ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------

MAI THỊ NGỌC ANH

Thực trạng và nhu cầu việc làm của thanh niên nông thôn hiện nay từ góc
nhìn công tác xã hội (nghiên cứu trường hợp tại xã Thụy Dương huyện
Thái Thụy tỉnh Thái Bình)

LUẬN VĂN THẠC SỸ
Chuyên ngành: Công tác xã hội

Hà Nội – 2014
1


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------

MAI THỊ NGỌC ANH

Thực trạng và nhu cầu việc làm của thanh niên nông thôn hiện nay từ góc
nhìn công tác xã hội (nghiên cứu trường hợp tại xã Thụy Dương huyện
Thái Thụy tỉnh Thái Bình)

Chuyên ngành Công tác xã hội
Mã số: 60900101
LUẬN VĂN THẠC SỸ : CÔNG TÁC XÃ HỘI


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .......................................................................................................................................... 8
1.

Lý do chọn đề tài .................................................................................................................. 8

2.

Tổng quan vấn đề nghiên cứu ........................................................................................... 10

3.

Ý nghĩa của nghiên cứu ..........................................................Error! Bookmark not defined.

4. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu ...............................................Error! Bookmark not defined.
5. Đối tƣợng, khách thể và phạm vi nghiên cứu. .............................Error! Bookmark not defined.
6. Câu hỏi nghiên cứu ........................................................................Error! Bookmark not defined.
7. Giả thuyết nghiên cứu ...................................................................Error! Bookmark not defined.
8. Phƣơng pháp nghiên cứu ..............................................................Error! Bookmark not defined.
9.Kết cấu của luận văn ......................................................................Error! Bookmark not defined.
NỘI DUNG .........................................................................................Error! Bookmark not defined.
Chƣơng 1:CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA NGHIÊN CỨU ........ Error! Bookmark not
defined.

1.1

Các khái niệm ..........................................................................Error! Bookmark not defined.

1.1.1 Lao động
1.1.2 Việc làm:.....................................................................................Error! Bookmark not defined.

Thụy tỉnh Thái Bình ...........................................................................Error! Bookmark not defined.
2.3 Những vấn đề xã hội nảy sinh từ thực trạng và nhu cầu việc làm của thanh niên
xã Thụy Dƣơng huyện Thái Thụy tỉnh Thái Bình ..........................Error! Bookmark not defined.
2.3.1 Về phía thanh niên ............................................................... Error! Bookmark not defined.

2.3.2 Về phía gia đình .........................................................................Error! Bookmark not defined.
2.3.3 Về phía xã hội ............................................................................Error! Bookmark not defined.
Tiểu kết chƣơng 2…………………………………………………………………....82
Chƣơng 3: PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA CÔNG TÁC XÃ HỘI ĐỂ GIẢI QUYẾT VIỆC
LÀM CHO THANH NIÊN Ở XÃTHỤY DƢƠNG HUYỆN THÁI THỤY TỈNH THÁI
BÌNH ............................................................................................... Error! Bookmark not defined.

3.1 Đánh giáviệc giải quyết việc làm cho thanh niên của địa phƣơng.Error! Bookmark not defined.
3.2. Các giải pháp giải quyết việc làm cho thanh niên ở xã Thụy Dƣơng huyện Thái
Thụy tỉnh Thái Bình từ góc nhìn công tác xã hội. ..........................Error! Bookmark not defined.
3.2.1 Giải pháp cho bản thân thanh niên ..........................................Error! Bookmark not defined.
3.2.2 Giải pháp cho gia đình ..............................................................Error! Bookmark not defined.
3.2.3 Nhóm giải pháp cho địa phương...............................................Error! Bookmark not defined.
Tiểu kết chƣơng 3: .............................................................................Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ....................................................Error! Bookmark not defined.
1.1 Kết luận .........................................................................................Error! Bookmark not defined.
1 .2 Khuyến nghị ................................................................................Error! Bookmark not defined.
1.2.1.Đối với chính quyền địa phương ...............................................Error! Bookmark not defined.

1.2.2 Đối với Đoàn thanh
niên.........................................................................105
1.2.3 Đối với bản thân thanh
niên...................................................................105
TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................................................ 13
PHỤ LỤC............................................................................................Error! Bookmark not defined.

TMDV

Thƣơng mại dịch vụ

CTXH

Công tác xã hội

NVCTXH

Nhân viên công tác xã hội

ASXH

An sinh xã hội

BHXH

Bảo hiểm xã hội

6


DANH MỤC BẢNG BIỂU
Biểu 1.1: Cơ cấu kinh tế bình quân 2005 – 2010
Biểu 1.2 : Tình hình phát triển kinh tế của xã từ 2010- 2012
Bảng 2.1: Lao động thanh niên xã Thụy Dƣơng có việc làm theo cơ cấu
ngành nghề
Bảng 2.2: Hiệu quả kinh tế của một lao động đi xuất khẩu so với một lao
động trong nƣớc, trên một tháng

dƣỡng, đào tạo phát triển toàn diện về chính trị, tƣ tƣởng đạo đức lối sống,
văn hóa, sức khỏe, nghề nghiệp giải quyết việc làm, phát triển tài năng và
sức sáng tạo, phát huy vai trò xung kích trong sự nghiệp xây dựng và bảo
vệ Tổ quốc.
Xã Thụy Dƣơng huyện Thái Thụy tỉnh Thái Bình là miền đất trù phú,
đầy tiềm năng về phát tiển kinh tế nông nghiệp, nông thôn ở nƣớc ta. Trong
những năm qua, cùng với quá trình phát triển của cả tỉnh, Thụy Dƣơng có
những bƣớc chuyển mạnh mẽ về nhiều mặt, đặc biệt là sự chuyển dịch cơ
cấu kinh tế đã đạt nhiều thành tựu quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế-xã
hội, chính trị ổn định. Trong những thành tựu đó có vấn đề việc làm cho
nguời lao động nói chung, thanh niên nói riêng.
8


Tuy nhiên vấn đề việc làm cho thanh niên ở xã Thụy Dƣơng huyện
Thái Thụy tỉnh Thái Bình hiện nay đang thể hiện nhiều bất cập: Hàng năm,
số học sinh, sinh viên ra trƣờng không xin đƣợc việc ở các thành phố, bộ
đội xuất ngũ, số ngƣời đi xuất khẩu lao động ở nƣớc ngoài về, số lao động
dôi ra do sắp xếp lại bộ máy các cơ quan doanh nghiệp khi trở về địa
phƣơng sinh sống đều thiếu việc làm. Mặt khác, một bộ phận thanh niên ở
địa phƣơng này không có việc làm do trình độ học vấn và tay nghề chuyên
môn còn thấp, chƣa thực sự thay đổi suy nghĩ, tập quán sống, chƣa thích
ứng với yêu cầu của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc và
hội nhập kinh tế quốc tế. Trong khi đó, các cơ sở sản xuất kinh doanh trên
địa bàn chƣa coi thanh niên trong xã là lực lƣợng lao động chủ chốt, nên
chƣa nhiệt tình và tin cậy để phổ biến nghề mới, đào tạo nghề, tƣ vấn nghề
và hỗ trợ các kỹ năng nghề cho thanh niên còn hạn chế. Do đó, tỷ lệ thiếu
việc làm và tình trạng thất nghiệp của thanh niên có xu hƣớng ngày càng
tăng, mức thu nhập thấp đã dẫn tới con đƣờng thanh niên phải tự tìm kiếm
việc làm mới, không ít trƣờng hợp bị lừa gạt hoặc phải làm những công

cấp thất nghiệp và trợ cấp tai nạn nghề nghiệp.
Ở Trung Quốc, những nhà nghiên cứu nhƣ Hồ Hiếu Nghĩa, Lý Bồi
Lâm, Lý Cƣờng, Mã Nhung đã tiến hành nhiều công trình nghiên cứu để
thực hiện sự ổn định xã hội hài hòa. Vấn đề việc làm và việc nông dân
Trung Quốc phải đi làm thuê ở Trung Quốc đang nổi lên, có thể thấy đƣợc
tình cảnh này trong cuốn sách “Đảm bảo xã hội với ngƣời nông dân làm
thuê ở thành phố” (NXB. Quản trị kinh tế - 2004), “Việc làm và an sinh xã
hội: Bài toán khó trong thế kỷ mới” (NXB. Nhân dân Vân Nam - 2000)
Ở Nhật Bản, tác giả Sato (2010) trong cuốn sách: “Thất nghiệp và
an sinh xã hội” đã phân tích lỗ hổng của chế độ an sinh xã hội tạo ra sự gia
tăng nạn thất nghiệp.
Ở Mỹ, Margaret S.Malone đã phân tích sự thay đổi về dân số đã làm
cho ngƣời thất nghiệp sẽ càng ngày càng nhiều hơn trong số những ngƣời
đang ở độ tuổi lao động. (Agenda for social security: Challenges for the

10


new congress and the new administration, Social Security Advisory Board,
Februry 2001).
Trong cộng đồng châu Âu, ngƣời ta thƣờng đề cập tới sự “tách biệt xã
hội”. Nhiều nhà nghiên cứu đã đi vào ba vấn đề cơ bản của “tách biệt xã
hội”: kinh tế, chính trị, văn hóa. Xét về kinh tế, ngƣời bị coi là “tách biệt xã
hội” là những ai gặp khó khăn về việc làm, thu nhập, giảm sút, lâm vào
cảnh nghèo túng. Việc làm là một khía cạnh của sự tách biệt kinh tế, thiếu
việc làm sẽ có ảnh hƣởng trực tiếp đến thu nhập của hộ gia đình, làm hạn
chế khả năng tiếp cận hàng hóa và dịch vụ tối thiểu của từng gia đình.
Ở Việt Nam, từ những năm 90 trở lại đây, liên quan đến chủ đề của
luận văn đã có nhiều công trình nghiên cứu. Tiêu biểu nhƣ:
Năm 1991, trong công trình “Giải quyết việc làm cho thanh niên

cho lao động nông thôn giai đoạn 2008 – 2015 và định hướng đến năm
2020.
[3] Bộ lao động thƣơng binh và xã hội (2003), Báo cáo kết quả thực
hiện chương trình mục tiêu quốc gia xóa đói giảm nghèo và việc làm giai
đoạn 2001 – 2005
[4] Bộ Lao động - Thƣơng binh và Xã hội, Báo cáo kết quả điều tra
lao động việc làm năm 2008 và 6 tháng đầu năm 2010
[5] Bộ Lao động - Thƣơng binh và Xã hội và Tổng cục Thống Kê, Báo
cáo kết quả điều tra lao động và việc làm toàn quốc giai đoạn 2004 - 2008
[6] Phùng Văn Chấn (2008), Tổng quan chính sách dạy nghề, Báo cáo
chuyên đề.
[7] Trần Xuân Cầu (2012), Giáo trình kinh tế nguồn nhân lực, NXB.
Đại học kinh tế quốc dân
[8] Nguyễn Trọng Đàm, Định hướng công tác an sinh xã hội đến năm
2020,
http://www.molisa.gov.vn/vi/Pages/chitiettin.aspx?IDNews=20049, 2802-2014
[9] Nguyễn Hà Đông (2001), Việc làm cho người di cư tự do từ nông
thôn ra thành thị khó khăn và sự thích ứng, Đại học Quốc gia Hà Nội
[10] Đại hội Đại biểu toàn quốc Hội LH thanh niên Việt Nam lần thứ
V
(25/ 02/ 2005),Điều lệ Hội liên hiệp thanh niên Việt Nam
[11] Đề án 103 về việc hỗ trợ tạo việc làm cho thanh niên giai đoạn
2008 – 2015
13


[12] Hội liên hiệp thanh niên xã Thụy Dƣơng (4/2014), Báo cáo công
tác hội và phong trào thanh niên nhiệm kỳ 2009 – 2014, phương hướng
nhiệm vụ công tác hội và phong trào thanh niên 2014 – 2019, Thụy Dƣơng.
[13] Hội liên hiệp thanh niên xã Thụy Dƣơng (4/2014), Đề án xây


thanh

niên

nông

thôn,

http://xuatkhaulaodongnhatban.com.vn/tin-tuc-xkld/191-van-de-lao-dongviec-lam-cua-thanh-nien-nong-thon-hien-nay-thuc-trang-va-giai-phap.html
[21] Nguyễn Ngọc Lâm (1999), Sách bỏ túi dành cho nhân viên xã
hội, Khoa PNH, ĐH Mở Bán công TP Hồ Chí Minh.
14


[22] Luật dạy nghề (2006)
[23] Luật đƣa ngƣời lao động đi nƣớc ngoài
[24] Luật lao động (10/2012 )
[25] Ngô Thắng Lợi (2012), Giáo trình kinh tế phát triển, NXB. Đại
học kinh tế quốc dân
[26] Nguyễn Thị Oanh (2000), Phát triển cộng đồng, ĐH Mở Bán
công TP.HCM.
[27] Nguyễn Thị Minh Phƣơng (2009), Định hướng nghề nghiệp và
khu vực làm việc sau tốt nghiệp cuả sinh viên ngoài công lập hiện nay
(nghiên cứu tại Đại học Đông Đô), Đại học quốc gia Hà Nội.
[28] Chu Tiến Quang (2001), Việc làm ở nông thôn, thực trạng và giải
pháp, NXB nông nghiệp
[29] Sở Lao động thƣơng binh và xã hội Hải Dƣơng, Một số vấn đề lao
động và việc làm của thanh niên hiện nay,
http://soldtbxh.haiduong.gov.vn/cacchinhsach/laodongtienluong/Pages/mot