ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT

PHAN BÁ BẢY

NGUYÊN TẮC THẨM PHÁN
VÀ HỘI THẨM XÉT XỬ ĐỘC LẬP VÀ CHỈ TUÂN THEO
PHÁP LUẬT
THEO LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM
(Trên cơ sở số liệu thực tiễn địa bàn tỉnh Đắk Lắk)

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT

PHAN BÁ BẢY

NGUYÊN TẮC THẨM PHÁN
VÀ HỘI THẨM XÉT XỬ ĐỘC LẬP VÀ CHỈ TUÂN THEO
PHÁP LUẬT
THEO LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM
(Trên cơ sở số liệu thực tiễn địa bàn tỉnh Đắk Lắk)
Chuyên ngành: Luật hình sự và tố tụng hình sự
Mã số: 60 38 01 04

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC



Khái niệm nguyên tắc Thẩm phán và Hội thẩm xét xử độc
lập và chỉ tuân theo pháp luật ........ Error! Bookmark not defined.

1.2.

Nội dung nguyên tắc Thẩm phán và Hội thẩm xét xử độc
lập và chỉ tuân theo pháp luật ........ Error! Bookmark not defined.

1.2.1.

Thẩm phán và Hội thẩm xét xử độc lậpError! Bookmark not defined.

1.2.2.

Thẩm phán và Hội thẩm khi xét xử chỉ tuân theo pháp luậtError! Bookmark no

1.2.3.

Mối quan hệ giữa độc lập và chỉ tuân theo pháp luật trong hoạt
động xét xử của Thẩm phán và Hội thẩmError! Bookmark not defined.

1.3.

Ý nghĩa của nguyên tắc Thẩm phán và Hội thẩm xét xử độc
lập và chỉ tuân theo pháp luật ........ Error! Bookmark not defined.

1.4.

Nguyên tắc Thẩm phán và Hội thẩm xét xử độc lập và chỉ

ĐỘC LẬP VÀ CHỈ TUÂN THEO PHÁP LUẬT THEO QUY
ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VÀ THỰC TIỄN ÁP DỤNG TẠI
ĐỊA BÀN TỈNH ĐẮK LẮK ..................Error! Bookmark not defined.
2.1.

Nguyên tắc Thẩm phán và Hội thẩm xét xử độc lập và chỉ
tuân theo pháp luật theo quy định pháp luậtError! Bookmark not defined.

2.2.

Thực tiễn áp dụng nguyên tắc Thẩm phán và Hội thẩm xét xử

độc lập và chỉ tuân theo pháp luật trên địa bàn tỉnh Đắk LắkError! Bookmar
2.2.1.

Tình hình xét xử trong những năm gần đây (2009 – 2014)Error! Bookmark no

2.2.2.

Những hạn chế trong việc tuân thủ nguyên tắc Thẩm phán và

Hội thẩm xét xử độc lập và chỉ tuân theo pháp luật tại Đắk LắkError! Bookmar
2.2.3.

Nguyên nhân của những hạn chế trong việc tuân thủ nguyên tắc
Thẩm phán và Hội thẩm xét xử độc lập và chỉ tuân theo pháp
luật tại Đắk Lắk ................................. Error! Bookmark not defined.

KẾT LUẬN CHƢƠNG 2................................ Error! Bookmark not defined.
Chương 3: NHỮNG YÊU CẦU VÀ GIẢI PHÁP ĐỂ NÂNG CAO HIỆU

dân để đảm bảo hiệu quả nguyên tắc Thẩm phán và Hội thẩm
xét xử độc lập và chỉ tuân theo pháp luậtError! Bookmark not defined.

3.2.4.

Giải pháp trau dồi đạo đức nghề nghiệp của Thẩm phán và Hội thẩmError! Bookma

3.2.5.

Tổ chức và hoạt động của Tòa án nhân dânError! Bookmark not defined.

3.2.6.

Các giải pháp khác ............................ Error! Bookmark not defined.

KẾT LUẬN CHƢƠNG 3................................ Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN .................................................... Error! Bookmark not defined.
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ....................................................... 3


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
BLHS:

Bộ luật hình sự

BLTTHS:

Bộ luật Tố tụng hình sự

HĐXX:

Bookmark
not defined.

Bảng 2.2: Số lƣợng vụ án hình sự đƣợc giải quyết

Error!
Bookmark
not defined.

Bảng 2.3: Số lƣợng bị cáo đƣợc đƣa ra xét xử

Error!
Bookmark
not defined.


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài
Xét xử là hoạt động áp dụng pháp luật của Tòa án, trong hệ thống cơ quan
Nhà nƣớc thì chỉ có Tòa án có quyền xét xử và quyết định một ngƣời có tội hay
không có tội. Việc xét xử của Tòa án phải dựa trên cơ sở pháp luật mới đảm bảo
tính khách quan, vô tƣ không bị phụ thuộc bởi bất kỳ tác động khách quan hay chủ
quan của cơ quan, tổ chức nào.
Nguyên tắc Thẩm phán và Hội thẩm xét xử độc lập và chỉ tuân theo pháp
luật là một trong những nguyên tắc cơ bản để Tòa án thực hiện nhiệm vụ xét xử.
Thẩm phán và Hội thẩm có quyền đƣa ra phán quyết dựa trên cơ sở quy định của
pháp luật để giải quyết vụ án một cách khách quan chính xác mà không phải phụ
thuộc vào bất cứ một tác động nào khác. Thẩm phán và Hội thẩm xét xử độc lập và
chỉ tuân theo pháp luật là một nguyên tắc hiến định, có lịch sử hình thành và phát
triển lâu dài. Nó đã đƣợc quy định từ Hiến pháp năm 1946, Hiến pháp năm 1959,

văn nhận thấy cần phải nghiên cứu một cách toàn diện, có hệ thống những vấn đề về
lý luận và thực tiễn áp dụng đối với nguyên tắc Thẩm phán và Hội thẩm xét xử độc
lập và chỉ tuân theo pháp luật.
Để có điều kiện nghiên cứu, phân tích sâu và đƣa ra những yêu cầu, giải
pháp nhằm hoàn thiện về nguyên tắc Thẩm phán và Hội thẩm xét xử độc lập và
chỉ tuân theo pháp luật, tác giả luận văn chọn đề tài: Nguyên tắc Thẩm phán và
Hội thẩm xét xử độc lập và chỉ tuân theo pháp luật theo luật TTHS Việt Nam
(Trên cơ sở số liệu thực tiễn địa bàn tỉnh Đắk Lắk) làm đề tài nghiên cứu luận
văn thạc sỹ của mình.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Nguyên tắc Thẩm phán và Hội thẩm xét xử độc lập và chỉ tuân theo pháp
luật với tƣ cách là một nguyên tắc Hiến định, có thời gian tồn tại lâu dài trong suốt
thời gian 69 năm (từ Hiến pháp năm 1946). Từ đó đến nay, ở trong nƣớc đã có khá
nhiều nghiên cứu về nguyên tắc này nhƣ:
1. Nguyễn Thanh Sơn (1991), “Độc lập xét xử của Thẩm phán và Hội thẩm
nhân dân”. Tạp chí Tòa án nhân dân.
2. Trần Ba (1996), “Nguyên tắc Khi xét xử, Thẩm phán và Hội thẩm nhân
dân độc lập và chỉ tuân theo pháp luật”, Luận văn thạc sỹ luật học.
3. Hoàng Thị Sơn (1996), Tìm hiểu nguyên tắc khi xét xử, Thẩm phán và
Hội thẩm nhân dân độc lập và chỉ tuân theo pháp luật” Tạp chí Luật học

2


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Alêcxâyép (1986), Pháp luật trong cuộc sống chúng ta, Nxb Pháp lý, tr.170.
2.

Trần Ba (1996), “Nguyên tắc Khi xét xử, Thẩm phán và Hội thẩm nhân dân độc
lập và chỉ tuân theo pháp luật”, Luận văn thạc sỹ luật học, Trƣờng Đại học

Lƣu Tiến Dũng (2005), “Độc lập xét xử ở các nƣớc quá độ. Một góc nhìn so
sánh”, Tạp chí TAND, (9).

9.

Nguyễn Đăng Dung (2007), “Trọng tâm của công tác cải cách tƣ pháp hiện nay
là đảm bảo cho nguyên tắc Tòa án độc lập có hiệu lực trên thực tế”, Tạp chí
dân chủ pháp luật, (178) tr.23-25.

10. Nguyễn Đăng Dung, Bùi Xuân Đức (1993), Giáo trình Luật Hiến Pháp các
nước Tư bản, Nxb Chính trị, Hà Nội, tr.72.
11. Từ Thị Hải Dƣơng (2009), Nguyên tắc Thẩm phán và Hội thẩm xét xử độc lập và
chỉ tuân theo pháp luật, Luận văn thạc sỹ luật học, Trƣờng Đại học Luật Hà Nội.
12. Đại học quốc gia Hà Nội (2001), Giáo trình luật tố tụng hình sự Việt Nam,
NXB Đại học quốc gia Hà Nội, tr 45-46.
13. Đại học Quốc gia Hà Nội (2007), Giáo trình Luật Tố tụng Hình sự, Nxb Đại
học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội.

3


14. Trần Văn Độ (2003), “Đổi mới tổ chức và hoạt động của TAND”, Tạp chí dân
chủ và pháp luật, (11), tr. 10-16.
15. Phạm Hồng Hải (2003), “Một số biện pháp bảo đảm thực hiện nguyên tắc khi
xét xử, Thẩm phán và Hội thẩm độc lập và chỉ tuân theo pháp luật”, Tạp chí
Nhà nước và Pháp luật, (5), Tr 68-72.
16. Trần Thu Hạnh (2013), “Vô tư và nguyên tắc bảo đảm sự vô tư của người tiến
hành tố tụng, người tham gia tố tụng trong việc giải quyết vụ án hình sự”, Tạp
chí Khoa học ĐHQGHN, (2), tr.16-27, Hà Nội.
17. Hiến chƣơng thế giới (1999), Được thông qua theo nguyên tắc nhất trí tuyệt

31. Quốc hội (1980), Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Hà Nội.
32. Quốc hội (1981), Luật Tổ chức Tòa án nhân dân, Hà Nội.
33. Quốc hội (1988), Bộ luật Tố tụng hình sự nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt
Nam, Hà Nội.
34. Quốc hội (1992), Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Hà Nội.
35. Quốc hội (1993), Luật Tổ chức Tòa án nhân dân, Hà Nội.
36. Quốc hội (2001), Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (sửa
đổi, bổ sung), Hà Nội.
37. Quốc hội (2002), Luật Tổ chức Tòa án nhân dân, Hà Nội.
38. Quốc hội (2003), Bộ luật Tố tụng hình sự nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt
Nam, Hà Nội.
39. Quốc hội (2009), Bộ luật Hình sự nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
(sửa đổi, bổ sung), Hà Nội.
40. Quốc hội (2013), Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Hà Nội.
41. Quốc hội (2014), Luật Tổ chức Tòa án nhân dân, Hà Nội.
42. Hoàng Thị Sơn (1996), “Tìm hiểu nguyên tắc khi xét xử, Thẩm phán và Hội thẩm
nhân dân độc lập và chỉ tuân theo pháp luật”, Tạp chí Luật học, (5), tr.17-21.
43. Hoàng Thị Sơn, Bùi Kiên Điện (1999), “Những nguyên tắc cơ bản của Luật
TTHS Việt Nam”, Nxb CAND, Hà Nội, tr.5.
44. Hoàng Thị Sơn, Bùi Kiên Điện (2000), Những nguyên tắc cơ bản của luật

TTHS, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, tr.5.
45. Nguyễn Thanh Sơn (1991), “Độc lập xét xử của Thẩm phán và Hội thẩm nhân
dân”, Tạp chí Tòa án nhân dân, (11), tr.1- 2.
46. Thủ tƣớng chính phủ (2006), Quyết định 241/QĐ-TTg của Thủ tướng chính
phủ quy định về chế độ bồi dưỡng phiên tòa ngày 25/10/2006, Hà Nội.

5




6