25/11/2007
Tiết 41-42
Chữ ngời tử tù
Nguyễn Tuân
A. Mục tiêu bài học
Giúp hs:
- Cảm nhận đợc vẻ đẹp của hình tợng nhân vật Huấn Cao, đồng thời hiểu thêm
quan điểm nghệ thuật của Nguyễn Tuân qua nhân vật này.
- Hiểu và phân tích nghệ thuật của thiên truyện: tình huống truyện độc đáo,
không khí cổ xa, thủ pháp đối lập, ngôn ngữ góc cạnh giàu giá trị tạo hình.
B. Phơng tiện thực hiện
- SGK+SGV+giáo án.
- Chân dung của Nguyễn Tuân
- Tác phẩm Vang bóng một thời, một bức th pháp trên giấy gió viết chữ Tâm.
C. Cách thức tiến hành
GV hớng dẫn HS đọc, thảo luận và trả lời các câu hỏi
D. Tiến trình lên lớp
1. ổn định lớp
II. Kiểm tra bài cũ
Câu hỏi:
Phân tích cảnh đợi tàu qua cái nhìn và tâm trạng của nhân vật Liên?
1. Bài mới
Lời vào bài:
Nguyễn Tuân ngời nghệ sĩ suốt đời đi tìm cái đẹp cái độc đáo, đã tìm thấy và xây
dựng thành một tuyệt tác: đó là tập truyện ngắn Vang bóng một thời (1940), trong đó
nổi bật lên đỉnh cao nhất là truyện ngắn Chữ ngời tử tù. Hôm nay chúng ta cùng tìm
hiểu truyện ngắn đặc sắc này.
Hoạt động của GV và HS Yêu cầu cần đạt
* GV cho Hs xem một số
tranh ảnh của Nguyễn Tuân
qua các thời kì

Hỏi: Phân tích, chứng minh
từng phẩm chất qua những chi
tiết tiêu biểu?
b. Kể tóm tắt:
- Có thể kể một vài đoạn không đọc
c. Bố cục
(1) Từ đầu... rồi sẽ liệu: Cuộc trò chuyện giữa
quản ngục và thầy thơ lại về tử tù Huấn Cao và
tâm trạng của quản ngục
(2) Sớm hôm sau...trong thiên hạ: Cuộc nhận tù;
Cách c xử đặc biệt của quản ngục với ông Huấn Cao
trong nửa tháng ở nhà lao tỉnh Sơn.
(3) Cảnh cho chữ
3. Giải thích từ khó
4. Nghệ thuật th pháp
- Nghệ thuật viết chữ Hán (Nho) bằng bút lông với
mực đen trên giấy bản, giấy hồng, hoặc khắc trên
gỗ...có khi dùng để thờ, để trang trí, để ngắm chơi
nh bức tranh chữ.
- Là môn nghệ thuật cổ, lâu đời ở Phơng Đông,
đặc biệt ở Trung Quốc. Nét chữ, cách viết thể hiện
tài hoa, tâm hồn, nết ngời, tính cách , bản lĩnh ớc
mơ của ngời viết.
- ở VN, thời PK, nghệ thuật th pháp khá phát triển.
Cao Bá Quát là nhà nho nổi danh về tài th pháp.
- Thế kỉ XX ở nớc ta, th pháp suy tàn (ông đồ
của Vũ Đình Liên là minh chứng).
- Đầu thế kỉ XXI nghệ thuật này mới đợc khôi
phục. Hiện nghệ thuật th pháp VN đang trên đà phổ
biến và phát triển, còn mở rộng cả th pháp bằng

Có đợc chữ ông Huấn mà treo trong nhà thì nh có
vật báu treo trong nhà... thế ra y văn võ đều có tài
cả.
chữ ông Huấn đẹp lắp, vuông lắm! chà chà! Cái
ngời mà tỉnh Sơn ta vẫn khen cái tài viết chữ rất
nhanh và rất đẹp
- Đợc thể hiện trực tiếp qua lời nói của ông Huấn:
Chữ ta thì đẹp thật, quý thật
Ca ngợi tài hoa của Huấn Cao, Nguyễn
Tuân thể hiện quan điểm t tởng và nghệ
thuật của mình: kính trọng và ngỡng mộ
những bậc tài hoa, trân trọng nghệ thuật th
pháp cổ truyền của cha ông.
b. Khí phách hiên ngang bất khuất
- Sáu phạm nhân mang chung một cái gông, tác
giả miêu tả hai chi tiết:
+ Hình ảnh chiếc gông một cái thang gỗ lim
nặng...nặng 7,8 tạ...những đoạn đen sánh-> tạo
cảm giác cho ngời đọc về hình phạt của chế độ nhà
tù.
+ Hành động Huấn Cao rỗ gông: Huấn Cao
lạnh lùng chúc mũi gông nặng...một trận ma
rệp.. -> một thái độ không thèm để ý gì, không
hề run sợ trớc sự đe dọa của kẻ giữ tù.
- > Khí tiết của ngời anh hùng tuy thất bại
nhng vẫn hiên ngang.
- Coi thờng cái chết, khinh bỉ bọn tiểu nhân đắc
chí; bình tĩnh ung dung sống nốt những ngày cuối
của cuộc đời oanh liệt.
- Không vì quyền lực và tiền bạc mà ép mình viết

Tóm lại, Huấn Cao là một hình tợng nghệ
thuật tuyệt mĩ. Hình tợng nhân vật này hội tụ
đủ ba phẩm chất cơ bản của một nhân cách
đẹp: Tài năng, khí phách và thiên lơng. Và
đây cũng chính là mẫu ngời lí tởng mà
Nguyễn Tuân và ngời đời ngỡng mộ tôn thờ.
2. Nhân vật quản ngục
- Quản ngục là ngời say mê, quý trọng cái đẹp:
+ Đánh giá đúng tài năng của Huấn Cao, quản ngục
là ngời phát hiện ra cái đẹp.
+ Có sở thích đáng quý: chơi chữ
+ Quản ngục khổ tâm có một Huấn Cao trong
tay mình, dới quyền mình mà không biết làm thế
nào mà xin đợc chữ và y chỉ lo mai mốt, ông
Huấn bị hành hình mà không xin đợc mấy chữ
thì ân hận suốt đời .
+ Biệt đãi ông Huấn, bị sỉ nhục mà vẫn điềm đạm
xin tuân lệnh . Điều đó chứng tỏ quản ngục có
tâm hồn nghệ sĩ, say mê, quý trọng cái đẹp.
- Quản ngục cũng là ngời không biết sợ cờng
quyền.
+ Chăm lo, biệt đãi tù án chém la việc làm thể
hiện sự dũng cảm, bất chấp pháp luật và trách
nhiệm của quản ngục.
- Quản ngục suy nghĩ về nghề của mình và cho là
chọn nhầm nghề
Ba nét trên chứng tỏ quản ngục cũng thuộc
hạng ngời biết kính mến khí phách, biết
tiếc, biết trọng ngời có tài, biết nghe lời
khuyên nhủ của Huấn Cao.

vẫn say mê hào hứng và thành kính thiêng liêng.
+ Điều đặc sắc nhất diễn tả trong đoạn văn là sự
thay đổi vị thế giữa ba nhân vật: Huấn Cao, quản
ngục và thơ lại. Huấn Cao là kẻ tử tù nghĩa là bị t-
ớc đoạt mọi quyền kể cả quyền đợc sống, vậy mà
từ ông lại toát ra một uy lực khiến hai nhân vật
kia phải nể trọng, phải kính cẩn cúi đầu. Quản
ngục và thơ lại là kẻ có đủ thứ quyền và đại diện
cho uy quyền của tầng lớp thống trị, trong cảnh
cho chữ lại mất hết quyền uy.
Ngục quan và thơ lại có chức năng giáo dục tội
phạm thì ở đây đang đợc tội pham Huấn Cao giáo
dục. Quản ngục và thơ lại đang thành kính lĩnh
nhận từng lời của Huấn Cao nh nhận những di
huấn thiêng liêng về nhân cách, về lẽ sống của
một bậc thầy hiền minh cao cả. Mọi trật tự bị đảo
lộn, nhà tù cờng quyền đã sụp đổ. Cái đẹp đã lên
ngôi. Dới uy quyền của cái đẹp không còn nhà tù,
không còn cai ngục, tất cả trở thành tri âm tri kỉ.
Cái đẹp vì thế trở thành bất tử.
4. Nghệ thuật của truyện
- Bút pháp lãng mạn:
+ Xây dựng nhân vật: đặt Huấn Cao và quản ngục
trong quan hệ soi sáng lẫn nhau...
+ Chọn tình huống độc đáo: một bên là kẻ tử tù,
một bên coi tù,hai con ngời ở hai vị trí đối địch
mà vẫn là những ngời bạn tri âm tri kỉ .
+ Miêu tả cảnh vật bằng bút pháp tạo hình; bút
pháp đối lập tơng phản.
+ ngôn ngữ truyện tạo không khí cổ xa, góp phần