ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN THỊ HỒNG MINH

XÂY DỰNG VÀ HƢỚNG DẪN HỌC SINH GIẢI CÁC BÀI TẬP
PHẦN “ĐỘNG LỰC HỌC CHẤT ĐIỂM” VẬT LÍ 10 TRUNG HỌC
PHỔ THÔNG THEO HƢỚNG TIẾP CẬN PISA

LUẬN VĂN THẠC SỸ SƢ PHẠM VẬT LÍ
Chuyên ngành: Lý luận và phƣơng pháp dạy học bộ môn Vật lí
Mã số: 60.14.01.11

HÀ NỘI – 2014


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN THỊ HỒNG MINH

XÂY DỰNG VÀ HƢỚNG DẪN HỌC SINH GIẢI CÁC BÀI TẬP
PHẦN“ĐỘNG LỰC HỌC CHẤT ĐIỂM” VẬT LÍ 10
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THEO HƢỚNG TIẾP CẬN PISA

LUẬN VĂN THẠC SỸ SƢ PHẠM VẬT LÍ
Chuyên ngành: Lý luận và phƣơng pháp dạy học bộ môn Vật lí
Mã số: 60.14.01.11

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. Phạm Kim Chung



1.1. Tổng quan về chương trình PISA lĩnh vực khoa họcError! Bookmark not defined
1.1.1. Giới thiệu chung về chương trình PiSa .. Error! Bookmark not defined.
1.1.2 Mục tiêu của PiSa .................................... Error! Bookmark not defined.
1.1.3. Mục đích của PiSa .................................. Error! Bookmark not defined.
1.2. Đánh giá năng lực khoa học theo tiếp cận PISAError! Bookmark not defined.
1.2.1. Năng lực khoa học theo tiếp cận PISA ... Error! Bookmark not defined.

1.2.2. Các lĩnh vực và mức độ đánh giá năng lực theo PISAError! Bookmark not defi
1.2.3. Đặc điểm câu hỏi lĩnh vực khoa học của PISAError! Bookmark not defined.
1.3. Bài tập vật lí và vai trò nó trong dạy học vật líError! Bookmark not defined.
1.3.1. Bài tập vật lí ............................................ Error! Bookmark not defined.
1.3.2. Vai trò của bài tập vật lí trong dạy và họcError! Bookmark not defined.

1.3.3. Mục đích sử dụng bài tập vật lí trong trường phổ thôngError! Bookmark not def
1.3.4. Các dạng bài tập vật lí ............................ Error! Bookmark not defined.

1.3.5. Các yêu cầu chung trong dạy học về bài tập vật líError! Bookmark not defined.
ii


1.3.6. Các bước giải bài tập vật lí. .................... Error! Bookmark not defined.

1.4. Bài tập vật lí dựa trên tình huống theo hướng tiếp cận PiSaError! Bookmark not d

1.4.1. Định hướng xây dựng bài tập vật lí theo tiếp cận PiSaError! Bookmark not defi

1.4.3. Hướng dẫn giải bài tập tình huống theo hướng tiếp cận PISAError! Bookmark n
1.5. Thực trạng việc sử dụng bài tập vật lí theo hướng tiếp cận PiSa trong dạy
học vật lí ở trường THPT ............................... Error! Bookmark not defined.

3.4.1. Tổ chức thực nghiệm .............................. Error! Bookmark not defined.
3.4.2. Thu thập các dữ liệu thực nghiệm .......... Error! Bookmark not defined.
3.5. Phân tích, đánh giá kết quả thực nghiệm ... Error! Bookmark not defined.
3.5.1. Phân tích định tính kết quả thực nghiệm Error! Bookmark not defined.
3.5.2. Phân tích định lượng kết quả thực nghiệmError! Bookmark not defined.
3.6. Kết luận chương 3 ...................................... Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ..................... Error! Bookmark not defined.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC

iv


NHỮNG CHỮ VIẾT TẮT
CSVC

Cơ sở vật chất

DH

Dạy học

DHVL

Dạy học vật lí

GD&ĐT

Giáo dục và Đào tạo


Sách giáo khoa

VL

Vật lí

v


DANH MỤC CÁC BẢNG VÀ HÌNH

Bảng 1.1. Khung đánh giá năng lực khoa học trong PISAError! Bookmark not defin
Bảng 1.2. Các cấp độ Năng lực Khoa học ......... Error! Bookmark not defined.

Bảng 1.3. Sáu mức độ đánh giá năng lực Khoa học trong PISA 2012Error! Bookmar

Bảng 2.1. Khung năng lực phần Động lực học chất điểmError! Bookmark not defined

Bảng 2.2. Mục tiêu dạy học phần Động lực học chất điểm.Error! Bookmark not defin

Bảng 2.3. Các ngữ cảnh tạo tình huống có vấn đề phần Động lực họcError! Bookmar
Bảng 3.1. Kế hoạch tổ chức thực nghiệm sƣ phạmError! Bookmark not defined.
Bảng 3.1. Kết quả khảo sát câu hỏi 6................. Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.2. Kết quả khảo sát câu 8 ....................... Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.3. Các chỉ số thống kê từng câu hỏi ...... Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.4. Bảng thống kê điểm số bài kiểm tra . Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.6. Các tham số thống kê ......................... Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.7. Phân phối F ( =0,05)- số mẫu: 50... Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.8. Phân phối t (Student)- số mẫu: 52. ... Error! Bookmark not defined.


kinh tế (Organization for Economic Co-operation and Development, viết tắt
là OECD) khởi xướng, nhằm tìm kiếm và xác định các tiêu chuẩn đánh giá
kết quả của người học trong thời đại mới thông qua tiêu chí, phương pháp,

7


cách thức kiểm tra và so sánh học sinh giữa các nước trên cơ sở 4 lĩnh vực
cơ bản là: Đọc hiểu, Toán, Khoa học tự nhiên, và xử lý tình huống.
Theo tiếp cận PISA, các bài tập, câu hỏi quan tâm nhiều hơn đến khả
năng, năng lực vận dụng linh hoạt, sáng tạo kiến thức vào thực tiễn của học
sinh, xuất phát từ các vấn đề do nhu cầu thực tiễn cần giải quyết, vấn đề nảy
sinh trong quá trình học tập, lao động của người học và phục vụ chính cho
nhu cầu, lợi ích của người học, phục vụ cho nhu cầu phát triển kinh tế của
đất nước. Việc xây dựng và hướng dẫn học sinh giải bài tập vật lí theo cách
tiếp cận trên không chỉ giúp học sinh nắm rõ bản chất của sự vật hiện tượng
tồn tại xung quanh mình, từ đó hình thành các kĩ năng phát hiện và giải
quyết các vấn đề của cuộc sống, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học
sinh.
Hiện nay, đã có một số công trình nghiên cứu và luận văn thạc sĩ về
việc dạy học các môn Toán, Hóa học theo tiếp cận PISA, tuy nhiên những
nghiên cứu dạy học vật lí nói chung và dạy học sinh giải các bài tập vật lí
theo tiếp cận PISA còn ít ỏi.
Phần Động lực học chất điểm là phần đầu của chương trình vật lí 10,
đây là phần nội dung kiến thức cơ bản nhất của phần cơ học, đồng thời học
sinh ở lứa tuổi 15 cũng là lứa tuổi có thể tham gia chương trình PISA.
Từ những lý do trên, chúng tôi lựa chọn đề tài : Xây dựng và hướng
dẫn học sinh giải các bài tập theo hướng tiếp cận PISA (Phần động lực học
chất điểm – Vật lí 10 –THPT) để làm đề tài nghiên cứu.
2. Mục tiêu nghiên cứu

11. Phạm Hữu Tòng (2004). Dạy học vật lí ở trường trung học phổ thông
theo định hướng phát triển hoạt động học tích cực, tự chủ, sáng tạo và tư
duy khoa học, Nxb Đại học Sư phạm Hà Nội, Hà Nội.
12. Đỗ Hƣơng Trà, Phạm Gia Phách (2011), Dạy học bài tập Vật lí ở
trường phổ thông. NXB Đại học Sư phạm,Hà Nội.
Tiếng Anh:

9


13. Antonio Argüelies, Andrew Gonczi (2000), Competency Based
Educaiton and Training: A world Perspective, Noriega Editores, Mexico.
14. Programme for International Student Assessment (PISA) in Wales
(2009). A guide to using PISA as a learning context, Welsh Government.
15. L.H. Salganik, D.S. Rychen, U. Moser and J. Konstant (1999) ,
Projects on competencies in the OECD context: Analysis of theoretical and
conceptual foundations, DeSeCo Project.

10