I HC QUC GIA H NI
KHOA LUT

TRN THANH HNG

BảO Vệ Tự DO Và AN NINH Cá NHÂN CủA CON NGƯời
BằNG PHáP LUậT HìNH Sự VIệT NAM

LUN VN THC S LUT HC

H NI - 2015


I HC QUC GIA H NI
KHOA LUT

TRN THANH HNG

BảO Vệ Tự DO Và AN NINH Cá NHÂN CủA CON NGƯời
BằNG PHáP LUậT HìNH Sự VIệT NAM

Chuyờn ngnh: Lut hỡnh s v t tng hỡnh s
Mó s: 60 38 01 04

LUN VN THC S LUT HC

Ngi hng dn khoa hc: TS. Lấ LAN CHI

H NI - 2015



Sự thể hiện việc bảo vệ tự do và an ninh cá nhân của con người
bằng các quy định trong Phần Các tội phạm Bộ luật hình sự
Việt Nam hiện hành .......................... Error! Bookmark not defined.
2.3.
Thực tiễn thực thi các quy định của pháp luật hình sự Việt Nam
về bảo vệ tự do và an ninh cá nhân ... Error! Bookmark not defined.
Kết luận Chương 2 .......................................... Error! Bookmark not defined.
1


Chương 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG BẢO VỆ TỰ DO
VÀ AN NINH CÁ NHÂN CỦA CON NGƯỜI BẰNG PHÁP
LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM ........ Error! Bookmark not defined.
3.1.
Sự cần thiết bảo vệ tự do và an ninh cá nhân của con người
bằng pháp luật hình sự Việt Nam ..... Error! Bookmark not defined.
3.2.
Hoàn thiện một số quy định của Bộ luật hình sự Việt Nam theo
hướng tăng cường bảo vệ tự do và an ninh cá nhân của con ngườiError! Bookma
3.3.
Các giải pháp khác ............................ Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN .................................................... Error! Bookmark not defined.
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ..................................................... 10

2


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Lịch sử phát triển của quyền con người trải qua ba giai đoạn – ba thế hệ

người là một tất yếu khách quan. Quyền con người là khát vọng và là thành
quả đấu tranh của toàn nhân loại, là giá trị cao quý và bền vững nhất của một
xã hội, một chế độ.
Tại Việt Nam, Nhà nước CHXHCN Việt Nam đảm bảo và thực hiện
quyền con người bằng Hiến pháp và pháp luật, đó là sợi chỉ đó xuyên suốt toàn
bộ tiến trình đấu tranh cách mạng, tiến hành công cuộc đổi mới, xây dựng và
bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Hiến pháp năm 2013 quy định
rằng: “Ở nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, các quyền con người,
quyền công dân về chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa, xã hội được công nhận,
tôn trọng, bảo vệ, bảo đảm theo Hiến pháp và pháp luật” [23, Điều 14].
Hơn thế nữa, khoản 1 Điều 20 Hiến pháp năm 2013 còn khẳng định
quan điểm của các nhà lập hiến về tự do và an ninh cá nhân của con người
khi quy định:
Mọi người có quyền bất khả xâm phạm về thân thể, được
pháp luật bảo hộ về sức khoẻ, danh dự và nhân phẩm; không bị
tra tấn, bạo lực, truy bức, nhục hình hay bất kỳ hình thức đối xử
nào khác xâm phạm thân thể, sức khỏe, xúc phạm danh dự, nhân
phẩm [23, Điều 20].
Một trong những công cụ quan trọng để đưa các nguyên tắc hiến định
vào đời sống thực tế, đó là pháp luật hình sự, cụ thể là (Bộ luật hình sự)
BLHS Việt Nam năm 1999. Pháp luật hình sự nước ta đã được xây dựng khá
toàn diện và hoàn chỉnh, đủ sức trừng trị, răn đe người phạm tội cũng như làm
tốt công tác giáo dục, đấu tranh phòng, chống tội phạm. Tuy nhiên, trước sự
thay đổi của tình hình kinh tế, chính trị, xã hội trong và ngoài nước; trước

4


những diễn hình phức tạp của tình hình tội phạm trong nước cũng như các
quy định của pháp luật hình sự nước ta đã có phần bộc lộ những hạn chế trong

“Tìm hiểu vấn đề nhân quyền trong thế giới hiện đại” do TS. Chu Hồng
Thanh chủ biên, Nxb. Lao động, Hà Nội, 1996; c) Trung tâm Nghiên cứu
Quyền con người biên tập hai tập chuyên khảo: “Quyền con người, quyền
công dân” của nhiều tác giả, xuất bản năm 1995; d) Báo cáo tổng thuật Đề
tài KX.07- 16 nghiên cứu về “Các điều kiện đảm bảo quyền con người,
quyền công dân trong sự nghiệp đổi mới đất nước” do GS.TS Hoàng Văn
Hảo chủ nhiệm… Đặc biệt, đáng chú ý cuốn sách: “Giáo trình lý luận và
pháp luật về quyền con người” của tập thể tác giả do GS.TS Nguyễn Đăng
Dung, TS. Vũ Công Giao, ThS. Lã Khánh Tùng (đồng chủ biên) và cuốn
sách nhiều tập “Quyền con người” tiếp cận đa ngành, liên ngành của GS.TS
Võ Khánh Vinh chủ biên, Nxb. Khoa học Xã hội, Hà Nội, 2010…
Trong các công trình này, các tác giả đã nghiên cứu khái niệm và các đặc
điểm Nhà nước pháp quyền nói chung, Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa
nói riêng; nghiên cứu về mối quan hệ giữa quyền con người và quyền công
dân; nghiên cứu vấn đề bảo đảm quyền con người trong Nhà nước pháp quyền.
- Nhóm thứ hai - các công trình nghiên cứu là các sách chuyên khảo,
các bài viết liên quan đến bảo vệ quyền tự do và an ninh cá nhân của con
người như: a) “Bảo vệ tự do và an ninh cá nhân bằng pháp luật hình sự Việt
Nam” do TS. Trịnh Tiến Việt chủ biên, Nxb Tư pháp, Hà Nội, 2015; b)
“Các tội xâm phạm quyền tự do, dân chủ của công dân theo luật hình sự
Việt Nam” do TS.Trịnh Tiến Việt chủ biên, Nxb. Chính trị quốc gia Hà Nội,
2010; c) Đề tài khoa học cấp Đại học quốc gia “Bảo vệ quyền con người
bằng pháp luật hình sự và pháp luật tố tụng hình sự trong giai đoạn xây
dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam” do GS.TSKH Lê Cảm, TS. Nguyễn
Ngọc Chí, ThS. Trịnh Quốc Toản (đồng chủ trì), Hà Nội, 2004; d) Đề tài
trọng điểm cấp Đại học Quốc gia Hà Nội: “Quyền con người trong lĩnh vực

6



đưa ra những giải pháp nhằm hoàn thiện các quy định về bảo vệ tự do và an ninh
cá nhân của con người trong luật hình sự Việt Nam, cũng như đề xuất những giải
pháp nâng cao hiệu quả việc áp dụng các quy định này trong thực tiễn.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Từ mục đích nêu trên, và từ cơ sở kết quả tổng hợp các quan điểm của
các tác giả trong và ngoài nước về vấn đề tự do và an ninh cá nhân, luận văn
nghiên cứu làm sáng tỏ một số vấn đề chung về tự do và an ninh cá nhân như:
- Làm rõ khái niệm “bảo vệ tự do và an ninh cá nhân”, “bảo vệ tự do và
an ninh cá nhân của con người bằng pháp luật hình sự”;
- Trên cơ sở xác định phạm vi giới hạn các quy định của pháp luật hình
sự Việt Nam trực tiếp đề cập đến bảo vệ bảo vệ tự do và an ninh cá nhân, luận
văn nghiên cứu sự phát triển của các quy định này trong lịch sử lập pháp hình
sự Việt Nam;
- Chỉ ra những ưu, nhược điểm của pháp luật hình sự Việt Nam hiện
hành trong việc bảo vệ bảo vệ tự do và an ninh cá nhân;
- Khảo sát thực tiễn áp dụng các quy định của pháp luật hình sự Việt
Nam liên quan đến vấn đề bảo vệ bảo vệ tự do và an ninh cá nhân; làm rõ
những ưu điểm cũng như những hạn chế của công tác áp dụng pháp luật hình
sự trong lĩnh vực này. Qua đó, luận văn đề xuất hoàn thiện pháp luật và giải
pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ bảo vệ tự do và an ninh cá nhân
của con người bằng pháp luật hình sự Việt Nam.
4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của luận văn là các vấn đề về bảo vệ tự do và an
ninh cá nhân của pháp luật quốc tế; pháp luật hình sự một số nước trên thế
giới và các quy định về bảo vệ tự do và an ninh cá nhân của con người trong
BLHS Việt Nam và thực tiễn thực thi.

8


9


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

I. Tài liệu tiếng Việt
1.

Ban Chỉ đạo thi hành Bộ luật hình sự (2000), Tài liệu tập huấn chuyên
sâu Bộ luật hình sự năm 1999, Nhà in Bộ Công an, Hà Nội.

2.

Ban soạn thảo Bộ luật hình sự (2012), Đề cương định hướng sửa đổi, bổ
sung Bộ luật hình sự số 7724/ĐC-BSTBLHS (SĐ) ngày 24/9/2012, Hà Nội.

3.

Ban Tuyên giáo Trung ương (2015), Tự do phải đặt trong khuôn khổ của
pháp luật, Tạp chí điện tử: .

4.

Báo Điện tử Sài Gòn giải phóng (2012), Hiệp sĩ đường phố - cần mô
hình, thiết chế hoạt động hợp pháp, ngày 18/10/2012.

5.

Bộ Công an (1998), Những văn bản của Nhà nước về an ninh trật tự,
Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.


13. Phạm Khiêm Ích, Hoàng Văn Hảo (1995), Quyền con người trong thế
giới hiện đại, Viện Thông tin Khoa học xã hội, Hà Nội.
14. Khoa Luật - Đại học quốc gia Hà Nội (2011), Hỏi đáp về quyền con
người, Nxb Hồng Đức.
15. Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội (2011), Giới thiệu các văn kiện
quốc tế về quyền con người, Nxb Lao động Xã hội, Hà Nội.
16. Khoa luật - Đại học Quốc gia Hà Nội (2012), Hỏi đáp về quyền con
người, Nxb Đại học quốc gia Hà Nội.
17. Liên Hợp Quốc (2007), Công ước về quyền của người khuyết tật.
18. Nguyễn Đình Lộc (1997), Sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình
sự lần thứ tư và yêu cầu đấu tranh chống các tội tham nhũng, ma túy, tội
phạm về tình dục đối với người chưa thành niên, Bộ Tư pháp, Hà Nội.
19. Trần Văn Luyện (2000), Các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân
phẩm, danh dự của con người, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
20. Võ Thị Kim Oanh (chủ biên) (2010), Bảo đảm quyền con người trong tư
pháp hình sự Việt Nam, Nxb Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh.
21. Quốc hội (1985), Bộ luật hình sự nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt
Nam năm 1985, Hà Nội.
22. Quốc hội (2003), Bộ luật tố tụng hình sự nước Cộng hòa xã hội chủ
nghĩa Việt Nam năm 2003, Hà Nội.
23. Quốc hội (2013), Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam,
Hà Nội.
24. Quốc hội (2014), Bộ luật hình sự nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt
Nam năm 1999, Hà Nội.
25. Quốc hội (2015), Bản thuyết minh chi tiết về dự thảo BLHS sửa đổi, Hà Nội.
26. Tạp chí Dân chủ và Pháp luật (2003), Bài phát biểu của đồng chí Trần
Đức Lương, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ
nghĩa Việt Nam tại Hội nghị triển khai công tác tư pháp năm 2003, tổ
chức vào các ngày 07, 08 tháng 01 năm 2003 tại Hà Nội.