ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
------------------

NGUYỄN THỊ THANH

LỖI PHÁT ÂM CÁC THÀNH PHẦN ÂM TIẾT
TIẾNG VIỆT CỦA TRẺ EM DƢỚI 16 TUỔI TẠI
BỆNH VIỆN NHI TRUNG ƢƠNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ
CHUYÊN NGÀNH NGÔN NGỮ HỌC

Hà Nội - 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
------------------

NGUYỄN THỊ THANH

LỖI PHÁT ÂM CÁC THÀNH PHẦN ÂM TIẾT TIẾNG
VIỆT CỦA TRẺ EM DƢỚI 16 TUỔI TẠI BỆNH VIỆN
NHI TRUNG ƢƠNG

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Ngôn ngữ học
Mã số: 60 22 02 40

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS. Nguyễn Văn Chính



MỤC LỤC
MỞ ĐẦU.................................................................................................................................... 5
NỘI DUNG ................................................................................................................................ 8
CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÝ THUYẾT ........................................................................................ 8
1. Rối loạn phát âm ............................................................................................................... 8
2. Tình hình trị liệu sửa lỗi phát âm trên thế giới và Việt Nam ....... Error! Bookmark not
defined.
3. Đặc điểm ngữ âm ................................................................ Error! Bookmark not defined.
3.1. Bản chất và cấu tạo âm thanh lời nói .......................... Error! Bookmark not defined.
3.1.1 Về mặt sinh lý học.................................................. Error! Bookmark not defined.
3.1.2 Về mặt âm học ....................................................... Error! Bookmark not defined.
3.1.3. Về mặt xã hội ....................................................... Error! Bookmark not defined.
3.2. Các kiểu tạo âm ............................................................ Error! Bookmark not defined.
3.3. Đặc điểm âm tiết tiếng Việt .......................................... Error! Bookmark not defined.
4. Tiểu kết ................................................................................ Error! Bookmark not defined.
CHƢƠNG 2. CÁC LỖI PHÁT ÂM TRONG ÂM TIẾT TIẾNG VIỆT.... Error! Bookmark
not defined.
1. Các lỗi phát âm của âm đầu tiếng Việt ............................. Error! Bookmark not defined.
1.1. Lỗi phát âm của phụ âm /b/ ......................................... Error! Bookmark not defined.
1.3. Lỗi phát âm của phụ âm /v/.......................................... Error! Bookmark not defined.
1.4. Lỗi phát âm của phụ âm /f/ .......................................... Error! Bookmark not defined.
1.5. Lỗi phát âm của phụ âm /t/ .......................................... Error! Bookmark not defined.
1.6. Lỗi phát âm của phụ âm /th/ ......................................... Error! Bookmark not defined.
1.7 Lỗi phát âm của phụ âm /z/ ........................................... Error! Bookmark not defined.
1.8. Lỗi phát âm của phụ âm /k/ ......................................... Error! Bookmark not defined.
1.9. Lỗi phát âm của phụ âm /γ/ .......................................... Error! Bookmark not defined.
1.10. Lỗi phát âm của phụ âm /h/ ....................................... Error! Bookmark not defined.
1.11. Lỗi phát âm của phụ âm /l/ ........................................ Error! Bookmark not defined.
1.12. Lỗi phát âm của phụ âm /s/ ........................................ Error! Bookmark not defined.

3.5. Lỗi phát âm của thanh sắc ........................................... Error! Bookmark not defined.
3.6. Lỗi phát âm của thanh nặng ........................................ Error! Bookmark not defined.
3.7. Nhận xét ........................................................................ Error! Bookmark not defined.
4. Nhận xét ............................................................................... Error! Bookmark not defined.
CHƢƠNG 3. NGUYÊN TẮC, QUY TRÌNH VÀ PHƢƠNG PHÁP SỬA LỖI PHÁT ÂM
CÁC THÀNH PHẦN CỦA ÂM TIẾT TIẾNG VIỆT ............. Error! Bookmark not defined.
1. Nguyên tắc sửa lỗi phát âm các thành phần của âm tiết tiếng Việt ... Error! Bookmark
not defined.
2. Quy trình sửa lỗi phát âm các thành phần của âm tiết tiếng Việt Error! Bookmark not
defined.
3. Phƣơng pháp sửa lỗi phát âm các thành phần của âm tiết tiếng Việt Error! Bookmark
not defined.
3.1. Phương pháp sửa lỗi phát âm âm đầu......................... Error! Bookmark not defined.
3.1.1. Phương pháp sửa .................................................. Error! Bookmark not defined.
3.1.2. Cách tạo âm đúng ................................................. Error! Bookmark not defined.
3.2. Phương pháp sửa lỗi phát âm phần vần ..................... Error! Bookmark not defined.
3.2.1. Phương pháp sửa lỗi phát âm âm đệm ..................... Error! Bookmark not defined.
3.2.1.1. Phương pháp sửa ............................................... Error! Bookmark not defined.
3.2.1.2. Cách tạo âm đúng .............................................. Error! Bookmark not defined.
3.2.2. Phương pháp sửa lỗi phát âm âm chính .................. Error! Bookmark not defined.
3.2.2.1. Phương pháp sửa ............................................... Error! Bookmark not defined.
3.2.2.2. Cách tạo âm đúng .............................................. Error! Bookmark not defined.
3.2.3. Phương pháp sửa lỗi phát âm âm cuối ..................... Error! Bookmark not defined.
3.2.3.1. Phương pháp sửa ............................................... Error! Bookmark not defined.
3.2.3.2. Cách tạo âm đúng .............................................. Error! Bookmark not defined.
3.3. Phương pháp sửa lỗi phát thanh điệu ......................... Error! Bookmark not defined.
3.3.1. Phương pháp sửa .................................................. Error! Bookmark not defined.
3.3.2. Cách tạo âm đúng ................................................. Error! Bookmark not defined.
4. Tiểu kết ................................................................................ Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN ................................................................................. Error! Bookmark not defined.

là lí do và động lực giúp chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài “Những lỗi phát âm
các thành phần âm tiết tiếng Việt”, với mục tiêu:
- Khảo sát các lỗi phát âm các thành phần âm tiết tiếng Việt của trẻ em.
- Bƣớc đầu tìm ra các biện pháp, phƣơng pháp sửa lỗi phát âm ở trẻ.
2. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Thu thập tƣ liệu về trẻ phát âm thông qua sử dụng “Bảng đánh giá phát
âm” tại Trung tâm Thính học & Trị liệu ngôn ngữ trẻ em, bệnh viện Nhi Trung
Ƣơng.
- Phân tích và miêu tả các lỗi phát âm ở trẻ em.
- Tìm ra các biện pháp để sửa lỗi phát âm ở trẻ em.
Nhằm mục đích là cải thiện phát âm cho trẻ giúp trẻ tự tin trong giao tiếp và
có thể ứng dụng cho những nguyên nhân bệnh khác.
3. Đối tƣợng, phạm vi nghiên cứu
Để thực hiện đề tài này, đối tƣợng nghiên cứu của chúng tôi:
- 73 bệnh nhi, có độ tuổi từ 3-16 tuổi
- Khám và trị liệu tại Trung tâm Thính học &Trị liệu ngôn ngữ trẻ em của
Bệnh viện Nhi Trung Ƣơng từ năm 2011-2013.
- Các bệnh nhi này đƣợc chẩn đoán là Ngọng phát triển:
+ Trẻ có sức nghe bình thƣờng, hệ thống thần kinh thính giác bình thƣờng.
+ Bộ phận cấu âm và sinh âm (khoang miệng và dây thanh quản) bình
thƣờng.
+ Hệ thống thần kinh vận động và ngôn ngữ bình thƣờng.
Nhƣ vậy, đối tƣợng của đề tài là những trẻ em dƣới 16 tuổi không có bệnh lý
về: Khe hở vòm miệng, chậm phát triển trí tuệ, tự kỉ, hội chứng down, nghe kém
và bại não. Tức là trẻ không bị tổn thƣơng về mặt thực thể và chức năng. Mà


nguyên nhân do phát triển về thụ đắc ngôn ngữ. Đó là lí do mà chúng tôi gọi là
“Ngọng phát triển”.
4. Phƣơng pháp nghiên cứu cơ bản

22 tháng, về mặt vận động trẻ trẻ tự đi một mình và về mặt phát âm là trẻ phát âm
2 từ một lần. Do vậy, khi trậm trễ vận động thì đồng nghĩa với việc phát triển lời
nói cũng chậm theo.
- Trẻ có hệ thống thính giác bình thƣờng không? Nhƣ chúng ta biết lời nói
đƣợc phát ra khi trẻ nghe qua tai phát âm của ngƣời lớn sau đó bắt chƣớc và cuối
cùng là tự sử dụng. Khi trẻ giảm về sức nghe (nghe kém hoặc điếc) tại ốc tai hoặc
sau ốc tai (dây thần kinh), định hƣớng thính giác, nhận thức có vấn đề sẽ làm chậm
trễ phát triển lời nói và ngôn ngữ.
- Thể chất (cân nặng, hình dạng) và sức khỏe của trẻ có bình thƣờng không? Yếu
về thể chất và tình cảm làm cho trẻ không hòa nhập và không thích giao tiếp với
các thành viên trong gia đình và những ngƣời xung quanh thể hiện một trẻ phát
triển cô lập không có giao tiếp xung quanh tức là ít có


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Mai Ngọc Chừ, Vũ Đức Nghiệu, Hoàng Trọng Phiến (2007), Cơ sở ngôn ngữ
học và Tiếng Việt, Nhà xuất bản Giáo dục, Hà Nội.
2. Hoàng Cao Cƣơng, Chuyên đề âm vị học mở rộng, Hà Nội
3. Hoàng Cao Cƣơng, Chuyên đề cao học: các phương pháp âm vị học, Hà Nội
4. Hoàng Cao Cƣơng (1986), Suy nghĩ thêm về thanh điệu tiếng Việt, Ngôn ngữ 3,
tr 19-38
5. Nguyễn Thiện Giáp, Đoàn Thiện Thuật, Nguyễn Minh Thuyết (2001), Dẫn luận
ngôn ngữ học, Nhà xuất bản Giáo dục, Hà Nội
6. TS. Vũ Thị Bích Hạnh, ThS. Đặng Thái Thu Hƣơng (2004), Hướng dẫn thực
hành Âm ngữ trị liệu, NXB Y học, Hà Nội.
7. Vũ Thị Bích Hạnh (1999), Nghiên cứu phục hồi chức năng lời nói cho người bị
khe hở môi-vòm miệng sau phẫu thuật (Luận án tiến sĩ).
8. Nguyễn Quang Hồng (2002), Âm tiết và loại hình ngôn ngữ, NXB Đại học Quốc
gia Hà Nội
9. Nguyễn Thị Ly Kha (2014), Lỗi phát âm âm tiết thường gặp ở trẻ 2-4 tuổi (tại

25. Van Riper.Ch, Erickson R.L(1996), Speech correction-An Introduction to
Speech Pathology and Audiology, A Simon & Schuster Company.
26. Windsor .F (2002), Investigations in Clinical Phonetics and Linguistics,
Lawrence Erlbaum Associates, Publishers.