I . Tên tình huống : “ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA
NHẰM NÂNG CAO Ý THỨC VÀ KỸ NĂNG SỖNG CHO HỌC
SINH KHỐI THCS ”
II . Mục tiêu giải quyết tình huống :
Khi hiện hữu trong cuộc sống này, chúng ta tất yếu cần đến một số những
giá trị khác nhau để sinh tồn, và qua sự sinh tồn, chúng ta dần dần sở hữu một
phần nhất định các giá trị đó. Tất nhiên, khi nói đến những giá trị trong cuộc
sống theo cách này, chúng ta không hàm ý chỉ đến tự thân giá trị hay ý nghĩa rốt
ráo của cuộc sống. Đó là một vấn đề có tầm vóc bao quát và sâu xa hơn mà
chúng ta sẽ có dịp trở lại trong một dịp khác.Cuộc sống cứ trôi , nhiều khi ta
quay đầu nhìn lại chặng đường đã “bước qua” . Chữ “bước qua” ở đây không
phải là đi qua một cách bình thường thường mà ta đã để quên bao nhiêu điều tốt
đẹp như : Tình yêu , hạnh phúc , chỉ đổi lấy cái địch cuối cùng mà biết bao con
người đã lựa chọn sai lầm . Thực chất thứ đó chỉ là phương tiện cần phải có để
sinh tồn trong cái thế giới hiện đại này , đó chính là tiền . Và để có một đất nước
giàu mạnh , một xã hội đúng chất chủ nghĩa và những con người với biết bao
những giá trị cuộc sống đích thực thì việc đào tạo kỹ năng sống cho học sinh
khối THCS là một điều hết sức cần thiết . Bằng những tình huống , những cái
nhìn thực tế về cuộc sống để truyền tải một cách đơn giản nhất , hiệu quả nhất
giúp cho học sinh thấy được mức độ quan trọng của những kỹ năng cuộc sống .
III . Tổng quan về các nghiêm cứu liên quan tới việc giải
quyêt tình huống :
Trong bối cảnh cuộc sống diễn ra mỗi lúc một phức tạp , cuộc sống đó
mỗi lúc một tối tăm vì thiếu đi sự nhận thức đúng đắn , những ký năng cần phải
có trong mỗi con người . Phần lớn trong chúng ta thường chỉ lưu tâm đến những
giá trị nổi bật mà ta có được như vật chất, vốn có thể dễ dàng đo lường bằng các
đơn vị quy ước, hay tri thức, trong phạm vi được xác định bởi hệ thống văn
bằng, học vị... Tuy nhiên, đời sống của ta không chỉ đơn thuần được tạo thành
riêng bởi các giá trị đó. Chúng ta còn sở hữu - và cần thiết phải sở hữu - nhiều
giá trị khác nữa, như sức khỏe, thời gian, chuyên môn, kinh nghiệm sống, quan
- Các loại hình trò chơi : Tuyên truyền dưới nhiều hình thúc,…
b.Theo cá nhân:
- Trao đổi với nhau về các vấn để của mình thông qua đó có thể hiểu rõ hoàn
cách của nhau để có cách ứng xử đúng đắn hơn .
- Trao đổi cho nhau cách học , cách giao tiếp để cùng nhau tiến bộ .
2 . Nghiên cứu các loại hình tỏ chức HĐNK :
a . Thình giảng , trao đổi về kỹ năng sống của học sinh trong nhà trường
và ngoài xã hội :
- Hình thức trao đổi này là một cách rất hữu hiệu đối với học sinh :
+ Nó sẽ giúp nâng cao sự hiểu biết , kỹ năng trong cuộc sống đối với học
sinh một cách đơn giản nhất .
+ Giúp bạn bè thầy cô giáo có thể hiểu biết lẫn nhau từ kinh nghiệm của bản
thân .
+ Giúp học sinh có thể chia sẻ những vấn để cá nhân ( gia đình , bạn bè , …)
để học sinh có biện pháp giải quyết và những xử lý tình huống đúng đắn và hiệu
quả .
* Yêu cầu : Cần phải có sự chuẩn bị kĩ lưỡng , những học sinh tham gia trả
lời vấn đề được đưa ra phải thật thực tế , xác thực cộng với tinh thần làm việc và
cách ững xử nhanh nhạy , khóe léo .
b . Khám phá , tìm tòi và đánh thức tiềm năng trong mỗi con người :
- Hình thức này có thể chuyển đổi thành nhiều hình thức tìm hiểu khác nhau :
+ Kỹ năng giao tiếp linh hoạt và ứng xử thông minh
+ Kiếm soát và điều khiển cảm xúc để chủ động trong mọi hoàn cảnh
+ Vượt qua những giới hạn của chính bản thân để phát huy tối đa khả năng
tiềm ẩn trong mỗi con người
+ Kích hoạt tiềm năng trí tuệ và khơi gợi niềm đam mê, sức sáng tạo
+ Hoạch định tương lai và mục tiêu cá nhân
+ Lĩnh hội và áp dụng kỹ thuật ghi nhớ đỉnh cao, phương pháp sơ đồ tư duy
+ Cách nhớ kiến thức được nhanh và hiệu quả
V . Thuyết minh tiến trình giải quyết tình huống :
Khi con người lớn dần lên, các yêu cầu hoà nhập tăng cao do quan hệ xã
hội được mở rộng đặc biệt trong giai đoạn con người đến trường với các mối
quan hệ mở rộng nhanh chóng. Khi chúng ta đi trẻ, đến lớp, môi trường không
còn ở trong bốn bức tường với mẹ , cha ông bà mà đã mở rộng ra tới con đường
đến trường, trường lớp, công viên, với hàng xóm, người lạ, người quen, với cô
giáo, bạn bè .
Thêm vào đó, cũng là sự đa chiều của các nguồn thông tin thông qua các
phương tiện thông tin đaị chúng, cũng như sự ảnh hưởng của tâm lý đám đông bạn bè cùng lứa trong đó có cả các kỹ năng song sai lệch vô hình chung đã tạo
ra những hình mẫu không chuẩn mực cho con người, làm cho nhu cầu được định
hướng đúng đắn về kỹ năng sống của cá nhân .
Vì thế, có thể nói, kỹ năng sống cần phải được trang bị càng nhiều hơn
và ở trình độ cao hơn khi con người ở các độ tuổi quan trọng như đi học mẫu
giáo và đặc biệt là trước khi đến lớp 1. Tuy nhiên, do phần lớn cha mẹ thường
chỉ quan tâm để dạy trẻ các kỹ năng sống mang tính giao tiếp - tức là các kỹ
năng xã hội mang tính chuẩn mực về hành vi ( hành động và ngôn ngữ) như
chào hỏi, xin phép… với phương pháp áp đặt ( tức là bảo trẻ làm theo) mà chưa
thưc sự quan tâm đến thế giới nội tâm cũng như cảm xúc của trẻ nên thế giới nội
tâm cũng như các vấn đề tâm lý/ cảm xúc lành mạnh vẫn là một kỹ năng bị bỏ
ngỏ làm phát sinh các vấn đề ở trẻ như: thiếu tự tin khi tìm hiểu cái mới,, môi
trường xung quanh, quá nhút nhát, sợ bị thua cuộc….
Tuỳ thuộc vào hoàn cảnh và độ tuổi, vấn đề kỹ năng sống được bộc lộ ở
mỗi con người khác nhau là khác nhau. Tuy nhiên, nhìn chung, khi bắt đầu đưa
bước vào cuộc sống thậm chí là ngay bây giờ thì bạn nên bắt đầu việc giáo dục
kỹ năng sống cho bản thân một cách có kế hoạch và chiến lược, nếu bạn muốn
phát triển toàn diện về cả thể chất lẫn tinh thần . Chỉ vài năm trở lại đây, ở Việt
nam mới xuất hiện khái niệm “ rèn luyện kỹ năng sống” nhưng trên thế giới đặc
+ Tổ chức trò chơi thông qua đó nói về ý nghĩa của kỹ năng sống .
+ Tập diễn kịch thảo luận nhóm về những gì kỹ năng sông mang lại .
- Cúng nhau trò chuyện , học tập từ nhau về phương pháp học tập :
+ Tập vẽ sơ đồ tư duy :
+ Cách nhớ kiến thức được nhanh và hiệu quả .
Phần 2: Thuyết minh chi tiết về các hình thức
thi:
Giao lưu trò chuyện về kỹ năng sống
A . Trao đổi những câu chuyện và bài học đáng suy ngẫm :
1 . Chuyện vết mực và bài học đáng suy ngấm :
Tờ giấy trắng là hình ảnh quen thuộc để ví cuộc sông tinh khiết cảu một
con người . Và khi một lỗi lầm xảy ra , đò là vết mực bôi vào tời giấy trắng .
Thế thì làm sao ta có thể xóa vết mực đó đi ?\
Thầy giáo cầm một tờ giấy A4 trên đó có một vết mực đen . Thầy giáo hỏi
cả lớp
- Các em nhìn thấy gì trên tở giấy ?
Cả lớp cùng đồng thanh trả lời :
- Là vết mực ạ .
Thầy hỏi lại cả lớp vẫn câu trả lời vẫn là “ vết mực ” . Thầy lại hỏi một lần
nữa , cả lớp vẫn trả lời là vết mực . Thầy trầm ngâm một lúc nhìn tất cả lớp một
lần , những đôi mắt trong sang hồn nhiên của bọn trẻ cũng dõi theo thầy . Thầy
bắt đầu nói :
Các em ạ ! Các em hãy coi tờ giấy này là cuộc đời mỗi con người . Vết mực
kia là những khuyết điểm , những sai lầm mà ta đã mắc phải trong cuộc sống .
Còn khoảng trắng còn lại là những ưu điểm , những thành công mà ta đã đạt
được trong cuộc sống .
Thầy suy nghĩ một lúc rồi nói tiếp :
c . Câu chuyện về loại ong nghệ :
Một con ong nghệ , nếu bị thả vào một cái cốc lớn không có nắp , cũng sẽ ở
đó cho tới khi chết , trừ khi chúng ta lôi nó ra .
Nó không bao giờ thấy đường thoát ở phía trên , mà cứ khăng khăng cố
gắng tìm cách nào đó thoát ra qua các mặt bên hoặc qua đáy cốc , … Nó sẽ tìm
con đường ở nơi mà không có con đường nào tồn tại , cho đến khi nó hoàn toàn
tự hủy hoại bản thân .
d . Câu chuyện về con người :
Theo nhiều cách chúng ta không giống như loài chim ó , con dơi và con
ong nghệ . Chúng ta vật lộn với tất cả các vấn đề rắc rối và tuyệt vọng của
mình , mà khônng bao giờ nhận ra rằng rất có thể có một phương pháp khác hữu
hiệu hơn , chỉ cần chúng ta hãy nhìn lên cao hơn , hãy nhìn vào sâu hơn hay nhìn
thẳng về phía trước .
Nhìn ngược lại có thể khiến bạn buồn bã . Nhìn quanh có thề khiến bạn lo
lắng . Hãy nhìn lên cao và nhìn tới phía trước , đó là cách sống lạc quan . Và
tinh thần tích cực , nhiều hy vọng chính sẽ giúp bạn tìm ra giải pháp trong hầu
hết các trường hợp
Có một tác giả đã viết : “ Khi không có giải pháp nào xuất hiện ngay trước
mắt thì con người rất dễ kết luận rằng không có một giải pháp nào cả . Nhưng
thực tế đã chứng minh , từ lần này sang lần khác , rằng giả thuyết đó là sai lầm ”
Chỉ cần bạn nhìn lên cao hơn , rộng hơn tình huống hiện tại , rất có thể bạn
sẽ thấy một lối đi khác trước mắt mình . Sống đơn giản , yêu thật lòng , quan
tâm sâu sắc , nói lời tới phía trước . Đó chính là câu trả lời cho mọi vấn đề .
•
Chúng em tổ chức những buổi giao lưu , tọa đàm trao đổi về kĩ
năng sống . Bằng hình thức kể một vài câu chuyện và thông qua những
câu chuyện đó rút ra bài học về kĩ năng sống . Ví dụ qua câu chuyện về
loại chim ó hay câu chuyện về con dơi chúng em không những được cung
cấp kiến thức môn sinh học hiểu được tập tính tính sinh sống của loài ó
và dơi . Điều quan trọng nhất là chúng em học được nhiều bài học về kĩ
May mắn thường gõ cửa những người luôn sáng tạo và luôn biết làm mới
bản thân mình , làm mới môi trường xung quanh mình . Nếu vì sự may mắn là
trái táo và mội trường xung quanh bạn là một vườn táo . Hằng ngày , bạn chỉ cứ
hái mãi ở một vườn , càng ngày bạn ccàng khó tìm thấy , vì táo ít đi từng ngày .
Nhưng nếu bạn sang một vườn táo mới , xác suất hái được táo của bạn sẽ được
tăng lên đột ngột . Dó mới thực sự là sự may mắn .
Sở dĩ GS Wisemen chia ra làm hai loại người : may mắn và không may
mắn vì chính họ đã nhận mình như vậy . Cùng môỵ sự việc người may mắn và
xui xẻo có thể nhìn dưới 2 khía cạnh khác hẳn nhau . Cùng một đội tuyển tham
gia Olymopic vậy , năm nay họ thi đấu chỉ đoạt huy chương đồng . Sang năm họ
tập luyện chăm chỉ hơn và rồi đạt huy chương bạc . Nhưng bạn hãy đoán thử
xem , lúc nào họ vui hơn ? Khi đoạt huy chương bạc , họ cảm thấy xui xẻo vì chỉ
còn một chút nữa thôi là họ có thể đật đến điểm tốt nhất . còn khi đoạt huy
chương đồng , họ lại thấy may mắn , vì nếu họ không cố gắng thì dù có một chút
họ cúng không đoạt được gì cả . Các nhà nghiêm cứu gọi đây là hiện tượng suy
nghĩ “ phản thực ” . Người may mắn là người biết biến sự xui xẻo thành cảm
giác may mắn .
Trong một thí nghiệm khác , GS Wisemen đặt ra trường hợp rằng : Một
ngày bạn vào nhà băng , thế rồi bất chợt bọn cướp xuất hiện , chúng bắn bừa
một viên đạn thế nào mà lại chúng vào vai bạn . Quan điểm của người xui xẻo là
: “ Ôi trời , sao tôi xui xẻo đến thế . Đến nhà băng ngày nào không đến , lại đến
đúng này có cướp viếng , đã thế lại còn bị bọn chúng bắn vào vai ”. Trong khi
đó quan điểm của người may mắn là : “ Ôi may quá ! Đạn chỉ trúng vào vai mà
không trúng vào đầu mình ”. Chính quan điểm ấy giúp họ có một cuộc sống tràn
đầy tự tin và hy vọng . Họ luôn lạc quan cả khi khó khăn nhất .
Luyện rèn để trở thành người may mắn :
Có lẽ , may mắn và xui xẻo chỉ là một vài khái niện trìu tượng và do quan
điểm của mỗi chúng ta . Vậy bài học rút ra ở đây thực sự cũng chẳng có gì cao
hằng ngày nên nghỉ ngơi , thư giãn và ôn lại những điề phúc lanh mà Thượng
đế đã ban tặng .
Tổ chức thi bình và vẽ tranh giáo dục ký
năng sống
- Hình thức : 2 đội thi
- Nội dung : Mỗi đội sẽ vẽ một bức tranh giáo dục ký năng sống .
Ví dụ : * Một bức tranh vẽ một cái cây nghiêng theo gió bão .
- Lời bình : Đây là một hình vẽ sau một trận bão đi qua . Trên những
cành cây xơ xác chỉ còn lại vài chiếc lá . Trong những cơn gió bão dữ dội
, những chiếc lá ấy vẫn bám trụ không bị quật ngã . Và con người chúng
ta trong cuộc sống đôi khi cúng gặp nhiều thử thách , đối mặt với biết bao
khó khăn nhưng chúng ta phải cố gắng . có nghị lực , có ý chí thì chúng
ta sẽ vượt qua tất cả .
• Qua phần thi bình và vẽ tranh , chúng em được rèn luyện kí năng vẽ tranh của môn
mĩ thuật và qua bức tranh đó kết hợp với phần thuyết minh của môn ngữ văn và
những kiến thức môn GDCD chúng em đã được củng cố bài học về kĩ năng sống
là : cần sống có nghị lực , kiên trì , có ý chí để bước đến thành công trong cuộc
sống .
Diễn tiểu phẩm
Tiểu phẩm : Chiếc dồng hồ
-
-
-
Chú ơi ! Chú tìm gì đấy ạ !
Nghe thấy Nam hỏi người đàn ông áy ngẩng đầu lên :
Chú tìm một chiếc đồng hồ , một chiếc đồng hồ mạ vàng .
Nam liền lấy trong túi ra chiếc đồng hồ mà mình vừa nhặt được , đưa cho
người đàn ông :
Có phải cái này không hả chú ?
Người đàn ông mừng rỡ :
Đúng rồi , đúng nó đây rồi .
Cháu vừa nhặt được ! Cháu chả lại chú ( Nam đáp )
Người đàn ông liền rút trong ví 500.000đ đưa cho Nam :
Đây là phần thưởng ành cho sự trung thực , chú thưởng cho cháu và cho chú
cảm ơn .
Nam đưa lại tờ tiền về tay người đàn ông :
Cháu không nhận đâu .
Người đàn ông hạ giá vẽ xuống và đưa cho Nam một bức tranh :
- Vậy , cháu có thích bức tranh này không ?
Nam nhìn bức vẽ , một bức vẽ hoa hường dương thật là đẹp :
- Cháu thích lắm , nó thật tuyệt vời . Cháu cũng rất thích vẽ và ước mơ sau này
trở thành một họa sĩ … ( Giọng Nam ngập ngừng )
- Đây là bức vẽ hoa hướng dương , một loại hoa luôn hướng về phía mặt trời ,
sống là phải có hy vọng , ước mơ và khát vọng cháu ạ , đừng nản chí , nếu cố
gắng thì cháu sẽ làm được .
Người đàn ông nhìn Nam với cái nhìn khâm phục , họ trò chuyện với nhau
một hồi lâu , thì ra ông là một họa sĩ nổi tiếng . Và sau đó nghe đâu người đàn
ông đó đã giúp đỡ Nam vào học một lớp học tình thương và trực tiếp dạy Nam
vẽ . Nam rất tham học hỏi và cũng trở thành một họa sĩ nổi tiếng và kiếm được
rất nhiều tiền . Nam thường xuyên đến ủng hộ những lớp tình thương , giúp đỡ
những trẻ em nghèo , lang thang cơ nhỡ .
Khi tổ chức các trò chơi , sau khi chơi xong người dẫn chương trình sẽ
trao đổi với tất cả mọi người là rút ra được điều gì qua những trò chơi đó .
Tổ chức các trò choi chúng em đã vận dụng kiến thức liên môn .
Và bài học được rút ra qua trò chơi đó là bài học giáo dịc kí năng sống
1. Trò chơi: CƯỚP CỜ
* Dụng cụ:
+ Một cái khăn bất kì tượng trưng cho cờ
+ Một vòng tròn
+ Vạch xuất phát củng là đích của 2 đội
* Cách chơi:
+ Quản trò chia tập thể chơi thành hai đội, có số lượng bằng nhau mỗi
đội có từ 5-6 bạn, đứng hàng ngang ở
vạp xuất phát của đội mình. Đếm theo số thứ tự 1,2,3,4,5... các bạn phải
nhớ số của mình.
+ Khi quản trò gọi tới số nào thì số đó của hai đội nhanh chóng chạy đến
vòng và cướp cờ.
+ Khi quản trò gọi số nào về thì số đó phải về
+ Một lúc quản trò có thể gọi hai ba bốn số
* Luật chơi:
+ Khi đang cằm cờ nếu bị bạn vỗ vào người, thua cuộc
+ Khi lấy được cờ chạy về vạch xuất phát của đội mình không bị đội bạn
vỗ vào người, thắng cuộc
+ Khi có nguy cơ bị vỗ vào người thì được phép bỏ cờ xuống đất để
chánh bị thua
+ Số nào vỗ số đó không được vỗ vào số khác. Nếu bị số khác vỗ vào
không thua
+ Số nào bị thua rồi (“bị chết”) quản trò không gọi số đó chơi nữa
+ Người chơi không được ôm, giữ nhau cho bạn cướp cờ
+ Người chơi tìm cách lừa đối phương để nhang cờ về, lựa chọn sân bải
phù hợp để chánh nguy cơ, cờ ra khỏi vòng tròn, để cờ lại vòng tròn chỉ được
• Các trò chơi trên đều là những trò chơi bổ ích dựa trên tinh thần đồng đội . Từ
đó muốn nhắc nhở mọi người rằng hãy luôn có những người bạn những người
đồng đội họ có thể giúp bạn rất nhiều trong cuộc sống và đạt được cái đích của
mình
3. Trò chơi: CHƠI CHUYỀN
Trò chơi dành cho con gái. Số người chơi 2-5 người. Đồ chơi gồm có 10
que nhỏ và một quả tròn nặng (quả cà, quả bòng nhỏ...), ngày nay các em
thường chơi bằng quả bóng tennis.
Cầm quả ở tay phải tung lên không trung và nhặt từng que. Lặp lại cho
đến khi quả rơi xuống đất là mất lượt.
Chơi từ bàn 1 (lấy một que một lần tung) bàn 2 (lấy hai que một lần) cho
đến 10, vừa nhặt quả chuyền vừa hát những câu thơ phù hợp với từng bàn. Một
mốt, một mai, con trai, con hến,... Đôi tôi, đôi chị... Ba lá đa, ba lá đề v.v. Hết
bàn mười thì chuyền bằng hai tay: chuyền một vòng, hai vòng hoặc ba vòng... và
hát: “Đầu quạ, quá giang, sang sông, trồng cây, ăn quả, nhả hột...” khoảng 10 lần
là hết một bàn chuyền, đi liền mấy ván sau và tính điểm được thua theo ván.
Khi người chơi không nhanh tay hay nhanh mắt để bắt được bóng và que
cùng một lúc sẽ bị mất lượt, lượt chơi sẽ chuyển sang người bên cạnh.
Chơi chuyền làm người ấm lên và rất vui. Thường trong suốt mùa hè
hoặc mùa thu, các cô gái nhỏ chơi chuyền ở khắp mọi nơi, dưới bóng cây hay ở
sân nhà...
• Các trò chơi trên đề cần rất nhiều sự khéo léo và tinh tế trong mọi lúc . Từ đây
muốn chuyền đạt cho học sinh hãy luôn là những con người tinh tế vì sự tinh tế
và khéo léo là một trong những điều quyết đinh thành công của một con người .
năng sông đã góp phần không nhỏ đến việc giáo dục nhân cách học sinh, giúp
cho thế hệ tương lai của đất nước được phát triển 1 cách toàn diện tri , đức ,
thể , mĩ. Điều đó sẽ làm cho xã hội ổn định, đát nước ngày càng đi lên. Mọi
người được sống trong một xã hội văn minh, một môi trường lành mạnh .Mỗi
con người sẽ tìm được điểm hay trong bản thân mình và hoàn thiện mình hơn ,
đem tới những giá trị cuộc sống dù chỉ là nhỏ nhất nhưng cũng đem lại một hệ
quả to lớn . Tổ chức HĐNK này trong trường học không phải là không thể , hiện
nay Trường THCS Kiêu Kỵ chúng em vẫn tiến hành hoạt động này định kì và
đem lại ý nghĩa không nhỏ , được học sinh trong trường rất ủng hộ .