

cd

c v i đ tài: “Nghiên c u các gi i pháp phân

i tác đ ng c a bi n đ i khí h u và phát tri n kinh t xã h i

c a h th ng th y l i h ch a n

c Sông M c t nh Thanh Hóa ”. Bên c nh s n

l c c a b n thân, h c viên còn đ

c s ch b o, h

ng d n t n tình c a các th y cô

giáo cùng các đ ng nghi p và b n bè.
V i lòng kính tr ng và bi t n sâu s c, h c viên xin g i l i c m n t i TS.
Ngô V n Qu n đã t n tình h

ng d n, giúp đ và cung c p tài li u, thông tin c n

thi t cho h c viên trong su t quá trình tìm hi u, nghiên c u và hoàn thi n Lu n v n.


tháng

H c viên

Lê V n Kiên

n m 2015


B N CAM K T
Tên tác gi
Ng

ih

ng d n khoa h c

:

Lê V n Kiên

:

TS. Ngô V n Qu n

Tên đ tài Lu n v n “Nghiên c u các gi i pháp phân b tài nguyên n

cd



NG 1 : T NG QUAN V VÙNG NGHIÊN C U VÀ L NH V C NGHIÊN

C U LIÊN QUAN ............................................................................................................... 3

1.1. T ng quan v vùng nghiên c u: .......................................................................3
1.1.1. i u ki n t nhiên: ....................................................................................3
1.1.2.

c đi m dân sinh, kinh t , xã h i: ...........................................................8

1.1.3. Khái quát v h th ng th y l i và nhu c u dùng n

c trong vùng: ........10

1.2. T ng quan v l nh v c nghiên c u: ................................................................12
1.2.1. Tình hình bi n đ i khí h u trên th gi i: .................................................12
1.2.2. Tình hình bi n đ i khí h u

Vi t Nam: ..................................................14

1.2.3. Quá trình hình thành và phát tri n c a các nghiên c u v phân b tài
nguyên n

c: .....................................................................................................15

1.2.4. Các mô hình th
n

ng đ

SÔNG M C .................................................................................................................... 29
2.1. C s khoa h c và th c ti n: ..........................................................................29
2.1.1. C s khoa h c: .......................................................................................29
2.1.2. Hi n tr ng các đ i t

ng dùng n

c: ......................................................31

2.1.3. Dòng ch y đ n h Sông M c: .................................................................34
2.2. Tính toán nhu c u n
t i:

c c a các đ i t

ng dùng n

c trong h th ng

hi n

.....................................................................................................................34

2.2.1.

it

ng dùng n

2.2.2. Tính toán nhu c u n


- XÃ H I

I KHÍ H U VÀ PHÁT

N CÂN B NG N

C C A H

CH A

C SÔNG M C T NH THANH HÓA ............................................................... 41
3.1. Tính toán nhu c u n

c theo các k ch b n bi n đ i khí h u và k ch b n phát

tri n kinh t c a vùng: ...........................................................................................41
3.1.1. L a ch n K ch b n bi n đ i khí h u:.......................................................41
3.1.2.

it

ng dùng n

c v i các k ch b n bi n đ i khí h u và phát tri n kinh

t : .......................................................................................................................42
3.1.3. Nhu c u dùng n
3.2. Tính toán ngu n n



ng c a Bi n đ i khí h u và Phát tri n kinh t đ n kh n ng

cung c p và khai thác ngu n n
CH
D

NG 4 :
I TÁC

c c a h ch a n

c Sông M c trong t

XU T CÁC GI I PHÁP PHÂN B
NG C A BI N

XÃ H I CHO H

ng lai: ....55

TÀI NGUYÊN N

C

I KHÍ H U VÀ PHÁT TRI N KINH T -

TH NG TH Y L I H

CH A N

ng án phân b : .............................................................72
ng án đ xu t : .................................................................73

4.3.1. K t qu ph

ng án 1:...............................................................................73

4.3.2. K t qu ph

ng án 2:...............................................................................74

4.3.3. K t qu ph

ng án 3:...............................................................................76

4.4. Phân tích, l a chon ph
4.4.1. Phân tích các ph
4.4.2. L a ch n ph

ng án: ......................................................................77
ng án ch n .................................................................77

ng án phân b tài nguyên n

c: ......................................79

K T LU N ..............................................................................................................80
KI N NGH .............................................................................................................81
TÀI LI U THAM KH O ............................................................................................. 82
PH L C ................................................................................................................83

B ng 3-3. Di n tích gieo tr ng nông nghi p c a huy n Nông C ng n m 2020 .......43
B ng 3-4. Di n tích gieo tr ng nông nghi p c a huy n Nông C ng n m 2030 .......43
B ng 3-5. D báo dân s các vùng n m 2020...........................................................44
B ng 3-6. D báo dân s các vùng n m 2030...........................................................44
B ng 3-7. D báo ch n nuôi các vùng đ n 2020 ......................................................45
B ng 3-8. D báo ch n nuôi các vùng đ n 2030 ......................................................45
B ng 3-9. D báo di n tích th y s n các vùng đ n 2020..........................................46
B ng 3-10. D báo di n tích th y s n các vùng đ n 2030........................................46
B ng 3-11. B ng tính m c t i t i m t ru ng cho các lo i cây tr ng n m 2020 .....46


B
B
B
B
B
B
B
B
B
B
B
B
B
B
B
B
B
B
B

Hình 4-4. L ng n c h i quy sau khi c p n c sinh ho t ......................................65
Hình 4-5. Nhu c u n c cho công nghi p trong các n m .........................................65
Hình 4-6. L ng n c h i quy sau khi c p n c cho công nghi p ..........................66
Hình 4-7. S l ng gia súc, gia c m trong các n m .................................................66
Hình 4-8. Nhu c u n c cho ch n nuôi cho các n m ...............................................67
Hình 4-9. L ng n c h i quy sau khi c p n c cho ch n nuôi ..............................67
Hình 4-10. Di n tích nông nghi p trong các n m .....................................................68
Hình 4-11. Nhu c u n c t i cho nông nghi p trong các n m ...............................68
Hình 4-12. L ng n c h i quy sau khi c p n c cho nông nghi p ........................69
Hình 4-13. Di n tích th y s n trong các n m ...........................................................69
Hình 4-14. Nhu c u n c t i cho th y s n trong các n m .....................................70
Hình 4-15. L ng n c h i quy sau khi c p n c cho th y s n ..............................70


DANH M C CH

VI T T T

TNN

Tài nguyên n

TNMT

Tài nguyên môi tr

KTTV

Khí t


Quy ho ch

GTTT

Giá tr t ng thêm

UNICEF

Qu nhi đ ng liên h p qu c

ADB

Ngân hàng phát tri n châu Á

ODA

Ngu n v n h tr chính th c bên ngoài

XDCB

Xây d ng c b n

KBTTN

Khu b o t n thiên nhiên

cd

c
ng

ng c c đoan. C th , l

ng m a t ng m nh vào mùa l và gi m vào mùa ki t

cùng v i nhi t đ trung bình n m đã t ng kho ng 0,5-0,7 0C. T đó làm t ng các
thiên tai l l t và h n hán ngày càng kh c li t nh h n hán n m 2008 và l tháng 10
n m 2010. Hi n nay, có r t ít nghiên c u v
thu l i nói chung và h th ng t

nh h

ng c a B KH t i h th ng

i nói riêng, đ c bi t là khu v c t nh Thanh Hóa

m t trong nh ng t nh có n n s n xu t nông nghi p là ch y u thì nghiên c u v
h

ng c a bi n đ i khí h u đ n h th ng t

nh

i và đ c bi t là h th ng h ch a đang

r t ít.
H ch a n

c Sông M c có nhi m v c p n

Thanh và Nông C ng và k t h p c p n


c a h th ng th y l i h ch a n

c Sông M c t nh Thanh Hóa” là h t s c c n

thi t nh m giúp cho các nhà qu n lý có m t cách nhìn t ng th đ đ a ra nh ng
chính sách khai thác và s t ng h p ngu n n
- xã h i trong toàn h th ng.

c cho các ngành đ phát tri n kinh t


2

II. M c đích và ph m vi nghiên c u c a đ tài:
+ M c đích:
Trên c s phân tích, tính toán, đánh giá các nhân t

nh h

ng c a B KH và

phát tri n kinh t - xã h i t i h th ng công trình thu l i thu c h th ng h ch a
Sông M c, qua đó tác gi đ xu t các gi i pháp phân b s d ng tài nguyên n

c

c a h th ng đ phát tri n kinh t - xã h i h th ng th y l i h ch a Sông M c ,
nh m m c tiêu phát tri n b n v ng n n kinh t - xã h i c a vùng.
+ Ph m vi nghiên c u:

ng 4:

xu t các gi i pháp phân b tài nguyên n

cd

i tác đ ng c a

bi n đ i khí h u và phát tri n kinh t - xã h i cho h th ng th y l i h ch a n
Sông M c t nh Thanh Hóa

c


3

CH

NG 1 :

T NG QUAN V VÙNG NGHIÊN C U VÀ
L NH V C NGHIÊN C U LIÊN QUAN
1.1. T ng quan v vùng nghiên c u:
1.1.1. i u ki n t nhiên:
a)

i u ki n t nhiên:

Sông Yên (còn g i là sông M c, có nhánh đ
trong nh ng dòng sông l n

C n ph i nói thêm r ng, trong b n chi l u c a sông Yên thì sông Lý là m t
trong nh ng công trình th y l i đ
cung c p m t ngu n n

c đào t cu i đ i Lê và đ u đ i Nguy n nh m

c đ y đ cho ho t đ ng s n xu t c a ng

i dân vùng đ ng

b ng h l u c a sông Yên. Ngoài ra nó còn có tác d ng đ chia s dòng n
sông chính đ tránh thi t h i v ng
h

cl v i

i và c a cho nhân dân vùng ven bi n ch u nh

ng tr c ti p t sông Yên.
Ngoài cái tên Sông Yên, ng

i ta còn g i đo n h l u c a con sông này b ng

Sông Ghép. Vì v y cái tên sông Yên ch có l u trong các s sách và nh ng ng

i

cao tu i m i bi t. Sông Ghép g n li n v i chi c c u Ghép n i li n hai thôn Nam
Châu (Xã H i Châu) c a huy n T nh Gia và hai thôn Ng c Trà xã Qu ng Trung c a
Huy n Qu ng X

c Sông M c đ

c xây d ng n m 1977 và đ a vào khai thác n m

1981. Sông M c là m t nhánh ph n th
19o31' V đ B c và 105o31' Kinh đ

ng ngu n Sông Yên.V trí đ p chính

ông thu c đ a ph n xã H i Long, H i Vân

huy n Nh Thanh, t nh Thanh Hóa.
L u v c gi i h n t 19o28' ÷ 19o41' V đ B c và 105o25' ÷ 105o35' Kinh đ
ông
Lòng h n m trong vùng đ i và núi th p. Các dãy núi bao quanh khu v c h
phía

ông và Nam có cao đ t 200 đ n 400, phía Tây có cao đ t 150 đ n 400,

m t s ít ch đ n 700m. L u v c 236 km2 trong đó có 16,023 km2 thu c v
Gia B n En đ

n Qu c

c b o t n khá t t, các khu v c khác thu c vùng núi Nh Xuân,

Ngh An c ng đ

c b o v đã và đang tái sinh t t. Toàn b trong l u v c không có


khi có bão th

ng gây ra m a l l n.

ng gây ra m a l n trên di n r ng v i l

ng m a (200 ÷ 500)mm, gió

m nh v i t c đ (45 ÷ 55)m/s, đ c đi m gió gi t và chuy n h
n m Thanh Hóa ch u tr c ti p m t tr n bão th
48% và ch u nh h

c bi t

ng. Bình quân hàng

ng xu t hi n vào tháng IX chi m

ng 3,3 tr n bão xu t hi n vào tháng VIII, IX và tháng X. Nhìn


5

chung đ u mùa th

ng bão nh ho c áp th p nhi t đ i; Cu i mùa th

ng bão l n

ho t đ ng m nh trên di n r ng.


vùng Thanh Hóa t o thành gió Tây khô nóng.
c bi t ho t đ ng c a gió Tây xu t hi n vào tháng V đ n tháng VII, cao
đi m vào cu i tháng VI và đ u tháng VII. M i đ t gió Tây khô nóng th ng t
(1 ÷ 4) ngày, có đ t (5 ÷ 7) ngày, th m chí kéo dài 12 ngày (16 ÷ 27 / 6 / 1973) t i
Nh Xuân.
Nh ng đ c tr ng khí h u ch y u trong vùng đo đ

c t i Tr m khí h u Nh

Xuân th ng kê đ c nh sau:
* Nhi t đ không khí: T (0C).
Thu c khu v c nhi t đ i gió mùa có n n nhi t đ khá cao. Nhi t đ trung
bình nhi u n m 23,1oC. Mùa ông nhi t đ trung bình tháng gi m xu ng d i
20oC. Tháng 1 là tháng l nh nh t trong n m. Có lúc nhi t đ t i th p xu ng đ n
3,1oC (02/01/1974). B c sang các tháng mùa hè nhi t đ t ng cao trung bình tháng
trên 25oC.
T tháng V đ n tháng VII là nh ng tháng nóng nh t trong n m, có khi nhi t
đ t i cao lên đ n 41,7oC (12/5/1966). Nhi t đ trung bình, l n nh t, nh nh t trong
tháng, n m nh b ng 1-1.
B ng 1-1. Nhi t đ trung bình, l n nh t, nh nh t trong tháng, n m. T (0C)
Tháng

1

2

3

4


3,1

3,1

6,1

7,3

12,0 16,9 18,9 21,2 21,7 18,0 13,9

8,7

3,8


6

*

m không khí: U (%).
mt

m

ng đ i trung bình nhi u n m 85%. Ba tháng mùa Xuân là th i k

t nh t trong n m, đ

Thu và đ u mùa


Tháng

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

N m

U Bq (%)


73

75

72

59

58

57

65

67

62

59

64

57

* B c h i: Z (mm).
L

ng b c h i đo b ng



VI

VII

VIII

IX

X

XI

XII

T ng

9,4

7,3

8,1

10,1

19,2

24,5

25,9

ghi trong b ng d

i đây.

B ng 1-4. T c đ gió trung bình, l n nh t tháng, n m. V (m/s)
Tháng

1

V Bq (m/s)

1,4 1,4 1,3

V max (m/s) 12

2
12

3

4

5

6

7

8


>20 >20 >20 >20 >20 >20 >20 >20 >20 >16 >20


7

* N ng: G (gi ).
S gi n ng trung bình nhi u n m 1764,7 gi . Các tháng mùa Hè, tù tháng 5
đ n tháng 10, là nh ng tháng n ng nh t trong n m (kho ng 160 - 200 gi m i
tháng). Tháng 2 và tháng 3 là các tháng r t ít n ng (ch đ t trên 40 - 50 gi m i
tháng). S gí n ng trung bình tháng, n m cho trong b ng d

i đây.

B ng 1-5. S gi n ng trung bình tháng, n m. G (gi )
Tháng

1

2

3

4

5

6

7


174

165,5

126,7

115

1751,69

* M a: X (mm).
Lân c n l u v c h Sông M c có nhi u tr m quan tr c m a, trong s đó tr m
Nh Xuân, Yên M có s li u t ng đ i đ y đ và g n l u v c h có th dùng
trong tính toán.
Th ng kê chu i s li u t i các tr m này sau khi c p nh t đ n 2012, l

ng m a

bình quân t i các tr m nh sau:
L

ng m a bình quân tr m Nh Xuân (1964-2012): Xtb=1702,5mm;

L

ng m a bình quân tr m Yên M (1961-2012): Xtb=1690,8mm;

L

ng m a trung bình 2 tr m này là 1696,7mm. Tr m Nh Xuân g n l u v c


8

B ng 1-6. Phân ph i m a n m thi t k . X (mm).
N m
B

T n su t

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11


P=50%

1984
1999

12,4

10,0

42,8

83,7

270,0

128,8

138,9

222,2

40,1

582,7

120,1

33,7


1406,7

P=25%

+

c đi m th y v n.

Dòng ch y trong n m là s n ph m c a khí h u. Phù h p v i ch đ m a, dòng
ch y phân thành 2 mùa (mùa m a l và mùa ki t).
Theo tài li u th c đo dòng ch y Tr m Xuân Th
tháng 8 - tháng 10 (trong 3 tháng mùa l ) t ng l
t ng l

ng dòng ch y chi m (65 - 70)%

ng dòng ch y c n m. Tháng l n nh t tháng 9 chi m t i 29,4% t ng l

dòng ch y, tháng nh nh t tháng 3 chi m 1.4% l
hi n th p nh t trong n m th
1.1.2.

ng và Xuân Cao: mùa l t
ng

ng dòng ch y, dòng ch y xu t

ng vào đ u tháng 4.

c đi m dân sinh, kinh t , xã h i:


c đ i s ng v t ch t thì ph i chuy n d ch đ

c c c u lao đ ng thông qua

vi c phát tri n Doanh nghi p, ti u th công nghi p g n v i đào t o ngh cho ng

i

lao đ ng mà v n d nông dân ch quen s n xu t nông nghi p.
t ng thêm thu nh p cho ng

i dân, huy n đã t o m i đi u ki n đ phát

tri n doanh nghi p, khôi ph c ngh và du nh p thêm ngh ti u th công nghi p, đào
t o lao đ ng v a th c hi n ph

ng châm "ly nông không ly h

ng’’ v a v n đ ng


9

nhân dân tham gia đi lao đ ng
dân đ

n

c ngoài. S n xu t phát tri n đ i s ng c a nhân


ct

c l l t c b n c a vùng

i nên vi c canh tác cây tr ng đ

c ch

đ ng, s n xu t nông nghi p trong khu v c phát tri n, đã t ng v , đa d ng cây, con
trong s n xu t, s n ph m nông nghi p dôi d và đ

c xu t ra ngoài.

Công nghi p trong khu v c phát tri n ch m, hi n t i có 3 nhà máy công
nghi p là Nhà máy Gi y Lam S n, Nhà máy

ng Nông C ng, Nhà máy ch bi n

hoa qu Nh Thanh. Các nhà máy quy mô còn nh , s n l

ng th p.

Hi n nay m t s ngành ngh b t đ u phát tri n, c s h t ng ngày m t m
r ng , đ i s ng nhân dân d n đ
xã h i v n gi đ

c nâng cao. Tính đ n n m 2013 tình hình kinh t –

c n đ nh và đ t nhi u k t qu t t.

S n xu t công nghi p và ti u th công nghi p có b

c t ng tr

ng khá, các

s n ph m ch l c đ u t ng so v i cùng k . Giá tr s n xu t công nghi p n m 2013


10

đ t 140,99 t đ ng (t ng 24,1% so v i cùng k ); trong đó giá tr s n xu t công
nghi p ngoài qu c doanh

c đ t 50,38 t đ ng (đ t 114 k ho ch n m, t ng 25,2%

so v i cùng k ); các làng ngh truy n th ng nh nón lá, d t chi u, mây tre đan…
ti p t c phát tri n.
Ð c bi t trong n m 2013, UBND huy n th c hi n t t công tác dân v n trên
m i l nh v c đ t hi u qu t t, th c hi n m i quan h gi a Th
Ð ng y, HÐND, các ban, ngành, đoàn th , tranh th s

ng tr c UBND v i

ng h , giúp đ c a các

c p, các ngành… Tích c c đ i m i l l i làm vi c trong ch đ o đi u hành theo
h

ng ch đ ng, linh ho t, HÐH; đ y m nh c i cách hành chính, t ng c

i vi n

c đ u t xây d ng nâng c p và đang làm đ i thay rõ r t b m t
ng công nghi p hóa, hi n đ i hóa.

ng t ng b

c xây d ng huy n Nông C ng hi n đ i theo h

ng

hi n đ i hóa, công nghi p hóa, Ð ng b và nhân dân trong huy n đoàn k t, ph n
đ uv
ch ng đ

t qua m i khó kh n th thách, ti p t c l p nhi u thành tích h n n a trong
ng m i, xây d ng quê h

lên t m cao m i trong t

ng ngày càng giàu đ p, ph n đ u đ a huy n

ng lai.

1.1.3. Khái quát v h th ng th y l i và nhu c u dùng n

c trong vùng:

a) Khái quát v h th ng th y l i:
Công trình đ u m i h ch a n

No

nv

Tr s

I - Các thông s c a h ch a
M c n c dâng bình th ng (MNDBT)
M c n c ch t (MNC)
M c n c l thi t k ( H p=1% )
Dung tích toàn b
Dung tích hi u ích
Dung tích ch t
Di n tích m t H ng v i MNDBT
Di n tích m t H ng v i MNC
b) Hi n tr ng công trình th y l i:

14
15
16
17
18
19
20
21

+

m
m


cách đ p đ t c p ph i b o đ m xe nh qua l i bình th
qua đ p, mái h l u b trí đ ng đá thoát n
th

ng, n

c

ng, c m xe tr ng t i l n đi

cao trình (+16.50m) làm vi c bình

c ch y ra nh và trong. Toàn b mái HL đ p không phát hi n th y t

m i, s t l , lún, th m l u, h th ng rãnh thoát n
c đ

c x lý t m b ng

c làm vi c bình th

ng, các cây

c d n s ch.
+ C ng l y n

c:

c làm b ng ng thép, đo n gi a có hi n t


c 20,3 Km, d c kênh

c 7,3 Km.

c trong vùng:

c Sông M c có nh ng nhi m v sau:

mb on

ct

i 2 v vùng 24 xã t h u ng n Sông Nh m đ n t ng n

sông Th Long v i t ng di n tích ru ng tr ng tr t là 11.344 ha


12

+ C t gi m l Sông M c do đó gi m nh m t ph n n

cn

c l Sông Yên,

Sông Nh m, Sông Hoàng, Gi m di n tích b m tiêu úng cho 4.500 ha.
+C pn

c cho sinh ho t, phát đi n k t h p v i nuôi tr ng th y s n.

c bi u hi n qua

hàng lo t tác đ ng c c đoan c a khí h u trong th i gian g n đây nh đã có kho ng
250 tri u ng
Các n

ib

nh h

ng b i nh ng tr n l l t

Nam Á, châu Phi và Mexico.

c Nam Âu đang đ i m t nguy c b h n hán nghiêm tr ng d d n t i nh ng

tr n cháy r ng, sa m c hóa, còn các n
tr n l l t l n, do m c n

c Tây Âu thì đang b đe d a x y ra nh ng

c bi n dâng cao c ng nh nh ng đ t b ng giá mùa đông

kh c li t. Nh ng tr n bão l n v a x y ra t i M , Trung Qu c, Nh t B n, n
nguyên nhân t hi n t
thu đ

ng trái đ t m lên trong nhi u th p k qua. Nh ng d li u

c qua v tinh t ng n m cho th y s l


ng n

c bi n dâng cao. N u

c bi n trung bình toàn c u t ng

1,8mm/n m, thì t 1993 - 2003 m c t ng là 3,1mm/n m. T ng c ng, trong 100 n m
qua, m c n

c bi n đã t ng 0,31m. Theo quan sát t v tinh, di n tích các l p b ng


13

B c c c, Nam c c, b ng

Greenland và m t s núi b ng

Trung Qu c đang d n

b thu h p. Chính s tan ch y c a các l p b ng cùng v i s nóng lên c a khí h u các
đ id

ng toàn c u (t i đ sâu 3.000m) đã góp ph n làm cho m c n

c bi n dâng

cao. D báo đ n cu i th k XXI, nhi t đ trung bình s t ng lên kho ng t 2,0 4,5oC và m c n



ng và s c n bão nh

ng đ n khu v c Nam Trung b , Nam b ngày càng t ng. Bên c nh đó, s ngày

m a phùn

mi n B c gi m m t n a (t 30 ngày/n m trong th p k 1961 - 1970

xu ng còn 15 ngày/n m trong th p k 1991 - 2000). L
nh t quán gi a các vùng, h n hán có xu h

ng m a bi n đ i không

ng m r ng, đ c bi t là

Trung b (trong đó có Khánh Hòa), d n đ n gia t ng hi n t
Hi n t

ng El Nino và La Nina nh h

khu v c Nam

ng hoang m c hóa.

ng m nh đ n n

c ta trong vài th p k

g n đây, gây ra nhi u đ t n ng nóng, rét đ m rét h i kéo dài có tính k l c. D đoán


c bi t là tình hình bão l và

c bi n dâng d n đ n s xâm th c c a n

ng tr c ti p đ n ngu n n

i u này

i) c a n

ng n ng n c a hi n t

c ta. Trong đó, khu v c
ng B KH và dâng cao

c bi n. Riêng đ ng b ng sông C u Long, d báo vào n m 2030, kho ng

45% di n tích c a khu v c này s b nhi m m n c c đ và gây thi t h i mùa màng
nghiêm tr ng do l l t và ng p úng. N u không có k ho ch đ i phó, ph n l n di n
tích c a đ ng b ng sông C u Long s ng p tr ng nhi u th i gian trong n m và thi t
h i

c tính s là 17 t USD.


14

B KH còn kéo theo s thay đ i c a th i ti t, nh h



ng n ng n c a BDDKH.

B KH gây nguy h i cho t t c m i sinh v t s ng trên toàn c u. Vì th B KH là
m t v n đ hi n đang đ

c các n

nh vào vi c tuyên truy n cho ng
a) Xu th bi n đ i khí h u
Nhi t đ

c trên th gi i quan tâm sâu s c.

góp ph n

i dân nh n th c rõ h n v th m h a c a B KH.
Vi t Nam:

các vùng phía b c t ng nhanh h n các vùng phía nam, nhi t đ

các vùng ven bi n t ng ch m h n các vùng sâu h n trong l c đ a.

n cu i th k

21 nhi t đ có th t ng thêm t 4 đ n 4,5 0C theo k ch b n cao nh t và 2 đ n 2,20C
theo k ch b n th p nh t, Biên đ dâng cao m c n
t t c các k ch b n, m c dù v y c ng ch là t

c bi n


i dân ngày

càng rõ ràng. N u nh n m 1990, thành ph H Chí Minh (TP HCM) ch có 10
đi m ng p thì đ n n m 2003 s đi m ng p đã t ng lên 80 đi m và hi n t i là trên
100 đi m ng p. Th c s Hoàng Phi Long,

i h c Bách Khoa d tính, n u m c


15

th y tri u đ nh ch c n t ng lên 50 cm n a thì g n nh 90% di n tích đ t c a
TPHCM đ u b ng p. Kh o sát c a Vi n khoa h c Khí t
tr

ng cho bi t, t i B n Tre, m c n

đây 10 n m, hi n t

ng th y v n và môi

c bi n đã dâng lên kho ng 20cm so v i cách

ng th i ti t c c đoan xu t hi n ngày càng nhi u. Do bi n đ i

khí h u, ô nhi m m n đã t ng lên kho ng 20% so v i cách đây 10 n m. Thay đ i
khí h u đã làm gia t ng thêm thiên tai
th hi n rõ qua hi n t


hóa. Các c ng đ ng xã h i đã xây d ng c s h t ng và các công trình đ duy trì
vi c chia s này. Tuy nhiên, s phát tri n c a xã h i cùng v i s hi u bi t v phân
ph i hàng hóa đã n y sinh các v n đ m i v chia s phân b n
Trong b i c nh đó, n

cd nd nđ

c.

c coi nh m t th hàng hóa và ng

đã đ a ra nh ng nguyên t c có th giúp vi c qu n lý chia s phân b ngu n n
trên c s coi n

c là hàng hóa.

d ng trong tình hu ng thi u n

ng th i, c ng có nh ng nguyên t c kinh t áp
c trên c s nhu c u ng

c, k ho ch phát tri n kinh t -xã h i, và th tr

i s d ng, tính chi phí
ng v n

đ a ra các hình th c, c ch phân b thích h p, c n thi t đ đ t đ
u tài nguyên n

c

có m t s nghiên c u v v n đ này.
Australia ng

i ta đang ng d ng mô hình Mô hình IQQM (Intergrated

Quantity and Quality Model) cho m t s
Australia) và g n đây đã đ

l u v c sông l n t i Queenland (

c đ a vào ng d ng cho l u v c sông MeKong. ây là


16

mô hình mô ph ng s d ng n
sách qu n lý tài nguyên n
đ ng trên c s ph
c ch t l

ng n

c l u v c nh m đánh giá các tác đ ng c a chính

c đ i v i ng

i s d ng n

c. Mô hình IQQM ho t



ng ngu n

c dùng.
1.2.4. Các mô hình th

ng đ

c s d ng trong bài toán phân b tài nguyên n

a) Gi i thi u các mô hình toán hi n nay đã và đang đ

c

c ng d ng trên th gi i:

Trên th gi i vi c s d ng mô hình toán nh các mô hình m a - dòng ch y và
các mô hình cân b ng h th ng đ h tr vi c nghiên c u xây d ng phân b tài
nguyên n

c đã có nhi u thành công nh t đ nh.

- Mô hình BASINS
c xây d ng b i C quan B o v môi tr

ng (Hoa K ). Mô hình đ

c xây

d ng đ đ a ra m t công c đánh giá t t h n và t ng h p h n các ngu n phát th i

ng n

c. V i nhi u mô đun thành ph n trong h th ng, th i gian tính toán đ

rút ng n h n, nhi u v n đ

đ

c gi i quy t h n và các thông tin đ

c

c qu n lý

hi u qu h n trong mô hình. V i vi c s d ng GIS, mô hình BASINS thu n ti n
h n trong vi c bi u th và t h p các thông tin (s d ng đ t, l u l

ng các ngu n