MỞ ĐẦU
Nước ta có nền văn học phát triển khá sớm. Trải qua nhiều thử thách khắc
nghiệt của lòch sử (đặc biệt là nạn ngoại xâm) nền văn học ấy vẫn giữ được bản sắc
riêng và chứng tỏ có một sức sống bền bỉ, mãnh liệt. Để nghiên cứu cụ thể từng thời
kì văn học với các tác giả, tác phẩm cụ thể trước hết chúng ta cần phải có một cái
nhìn tổng thể về nền văn học dân tộc qua các thơiø kì lòch sử.
NỘI DUNG
1. Các thành phần cấu tạo của nền văn học Việt Nam (VHVN bao gồm
những bộ phận nào ?)
1.1 Văn học dân gian (VH dân gian là gì ? VH dân gian ra đời từ lúc nào ?
Những thể loại chủ yếu của văn học dân gian ? VHDG có vị trí như thế nào
trong kho tàng VH dân tộc?)
- Khái niệm:
Văn học dân gian là bộ phận văn học do người bình dân sáng tác theo lối truyền
miệng; bao gồm các thể loại sau: thần thoại, sử thi, truyền thuyết, cổ tích, truyện
cười, truyện thơ dân gian, truyện ngụ ngôn, câu đố, tục ngữ, ca dao – dân ca, vè và
tuồng chèo dân gian, …
- Văn học dân gian ra đời từ thời viễn cổ và tiếp tục phát triển về sau này.
- Nền văn học nào cũng có văn học dân gian. Ở Việt Nam, văn học dân gian
có vò trí và vai trò hết sức quan trọng.
1.2 Văn học viết (VH viết ra đời từ lúc nào? Có mấy bộ phận, là những bộ
phận nào? Kể tên một số TP tiêu biểu?)
- Văn học viết từ thế kỉ X đến hết thế kỉ XIX gồm có hai thành phần chữ Hán và
chữ Nôm.
Ví dụ:
+ Chữ Nôm : Quốc âm thi tập (Nguyễn Trãi), Truyện Kiều (Nguyễn Du), thơ
Hồ Xuân, Lục Vân Tiên (Nguyễn Đình Chiểu),…
+ Chữ Hán: Nam quốc sơn hà (Lí Thường Kiệt), Bình Ngô đại cáo (Nguyễn
Trãi), thơ Bà Huyện Thanh Quan,…
- Văn học viết từ đầu thế kỉ XX về sau chỉ có một thành phần đó là chữ quốc ngữ.

sử khác nhau gắn liền với quá trình dựng nước và giữ nước dù có chuyển biến
thế nào, văn học thời kì này vẫn bò chi phối bởi một quan niệm thẩm mỹ
chung thể hiện qua một hệ thống thi pháp tương ứng.
2.2 Thời kì từ đầu thế kỉ XX đến Cách mạng tháng Tám 1945
Thời kì văn học này tuy chỉ diễn ra nửa thế kỉ nhưng có nhiều chuyển biến
lớn, phản ánh những thay đổi sâu sắc
- Cơ cấu kinh tế xã hội, đời sống văn hóa thay đổi dẫn đến tư tưởng và văn
hoá con người thay đổi.
2
- Chữ quốc ngữ ra đời và phổ biến rộng.
Văn học thời kì này rất phức tạp (nhiều trường phái, xu hướng khác nhau)
nhưng đã để lại nhiều thành tựu xuất sắc và văn học thờ kì này đã bước vào
một thời kì cách tân thực sự.
2.3 Thời kì từ sau Cách mạng tháng Tám 1945 đến nay
- Văn học thời kì này phát triển cùng với hai cuộc kháng chiến của nhân dân
ta: chống Pháp và chống Mỹ.
- Văn học thời kì này thống nhất về hệ tư tưởng, và theo sát đường lối cách mạng
của Đảng. Nó hướng về nhân dân lao động, đặc biệt nêu cao những tấm gương sáng
ngời trong công cuộc kháng chiến cũng như xây dựng CNXH.
3. Mấy nét đặc sắc truyền thống của văn học Việt Nam (Hãy nêu những nét
đặc sắc của VHVN? Phân tích làm rõ mối quan hệ giữa bối cảnh lịch sử và cảm
hứng sáng tác? )
3.1 Lòng yêu nước – tinh thần tự hào dân tộc
- Lòng yêu nước là một thứ tình cảm thường trực trong mỗi người dân Việt
Nam.
Nó bao gồm nhiều biểu hiện khác nhau như tình yêu quê hương đất nước,
tự hào quê hương – dân tộc, căm thù giặc, yêu tiếng mẹ đẻ,…
- Trước nạn ngoại xâm thì tinh thần ấy được biểu hiện qua những áng thơ
văn sôi nổi, tinh thần quyết chiến và những hình tượng anh hùng yêu nước.
Vd: Nam quốc sơn hà ( Lí Thường Kiệt), Hòch tướng só (Trần Quốc Tuấn),

2. Khi văn học viết ra đời thì văn học dân gian có tồn tại và phát triển nữa
không? Tại sao?
3. Phân tích một vài tác phẩm cụ thể để minh họa cho những đặc sắc truyền
thống của văn học Việt Nam.
4
HƯỚNG DẪN TỰ NGHIÊN CỨU, ÔN LUY ỆN
1.Văn học là gì ?
2. Chức năng nhiệm vụ của Văn học ?
3. VHVN bao gồm những bộ phận nào ?
4. Văn hoá, văn minh Việt Nam được gọi là nền văn hóa văn minh gì ?
5. Kết quả cần đạt: nhận thức được những nét lớn của nền VHVN về những phương
diện nào qua bài học ? (Các bộ phận, thành phần, các thời kì phát triển. Một số nét đặc sắc của
nền VH dân tộc).
6. VH dân gian ra đời từ lúc nào ?
7. Căn cứ vào nội dung tư tưởng của các tác phẩm đã được đọc, học hãy sắp xếp thứ tự
ra đời (tương đối) của các thể loại VH dân gian (Truyện cổ tích, thần thoại, truyện cười, ca dao,
vè, tục ngữ, truyện ngụ ngôn, truỵện thơ, truyền thuyết, các loại hình diễn xướng)
8. Nhắc lại những nội dung chủ yếu của văn học dân gian.
9. Nêu đặc điểm nghệ thuật của VHDG.
10. Những sáng tạo nghệ thuật độc đáo, tài hoa của VHDG thể hiện ở những phương
diện nào?
a. Nội dung, hình thức b. Thể loại, đề tài
c. Phương thức sáng tác, lưu truyền d. Cả 3 phương án trên
11. VH viết ra đời khoảng thời gian nào ?
a. Thế kỉ X b. Thời kì Âu Lạc
c. Thời kì Văn Lang c. Thời An Dương Vương
12. Điền thời kì (Văn học dân gian,TK X – XI, TK XVI - nửa đầu TK XVIII, nửa sau TKXVIII
đến hết TK XIX, 1945 - hết năm 2000) tương ứng với sử dụng loại chữ viết sau
a. Chữ Quốc ngữ ……………………… b. Chữ Hán …………………………………..
b. Chữ Nôm …………………………... d. Tiếng Pháp