I HC QUC GIA H NI
KHOA LUT

PHM TH H TRANG

XáC ĐịNH QUY CHế PHáP Lý
CủA HAI QUầN ĐảO HOàNG SA, TRƯờNG SA
THEO PHáP LUậT Và THựC TIễN QUốC Tế

LUN VN THC S LUT HC

H NI - 2015


I HC QUC GIA H NI
KHOA LUT

PHM TH H TRANG

XáC ĐịNH QUY CHế PHáP Lý
CủA HAI QUầN ĐảO HOàNG SA, TRƯờNG SA
THEO PHáP LUậT Và THựC TIễN QUốC Tế
Chuyờn ngnh: Lut Quc t
Mó s: 60 38 01 08

LUN VN THC S LUT HC

Ngi hng dn khoa hc: TS. HềA BèNH

H NI - 2015



Yêu sách của các bên đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường
Sa của Việt Nam liên quan đến quy chế pháp lý quốc tế về đảo,
quần đảo ............................................. Error! Bookmark not defined.

1.4.

Tình hình tranh chấp tại hai quần đảo Hoàng Sa, Trường SaError! Bookmark not

Chương 2: QUY ĐỊNH VÀ THỰC TIỄN PHÁP LUẬT QUỐC TẾ
TRONG XÁC ĐỊNH QUY CHẾ PHÁP LÝ CỦA ĐẢO,
QUẦN ĐẢO ...................................... Error! Bookmark not defined.
2.1.

Quy định pháp luật quốc tế về quy chế pháp lý của đảo, quần đảoError! Bookmark not

2.1.1. Đảo và các thực thể khác .................... Error! Bookmark not defined.
2.1.2. Quần đảo ............................................. Error! Bookmark not defined.


2.2.

Thực tiễn pháp lý quốc tế về quy chế pháp lý của đảo, quần đảoError! Bookmark not

2.2.1. Thực tiễn phán quyết của cơ quan tài phán quốc tếError! Bookmark not defined.
2.2.2. Thực tiễn áp dụng của các quốc gia ... Error! Bookmark not defined.

2.2.3. Thực tiễn giải thích theo các điều ước quốc tế song phươngError! Bookmark not defin
Chương 3: QUY CHẾ PHÁP LÝ CỦA HAI QUẦN ĐẢO HOÀNG SA,
TRƯỜNG SA VÀ GIẢI PHÁP CHO VIỆT NAM TRONG

DANH MỤC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT

COC

: Bộ quy tắc ứng xử của các bên ở Biển Đông

DOC

: Tuyên bố về cách ứng xử của các bên ở Biển Đông năm 2002

ICJ

: Tòa án Công lý quốc tế

ITLOS

: Tòa án quốc tế về Luật biển

5


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa nói chung cũng như Biển Đông
đang là một điểm nóng về tranh chấp trong vấn đề chủ quyền biển, đảo. Quần
đảo Hoàng Sa của Việt Nam là đối tượng tranh chấp song phương giữa Việt
Nam và Trung Quốc (bao gồm cả Đài Loan), còn quần đảo Trường Sa của
Việt Nam lại là đối tượng tranh chấp đa phương của năm quốc gia Việt Nam,
Trung Quốc, Philippines, Malaysia, Brunei và một thực thể quốc tế đặc biệt –
Đài Loan. Tranh chấp tại hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa giữa Việt

vực tranh chấp và quy chế pháp lý của khu vực cũng như các thực thể trong
khu vực. Trong khi đó, hiện nay, còn tồn tại nhiều quan điểm không thống
nhất của các bên cũng như các chuyên gia (trong công trình nghiên cứu) về
phạm vi địa lý của hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa (số lượng các thực thể,
cấu trúc địa lý,...) và quy chế pháp lý của hai quần đảo.
Thứ hai, việc xác định quy chế pháp lý hai quần đảo Hoàng Sa,
Trường Sa sẽ làm sáng tỏ yêu sách của các bên đối với các đảo, đá, cấu
trúc địa lý thuộc hai quần đảo này. Từ đó, Việt Nam có thể xây dựng các
đối sách phù hợp với từng bên, đồng thời thiết lập hệ luận cứ, luận chứng
phản bác hiệu quả các luận điểm thiếu căn cứ pháp lý hoặc không có cơ sở
theo pháp luật quốc tế.
Thứ ba, trong khi vấn đề chủ quyền đối với hai quần đảo Hoàng Sa,
Trường Sa chưa thể giải quyết được, thì việc xác định quy chế pháp lý hai
quần đảo này Hoàng Sa, Trường Sa là một vấn đề pháp lý quan trọng, có thể
giải quyết trước. Đây được coi là bước đi cần thiết trong quá trình giải quyết
tranh chấp.tại hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa.
Thứ tư, xác định quy chế pháp lý hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa sẽ
là một hướng đi mới sử dụng biện pháp pháp lý để giải quyết tranh chấp. Đây
sẽ là cơ hội để Việt Nam đệ trình vấn đề pháp lý có liên quan nhằm khởi kiện
hoặc xin ý kiến tư vấn của các thiết chế tài phán quốc tế như hướng đi

7


Philippines đang thực hiện.
Nhận thức được tính cấp thiết của vấn đề xác định quy chế pháp lý của
hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa trong hoạt động giải quyết tranh chấp
biển, đảo, bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ quốc gia, học viên đã lựa chọn đề tài “Xác
định quy chế pháp lý của hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa theo pháp
luật và thực tiễn quốc tế” làm Luận văn Thạc sĩ của mình.

Luận văn chủ yếu nghiên cứu trên cơ sở các quy định của pháp luật
quốc tế, trong đó chủ yếu là các quy định của Công ước Luật biển 1982; các
quy định pháp luật của Việt Nam và các quốc gia hữu quan; thực tiễn áp dụng
pháp luật quốc tế của các cơ quan tài phán quốc tế và sự giải thích trong các
điều ước quốc tế; các công trình nghiên cứu khoa học trong và ngoài nước về
các vấn đề liên quan đến nội dung nghiên cứu của Luận văn.
Phạm vi nghiên cứu của Luận văn trải rộng cả không gian lẫn thời gian
theo sát mục tiêu nghiên cứu: từ lý luận đến thực tiễn; từ pháp luật quốc gia
đến pháp luật quốc tế; từ trước đến sau khi hình thành Công ước Luật biển
1982; từ pháp luật đến các lĩnh vực khác như địa lý, lịch sử, quân sự…
4. Tính mới của đề tài
Cho đến nay, các công trình nghiên cứu thường chú trọng đến khía cạnh
chủ quyền đối với hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa mà chưa chú trọng nhiều
đến việc xác định phạm vi và giải quyết những khác biệt ngoài chủ quyền của
các bên hữu quan. Đề tài tập trung đi sâu nghiên cứu và xác định quy chế pháp
lý của hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa – một khía cạnh quan trọng nhưng từ
trước đến nay chưa có công trình nghiên cứu sâu và chuyên biệt.
Đề tài được nghiên cứu trên cơ sở tổng hợp những tri thức đa ngành
mới nhất, trong đó trọng tâm là tri thức pháp luật quốc tế trong và ngoài nước
liên quan đến phạm vị, hiệu lực của đảo, quy chế pháp lý các vùng biển... Đề
tài cũng sẽ giành phần lớn dung lượng để nghiên cứu về quy chế pháp lý của
các đảo nhân tạo, công trình, thiết bị trên biển theo pháp luật và thực tiến
quốc tế. Đây là vấn đề đã được đề cập từ lâu nhưng ít được quan tâm, nghiên
cứu, cập nhật. Tuy nhiên, vấn đề này đang trở nên nóng hổi, cấp thiết bởi

9


những hành động “ráo riết” cải tạo, xây dựng đảo nhân tạo của Trung Quốc
tại Hoàng Sa, Trường Sa trong thời gian gần đây.

Chương 1. Tổng quan chung về hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa và
yêu sách của các bên về quy chế pháp lý của hai quần đảo.
Chương 2. Quy định và thực tiễn pháp luật quốc tế trong xác định quy
chế pháp lý của đảo, quần đảo.
Chương 3. Quy chế pháp lý của hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa
và giải pháp cho Việt Nam trong việc hiện thực hóa quan
điểm về quy chế pháp lý của hai quần đảo.

11


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

I. Tài liệu tiếng Việt
1.

Đỗ Mai Anh (1997), Nghệ thuật đàm phán, Nxb Thống Kê, Hà Nội.

2.

Lê Mai Anh - chủ biên (2005), Giáo trình Luật Quốc tế, Trường Đại học
Luật Hà Nội, Nxb Công an Nhân dân, Hà Nội.

3.

Nguyễn Thị Lan Anh (2009), Quy chế pháp lý của đảo và tranh chấp Biển
Đông: quan điểm nào cho Việt Nam, />
4.

Ban Biên Giới - Bộ Ngoại Giao (2004), Giới thiệu một số vấn đề cơ bản

Nam và Chiến lược phát triển bền vững, Nxb Tư Pháp, Hà Nội.
11. Nguyễn Bá Diến (chủ biên) (2009), Hợp tác khai thác chung trong luật
biển quốc tế những vấn đề lý luận và thực tiễn, Nxb Tư pháp, Hà Nội.

12


12. Nguyễn Bá Diến, Nguyễn Hùng Cường (2012), Thềm lục địa trong pháp
luật quốc tế, Nxb Thông tin và truyền thông.
13. Nguyễn Bá Diến (2009), “Quy chế pháp lý quốc tế chung về biển, đảo
và những vấn đề cần áp dụng đối với Hoàng Sa, Trường Sa”, Tạp chí
khoa học, Đại học Quốc gia Hà Nội, Luật học, (25).
14. Keyuan Zou (2011), Tác động của các đảo nhân tạo đối với tranh chấp
quần đảo Trường Sa, />15. Liên hợp quốc (2014), Công ước về Luật biển 1982, Nxb Chính trị quốc
gia, Hà Nội.
16. Lưu Văn Lợi (1995), Cuộc tranh chấp Việt - Trung về hai quần đảo
Hoàng Sa và Trường Sa, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội.
17. Mark.J.Valencia, John M.Vandyke và Nobel A.Ludwig (1997), Chia sẻ
tài nguyên ở Biển Nam Trung Hoa, Bản dịch của Ban Biên giới - Bộ
Ngoại giao.
18. Monique Chemillier Gendreau (1998), Chủ quyền trên hai quần đảo
Hoàng Sa và Trường Sa, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
19. Nhóm Trúc Nam Sơn (2013), Để đảo xa thành gần,
/>20. Prescott J. R. V.(1985), Các đường biên giới chính trị trên thế giới,
London, Methuen.
21. Quốc hội (2012), Luật biển của nước CHXHCN Việt Nam năm 2012,
Nxb Hồng Đức.
22. Đặng Đình Quý (2009), Biển Đông hợp tác vì an ninh và phát triển khu
vực, Nxb Thế giới, Hà Nội.
23. Nguyễn Hồng Thao (chủ biên) (2008), Công ước Luật biển 1982 và

33. Daniel J.Dzurek (1985), Boundary and Resource Disputes in the South
China Sea, Ocean yearbook 5.
34. Greg Austin (2015), Who Is the Biggest Aggressor in the South China Sea?,

14


/>35. Gregory B.Poling (2013), Clarifying the Limits of Maritime Dispute, A
report of the CSIS Sumitro Chair for Southeast Asia Studies.
36. Guinea Guinea-Bissau Case, Arbitral Award of 31 July 1989, Para. 120,
/>=gbs&p3=4
37. Haritini Dipla (2012), Islands, The MaxPlanck Encyclopedia of Public
International Law, Vol. VI: International Organizations or Institutions,
history of to Martens clause, Oxford University Press Oxford.
38. Hodgson R. D. (1974), Islands: Normal and Special Circumstances, in
Gamble J. K. & Pontecorvo G. (eds), Law of the sea: The Emerging
Regime of the Oceans.
39. Hungdah Chiu & Choon Ho Park, Legal state of the Paracel and Spratly
Islands, Ocean development and International Law.
40. Jayewardene, International Boundary Series, Series A, at 418-19, referring to
the agreement of 27 October 1969 no 1, U.S. Geographer, Department of State.
41. Jon M. Van Dyke and Mark J. Valencia (2000), How valid are the South
China Sea claims under the law of the sea convention?, Southeast Asian
Affairs, Published by: Institute of Southeast Asian Studies (ISEAS)
42. Karagiannis S. (1996), Les Rochers qui ne se prêtent pas à l'habitation
humaine ou à une vie économique propre et le droit de la mer, 29 Revue
Belge de Droit International.
43. Land, Island and Maritime Frontier Dispute (El Salvador/Honduras:
Nicaragua intervening), Judgment of 11 September 1992, />44. Maritime Delimitation and Territorial Questions between Qatar and
Bahrain (Qatar v. Bahrain), />



Oxford University press Orford 2012.
60. The national Bureau of Asian Research, Edited by Clive Schofield
(2012), Maritime Energy Resources in Asia – Legal Regimes and
Cooperation, NBR Special Report 337 Feb. 2012.
61. UN (1983), The Law of the Sea, Official Text of the United Nations
Convention on the Law of the Sea with Annexes and Index, United
Nations Publication.
62. UN (1988), The Law of the Sea, Regime of Islands, Legislative History of
Part VIII (Article 121) of the United Nations Convention on the Law of
the Sea, United Nations Publication.
63. Van Dyke J. M. & Bennett D. L. (1993), Islands and the Delimitation of
Ocean Space in the South China Sea in Ocean Yearbook 10.
64. Van Dyke Jon M. and Brooks Robert A. (1983), Uninhabited Islands:
Their Impact on the Ownership of the Oceans Resources, Ocean
Development and International Law Journal, Volume 12, No. 3-4.
65. Van Dyke Morgan and Gurish (1988), The Exclusive Economic Zone of
the Hawaiian Islands: When do Uninhabited Islands Generate an EEZ?,
San Diego Law Review, Vol. 25.
66. Victor Robert Lee (2015), China Rapidly Expanding Subi Reef Land Fill,
/>67. Wilson, W.E., and Moore, J.E. (1998), Glossary of Hydrology, American
Geological Institute.
68. Zou Keyuan (1999), Scarborough Reef: A new flashpoint in SinoPhilippines relations?, IBRU Boundary and Security Bulletin Summer.
III. Tài liệu Website
69.
70.

17