ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT

HỒ HỮU THÀNH

TỘI CẢN TRỞ VIỆC THI HÀNH ÁN
THEO LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2016


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT

HỒ HỮU THÀNH

TỘI CẢN TRỞ VIỆC THI HÀNH ÁN
THEO LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM
Chuyên ngành : Luật hình sự và tố tụng hình sự
Mã số : 60 38 01 04

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS. TS. NGUYỄN NGỌC CHÍ

HÀ NỘI - 2016


MỤC LỤC

HÀNH ÁN THEO QUI ĐỊNH CỦ A BỘ LUẬT HÌNH SỰ NĂM 1999
............................................................................. Error! Bookmark not defined.
2.1. Khách thể của tội cản trở việc thi hành ánError! Bookmark not defined.
2.2. Mặt khách quan của tội cản trở việc thi hành ánError! Bookmark not defined.
2.2.1. Dấu hiệu hành vi nguy hiểm cho xã hội . Error! Bookmark not defined.
2.2.2. Dấu hiệu hậu quả nguy hiểm cho xã hội Error! Bookmark not defined.
2.2.3. Các dấu hiệu khác ................................. Error! Bookmark not defined.
2.3. Chủ thể của Tội cản trở việc thi hành ánError! Bookmark not defined.
2.4. Mặt chủ quan của tội phạm .................. Error! Bookmark not defined.
1


2.4.1. Dấu hiệu lỗi ............................................ Error! Bookmark not defined.
2.4.2. Dấu hiệu động cơ mục đích ................... Error! Bookmark not defined.
2.5. Hình phạt và các biện pháp tư pháp ..... Error! Bookmark not defined.
2.5.1. Hình phạt ............................................... Error! Bookmark not defined.
2.5.2. Các biện pháp tư pháp .......................... Error! Bookmark not defined.

2.6. Phân biệt Tội cản viêc̣ thi hành án với một số tội phạm khác có liên quanError! Bookm

2.6.1. Phân biệt Tội cản trở việc thi hành án với Tội không chấp hành ánError! Bookm

2.6.2. Phân biệt tội cản trở việc thi hành án với tội không thi hành ánError! Bookmark
2.6.3. Phân biệt tội cản trở việc thi hành án với tội chống người thi hành
công vụ ............................................................. Error! Bookmark not defined.
CHƯƠNG 3 THỰC TIỄN XỬ LÝ VÀ GIẢI PHÁP HOÀ N THIỆN PHÁP
LUẬT, NÂNG CAO HIỆU QUẢ XỬ LÝ TỘI CẢN TRỞ VIỆC THI
HÀNH ÁN ...................................................... Error! Bookmark not defined.
3.1. Thực trạng xử lý tội cản trở viê ̣c thi hành ánError! Bookmark not defined.


nền tư pháp trong sạch, vững mạnh, dân chủ, nghiêm minh, bảo vệ công lý,
từng bước hiện đại có hiệu quả và hiệu lực cao thì việc tăng cường hiệu quả
hoạt động của các cơ quan thi hành án đối với việc thi hành bản án quyết định
của tòa án có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Bên cạnh việc có các giải pháp bảo
đảm hoạt động thi hành án còn cần phải sử dụng công cụ, chế tài của luật hình
sự để trừng trị các hành vi xâm phạm hoạt động tư pháp, trong đó có hành vi
xâm hại đến hoạt động thi hành án. Trên cơ sở này, BLHS năm 1999 đã hình
sự hóa các hành vi xâm hại đến hoạt động thi hành án, trong đó có hành vi
cản trở việc thi hành án. Điều 306 BLHS năm 1999 qui định Tội cản trở việc
thi hành án, là một trong những tội phạm thuộc chương các tội phạm xâm
phạm hoạt động tư pháp của Phần các tội phạm BLHS năm 1999 (được sửa
đổi, bổ sung năm 2009). Qui định này đã tạo ra cơ sở pháp lý để truy cứu
TNHS đối với người có chức vụ quyền hạn và lạm dụng chức vụ, quyền hạn
3


của mình để thực hiện hành vi cản trở không cho bản án, quyết định pháp luật
của tòa án được thực thi trên thực tế. Thông qua việc xử lý hành vi cản trở thi
hành án bằng chế tài hình sự đã không những trừng trị được người phạm tội
mà còn có ý nghĩa răn đe, giáo dục phòng ngừa chung góp phần bảo đảm cho
hoạt động thi hành án được thực thi có hiệu quả.
Tuy nhiên, bên cạnh những tác động tích cực, thực tế đã chỉ ra tình hình
tội phạm nói chung và Tội cản trở việc thi hành án nói riêng có diễn biến
phức tạp, có chiều hướng gia tăng, thủ đoạn phạm tội ngày càng tinh vi. Tội
cản trở việc thi hành án do người có chức vụ, quyền hạn thực hiện nên họ có
trình độ, có hiểu biết pháp luật, có quan hệ rộng, có những điều kiện khác để
thực hiện tội phạm cũng như để che giấu tội phạm. Đặc điểm này đã dẫn tới
việc điều tra, truy tố xét xử gặp nhiều khó khăn đã lý giải cho tỷ lệ xử lý tội
phạm này thuộc diện thấp nhất trong thống kê tội phạm. Thực trạng này do
tổng hợp các nguyên nhân từ việc qui định cấu thành Tội cản trở việc thi hành

thực tiễn để làm sáng tỏ về mặt khoa học và đưa ra giải pháp hoàn thiện pháp
luật và giải pháp nâng cao hiệu quả xử lý Tội cản trở việc thi hành án là cần
thiết, chính vì vậy mà tác giả lựa chọn đề tài “Tội cản trở việc thi hành án
theo Luật hình sự Việt Nam” làm luận văn thạc sĩ luật học.
2. Tình hình nghiên cứu
Cho đến nay, ở Việt Nam chưa có công trình nghiên cứu chuyên sâu về
vấn đề cản trở hoạt động thi hành án. Cũng đã có những công trình liên quan
đến đề tài luận văn ở cấp độ rộng hơn. Có thể kể đến các công trình nghiên
cứu về đổi mới hoạt động tổ chức thi hành án của đề tài nghiên cứu cấp nhà
nước "Luận cứ khoa học và thực tiễn của việc đổi mới tổ chức và hoạt động
thi hành án ở Việt nam trong giai đoạn mới" mã số đề tài: 2000-58-198 do TS.
Nguyễn Đình Lộc làm Chủ nhiệm đề tài.
- Đề tài nghiên cứu khoa học cấp bộ “Mô hình quản lý thống nhất công
tác thi hành án” của Cục Quản lý thi hành án dân sự

(nay là Tổ ng cu ̣c Thi

hành án dân sự) - Bộ Tư pháp chủ trì thực hiện.
- Luận văn thạc sỹ Luật học, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh
năm 2003 “Đổi mới tổ chức thi hành án dân sự ở Việt Nam” của Nguyễn
Quang Thái.
5


- Luận văn thạc sỹ Luật học tại Trường Đại học Luật Hà Nội của tác giả
Nguyễn Công Long với đề tài “Các biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự”.
- Luận văn thạc sỹ, của tác giả Trần Văn Quảng với đề tài “Một số vấn
đề về tổ chức thi hành án dân sự ở Việt Nam”.
- Luận văn thạc sỹ, trường Đại học Luật Hà Nội của tác giả Lê Xuân
Hồng, với đề tài “Xã hội hóa một số nội dung thi hành án dân sự”

Đề tài được nghiên cứu dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa duy vật biện
chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử; quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam
về cải cách tư pháp. Các phương pháp nghiên cứu cụ thể được sử dụng trong
luận văn là phương pháp hệ thống, phương pháp phân tích - tổng hợp, phương
pháp lịch sử - cụ thể, phương pháp luật học so sánh.
5. Ý nghĩa lý luận, thực tiễn và điểm mới về khoa học của luận văn
Luận văn là công trình đầu tiên nghiên cứu sâu về vấn đề cản trở việc thi
án tại Việt Nam
- Luận văn đã đưa ra được khái niệm về cản trở việc thi hành án; chỉ ra
và phân tích các yếu tố quy định và chi phối việc thi hành án;
- Luận văn đã phân tích, làm rõ ý nghĩa cũng như sự cần thiết để hoàn
thiện quy định pháp luật về tội cản trở việc thi hành án, chỉ ra những điểm
tiến bộ so với các quy định trước đây và những điểm còn bất cập.
- Luận văn cũng đưa ra những đánh giá, nhận định khách quan về thực
trạng thực hiện các biện pháp xử lí đối với tội cản trở việc thi hành án trong
thực tiễn hoạt động thi hành án dân sự ở Việt Nam từ năm 2004 đến nay, chỉ
rõ những hạn chế, tồn tại và nguyên nhân của chúng.
- Dựa trên cơ sở lý luận và thực tiễn, luận văn đưa ra được những kiến
nghị cụ thể để hoàn thiện quy định của pháp luật về vấn đề cản trở việc thi
hành án, yêu cầu cải cách tư pháp, bao gồm các kiến nghị về hoàn thiện pháp
luật cũng như về các biện pháp bảo đảm cho các cơ quan có thẩm quyền thực
8


hiện đầy đủ quyền và nghĩa vụ của mình trong việc tổ chức thi hành các bản
án, quyết định của Tòa án và các quyết định khác do pháp luật quy định.
- Luận văn có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo trong quá trình
nghiên cứu hoàn thiện các quy định pháp luật về thi hành án dân sự, góp phần
nâng cao hiệu quả thi hành án dân sự ở Việt Nam. Luận văn cũng có thể được
sử dụng làm tài liệu tham khảo cho việc nghiên cứu và học tập các môn học

pháp lệnh thi hành Hiến pháp về những nội dung cơ bản của dự thảo Bộ
luật hình sự (sửa đổ i), Hà Nội.
4.

Ban soạn thảo (2015), Báo cáo đánh giá tác động dự thảo Bộ luật hình
sự (sửa đổi), Hà Nội.

5.

Ban soạn thảo (2015), Báo cáo lồng ghép giới trong dự thảo Bộ luật hình
sự (sửa đổ i), Hà Nội.

6.

Ban soạn thảo (2015), Báo cáo thẩm định dự án Bộ luật hình sự (sửa
đổi), Hà Nội.

7.

Ban soạn thảo (2015), Báo cáo tiếp thu , giải trình ý kiến thẩm định về
dự án Bộ luật hình sự sửa đổi , Hà Nội.

8.

Ban soạn thảo (2015), Báo cáo tổng hợp và giải trình, tiếp thu ý kiến góp ý
của các Bộ, ngành, đi ̣a phương về dự án Bộ luật hình sự(sửa đổi), Hà Nội.

9.

Ban soạn thảo (2015), Báo cáo tổng kết thực tiễn thi hành Bộ luật hình

22. Đảng Cộng sản Việt Nam (2002), Nghị quyết số 08-NQ/TW ngày
02/01/2002 của Bộ Chính trị về một số nhiệm vụ trọng tâm công tác tư
pháp trong thời gian tới, Hà Nội.
23. Đảng Cộng sản Việt Nam (2005), Nghị quyết số 48-NQ/TW ngày
24/5/2005 của Bộ Chính trị về Chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ
thống pháp luật Việt Nam đến năm 2010, định hướng đến năm 2020, Hà
Nội.
24. Đảng cộng sản Việt Nam (2007), Nghị quyết số 17-NQ/TW ngày 1/8/2007
của Hội nghị lần thứ năm Ban chấp hành Trung ương khóa X về đẩy mạnh
cải cách hành chính,, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý của bộ máy nhà
nước, Hà Nội.
25. Đảng Cộng sản Việt Nam (2005), Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 2/6/2005
của Bộ Chính trị về Chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020, Hà Nội.
11


26. Nguyễn Ngọc Điệp, Hồ Thị Nệ (2001), Tìm hiểu các tội hoạt động tư
pháp: Trong Bộ luật hình sự 1999, NXB Công an nhân dân.
27. Trần Minh Hưởng, Đặng Thu Hiền (2002), Tìm hiểu các tội xâm phạm
hoạt động tư pháp, NXB Văn hóa Dân tộc.
28. Khoa Luật - ĐHQGHN (2001), Giáo trình luật hình sự Việt Nam (phần
chung), NXB ĐHQGHN, Hà Nội.
29. Khoa Luật - ĐHQGHN (2003), Giáo trình luật hình sự Việt Nam (phần
các tội phạm), NXB ĐHQGHN, Hà Nội.
30. Bùi Đức Long (1998), Thực trạng các tội xâm phạm hoạt động tư pháp
và trách nhiệm của Viện kiểm sát nhân dân các cấp trong cuộc đấu tranh
chống các tội phạm này, Cơ quan chủ trì: Trường Cao đẳng kiểm sát.
31. Đinh Văn Quế (2006), Các tội xâm phạm hoạt động tư pháp, tập X, NXB
Tp. Hồ Chí Minh.
32. Quốc hội (1985), Bộ luật hình sự, Hà Nội.

đổi mới tổ chức và hoạt động thi hành án ở Việt nam trong giai đoạn
mới, Đề tài cấp nhà nước.
50. Nguyễn Đức Nghĩa (2005), Cơ sở lý luận và thực tiễn khắc phục án tồn
đọng trong thi hành án dân sự ở Việt nam hiện nay, Luận văn thạc sỹ,
Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh;
51. Trường Đại học Luật Hà Nội (2004), Giáo trình Luật hình sự Việt Nam,
Nxb Tư pháp, Hà Nội.
52. Nguyễn Quang Thái (2003), “Đổi mới tổ chức thi hành án dân sự ở Việt
Nam” Luận văn thạc sỹ Luật học, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh;
53. Nguyễn Thanh Thủy (2008), Hoàn thiện pháp luật thi hành án dân sự ở
Việt Nam hiện nay, Luận án Tiến sĩ Luật học, Học viện Chính trị – Hành
chính quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội.
54. Lê Anh Tuấn (2004), “Đổi mới thủ tục thi hành dân sự Việt Nam”, Luận
văn thạc sỹ, trường Đại học Luật Hà Nội;

13