Bài thảo luận Tư Tưởng Hồ Chí Minh

Nhóm thực hiện: Nhóm 6

LỜI MỞ ĐẦU
Chủ tịch Hồ Chí Minh là nhà tư tưởng, nhà lãnh đạo cách mạng kiệt xuất. Tư
tưởng đạo đức Hồ Chí Minh và tấm gương đạo đức trong sáng của Người có một
vị trí đặc biệt quan trọng trong sự nghiệp cách mạng, là nhân tố có ý nghĩa to lớn
trong công cuộc xây dựng con người mới ở Việt Nam hiện nay. Tư tưởng Hồ Chí
Minh là một bước phát triển mới của chủ nghĩa Mác- Lênin, được vận dụng một cách
sáng tạo vào thực tiễn giải phóng dân tộc và xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.
Tư tưởng Hồ Chí Minh là hệ thống những luận điểm khoa học rộng lớn, sâu sắc và
phong phú trên nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội. Điều cốt lõi của tư tưởng Hồ Chí
Minh là độc lập dân tộc gắn liền với giải quyết xã hội và giải phóng con người. Trong
đó, vấn đề con người là vấn đề lớn, được đặt lên hàng đầu và là vấn đề trung tâm,
xuyên suốt trong toàn bộ nội dung tư tưởng của Người.
Con người là chủ thể sáng tạo lịch sử. Nhìn nhận, đánh giá đúng vị trí, vai trò và phát
huy mọi tiềm năng của nhân tố con người trong quá trình xây dựng xã hội có ý nghĩa rất
quan trọng cả về lý luận và thực tiễn, thúc đẩy quá trình sáng tạo lịch sử của quần chúng.
Trong thực tiễn, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhận thức và giải quyết vấn đề này một cách
hài hòa, phù hợp với những điều kiện cụ thể của cách mạng, của xã hội Việt Nam.
Trong lĩnh vực giáo dục-đào tạo, tư tưởng của Người là một kho tàng những giá trị
nhân văn cao cả. Một trong những giá trị đó là tư tưởng về con người và chiến lược
“trồng người”.
Chiến lược con người là quan điểm nhất quán của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Thực
tiễn Việt Nam và thế giới ngày càng chứng minh tầm nhìn của Hồ Chí Minh về con
đường đi lên chủ nghĩa xã hội, đi đến xã hội dân chủ và giàu mạnh là con đường dài,
khó khăn. Đó là “sự nghiệp trăm năm” và phải “trồng người”
Bàn về đào tạo nhân lực nói riêng và chiến lược con người nói chung, ai cũng nghĩ
ngay đến vai trò của ngành giáo dục nước nhà cũng như vai trò của những kỹ sư tâm
hồn đang ngày đêm “trồng người”.

Thực tế cách mạng tháng Tám 1945 đã cho chúng ta nhiều bài học vô cùng quý
báu. Một trong những bài học đó là: Cách mạng là sự nghiệp của nhân dân dưới sự
lãnh đạo của Đảng. Để lãnh đạo cách mạng thành công, Đảng phải dựa vào nhân dân,
vì nhân dân mà chiến đấu và phục vụ, luôn luôn gắn bó mật thiết với nhân dân, phát
huy cao độ sức mạnh của nhân dân.
Bài học về sức mạnh to lớn của nhân dân và sự gắn bó mật thiết giữa Đảng với
nhân dân có ý nghĩa sâu sắc không chỉ đối với cách mạng tháng Tám 1945, đối với
hơn 30 năm chiến đấu gian khổ bảo vệ nền độc lập và thống nhất tổ quốc, mà còn cho
Nhóm thực hiện: Nhóm 6

2

Môn Tư Tưởng Hồ Chí Minh


Bài thảo luận Tư Tưởng Hồ Chí Minh

Nhóm thực hiện: Nhóm 6

cả ngày nay trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội. Đó là một chân lý lớn của
cách mạng Việt Nam, một nội dung quan trọng của tư tưởng Hồ Chí Minh khi Người
nhấn mạnh và thực hiện nhất quán: “Đoàn kết, đoàn kết, đại doàn kết. Thành công,
thành công, đại thành công”. Bài học đó nhắc nhở chúng ta rằng “Dễ mười lần không
dân cũng chịu, khó vạn lần dân liệu cũng xong”. Trong sự nghiệp đổi mới mấy chục
năm qua, cùng với việc đề ra đường lối và các chính sách đổi mới đúng đắn, Đảng
luôn luôn giương cao ngọn cờ đại đoàn kết toàn dân, phát huy sức mạnh toàn dân tộc,
gắn liền với sức mạnh thời đại, tạo ra nguồn lực to lớn, đưa đất nước ra khỏi tình
trạng khủng hoảng kinh tế- xã hội, phát triển kinh tế với nhịp độ khá nhanh, đẩy mạnh
công nghiệp hoá hiện đại hoá, xây dựng và bảo vệ tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
2. Con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực của cách mạng; phải coi

“Độc lập dân tộc" và "Cơm về cho dân cày" là hai mục tiêu và cũng là động
lực, thúc giục nhân dân ta theo Đảng Cộng sản Việt Nam vùng lên làm Cách mạng
tháng Tám "long trời, chuyển đất", lật đổ ách thống trị ngàn năm phong kiến, trăm
năm đô hộ của đế quốc thực dân, lập nên nhà nước công nông đầu tiên ở Đông Nam
châu Á. Mối quan hệ biện chứng giữa hai mục tiêu này được Chủ tịch Hồ Chí Minh
nhắc nhở những học trò của Người, như một phần bổ sung vào kho tàng lý luận Mácxít: "Độc lập mà dân vẫn đói thì độc lập cũng chẳng để làm gì". Như vậy Người đã
đặt mục tiêu “no cơm, ấm áo, và hạnh phúc của nhân dân”.
Ngay sau khi cách mạng tháng Tám thành công, trong bề bộn công việc đất
nước, lại đang phải "căng mình" đối phó với "thù trong, giặc ngoài", Đảng ta vẫn đau
đáu về nạn đói đang hoành hành. Tại cuộc họp đầu tiên của Chính phủ, một trong
những công việc đầu tiên được đem ra bàn thảo cũng là nhiệm vụ cứu đói cho dân.
Cùng với Chính phủ, đích thân Chủ tịch Hồ Chí Minh ra lời kêu gọi "Tăng gia sản
xuất và thực hành tiết kiệm". Và chính Người đã "làm mẫu" cho cán bộ và nhân dân
noi theo, bằng sáng kiến "hũ gạo tiết kiệm" và một tuần nhịn ăn một bữa, để cứu đói
cho dân, tích cóp cho kháng chiến.
Con người là mục tiêu của cách mạng, nên mọi chủ chương, đường lối, chính
sách của Đảng, Chính Phủ đều vì lợi ích chính đáng của con người. Có thể là lợi ích
lâu dài, lợi ích trước mắt, lợi ích cả dân tộc và lợi ích của bộ phận, giai cấp, tầng lớp
và cá nhân. Với hoạt động thực tiễn thì việc gì lơị cho dân, dù nhỏ mấy- ta phải hết
sức làm. Việc gì hại cho dân- dù nhỏ mấy ta phải hết sức tránh.
Hồ Chí Minh nhấn mạnh “Đảng phải có kế hoạch thật tốt để phát triển kinh tế
và văn hoá, nhằm không ngừng nâng cao đời sống cuả nhân dân”, là bao hàm ý nghĩa
phải nâng cao đời sống của nhân dân một cách toàn diện, cả về vật chất lẫn tinh thần.
Nhu cầu của con người có ảnh hưởng quan trọng trong các hoạt động của con người.
Hiểu biết các nhu cầu của con người, nắm được cơ chế tự giác hình thành các nhu cầu
Nhóm thực hiện: Nhóm 6

4

Môn Tư Tưởng Hồ Chí Minh

• Thứ hai: Con người là động lực của cách mạng.
Con người là động lực của cách mạng được nhìn nhận trên phạm vi cả nước,
toàn thể đồng bào, song trước hết là ở giai cấp công nhân và nông dân. Điều này có ý
nghĩa to lớn trong sự nghiệp giải phóng dân tộc và xây dựng chủ nghĩa xã hội. Và giai
cấp công nhân chính là giai cấp trung tâm của thời đại mới. Tấm gương cách mạng
Nhóm thực hiện: Nhóm 6

5

Môn Tư Tưởng Hồ Chí Minh


Bài thảo luận Tư Tưởng Hồ Chí Minh

Nhóm thực hiện: Nhóm 6

Nga và phong trào cách mạng ở nhiều nước khác đã cổ vũ giai cấp công nhân non trẻ
Việt Nam đứng lên nhận lấy sứ mệnh lãnh đạo cách mạng nước ta và đồng thời cũng
là chất xúc tác khích lệ nhân dân ta lựa chọn, tiếp nhận con đường cách mạng của chủ
nghĩa Mác- Lênin và đi theo con đường cách mạng của giai cấp công nhân. Từ đó giai
cấp công nhân Việt Nam là giai cấp duy nhất lãnh đạo cách mạng Việt Nam.
Không phải mọi con người đều trở thành động lực, mà phải là những con người
được giác ngộ và tổ chức. Họ phải có trí tuệ và bản lĩnh, văn hoá, đạo đức, được nuôi
dưỡng trên nền truyền thống lịch sử và văn hoá hàng ngàn năm của dân tộc Việt Nam.
Con người có động lực chỉ có thể thực hiện được khi hoạt động có tổ chức, có
lãnh đạo. Vì vậy cần có sự lãnh đạo của Đảng cộng sản, Hồ Chí Minh đã từng nói:
“chẳng những giai cấp lao động và nhân dân Việt Nam ta có thể tự hào, mà giai cấp
lao động và những dân tộc bị áp bức nơi khác cũng có thể tự hào rằng: lần này là lần
đầu tiên trong lịch sử cách mạng của các dân tộc bị thuộc địa và nửa thuộc địa, một
Đảng mới 15 tuổi đã lãnh đạo cách mạng thành công, đã nắm chính quyền toàn quốc”.

giáo dục, bồi dưỡng và tổ chức thanh niên thành lực lượng chính trị hùng hậu kế tục
trung thành và xuất sắc sự nghiệp của Đảng, Bác Hồ và dân tộc.
Phải kiên quyết khắc phục kịp thời các phản động lực trong con người và tổ
chức. Đó là chủ nghĩa cá nhân. Thứ vi trùng rất độc này đẻ ra hàng trăm thứ bệnh:
thói quen truyền thống lạc hậu, tàn tích xã hội cũ để lại, bảo thủ, rụt rè không dám
nói, không dám làm, không dám đề ra ý kiến. Chúng phải được phê phán mạnh mẽ và
kiên quyết ra tay trừ.
Tóm lại: Xem xét con người trong các mối quan hệ xã hội- lịch sử cụ thể mĩ
nhân ái, tin tưởng vững chắc, khoan dung rộng lớn đối với con người, tất cả vì con
người và do con người, thực hiện giải phóng con người bắt đầu từ giải phóng dân tộc;
con người vừa là mục tiêu phục vụ, vừa là động lực cách mạng…đó là bản chất và
cũng là đặc trưng của tư tưởng Hồ Chí Minh về con người.
II. Quan điểm của Hồ Chí Minh về chiến lược trồng người.
1. “Trồng người” là yêu cầu khách quan, vừa cấp bách, vừa lâu dài của
cách mạng.
Trên cơ sở khẳng định con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực của cách
mạng, Hồ Chí Minh rất quan tâm đến sự nghiệp giáo dục, đào tạo, rèn luyện con
người. Người nói đến “lợi ích trăm năm” và mục tiêu xây dựng chủ nghĩa xã hội là
những quan điểm mang tầm vóc chiến lược, cơ bản lâu dài, nhưng cũng rất cấp bách.
Người mong muốn biến khát vọng và chủ trương của các thế hệ cha anh về “khai dân
trí” thành hiện thực. Do đó từ khi có chính quyền, Hồ Chí Minh đã thực hiện một sự
nghiệp "khai dân trí" rộng lớn chưa từng có trong lịch sử nước ta và thu được những
thành công hết sức to lớn, mặc dù sự nghiệp ấy được tiến hành trong điều kiện chiến
tranh khốc liệt. Người đã xác định “chống giặc dốt” là nhiệm vụ thứ tư trong sáu
nhiệm vụ cấp bách nhất của đất nước lúc bấy giờ, là bước khởi đầu và cũng là nhiệm
vụ thường xuyên của sự nghiệp mở mang dân trí. Người chỉ rõ: "Dốt nát cũng là kẻ
địch... Địch thực dân dựa vào địch dốt nát để thi hành chiến lược ngu dân. Địch dốt
Nhóm thực hiện: Nhóm 6

7

cúa giáo dục phải được cụ thể hóa thành “tỉnh sách hàng đầu, huyện sách hàng đầu, xã
sách hàng đầu” .
Nghị quyết Đại hội X của Đảng nhấn mạnh nhiệm vụ của giáo dục là góp sức
bồi dưỡng các giá trị văn hóa trong thanh niên, học sinh, sinh viên. Đặc biệt là về lý

Nhóm thực hiện: Nhóm 6

11

Môn Tư Tưởng Hồ Chí Minh


Bài thảo luận Tư Tưởng Hồ Chí Minh

Nhóm thực hiện: Nhóm 6

tưởng sống, lối sống, về năng lực trí tuệ, về đạo đức và bản lĩnh văn hóa của con
người Việt Nam.
Bước vào năm học 2006-2007, bên canh việc thực hiện tốt cuộc vận động “ Nói
không với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục”, để nâng cao chất
lượng giáo dục cho học sinh ngành giáo dục đào tạo nghiêm túc quán triệt những
điểm mới, cơ bản của Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X về công tác giáo
dục đào tạo, thấm nhuần tư tưởng Hồ Chí Minh: “Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho
đời sau là một việc rất quan trọng và rất cần thiết”. Bên cạnh đó, tuyên truyền giáo
dục sâu rộng về Nghị quyết Đại hội X của Đảng, nêu bật tầm quan trọng của xây
dựng và phát triển nguồn nhân lực con người là một trong những khâu đột phá trong
toàn bộ chiến lược phát triển kinh tế xã hội của đất nước. Khẳng định nhiệm vụ của
giáo dục là góp sức bồi dưỡng các giá trị văn hóa trong thanh thiếu niên, học sinh.
Đặc biệt là về lý tưởng sống, lối sống, về năng lực trí tuệ, về đạo dức và bản lĩnh văn
hóa của thế hệ trẻ.

Đi vào giai đoạn toàn cầu hóa ngày nay ngày càng xâu rộng và kinh tế tri thức
đang trở thành xu thế tất yếu của phát triển kinh tế xã hộ, giáo dục đào tạo với vai trò
chủ yếu trong việc nâng cao chất lượng con người và nguồn nhân lực, càng trở thành
yếu tố quyết định và là lĩnh vực ưu tiên hàng đầu trong chính sách phát triển của mỗi
quốc gia, dân tộc.
Hiện nay để thực hiện chiến dịch con người và nguồn nhân lực, nhân tố quyết
định sự phát triển của đất nước trong thời kỳ công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước
cần tạo sự chuyển hướng căn bản, toàn diện về giáo dục và đào tạo. Chiến lược phát
triển kinh tế xã hội của Đảng đã xác định nhiệm vụ phát triển sự nghiệp giáo dục và
đào tạo như sau:

* Bồi dưỡng thế hệ trẻ tinh thần yêu nước, yêu quê hương, gia đình và tự tôn
dân tộc, lý tưởng xã hội chủ nghĩa, lòng nhân ái, ý thức tôn trọng pháp luật, tinh thần
hiếu học chí tiến thủ lập nghiệp, không cam chịu nghèo hèn. Đào tạo lớp người lao
động có kiến thức cơ bản, làm chủ kỹ năng nghề nghiệp, quan tâm hiệu quả thiết thực,
nhạy cảm với cái mới, có ý thức vươn lên vì khoa học và công nghệ. Xây dựng đội
ngũ công nhân lành nghề, các chuyên gia và nhà khoa học, nhà văn hóa.
* Nhà kinh doanh, nhà quản lý. Chính sách sử dụng lao động và nhân tài phải
tận dụng mọi nhân lực, phát huy mọi tài năng của các tập thể và cá nhân phục vụ sự
nghiệp xây dụng và bảo vệ đất nước.
* Phát triển giáo dục mầm non, củng cố vững chắc kết quả xóa mù chữ và phổ
cập giáo dục tiểu học, tiến hành phổ cập trung học cơ sở trong cả nước, phần lớn
thanh thiếu niên trong độ tuổi ở thành thị và vùng nông thôn, đồng bằng được học hết

Nhóm thực hiện: Nhóm 6

13

Môn Tư Tưởng Hồ Chí Minh


và đạo đức sư phạm, cải thiện chế độ đãi ngộ. Bảo đảm về cơ bản đội ngũ giáo viên
đạt chuẩn quốc gia và tỷ lệ giáo viên so với học sinh theo yêu cầu của từng cấp học.
Có cơ chế chính sách bảo đảm đủ giáo viên cho miền núi, hải đảo.
Nhóm thực hiện: Nhóm 6

14

Môn Tư Tưởng Hồ Chí Minh


Bài thảo luận Tư Tưởng Hồ Chí Minh

Nhóm thực hiện: Nhóm 6

* Tăng cường cơ sở vật chất và từng bước hiện đại hóa nhà trường (lớp học,
sân chơi, bãi tập, phòng thí nghiệm, thiết bị giảng dạy hiện đại, thư viện, kí túc xá...).
Phấn đấu đến năm 2010, phần lớn các trường phổ thông có đủ điều kiện cho học sinh
học tập và hoạt đông cả ngày tại trường.
* Tăng cường đầu tư cho ngân sách nhà nước và đẩy mạnh xã hội hóa giáo dục,
đào tạo. Khuyến khích mạnh mẽ các thành phấn kinh tế đầu tư phát triển giáo dục ở
tất cả các cấp học đáp ứng nhu cầu đa dạng của xã hội. Ngân sách nhà nước tập trung
nhiều hơn cho các bậc giáo dục phổ cập, cho vùng nông thôn, miền núi cho đào tạo
trình độ cao và những nghành khó thu hút đàu tư ngoài ngân sách nhà nước; bảo đảm
điều kiên học tập cho con em người có công với cách mạng và gia đình nghèo. Tăng
cường quản lý nhà nước đặc biệt là hệ thống thanh tra giáo dục, thiết lập kỷ cương,
đẩy lùi các hoạt động tiêu cực. Tăng cường quản lý và giúp đỡ người đi học tập và
nghiên cứu ở nước ngoài.
Như vậy, giáo dục đào tạo góp phần làm cho đất nước không còn tụt hậu so với
các nước trong khu vực, mà từng bước vươn lên ngang tầm với thế giới. Đó là sứ
mệnh cao cả của sự nghiệp” trồng người” mà Bác Hồ giao phó. Giáo dục đào tạo có

học…. Tích cực nghiên cứu khoa học, tuyên truyền ứng dụng khoa học kỹ thuật, hăng
hái tham gia các hoạt động sáng tạo.
♦ Thi đua lập nghiệp, lao động sáng tạo, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế,
cơ cấu lao động và nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế trong điều kiện mới.
- Thi đua lập thân, lập nghiệp, xoá đói, giảm nghèo, vươn lên làm giàu chính
đáng. Phát triển rộng rãi phong trào sản xuất, kinh doanh giỏi; đẩy mạnh phong trào
tiết kiệm, tích luỹ trong thanh niên.
- Đẩy mạnh hoạt động lao động sáng tạo với tri thức và công nghệ mới, với
năng suất và chất lượng sản phẩm cao hơn trước. Đẩy mạnh hoạt động “Sáng tạo trẻ”,
phát huy sáng kiến, cải tiến kỹ thuật, áp dụng công nghệ mới.
♦ Tình nguyện vì cuộc sống cộng đồng, xung kích thực hiện nhiệm vụ kinh tế xã hội. Đặc biệt ở những lĩnh vực, địa bàn và đối tượng khó khăn.
- Tổ chức và tích cực tham gia các phong trào tình nguyện. Tổ chức thường
xuyên các hoạt động tình nguyện tại chỗ, ngày thứ bảy tình nguyện, chủ nhật xanh;
thành lập các đội hình thanh niên tình nguyện đảm nhận các việc khó, việc mới,
những vấn đề bức xúc; tích cực tham gia bảo vệ môi trường, phòng chống thiên tai.
Tình nguyện giúp đỡ người già, gia đình chính sách, trẻ em có hoàn cảnh khó khăn.
Tích cực và gương mẫu tham gia xây dựng đời sống văn hoá ở cơ sở.
- Xung kích thực hiện các chương trình dự án. Tham gia thực hiện các dự án
quốc gia về phát triển kinh tế biển đảo, xây dựng đường Hồ Chí Minh, xây dựng cầu
Nhóm thực hiện: Nhóm 6

16

Môn Tư Tưởng Hồ Chí Minh


Bài thảo luận Tư Tưởng Hồ Chí Minh

Nhóm thực hiện: Nhóm 6


Môn Tư Tưởng Hồ Chí Minh