Giáo án Hình học 9 Chơng IV Năm học 2007 - 2008
Chơng IV : hình trụ - hình nón - hình cầu
Tiết 59 : Đ 1 . hình trụ
Diện tích xung quanh và thể tích hình trụ
Ngàysoạn:31/03/2008
Ngày dạy:1/04/2008 Lớp dạy 9BDE
I. Mục tiêu :
Qua bài này học sinh cần :
-Nhớ lại và khắc sâu các khái niệm về hình trụ (đáy của hình trụ, trục, mặt xung
quanh, đờng sinh, độ dài đờng cao, mặt cắt khi nó song song với trục hoặc song song
với đáy ).
- Rèn luyện cho học sinh khả năng vẽ hình trụ.
II. Chuẩn bị
Mô hình hình trụ
Hình vẽ hình trụ
III. hoạt động Giảng dạy
Hoạt động 1 : Giới thiệu sơ lợc nội dung và yêu cầu chung của toàn chơng
Trong chơng trình lớp 8 các em đã đợc
học về các hình gồm hình lăng trụ, hình
chóp có đáy là các đa giác, hình chóp cụt.
Trong chơng trình lớp 9 nhất là trong ch-
ơng này các em sẽ đợc nghiên cứu về các
hình gồm: hình trụ, hình nón, hình nón
cụt, hình cầu. Cách tính diện tích xung
quanh, diện tích toàn phần và thể tích của
các hình đó. Ta sẽ xét xem chúng có môi
quan hệ nh thế nào với nhau? Trong ch-
ơng này chúng ta sẽ trả lời câu hỏi đó
Học sinh lắng nghe
Hoạt động 3 : Hình trụ và các yếu tố của hình trụ
GV giới thiệu một số vật thể có hình ảnh

Bài tập 1
Đáy
Đáy
Bài tập 3:
a) h = 10cm; R = 4 cm
b) h = 11cm; R = 0,5 cm
c) h = 3 cm ; R = 3,5 cm
Hoạt động 3 : Mặt cắt của hình trụ
- Khi cắt một hình trụ bởi một
mặt phẳng song song với đáy thì mặt
cắt là hình gì ? kích thớc ?
- Khi cắt một hình trụ bởi một
mặt phẳng song song với trục thì mặt
cắt là hình gì ? kích thớc ?
HS làm bài tập ?2 (Chú ý mặt phẳng cắt
phải song song với hai đáy)
- Khi cắt hình trụ bởi mặy phẳng song
song với đáy thì mặt cắt là một hình tròn
bằng hình tròn đáy.
- Kho cắt hình trụ bởi mặt phẳng song
song với trục DC thì mặt cắt là một hình
chữ nhật.
Hoạt động 4: Củng cố
Theo em muốn vẽ hình trụ ta cần phải
làm nh thế nào?
Hai mặt đáy của hình trụ khi vẽ trong
không gian có đặc điểm gì?
Giáo viên hơngs dẫn học sinh vẽ hình trụ.
Sau đó gọi một số học sinh lên bảng thực
hiện vẽ

TP
= S
xq
+ S
Đ
(C là chu vi đáy; h là chiều cao hình lăng
trụ)
Hoạt động 2: Diện tích xung quanh và diện tích toàn phần của hình trụ
- GV hớng dẫn HS triển khai hình
tru và làm bài tập ?3
- Diện tích xung quanh của hình
trụ đợc hình thành từ diện tích hình nào
? kích thớc ra sao?
- Diện tích toàn phần đợc tính
bằng cách nào ?
-

Từ bài toán trên em hãy nêu công thức
tính diện tích xung quanh và diện tích
Toàn phần của hình trụ.
GV tổng quát và HS ghi hai công thức tính
diện tích xung quanh và diện tích toàn
phần của hình trụ
?3
Chiều dài của hình chữ nhật bằng chu vi
của đáy hình trụ và bằng : 10

(cm)
Diện tích của hình chữ nhật
10

tp
xq
+=
=
V=S.h = R
2
h
Giáo án Hình học 9 Chơng IV Năm học 2007 - 2008
Cho học sinh làm bài tập 4 SGK
R là bán kính đáy.
Ví dụ : SGK
Giải:
Ta có V = V
2
V
1
= .a
2
.h - .b
2
.h
= ..h(a
2
- b
2
)
Hoạt động 4 : Củng cố
Bài tập 5: Cho học sinh lên bảng điền kết quả
Hình Bán kính
đáy (cm)

Ngày dạy: 17 /04 /2008 Lớp dạy 9BDE
Giáo viên: Nguyễn Thành Kế Trờng THCS Hoằng Châu
4
Giáo án Hình học 9 Chơng IV Năm học 2007 - 2008
I. Mục tiêu : Qua bài này học sinh cần :
- Củng cố kỹ năng nhận biét các yếu tố của hình trụ .
- Vận dụng các công thức tính diện tích xung quanh, diện tích toàn phần, thể
tích hình trụ để tính toán
II. Nội dung và các hoạt động trên lớp :
Hoạt động 1 : Kiểm tra nề nếp tổ chức lớp và sự chuẩn bị học tập của học sinh .
Hoạt động 2 : Kiểm tra bài cũ
Câu hỏi 1 : Nêu công thức tính thể tích hình trụ . Làm bài tập số 8 .
Câu hỏi 2 : Nêu công thức tính diện tích xung quanh hình trụ . Làm bài tập số 4
Phần hớng dẫn
của thầy giáo
và hoạt động học sinh
Phần nội dung
cần ghi nhớ
Hoạt động 3 : Giải các bài tập về diện tích và thể tích hình trụ
Bài tập 8 :
- Khi quay quanh một cạnh của hình chữ
nhật thì cạnh đó và cạnh còn lại là yếu tố
nào của hình trụ ?
- Thử xét hai trờng hợp theo đề bài và
thiết lập công thức tính thể tích để chọn ý
đúng .
Bài tập 9 :
- Từ đơn vị của kết quả ta xác định đợc
các cụm từ . Muốn xác định đợc các ô số
kết quả cần xác định các ô số thành

)
S
tp
: 100.2 + 240 = 440(cm
2
)
Bài tập 10 :
a) S
xq
= 39 cm
2
, b) V = 200cm
3
Bài tập 12 :
R
(c
m)
d
(c
m)
h
(c
m)
C
(cm
)
S
đ
(cm
2

(5) 10 12,
74
31,
4
77,5
2
400,
04
1(l)
Hoạt động 4 :Vận dụng công thức tính diện tích và thể tích hình trụ vào thực tế
Bài tập 11 :
Theo định luật Acsimet thể tích tợng đá
bằng với thể tích phần nớc nào trong lọ ?
Phần thể tích đó đợc tính nh thế nào ?
Bài tập 11 :
Thể tích tợng đá bằng thể tích phần nớc
dâng lên tức bằng thể tích của hình trụ có
diện tích đáy 12,8cm
2
và chiều cao 0,85
cm . Vậy V = 12,8 .0,85 = 10,88 cm
3
.
Giáo viên: Nguyễn Thành Kế Trờng THCS Hoằng Châu
5
Giáo án Hình học 9 Chơng IV Năm học 2007 - 2008
Bài tập 13 :
- Thể tích còn lại của tấm kim loại đợc
tính nh thế nào ?
- Thể tích tấm kim loại đợc tính nh thế

3
Từ V= S.h suy ra
2
m60
30
1800
h
V
S
===
Hoạt động 5 :Dặn dò
- HS hoàn chỉnh các bài tập đã sửa và hớng dẫn
- Tiết sau : Học bài Hình nón - Hình nón cụt - Diện tích xung quanh và thể tích
hình nón, hình nón cụt .
Tiết 62 + 63 + 64
Bài 2 : hình nón - hình nón cụt- Diện tích xung quanh
Giáo viên: Nguyễn Thành Kế Trờng THCS Hoằng Châu
6
Giáo án Hình học 9 Chơng IV Năm học 2007 - 2008
và thể tích hình nón, hình nón cụt
I. Mục tiêu : Qua bài này học sinh cần :
- Nhớ lại và khắc sâu các khái niệm về hình nón (đáy của hình nón, mặt xung
quanh, đờng sinh, chiều cao, mặt cắt khi nó song song với đáy và có khái
niệm về hình nón cụt .
- Nắm chắc và sử dụng thành thạo công thức tính diện tích xung quanh, diện
tích toàn phần của hình nón, hình nón cụt .
- Nắm chắc và sử dụng thành thạo công thức tính thể tích hìnhnón, hình nón
cụt .
II. Chuẩn bị
Mô hình hình nón, hình nón cụt

khi đó bán kính đáy là AB = 12cm.
Diện tích xung quanh của hình trụ là:
S
XQ
= 2. .R.h = 2 . 3,14 .8.12
= 602,88 cm
2
Thể tích của hình trụ là:
V = R
2
h = 3,14.12
2
. 8 = 3617,28 cm
3
Hoạt động 2 : Hình nón
- GV giới thiệu một số vật thể có hình
ảnh của hình nón và cách xây dựng hình
trụ bẵng mô hình hoặc hình vẽ
- GV lần lợt giới thiệu các yếu tố của
hình nón nh đáy, đỉnh, mặt xung quanh,
đờng sinh, chiều cao (với mỗi yếu tố yêu
cầu HS nêu nhận xét về hình dạng, kích
thớc, cách nhận biết , cách vẽ)
- Các cạnh của tam giác vuông là kích
thớc của các yếu tố nào ?
Cách hình thành hình nón : SGK
- Các yếu tố của hình nón : SGK
- Cạnh OC quét nên mặt đáy của hình
nón là một hình tròn tâm O.
Giáo viên: Nguyễn Thành Kế Trờng THCS Hoằng Châu

2
2
1
1
2

+
ữ

=
5
2
cm.
Bài 16:
Độ dài của cung tròn:
l = 2. .2 = 12,42 cm
Ta có :
x =
180.
.
l
R

=
180.12,42
3,14.6
=120
0
Bài 18:
Hình nón ABCD khi quay quanh BC thì

HS khai triển hình nón bằng cách căt mặt
xung quanh dọc theo đờng sinh và theo
viền đáy rồi trải phẳng ra .
Nhận xét diện tích xung quanh, diện tích
toàn phần của hình nón đợc tính thông qua
diện tích các hình gì ?
- HS dới sự hớng dẫn của GV thiết lập
công thức tính S
xq
và S
tp
.
Ví dụ Tính diện tích xung quanh của một
hình nón có chiều cao h = 16cm và bán
kính đờng tròn đáy r = 12cm.
Gọi bán kính đáy của hình nón là r, đờng
sinh là l.
Theo công thức tính độ dài cung ta có:
Độ dài cung hình quạt tròn là :
ln
180

Độ dài đờng tròn đáy hình nón là 2.r
từ đó suy ra r =
.
360
l n
Nên ta có diện tóch xung quanh của hình
nón là:
S