ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA ĐỊA HÌNH
1/ ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA ĐỊA HÌNH:
a) Địa hình đồi núi chiếm phần lớn diện tích, nhưng chủ yếu là đồi
núi thấp:
b) Cấu trúc địa hình khá đa dạng:
- Địa hình thấp dần từ Tây Bắc đến Đông Nam.
- Hướng núi gồm 2 hướng chính: Hướng Tây Bắc - Đông Nam và
hướng vòng cung.
c) Địa hình chịu sự tác động mạnh mẽ của con người:
2/ CÁC KHU VỰC ĐỊA HÌNH:
a) Khu vực đồi núi:
* Địa hình núi chia thành 4 vùng:
- Vùng núi Đông Bắc:
+ Nằm ở tả ngạn sông Hồng với 4 cánh cung lớn chụm đầu ở Tam Đảo,
mở ra về phía bắc và phía đông: Sông Gâm Ngân Sơn, Bắc Sơn, Đông Triều.
+ Địa hình núi thấp chiếm phần lớn diện tích chạy theo hướng vòng
cung của các thung lũng sông Cầu, sông Thương ... Những đỉnh núi cao trên
2000m nằm trên vùng Thượng nguồn sông Chảy. Các khối núi đá vôi đồ sộ
cao trên 1000m nằm ở biên giới Việt Trung. Trung tâm là vùng đồi núi thấp
500-600m.
- Vùng núi Tây Bắc:
+ Nằm giữa sông Hồng và sông Cả, có địa hình cao nhất nước ta với 3
mạch núi lớn hướng tây bắc – đông nam (Phía đông là dãy Hoàng Liên Sơn,
phía tây là địa hình núi trung bình với dãy sông Mã chạy dọc biên giới Việt
– Lào, ở giữa thấp hơn là dãy núi xen các sơn nguyên, cao nguyên đá vôi).
- Vùng núi Trường Sơn Bắc: Từ nam sông Cả tới dãy Bạch Mã, gồm
các dãy núi song song và và so le theo hướng Tây Bắc – Đông Nam với địa
thế thấp, hẹp và được nâng cao ở hai đầu.
- Vùng núi Trường Sơn Nam:
+ Gồm các khối núi và các cao nguyên.
+ Khối núi Kon Tum và khối núi Cực Nam Trung Bộ có địa hình mở

địa hình đơn giản hơn. Ở đây không có những dãy núi đá vôi dài mà có
những khối đá hoa cương rộng lớn, thỉnh thoảng nhô lên thành đỉnh cao; còn
lại là những cao nguyên liên tiếp hợp thành Tây Nguyên, rìa phía đông được
nâng lên thành dãy Trường Sơn.
Đồng bằng chỉ chiếm ¼ diện tích trên đất liền và bị đồi núi ngăn cách thành
nhiều khu vực. Ở hai đầu đất nước có hai đồng bằng rộng lớn, phì nhiêu là
đồng bằng Bắc Bộ (lưu vực sông Hồng, rộng 16.700 km2) và đồng bằng
Nam Bộ (lưu vực sông Mê Công, rộng 40.000 km2). Nằm giữa hai châu thổ
lớn đó là một chuỗi đồng bằng nhỏ hẹp, phân bố dọc theo duyên hải miền
Trung, từ đồng bằng thuộc lưu vực sông Mã (Thanh Hóa) đến Phan Thiết
với tổng diện tích 15.000 km2.
Việt Nam có ba mặt Đông, Nam và Tây-Nam trông ra biển với bờ biển dài
3.260 km, từ Móng Cái ở phía Bắc đến Hà Tiên ở phía Tây Nam. Phần Biển
Đông thuộc chủ quyền Việt Nam mở rộng về phía Đông và Đông Nam, có
thềm lục địa, các đảo và quần đảo lớn nhỏ bao bọc. Chỉ riêng Vịnh Bắc Bộ
đã tập trung một quần thể gần 3.000 hòn đảo trong khu vực Vịnh Hạ Long,
Bái Tử Long, các đảo Cát Hải, Cát Bà, đảo Bạch Long Vĩ... Xa hơn là quần
đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Phía Tây - Nam và Nam có các nhóm đảo Côn
Sơn, Phú Quốc và Thổ Chu.
Việt Nam nằm trong vành đai nội chí tuyến, quanh năm có nhiệt độ cao và
độ ẩm lớn. Phía Bắc chịu ảnh hưởng của lục địa Trung Hoa nên ít nhiều
mang tính khí hậu lục địa. Biển Đông ảnh hưởng sâu sắc đến tính chất nhiệt
đới gió mùa ẩm của đất liền. Khí hậu nhiệt đới gió mùa ẩm không thuần nhất
trên toàn lãnh thổ Việt Nam, hình thành nên các miền và vùng khí hậu khác
nhau rõ rệt. Khí hậu Việt Nam thay đổi theo mùa và theo vùng từ thấp lên
cao, từ Bắc vào Nam và từ Đông sang Tây. Do chịu sự tác động mạnh của
gió mùa Đông Bắc nên nhiệt độ trung bình ở Việt Nam thấp hơn nhiệt độ
trung bình nhiều nước khác cùng vĩ độ ở Châu Á.
Việt Nam có thể được chia ra làm hai đới khí hậu lớn: (1) Miền Bắc (từ đèo
Hải Vân trở ra) là khí hậu nhiệt đới gió mùa, với 4 mùa rõ rệt (Xuân-Hạ-

nhiều loài thú quý hiếm được ghi vào Sách Đỏ của thế giới. Hiện nay, đã liệt
kê được 275 loài thú có vú, 800 loài chim, 180 loài bò sát, 80 loài lưỡng thể,
2.400 loài cá, 5.000 loài sâu bọ. (Các rừng rậm, rừng núi đá vôi, rừng nhiều
tầng lá là nơi cư trú của nhiều loài khỉ, vẹc, vượn, mèo rừng. Các loài vẹc
đặc hữu của Việt Nam là vẹc đầu trắng, vẹc quần đùi trắng, vẹc đen. Chim
cũng có nhiều loài chim quý như trĩ cổ khoang, trĩ sao. Núi cao miền Bắc có
nhiều thú lông dày như gấu ngựa, gấu chó, cáo, cầy...)
Việt Nam đã giữ gìn và bảo tồn một số vườn quốc gia đa dạng sinh học quý
hiếm như Vườn quốc gia Hoàng Liên Sơn (khu vực núi Phan-xi-păng, Lào
Cai), Vườn quốc gia Cát Bà (Quảng Ninh), vườn quốc gia Cúc Phương
(Ninh Bình), vườn quốc gia Pù-mát (Quảng Bình), vườn quốc gia Phong
Nha-Kẻ Bàng (Quảng Bình), vườn quốc gia Bạch Mã (Thừa Thiên Huế),
vườn quốc gia Côn Đảo (đảo Côn Sơn, Bà Rịa-Vũng Tàu), vườn quốc gia
Cát Tiên (Đồng Nai)… Các vườn quốc gia này là nơi cho các nhà sinh học
Việt Nam và thế giới nghiên cứu khoa học, đồng thời là những nơi du lịch
sinh thái hấp dẫn.