ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT

NGUYỄN THỊ YẾN

HOẠT ĐỘNG ĐIỀU TRA KHÁM NGHIỆM HIỆN
TRƯỜNG
TRONG LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM
(Trên cơ sở nghiên cứu số liệu thực tiễn tại địa bàn tỉnh Phú Thọ)

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT

NGUYỄN THỊ YẾN

HOẠT ĐỘNG ĐIỀU TRA KHÁM NGHIỆM HIỆN
TRƯỜNG
TRONG LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM
(Trên cơ sở nghiên cứu số liệu thực tiễn tại địa bàn tỉnh Phú Thọ)

Chuyên ngành: Luật hình sự và Tố tụng hình sự
Mã số: 60 38 01 04

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Cán bộ hướng dẫn khoa học: TS. LÊ LAN CHI

1.1.

Khái niệm, đặc điểm, ý nghĩa của hoạt động điều tra khám
nghiệm hiện trường .......................... Error! Bookmark not defined.

1.1.1. Khái niệm hoạt động điều tra khám nghiệm hiện trườngError! Bookmark not d

1.1.2. Đặc điểm của hoạt động điều tra khám nghiệm hiện trườngError! Bookmark no

1.1.3. Ý nghĩa của hoạt động điều tra khám nghiệm hiện trườngError! Bookmark not
1.2.

Quy định về hoạt động điều tra khám nghiệm hiện trường
trong lịch sử pháp luật Việt Nam ..... Error! Bookmark not defined.

1.2.1. Quy định về hoạt động điều tra khám nghiệm hiện trường trong

lịch sử pháp luật Việt Nam trước khi có BLTTHS năm 1988Error! Bookmark no
1.2.2. Quy định về hoạt động điều tra khám nghiệm hiện trường trong
lịch sử pháp luật Việt Nam từ năm 1988 đến trước khi có
BLTTHS năm 2003 ............................ Error! Bookmark not defined.
1.3.

Hoạt động điều tra khám nghiệm hiện trường theo quy định

của pháp luật tố tụng hình sự một số quốc gia trên thế giớiError! Bookmark
1.3.1. Hoạt động điều tra khám nghiệm hiện trường theo quy định của
pháp luật tố tụng hình sự Nhật Bản .... Error! Bookmark not defined.



Chương 3: HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ CÁC GIẢI PHÁP
KHÁC NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG ĐIỀU TRA
KHÁM NGHIỆM HIỆN TRƯỜNGError! Bookmark not defined.
3.1.

Hoàn thiện hệ thống pháp luật........ Error! Bookmark not defined.

3.2.

Giải pháp về kiện toàn tổ chức, đào tạo bồi dưỡng nâng cao nhận
thức của các lực lượng tiến hành khám nghiệm hiện trườngError! Bookmark n

3.3.

Giải pháp về bổ sung phương tiện kỹ thuật hình sự hiện đại
cho công tác khám nghiệm hiện trườngError! Bookmark not defined.


3.4.

Giải pháp về công tác bảo vệ hiện trườngError! Bookmark not defined.

3.5.

Giải pháp tăng cường sự phối hợp giữa các lực lượng tham gia

khám nghiệm hiện trường và với các lực lượng nghiệp vụ khácError! Bookmar
KẾT LUẬN .................................................... Error! Bookmark not defined.
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ....................................................... 3



Trang


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài

Khám nghiệm hiện trường là một hoạt động tố tụng hình sự nhằm phát
hiện, xem xét, ghi nhận dấu vết của tội phạm, vật chứng để lại hiện trường.
Khám nghiệm hiện trường có ý nghĩa quan trọng trong việc làm sáng tỏ bản
chất của vụ án. Kết quả khám nghiệm hiện trường góp phần làm căn cứ để
khởi tố vụ án hình sự; làm cơ sở để nhận định tính chất, diễn biến vụ việc,
giúp các cơ quan có thẩm quyền nhận định phương thức, thủ đoạn gây án của
người phạm tội và xây dựng nhiều giả thuyết hình sự khác.
Khám nghiệm hiện trường thường được coi là hoạt động mở đầu và có
vai trò rất quan trọng, trong nhiều trường hợp là một trong những nhân tố
quyết định kết quả điều tra, khám phá tội phạm. Nếu không khám nghiệm
hoặc khám nghiệm không đúng yêu cầu sẽ có thể để lọt tội phạm hoặc dẫn
đến những nhận định sai lầm, làm oan người vô tội. Khám nghiệm hiện
trường tốt, giúp cho việc xác định phương hướng điều tra chính xác, khám
nghiệm hiện trường yếu hoặc sai sót thì làm cho quá trình điều tra vụ án khó
khăn, thậm chí bế tắc.
Trong khi đó, từ phương diện luật thực định, Bộ luật tố tụng hình sự
(BLTTHS) năm 2003 đã quy định về biện pháp điều tra khám nghiệm hiện
trường, tuy nhiên quy định này còn chưa đầy đủ, chủ thể tiến hành khám
nghiệm hiện trường theo quy định của BLTTHS còn có sự mâu thuẫn với các
văn bản pháp lý khác, gây ra những khó khăn nhất định cho thực tiễn khám
nghiệm hiện trường.
Trên thực tiễn, việc áp dụng biện pháp khám nghiệm hiện trường vẫn
còn tồn tại không ít những hạn chế, thiếu sót như: việc khám nghiệm không


2


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1.

Ban soạn thảo Bộ luật tố tụng hình sự (2004), Dự thảo Bộ luật tố tụng
hình sự (Dự thảo lần 3, dự thảo trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý
kiến tại phiên họp thứ 40, ngày 11/8/2015), Hà Nội.

2.

Bộ công an (2001), Chỉ thị 02/2001/CT - BCA của Bộ trưởng Bộ Công
an về công tác khám nghiệm hiện trường của lực lượng Công an nhân
dân, Hà Nội.

3.

Bộ công an (2001), Quyết định số 57/2001/QĐ-BCA (C11) ngày
06/02/2001 của Bộ trưởng Bộ công an ban hành Quy chế phân
công trách nhiệm và quy định về quan hệ phối hợp giữa các lực lượng
trong công tác khám nghiệm hiện trường, Hà Nội.

4.

Bộ công an (2005), Từ điển Bách khoa Công an nhân dân, NXB Công an
nhân dân, Hà Nội.

5.


3


11. Học viện cảnh sát nhân dân (1999), Một số vấn đề lý luận và thực tiễn
của công tác khám nghiệm hiện trường, Tài liệu tham khảo, Hà Nội.
12. Học viện cảnh sát nhân dân (2004), Giáo trình Bảo vệ và khám nghiệm
hiện trường, Hà Nội.
13. Lê Quốc Huy (2007), “Những vấn đề nảy sinh trong khám nghiệm hiện
trường hiện nay và giải pháp khắc phục”, Tạp chí kiểm sát, (10), tr. 15-17, 23.
14. Nguyễn Danh Hưng (2007), “Một số tồn tại và giải pháp nâng cao chất lượng
kiểm sát việc khám nghiệm hiện trường”, Tạp chí kiểm sát, (10), tr. 24-30.
15. Kiểm sát, Nội vụ, Tư pháp, Ngoại giao (1988), Thông tư liên bộ của liên
ngành kiểm sát - nội vụ - tư pháp - ngoại giao số 01 - TTLN ngày
8/9/1988 hướng dẫn việc điều tra, xử lý các vụ vi phạm luật lệ giao thông
đường bộ do người, phương tiện giao thông nước ngoài gây ra, Hà Nội.
16. Khoa luật, Đại học quốc gia Hà Nội (2013), Giáo trình Luật Tố tụng hình
sự Việt Nam, NXB Đại học quốc gia Hà Nội, Hà Nội.
17. Trần Văn Luyện (2005), “Bàn về sự tham gia của nhà chuyên môn trong
hoạt động khám nghiệm hiện trường”, Tạp chí kiểm sát, (5), tr. 21-23.
18. Trần Quốc Nam (2010), “Đề xuất có biện pháp sớm giải quyết vướng
mắc trong công tác kiểm sát khám nghiệm hiện trường vụ tai nạn giao
thông đường bộ”, Tạp chí kiểm sát, (10), tr. 34-35.
19. Hoàng Phê (1988), Từ điển tiếng Việt, NXB Khoa học xã hội, Hà Nội.
20. Trần Đại Quang, Nguyễn Xuân Yêm (2012), Sách Khoa học hình sự Việt
Nam, NXB Công an nhân dân, Hà Nội.
21. Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (1995), Hiến pháp
năm 1992, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội.
22. Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2011), Bộ luật
hình sự năm 1999 sửa đổi bổ sung năm 2009, NXB Lao động, Hà Nội.

33. Văn phòng Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Phú Thọ (2010), Thống kê vụ,
việc khám nghiệm hiện trường, Phú Thọ.
34. Văn phòng Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Phú Thọ (2011), Thống kê vụ,
việc khám nghiệm hiện trường, Phú Thọ.

5


35. Văn phòng Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Phú Thọ (2012), Thống kê vụ,
việc khám nghiệm hiện trường, Phú Thọ.
36. Văn phòng Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Phú Thọ (2013), Thống kê vụ,
việc khám nghiệm hiện trường, Phú Thọ.
37. Văn phòng Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Phú Thọ (2014), Thống kê vụ,
việc khám nghiệm hiện trường, Phú Thọ.
38. Viện kiểm sát nhân dân tối cao (2004), Quy chế tạm thời số
120/2004/QĐ - VKSTC ngày 14/9/2004 của Viện trưởng Viện kiểm sát
nhân dân tối cao về thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo
pháp luật trong việc điều ta các vụ án hình sự, Hà Nội.
39. Viện kiểm sát nhân dân tối cao (2006), Chỉ thị số 02/CT/2006-VKSTCVP ngày 09/01/2006 của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao về
công tác của ngành Kiểm sát nhân dân năm 2006, Hà Nội.
40. Viện khoa học kiểm sát - Viện kiểm sát nhân dân tối cao (2002), Bộ luật
tố tụng hình sự Liên bang Nga, tài liệu dịch tham khảo, Hà Nội.
41. Viện khoa học kiểm sát - Viện kiểm sát nhân dân tối cao (2003), Bộ
luật tố tụng hình sự Cộng hòa nhân dân Trung Hoa, tài liệu dịch tham
khảo, Hà Nội.
42. Viện khoa học kiểm sát - Viện kiểm sát nhân dân tối cao (2005), Bộ luật
tố tụng hình sự Nhật Bản, tài liệu dịch tham khảo, Hà Nội.
43. Viện nghiên cứu Hán Nôm (1999), Một số văn bản điển chế và pháp luật
Việt Nam, tập 1, Từ thế kỉ XV đến thế kỷ XVIII, NXB Khoa học xã hội,
Hà Nội.