SỞ GD & ĐT ĐỒNG NAI
TRƯỜNG THPT TÔN ĐỨC THẮNG

“MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH YẾU HỌC TỐT HƠN
MÔN NGỮ VĂN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG”

Người thực hiện: TRƯƠNG THỊ LUYẾN
Lĩnh vực nghiên cứu: Phương pháp dạy học bộ môn
Có đính kèm: Phần mềm

Năm học: 2012 - 2013
1


SỞ GD & ĐT ĐỒNG NAI
TRƯỜNG THPT TÔN ĐỨC THẮNG

“MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH YẾU HỌC TỐT HƠN
MÔN NGỮ VĂN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG”

TRƯƠNG THỊ LUYẾN
2


MỤC LỤC
A.
B.

C.

A.

6
6
7
8
8
9
10
11
11
12
12
13
13
14
15

PHẦN I. ĐẶT VẤN ĐỀ:
3


Cùng với môn Toán thì Ngữ Văn cũng là một môn rất quan trọng, nhưng trong những
năm gần đây thực trạng dạy và học đang là vấn đề được đề cập đến rất nhiều, đặc biệt là vấn
đề học sinh học yếu và ít hứng thú với các môn học xã hội, trong đó có môn Ngữ Văn.
Trong giờ học, các em luôn có những biểu hiện tiêu cực như: ít phát biểu, khả năng đọc
bài yếu kém, khả năng diễn đạt trong quá trình làm bài lủng củng, thiếu mạch lạc và hành văn
không mang tính văn chương. Đặc biệt là kỹ năng trình bày bài luyện nói trước tập thể của
các em rất yếu kém: không tự tin và tác phong không nghiêm túc.
Việc đổi mới phương pháp dạy học là vấn đề thiết yếu được quan tâm hàng đầu đã
đem đến nhiều phương tiện học văn tích cực đã giúp tiết văn đạt hiệu quả cao, song học sinh
học yếu môn văn là một tồn tại khách quan. Điều đó một phần do giáo viên chưa quan tâm

lượng hàng năm ở trường (qua kết quả thi để khách quan hơn) cho thấy tỉ lệ học sinh yếu kém
là rất lớn.
Thứ hai, xuất phát từ đối tượng học tập: nhìn chung, trong một lớp học bao giờ cũng có
các đối tượng khác nhau: học sinh yếu, trung bình, khá, giỏi. Những em khá giỏi bao giờ
cũng dễ dàng tiếp thu những kiến thức cơ bản, ngược lại điều này lại không dễ dàng gì đối
với học sinh yếu. Vì vậy không chỉ áp dụng một phương pháp một hình thức, một nội dung
cho các loại đối tượng khác nhau trong một tiết học. Dĩ nhiên là cần chú ý đến các mặt kiến
thức chung (mục tiêu cần đạt của các bài học ).
Thứ ba , xuất phát từ đặc thù môn Ngữ văn - môn học của khám phá và sáng tạo. Vậy
nên trước một tiết học tôi thường đặt câu hỏi: Học sinh khá, giỏi sẽ tiếp thu thêm những gì,
học sinh yếu kém tiếp nhận được những gì?...
Bên cạnh đó, trong quá trình giảng dạy, tôi đã thu thập thêm một số nguyên nhân khiến học
sinh học tập không đạt chất lượng.
- Do không có sự chuẩn bị bài tốt như: không đọc trước văn bản, không học bài cũ, không
soạn bài mới …
- Do tính đặc trưng của bộ môn: đòi hỏi học sinh phải đọc bài nhiều lần trước khi phân tích
văn bản.
5


- Ý thức tự giác học tập ở các em chưa cao.
- Gia đình chưa thật sự quan tâm. Nhất là không coi trọng các môn xã hội, trong đó có môn
Ngữ văn.
- Phương pháp dạy của giáo viên chưa thật sự lôi cuốn học sinh.
- Điều quan trọng là các em không thích môn Ngữ văn.
Trước tình hình đó, tôi rất lo lắng và quyết tâm phải tìm ra những giải pháp nhằm giúp
các em có thái độ học tập nghiêm túc hơn. Điều mà tôi ôm ấp và quyết định thực hiện là sẽ
đổi mới một số hình thức trong quá trình giảng dạy, kết hợp phương pháp truyền thống để
giúp học sinh yếu học tốt hơn môn Ngữ văn
Chất lượng học tập của học sinh sa sút do nhiều nguyên nhân và muốn khắc phục được thực



Bảng này dùng cho việc ghi chú cả năm học. Có như vậy mới đánh giá được sự tiến
bộ của học sinh trong năm. Công việc này không tốn nhiều thời gian bởi vì nó được làm đồng
bộ trong quá trình chấm bài, trả bài. Mỗi lớp chỉ cần đình kèm vào sổ điểm cá nhân một bảng
theo dõi này.
Sau khi nhận diện học sinh yếu kém, cần phát hiện các nguyên nhân dẫn đến tình trạng
trên để giúp đỡ các em kịp thời. Một số nguyên nhân chính là:
- Hổng kiến thức từ các lớp dưới
- Gặp khó khăn trong việc hiểu bài
- Khả năng tập trung ngắn nên dễ dàng bị xao nhãng trong giờ học.
- Nhiều câu hỏi đặt ra khó nên dần dần nảy sinh tâm lí e ngại, sợ phát biểu xây dựng bài
- Khả năng diễn đạt yếu
- Sai nhiều lỗi chính tả
- Học sinh ngại đọc sách…
2. Thường xuyên kiểm tra việc học bài cũ cho học sinh
Việc làm này được thưc hiện vào 10 – 15 phút đầu tiết học, có thể gọi từ 2,
3 đến 4 em và mạnh dạn cho đến điểm 10, không cần thiết đủ cột kiểm tra miệng là
ngừng không gọi trả bài nữa, một số em có thể gọi 5 hoặc 6 lần/ học kỳ ( đây là
những em thường xuyên không thuộc bài hoặc trả bài chỉ đạt điểm 4, 5 ), điểm nào
lớn nhất thì lấy. Những em không thuộc bài tạm thời cho điểm kém và hẹn hôm sau
( ngày bất kỳ ) sẽ trả bài lại.
Thỉnh thoảng nhắc các em : “Một, hai tuần nữa sẽ có kiểm tra 15 phút”
nhưng không qui định cụ thể ngày nào. Việc làm này tạo cho học sinh tâm thế sẽ bị
giáo viên kiểm tra bất cứ lúc nào khi đến lớp, buộc các em phải học bài trước ở
nhà ( Mưa lâu thấm đất ), nếu không muốn bị điểm kém ( kiểm tra 15 phút có 3 cột
vẫn có thể kiểm 4 – 5 lần – điểm nào lớn lấy ).

3. Luôn bao quát học sinh trong giờ dạy
Khi cho học sinh đọc bài, quan sát xem các em có dò bài theo không,

Nguyễn Trãi?
- Chứng minh Nguyễn Trãi là nhà văn chính luận kiệt xuất?...
5. Tăng cường hoạt động của học sinh yếu qua hoạt động nhóm
Như tôi đã trình bày ở trên thì trong quá trình dạy và học thì phương pháp là
yếu tố quan trọng, bên cạnh những phương pháp truyền thống thì thảo luận nhóm
là một biện pháp mới đang được giới thiệu và bồi dưỡng cho giáo viên. Theo ý
kiến của nhiều nhà sư phạm, nhà nghiên cứu giáo dục, cần phải khắc phục ngay
lối học thụ động đã được hình thành trong nhiều năm qua bằng cách khuyến khích
học sinh chủ động và tích cực hơn trong việc học thong qua việc cho học sinh
thảo luận nhóm dưới sự hướng dẫn của giáo viên.
8


Phương pháp thảo luận nhóm trong học tập là phương pháp học sinh không còn
làm việc cá nhân mà làm việc chung với nhau bằng những nhóm nhỏ, thảo luận
những vấn đề giáo viên đề ra nhằm mục đích tìm hiểu nội dung và tự giải đáp vấn
đề đó được giải quyết với sự giám sát điều chỉnh chung của lớp học và của giáo
viên.
Nhưng vấn đề đặt ra là thảo luận nhóm tronng lớp sẽ được diễn ra như
thế nào cho hiệu quả, mục tiêu của nó là gì?
Qua thực tế giảng dạy và dự giờ của đồng nghiệp, tôi nhận thấy rằng với
những câu hỏi thảo luận nhóm, giáo viên chia lớp thành các nhóm, học sinh thảo
luận và cử đại diện trình bày. Chính vì thế đây là việc làm của học sinh trung
bình trở lên. Học sinh yếu không tham gia được ý kiến nào (thời gian quy định)
lại càng không thể làm đại diện nhóm trả lời. Mặt khác không phải cứ chia nhóm
là tất cả mọi thành viên đều tích cực mà còn có tâm lí ỷ lại vào nhóm trưởng. Như
vậy một số học sinh khác sẽ biến thành thụ động.
Vậy làm sao để tất cả học sinh tham gia thảo luận nhóm đều thu được kết quả
cao từ hoạt động này? Tôi làm như sau:
- Thứ nhất , tích cực giám sát khi nhóm thảo luận, giáo viên đi vòng quanh các

10A, tôi giao bài tập cho học sinh ở các mức độ khác nhau như sau:
- Nhóm 1(yếu): thống kê các biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong đoạn
trích? Mỗi biện pháp nghệ thuật nêu một ví dụ minh họa.
- Nhóm 2 (trung bình): Diễn biến tâm trạng của Thúy Kiều trong đoạn trích
“Trao duyên”?
- Nhóm 3 (khá, giỏi): Giá trị nhân đạo trong đoạn trích “Trao duyên”.
7. Theo dõi sự tiến bộ của học sinh:
Qua các bài kiểm tra thường xuyên, kiểm tra định kì, tôi cũng lưu ý mức độ
tiến bộ của các em, đánh dấu vào bảng theo dõi ở trên, nhận xét những em có tiến
bộ để động viên cố gắng hơn. Chẳng hạn những em diễn đạt lủng củng được lưu ý
nên viết những câu ngắn gọn, ít thành phần thì qua bài viết này có tiến bộ gì
không? Thực tế nhờ vào bảng ghi chú cá nhân như đã nói ở trên, trong giờ học,
trong bất kì tình huống nào tôi cũng có thể nhận xét các em ở mặt này hay mặt
khác đã tiến bộ hay chưa.

8. Cần nắm được kiến thức cơ bản:
Vài năm trở lại đây, đề thi tốt nghiệp THPT môn Văn được dư luận đánh giá khá tốt
không những đảm bảo những nội dung cơ bản trong chương trình phổ thông mà còn phát huy
được khả năng sáng tạo của học sinh. Tuy nhiên, làm thế nào để có thể đạt được điểm cao
trong kỳ thi, nhất là học sinh yếu, thì mỗi thí sinh ngay từ bây giờ cần phải có kế hoạch để ôn
tập dần những kiến thức đã học một cách hợp lý. Thông thường một đề thi môn Ngữ văn có
kết cấu 3 phần. Ngoài các câu hỏi về kiến thức văn học, còn có câu hỏi về phần kiến thức xã
hội. Bởi vậy, bên cạnh việc nắm vững các tác giả tác phẩm học sinh cần có vốn hiểu biết nhất
định về cuộc sống.
10


Để làm tốt các câu hỏi phần văn học, học sinh phải nắm được những vấn đề về tác giả,
tác phẩm. Tùy theo đặc thù của từng thể loại mà các em có cách ghi nhớ và ôn tập riêng. Đối
với tác phẩm thơ, yêu cầu đầu tiên là phải thuộc được những đoạn thơ tiêu biểu, nắm được bố



10. Tạo cơ hội để học sinh gỡ điểm:
Giáo viên ưu tiên cho học sinh yếu kém phát biểu trong giờ Luyện tập. Với
những câu tương đối khó, trả lời được, có thể cho các em điểm 10 và nói “ Hôm
qua, em không thuộc bài bị điểm 0, hôm nay trả lời tốt, đúng ra em đạt điểm 10,
nhưng thầy sẽ xóa điểm 0 sửa lại điểm 8”
Ngoài ra, giáo viên cũng nên dành nhiều thời gian cho việc củng cố bài học.
Đừng xem nhẹ khâu này. Học sinh có hiểu bài, nhớ bài hay không một phần là nhờ
nó. Rất nhiều giáo viên đã không tận dụng hết hoặc thường bỏ qua công đoạn này,
nhưng nó lại rất quan trọng. Cho các em xếp tập sách lại, trên bảng chỉ còn những
ý chính, giáo viên đặt câu hỏi, gợi ý, học sinh trả lời đúng cho điểm, có thể sửa
điểm kém hay cộng thêm vào điểm của các em +1, +2, +3… và hỏi các em không
hiểu chỗ nào giáo viên sẽ giảng lại. Làm vậy, học sinh sẽ cố lắng nghe, cố nhớ, cố
ghi để cuối giờ trả lời. Vô hình trung giáo viên đã giúp các em hiểu bài, thuộc bài
ngay trong giờ học.

III. Kết quả nghiên cứu
Lựa chọn và áp dụng linh hoạt một số biện pháp trên, tôi nhận thấy cũng đạt
được những kết quả khả quan ở những em học sinh yếu. Điều đó được thể hiện qua
sự tham gia của các em vào các hoạt động học tập trong giờ học, qua kết quả của
các bài kiểm tra .
Cụ thể : Năm học 2012-2013, sang học kì II tôi thực hiện các biện pháp trên thì
nhận thấy sự thay đổi rõ như sau: Lớp 10B8 chất lượng bài kiểm tra học kì từ 20
em dưới trung bình ở bài kiểm tra một tiết giảm xuống còn 13 em ở bài kiểm tra
học kì I.
Lớp 10A chất lượng bài kiểm tra học kì II đạt 98% so với 79% bài kiểm tra học kì
I
IV. KIẾN NGHỊ


những phương pháp lý tưởng hóa việc dạy và học. Đừng quên,với học sinh yếu,
đặc biệt là ở vùng sâu, vùng xa hiểu và viết được một bài văn không phải là
chuyện dễ dàng.

14


TÀI LIỆU THAM KHẢO
Ngoài những kinh nghiệm từ bản thân và thực tế giảng dạy,tôi có tham khảo
thêm một số tài liệu khác:
1) “Dạy văn, học văn” của Đặng Hiển
2) Sách giáo khoa, sách giáo viên của Phan Trọng Luận (chủ biên)
3) “Thuật viết văn” (Nguyễn Văn Hầu)

15


SỞ GD & ĐT ĐỒNG NAI
TRƯỜNG THPT TÔN ĐỨC THẮNG

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
Tân Phú, ngày 22 tháng 05 năm 2013

PHIẾU NHẬN XÉT ĐÁNH GIÁ SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Năm học: 2012-2013
Tên sáng kiến kinh nghiệm: MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH YẾU HỌC TỐT
HƠN MÔN NGỮ VĂN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

Họ và tên: Trương Thị Luyến