ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

PHẠM QUỐC TUẤN

NGHIÊN CỨU PHÁT TRIỂN DU LỊCH CỘNG ĐỒNG
VÙNG VEN BIỂN-HẢI ĐẢO TỈNH KHÁNH HÒA

Chuyên ngành: Du lịch
(Chương trình đào tạo thí điểm)
LUẬN VĂN THẠC SỸ DU LỊCH

NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS.PHẠM TRUNG LƢƠNG

Hà Nội - 2015


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Phạm Quốc
Tuấn, học viên cao học khóa 2011 – 2013, khoa Du lịch học, Trƣờng Đại học Khoa
học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội. Tôi xin chịu trách nhiệm trƣớc
hội đồng Khoa học khoa Du lịch học, Trƣờng Đại học Khoa học Xã hội và Nhân
văn, Đại học Quốc gia Hà Nội.

Học viên

Phạm Quốc Tuấn

i




1.2.6. Các thành phần tham gia phát triển du lịch cộng đồngError! Bookmark not defined.

1.2.7. Quan hệ và mức độ tham gia của cộng đồng đối với hoạt động du lịchError! Bookmar
1.3. Một số mô hình và bài học kinh nghiệm trong phát triển DLCĐ ở một số
nƣớc Asian và tại Việt Nam........................................ Error! Bookmark not defined.

1.3.1. Các mô hình trong phát triển DLCĐ ở Indonesia và MalaysiaError! Bookmark not de
1.3.2. Một số mô hình trong phát triển DLCĐ tại Việt NamError! Bookmark not defined.
1.3.3. Bài học kinh nghiệm rút ra từ các mô hình phát triển DLCĐ tại các nƣớc
Asian và Việt Nam ................................................ Error! Bookmark not defined.

1.4. Không gian hoạt động phát triển DLCĐ vùng ven biển - hải đảoError! Bookmark not d

1.4.1. Khái niệm không gian phát triển du lịch vùng ven biển - hải đảoError! Bookmark not

1.4.2. Không gian hoạt động phát triển DLCĐ ven biển-hải đảoError! Bookmark not define
Tiểu kết chƣơng 1 ........................................................ Error! Bookmark not defined.
CHƢƠNG 2 THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH CỘNG ĐỒNG VÙNG
VEN BIỂN – HẢI ĐẢO TỈNH KHÁNH HOÀ......... Error! Bookmark not defined.
2.1. Tổng quan chung về Khánh Hòa ........................ Error! Bookmark not defined.

2.1.1. Khái quát về đặc điểm tự nhiên – kinh tế- xã hội của Khánh HòaError! Bookmark no
2.1.2. Tài nguyên du lịch Khánh Hòa ................... Error! Bookmark not defined.
2.1.3. Thực trạng phát triển du lịch Khánh Hòa ... Error! Bookmark not defined.
2.2. Du lịch cộng đồng vùng ven biển - hải đảo Khánh HòaError! Bookmark not defined.
2.2.1. Khái quát về khu vực nghiên cứu ............... Error! Bookmark not defined.

2.2.2. Thực trạng du lịch cộng đồng vùng ven biển-hải đảo Khánh HòaError! Bookmark no
Tiểu kết chƣơng 2 ........................................................ Error! Bookmark not defined.


3.3.6. Giải pháp cho việc chia sẻ công bằng lợi ích giữa các bên tham giaError! Bookmark n
3.3.7. Giải pháp cơ chế, chính sách quản lý phù hợpError! Bookmark not defined.
3.4. Một số kiến nghị ................................................... Error! Bookmark not defined.
3.4.1. Đối với cơ quan quản lý nhà nƣớc về du lịchError! Bookmark not defined.

3.4.2. Đối với các doanh nghiệp lữ hành, các cơ sở cung ứng dịch vụ du lịchError! Bookmar
3.4.3. Đối với cộng đồng dân cƣ vùng ven biển và hải đảoError! Bookmark not defined.
Tiểu kết chƣơng 3 ........................................................ Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN .................................................................. Error! Bookmark not defined.
TÀI LIỆU THAM KHẢO ........................................................................................ 3
PHỤ LỤC ..................................................................... Error! Bookmark not defined.

iv


DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT

Từ viết tắt

Tiếng Việt

DLCĐ

Du lịch cộng đồng

CĐĐP

Cộng đồng địa phƣơng


UNWTO

United National World Tourist Organization (Tổ chức Du
lịch Thế giới)

IUCN

International Union for Conservation of Nature and Natural
Resources (Liên minh Quốc tế Bảo tồn Thiên nhiên và Tài
nguyên thiên nhiên)

NGO

Non-governmental organization (Tổ chức phi chính phủ)

SNV

Netherlands Development Organization (Tổ chức phát triển
Hà Lan)

LPMA

Sustainable Livelihoods in and around Marine Protected
Areas (Hợp phần sinh kế bền vững bên trong và xung quanh
các khu vực bảo tồn biển Việt Nam

v


DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU- SƠ ĐỒ VÀ HÌNH VẼ


Các

đặc

trƣng

độ

nhiệt

tỉnh

Khánh

Hòa………………………..…….…Error! Bookmark not defined.
Bảng

2.2.

Đơn

vị

hành

chính

cơ


Bảng 2.4. Một số chỉ tiêu KT-XH chủ yếu của tỉnh Khánh Hòa (2012 -2013)
……………………………………..………………………………………………
Error! Bookmark not defined.
Bảng

2.5.

Khách

du

lịch

đến

Khánh

Hòa

giai

đoạn

2009

–

2013……….…..……..Error! Bookmark not defined.
Bảng




Bảng 2.12. Những vấn đề đƣợc cộng đồng địa phƣơng quan tâm khi tham gia hoạt
động du lịch …………………………………………...………………......………
Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.13. Mức độ hài lòng của KDL với môi trƣờng du lịch biển đảo và các yếu tố
phục

vụ

khác

…..…………………………………………………..……….…....…Error!
Bookmark not defined.
Bảng 2.14 Mức chi tiêu của du khách tại các điểm DLCĐ ven biển-hải đảo…...…69
B. DANH MỤC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 2.1. Tình hình hoạt động KD du lịch tỉnh Khánh Hòa giai đoạn 2009 –
2013………………………………………………………………………………...44
Biểu đồ 2.2. Mức thu nhập thêm hàng tháng của ngƣời dân từ hoạt động du
lịch...Error! Bookmark not defined.
Biểu đồ 2.3. Mức chi tiêu của KDL khi đến các điểm DLCĐ Khánh Hòa…….......69
Biểu đồ 2.4. Những khó khăn của công ty lữ hành khi thiết kế sản phẩm
DLCĐ....Error! Bookmark not defined.
C. DANH MỤC SƠ ĐỒ
Sơ đồ 3.1 Sơ đồ mô hình
DPSIR……………………………………..……..……..Error! Bookmark not
defined.
Sơ đồ 3.2 Mô hình du lịch cộng đồng tại vùng ven biển đảo Khánh Hòa ...... Error!
Bookmark not defined.
D. HÌNH VẼ

hạn chế dẫn tới hiệu quả du lịch chƣa cao, ẩn chứa nhiều nguy cơ suy thoái tài
nguyên.
Trong định hƣớng chung về “chiến lƣợc phát triển bền vững ở Việt Nam” đã xác
định mục tiêu là mang lại lợi ích cho cộng đồng địa phƣơng nhƣng vẫn bảo tồn
nguồn lợi tự nhiên và giá trị văn hóa truyền thống. Tuy nhiên, thực tế đời sống cộng
đồng ven biển – hải đảo Khánh Hòa còn nhiều khó khăn do nhiều nguyên nhân nhƣ:
sự tập trung dân cƣ cao, hoạt động kinh tế phụ thuộc nhiều vào môi trƣờng tự
nhiên…, dẫn đến sự tác động mạnh tới hệ thống tài nguyên môi trƣờng và xã hội,
gây ảnh hƣởng tiêu cực đến chất lƣợng và hiệu quả du lịch nói chung. Nhƣ vậy, du
1


lịch Khánh Hòa rất cần một định hƣớng chiến lƣợc cho các loại hình du lịch mang
tính bền vững. Điều này, không những đáp ứng cho những du khách thích sự khám
phá và trải nghiệm mà còn đảm bảo cho sự phát triển du lịch bền vững của Khánh
Hòa trong tƣơng lai.
Từ những nguyên nhân trên, việc phát triển du lịch cộng đồng vùng ven biển-hải
đảo Khánh Hòa, mà ở đó các giá trị văn hóa truyền thống, vai trò cộng đồng đƣợc
phát huy đầy đủ là một trong những phƣơng thức tiếp cận hiện đại và thuận lợi cho
phát triển kinh tế bền vững. Du lịch cộng đồng tạo ra cơ hội việc làm, tăng thu nhập
cho cộng đồng địa phƣơng; góp phần tích cực phục hồi và phát huy các giá trị văn
hóa, nghề truyền thống, từ đó đẩy mạnh giao lƣu văn hóa, kinh tế giữa các vùng
miền, giữa Việt Nam và thế giới.
Với mong muốn tìm ra những cơ sở khoa học nhằm thúc đẩy hoạt động du lịch
cộng đồng ở Khánh Hòa nói chung và vùng ven biển - hải đảo nói riêng phát triển
hơn, đề tài “Nghiên cứu phát triển du lịch cộng đồng vùng ven biển - hải đảo
tỉnh Khánh Hòa” đã đƣợc lựa chọn để làm luận văn thạc sỹ Du Lịch Học. Việc
phát triển du lịch cộng đồng cũng sẽ góp phần tạo thêm những sản phẩm du lịch
thực sự hấp dẫn đáp ứng cho nhu cầu và tính đa dạng trong hoạt động du lịch tại
Việt Nam nói chung và tại tỉnh Khánh Hòa nói riêng.

tài nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, Bộ NN&PTNT.

3.

Lê Trọng Bình (2007), Một số giải pháp đột phá phát triển du lịch vùng biển
và ven biển Việt Nam, Viện NCPT Du lịch, Tổng cục du lịch Việt Nam.

4.

Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch – Tổng cục Du lịch Việt Nam, Báo cáo tóm
tắt Quy hoạch tổng thể du lịch Việt Nam đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm
2030.

5.

Nguyễn Văn Chất và Dƣơng Đức Minh, Phát triển du lịch cộng đồng dựa vào
loại hình du lịch Homestay tại Đồng bằng sông Cửu Long, Tạp chí KH Văn
hoá và Du lịch, Số 13 (67), tháng 9 năm 2013.

6.

Huỳnh Cát Duyên(2013), Một số giải pháp phát triển bền vững du lịch biển
đảo Nha Trang – Khánh Hòa, Kỷ yếu hội thảo khoa học Phát triển bền vững
du lịch biển Nha Trang – Khánh Hòa, Đại Học Nha Trang.

7.

Lê Văn Hoa (2012), Tình hình nghiên cứu văn hoá biển đảo ở Khánh Hoà,
Văn hoá Biển đảo Khánh Hoà, NXB Văn Hoá, 2012.


16. Hà Thanh Hƣơng-Đinh Văn Ƣu-Nguyễn Trung Việt (2013), Hoàn lưu ven bờ
vịnh Nha Trang, Tạp chí khoa học ĐHQGHN, Khoa học Tự nhiên và Công
nghệ, Tập 29, Số 25(2013) 65-71.
17. IUCN (2008), Hướng dẫn quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên - Một số kinh
nghiệm và bài học quốc tế
18. INCN (2012), Đầu tư cho các Hệ sinh thái Vùng bờ biển, Tài liệu Hƣớng dẫn
cho các nhà báo về vai trò của các Hệ sinh thái Vùng bờ biển.
/>19. Đinh Kiệm (2013), Nghiên cứu về định hướng phát triển DLST vùng Duyên
hải cực Nam Trung bộ (Ninh Thuận-Bình Thuận) đến năm 2020, Luận án tiến
sỹ, Trƣờng ĐHKT TPHCM.

4


20. Phan Thị Kim Liên (2013), Nhận diện một số thách thức đối với du lịch bền
vững tại thành phố Nha Trang , Kỷ yếu hội thảo khoa học Phát triển bền vững
du lịch biển Nha Trang – Khánh Hòa, Đại Học Nha Trang, tr 13-18.
21. Nguyễn Văn Quân (2009), Góp phần nghiên cứu khu hệ cá rạn san hô KBTB
Vịnh Nha Trang, Tỉnh Khánh Hoà, Tạp chí khoa học và Công nghệ biển T9
(2009), Số 1. Tr 46-54.
22. Đinh Xuân Lập (2013), Bảo tồn và phát huy văn hoá làng chài trong phát triển
du lịch sinh thái cộng đồng trên Vịnh Hạ Long, Trung tâm Nghiên cứu Tài
nguyên và Phát triển nông thôn.
23. Phạm Trung Lƣơng và Nguyễn Tài Cung (1998), Một số kết quả về đề tài
nghiên cứu “Cơ sở khoa học phát triển du lịch sinh thái Việt Nam”, Tuyển tập
báo cáo Hội thảo du lịch sinh thái với phát triển bền vững ở Việt Nam, Hà Nội.
24. Phạm Trung Lƣơng (1999), Tiềm năng, hiện trạng và định hướng phát triển du
lịch sinh thái ở Việt Nam, Tuyển tập báo cáo Hội thảo Xây dựng chiến lƣợc
Quốc gia về phát triển du lịch sinh thái tại Việt Nam, Hà Nội.
25. Phạm Trung Lƣơng và nnk (2002), Du lịch sinh thái - Những vấn đề lí luận

lịch bền vững tại tỉnh Kiên Giang và cụ thể cho khu vực Hà Tiên – Đông Hồ,
NXB TP.HCM -2013
37. Trần Đức Thanh (2005), Nhập môn khoa học du lịch, NXB ĐHQG Hà Nội.
38. Trần Đức Thạnh (2008), Vũng vịnh ven bờ biển Việt Nam và tiềm năng sử
dụng, NXB Khoa học Tự nhiên và Công nghệ.
39. Trần Thanh Thản (2011), Đánh giá hiện trạng và đa dạng sinh học và cảnh
quan khu vực Vịnh Vân Phong phục vụ ứng cứu sự cố tràn dầu, Tóm tắt Luận
văn Thạc sĩ sinh học, ĐH KHTN - ĐHQG Hà Nội.
40. Lê Văn Thăng-chủ biên (2008), Giáo trình Du lịch và Môi trường – NXB
ĐHQG Hà Nội.
41. Hà Xuân Thông (2003), Đặc điểm của các cộng đồng dân cư ven biển ở Việt
Nam, Dự án khu bảo tồn biển Hòn Mun-Khoá tập huấn quốc gia về quản lý
khu bảo tồn biển.
6


42. Tổng cục du lịch, Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch Việt Nam 2011 – 2020
và tầm nhìn đến năm 2030.
43. Tổng cục Du lịch (2005), Luật Du lịch.
44. Nguyễn Thế Trung(2011), Tài nguyên du lịch nhân văn tỉnh Khánh Hòa, “Văn
hóa biển đảo ở Khánh Hòa”,15 Jun, 2011, Trƣờng đại học KHXH&NV
Tp.HCM
45. Nguyễn Minh Tuệ và nnk (1996): Địa lý du lịch, NXB TP Hồ Chí Minh
46. Viện Chiến lƣợc, Chính sách tài nguyên và môi trƣờng, Chiến lược khai thác
sử dụng bền vững tài nguyên và bảo vệ môi trường biển đến năm 2020, tầm
nhìn đến năm 2030, NXB Văn hoá –Thông tin.
47. Nguyễn Ký Viễn(2012), Xây dựng chương trình phát triển du lịch cộng đồng
tại thành phố Đà Nẵng, Tuyển tập Báo cáo Hội nghị Sinh viên Nghiên cứu
Khoa học lần thứ 8 Đại học Đà Nẵng năm 2012
48. Bùi Thị Hải Yến (2004), Vai trò giáo dục cộng đồng với phát triển bền vững


8