SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THỪA THIÊN HUẾ
TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG VINH XUÂN
*******************

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Đề tài:
SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP ĐÓNG VAI
TRONG GIẢNG DẠY MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN
BẬC TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

Môn: Giáo dục công dân
Người thực hiện: Nguyễn Thị Sông Hương
Chức vụ: Giáo viên

Vinh Xuân, tháng 3 năm 2015
1


MỤC LỤC
A. MỞ ĐẦU....................................................................................................3
B. PHẦN NỘI DUNG....................................................................................5
1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG.....................................................................5
1. 1. Thực trạng dạy học môn giáo dục công dân hiện nay.......................5
1.2. Về đổi mới phương pháp dạy học môn giáo dục công dân.................6
1.3. Phương pháp đóng vai...........................................................................9
1.3.1. Những ưu điểm và hạn chế khi sử dụng phương pháp đóng vai....9
1.3.2. Các bước tiến hành..............................................................................10
1.3.3. Tác dụng của phương pháp đóng vai................................................10
1.3.4. Yêu cầu.................................................................................................11
2. VÍ DỤ VỀ NỘI DUNG GIẢNG DẠY SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP
ĐÓNG VAI....................................................................................................11

quan tâm đúng mức.
Từ lâu, học sinh xem môn giáo dục công dân là môn học nhàm chán, khô
khan, khó hiểu, ít đem lại kiến thức cũng như ứng dụng trong thực tế cuộc sống
nên không chú ý học. Bên cạnh đó, việc giáo viên không chú ý liên hệ thực tế
cũng như việc hình thành nhân cách cho các em. Vì vậy, chất lượng dạy và học
môn giáo dục công dân chưa cao.

3


Để khắc phục tình trạng trên, vấn đề đặt ra là giáo viên phải dạy như thế nào
để học sinh đam mê, tích cực trong việc học tập. Theo tôi, vấn đề cốt lõi là nằm
ở phương pháp dạy của giáo viên. Trong quá trình giảng dạy bản thân thấy có
nhiều phương pháp khai thác được điều đó. Trong đó, đóng vai là một phương
pháp tích cực, gây hứng thú và góp phần nâng cao chất lượng dạy và học bộ
môn, nếu thực hiện được phương pháp này thì hiệu quả rất rõ rệt.
Vì những lí do trên, tôi chọn đề tài: “Sử dụng phương pháp đóng vai
trong giảng dạy môn giáo dục công dân bậc trung học phổ thông” nhằm góp
phần khơi dậy cho các em niềm hứng thú học tập bộ môn.
2. Mục tiêu nghiên cứu
Môn Giáo dục công dân trong chương trình giáo dục phổ thông đóng vai
trò quan trọng trong việc giáo dục ý thức và hành vi của người công dân cho học
sinh, không chỉ trang bị cho người học những tri thức đạo đức mà điều quan
trọng là rèn luyện cho học sinh thói quen, kỹ năng và thực hiện hành vi quan hệ
giao tiếp, ứng xử phù hợp với chuẩn mực đạo đức chung của xã hội.
Qua kinh nghiệm giảng dạy của bản thân đã chứng minh phương pháp
đóng vai giúp học sinh liên hệ đến các vấn đề liên quan một cách cụ thể để các
em sử dụng vốn kiến thức, phát huy được kinh nghiệm sống của bản thân, thể
hiện bằng hành động, việc làm, thái độ để phân tích, lí giải, tranh luận, giải
quyết các tình huống, các sự kiện thực tế từ đó các em rút ra bài học và khắc sâu

môn này.
Tại Hội thảo: “Đánh giá hiệu quả dạy học môn giáo dục công dân” tháng
4 năm 2009, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có nhận định như sau:
- Về phương pháp dạy học: Giáo viên dạy giáo dục công dân đã có nhiều
cố gắng trong việc đổi mới phương pháp dạy học. Tuy nhiên, hiện tượng dạy
học lệ thuộc vào sách giáo khoa và sách giáo viên vẫn còn phổ biến. Việc rèn
5


luyện kỹ năng và giáo dục thái độ, hành vi của học sinh trong môn giáo dục
công dân thực hiện chưa đạt được yêu cầu đề ra của chương trình.
- Về thiết bị dạy học: Nhiều nơi chỉ chủ yếu sử dụng các thiết bị dạy học
môn học tối thiểu do Bộ quy định, chưa quan tâm đến việc tự làm thiết bị, đồ
dùng dạy học. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong dạy học môn giáo dục
công dân đang được bước đầu thực hiện nhưng còn lúng túng, hiệu quả chưa
cao.
- Về quản lý chỉ đạo: Nhiều cấp quản lí chưa thực sự quan tâm đến môn
giáo dục công dân, vẫn còn coi đó là môn phụ nên chưa tạo điều kiện về bố trí
giáo viên và các điều kiện cần thiết khác để giáo viên giáo dục công dân nâng
cao chất lượng dạy học.
Môn giáo dục công dân có kiến thức kỹ năng, hành vi đạo đức cơ bản
được củng cố khắc sâu, mở rộng thông qua các môn khoa học khác, đồng thời
học tốt môn học này giúp học sinh có thói quen, hành vi và thái độ nghiêm túc
trong học tập các môn học và tham gia các hoạt động giáo dục khác, hình thành
những con người phát triển toàn diện, đáp ứng yêu cầu của đất nước trong thời
đại mới. Tuy nhiên hiện nay đại đa số học sinh cho đây là môn phụ, không thi
tốt nghiệp, không phục vụ thi Đại học, Cao đẳng cho nên hiện tượng học đối
phó, học qua loa, xem nhẹ, ngại học môn giáo dục công dân đang diễn ra phổ
biến.
Thực trạng trên cho thấy cần phải đẩy mạnh quá trình đổi mới phương

huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh, phù hợp với đặc điểm
của học sinh và đặc điểm của từng lớp học, môn học. Đổi mới phương pháp dạy
học không có nghĩa là phủ định hoàn toàn các phương pháp dạy học truyền
thống và tuyệt đối hóa các phương pháp dạy học hiện đại. Trong đổi mới
phương pháp dạy học cần phải khai thác những yếu tố tích cực của phương pháp
dạy học truyền thống, sử dụng một cách hợp lý, có hiệu quả trong sự kết hợp hài
hòa với các phương pháp dạy học hiện đại.
Thực tiễn giảng dạy môn giáo dục công dân chứng minh rằng vận dụng
hợp lý các phương pháp dạy học truyền thống và phương pháp dạy học hiện đại
sẽ mang lại hiệu quả dạy học rất cao. Không nên tuyệt đối hoá bất cứ một
7


phương pháp dạy học nào cả. Không có phương pháp dạy học nào là vạn năng.
Mỗi một phương pháp đều có mặt mạnh, mặt hạn chế và tác dụng của mỗi
phương pháp cũng rất khác nhau. Kết hợp các phương pháp dạy học một cách
hợp lý chính là nhằm phát huy điểm mạnh và giảm thiểu những hạn chế của
từng phương pháp đồng thời đa dạng hoá được hoạt động học tập của học sinh.
Vì vậy, giờ học sinh động hơn, cuốn hút được học sinh vào nhiều hoạt động
phong phú nên môn giáo dục công dân có khả năng hấp dẫn các em tốt hơn. Tất
nhiên, khi phối hợp các phương pháp dạy học, giáo viên nên xác định phương
pháp nào là chủ đạo. Còn khi chúng ta nói, vận dụng một phương pháp dạy học
ở một thời điểm nào đó có nghĩa là ở giai đoạn dạy học đó, phương pháp dạy
học đó chiếm ưu thế nhằm giải quyết một nhiệm vụ dạy học cụ thể, tuyệt nhiên
không có nghĩa là chỉ sử dụng một phương pháp mà thiếu phối kết hợp các
phương pháp khác. Muốn vận dụng phương pháp dạy học tích cực đạt hiệu quả
cao, người giáo viên phải thực sự trở thành người thiết kế, tổ chức, hướng dẫn
các hoạt động học tập độc lập hoặc theo nhóm để học sinh chiếm lĩnh tri thức
mới, hình thành kỹ năng, thái độ, tình cảm và niềm tin theo yêu cầu của nội
dung, chương trình bộ môn.

* Ưu điểm
- Phương pháp đóng vai gây hứng thú và chú ý cho học sinh, các em có cơ
hội bộc lộ cảm xúc, hình thành những kỹ năng giao tiếp.
- Tạo điều kiện phát huy tư duy sáng tạo, trí tưởng tượng của các em.
- Rèn luyện tính mạnh dạn, tự tin khi đứng trước tập thể.
- Thực hành những kỹ năng ứng xử và bày tỏ thái độ trong môi trường an
toàn, được giám sát trước khi xảy ra tình huống thực. Khích lệ sự thay đổi thái
độ, hành vi của học sinh theo hướng tích cực.
- Hình thành thói quen, kỹ năng hợp tác, sự phối hợp chặt chẽ của các
nhân với tập thể nhóm. Tạo cơ hội cho các cá nhân học hỏi, đánh giá lẫn nhau.
- Có thể thấy ngay tác động và hiệu quả lời nói và việc làm của các vai
diễn.
- Lôi kéo được tất cả các học sinh tham gia, đặc biệt là học sinh học yếu.
Làm cho lớp học sinh động.
9


* Hạn chế
- Là phương pháp tốn nhiều thời gian, nếu không giao nhiệm vụ về nhà
chuẩn bị trước hoặc không sử dụng phương pháp thường xuyên thì học sinh bị
động trong quá trình thực hiện, khó thành công.
- Một số học sinh còn rụt rè, thiếu tự tin khi đứng trước tập thể, vốn kiến
thức từ ngữ ít khó thực hiện vai diễn của mình.
- Sử dụng phương pháp này thường gây ồn ào, có thể ảnh hưởng đến lớp
khác.
1.3.2. Các bước tiến hành
Phương pháp đóng vai có thể thực hiện dưới dạng hoạt cảnh tình huống
để giới thiệu bài,có thể sử dụng để hình thành kiến thức mới, có thể sử dụng để
rèn luyện một số kỹ năng cho học sinh và cũng có thể xây dựng thành tiểu phẩm
để củng cố bài học. Nghĩa là ở mỗi phần của bài học chúng ta đều có thể sử

được quá khó.
- Nội dung tình huống cần phù hợp với tình hình thực tế của học sinh,
phải có tính khả thi để giúp các em dễ vận dụng vào thực tiễn.
- Tình huống nên để mở, không cho trước kịch bản, lời thoại.
- Phải dành thời gian phù hợp cho các nhóm chuẩn bị đóng vai.
- Nên khích lệ tất cả học sinh cùng tham gia, kể cả học sinh nhút nhát.
- Trong quá trình học sinh phân công, chuẩn bị vai diễn, giáo viên đi đến
từng nhóm kiểm tra tinh thần làm việc, lắng nghe ý iến của các em, góp ý cho
các em để các em chuẩn bị tốt vai diễn của mình.
- Sau phần diễn của các nhóm nên động viên, khen ngợi, đặc biệt biểu
dương những cá nhân xuất sắc, nhóm diễn tốt.
2. VÍ DỤ VỀ NỘI DUNG GIẢNG DẠY SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP
ĐÓNG VAI
2.1. Lớp 10.
Khi dạy tiết 27 bài 13: CÔNG DÂN VỚI CỘNG ĐỒNG
Để dạy phần 2. Trách nhiệm của công dân với cộng đồng
a. Nhân nghĩa
Giáo viên tổ chức cho học sinh đóng vai tình huống sau:
11


Cùng lớp với em, có bạn Mây học rất giỏi nhưng hoàn cảnh gia đình rất
khó khăn. Mây lại bị khuyết tật từ nhỏ, hai chân không đi lại được. Hằng ngày
mẹ bạn phải đưa bạn đến trường trên chiếc xe lăn. Mấy hôm nay mẹ bạn bị ốm,
không ai đưa Mây đến trường. Nghĩ cho hoàn cảnh gia đình nghèo khó, không
có tiền để chữa bệnh cho mẹ, không đủ tiền để chi tiêu, lại còn bao nhiêu khoản
Mây phải nộp. Mây đi học là cả gánh nặng cho gia đình…Có nhiều lần Mây
định bỏ học.
Là bạn cùng lớp với Mây các em sẽ suy nghĩ và làm gì?
- Sau khi đưa ra tình huống, giáo viên chia nhóm, yêu cầu các nhóm thảo luận,

Vào đầu năm học, lúc nào nhà trường cũng tổ chức cho tất cả các em học
sinh của trường lao động làm vệ sinh trường lớp, trồng những cây xanh xung
quanh lớp học của mình. Đồng thời phân công các tổ thay nhau làm vệ sinh lớp
học và chăm sóc cây hàng tháng. Lớp nào cũng thực hiện tốt. Riêng lớp 11Q có
một nhóm 5 bạn học sinh được gọi là nhóm “siêu Q”, không những không tham
gia lao động mà còn lôi kéo các bạn làm ngược lại. Cứ cây nào ra hoa là lại
ngắt hoa đi tặng các bạn để vui chơi. Sau mỗi lần các bạn quét dọn phòng xong
nhóm này lại xé giấy vụn rải khắp sàn nhà. Ai nói đến thì các bạn nói rằng:
Mình đến đây là để học, học xong rồi về cần gì phải giữ vệ sinh, cần gì phải
trồng cây xanh.
Là học sinh của lớp 11Q, các em sẽ làm gì?
- Sau khi đưa ra tình huống, giáo viên chia nhóm, yêu cầu các nhóm thảo luận,
đóng vai thể hiện cách làm của mình.
- Cho các nhóm chuẩn bị vai diễn theo thời gian giáo viên quy định, sau đó
mời các nhóm lên diễn. (Trong thời gian các nhóm chuẩn bị giáo viên định
hướng: + Vai cô giáo: Trong tiết sinh hoạt nói cho các em biết vai trò, tầm
quan trọng của môi trườngđối với đời sống con người.
+ Vai lớp trưởng: cho cả lớp lao động dọn rác ở khu vựcđổ rác của nhà
trường, nếu cá nhân nào tự nguyện, tích cực sẽ được giáo viên môn giáo dục
công dân cộng điểm thưởng…bằng mọi cách phải lôi kéođược cả nhóm siêu Q
tham gia, đến vừa lao động lớp trưởng vừa giải thích cho cả lớp hiểu vai trò
của môi trường, trách nhiệm của bản thân trong việc bảo vệ môi trường…
+ Vai đoàn trường: Cộng điểm vì lớp tiến bộ, đặc biệt nhóm siêu Q đã
tích cực trong việc bảo vệ môi trường)
Câu hỏi sau phần diễn:
13


? Em có nhận xét gì về thái độ, lời nói, việc làm của các bạn qua các vai diễn?
(Các bạn đã nêu lên được vai trò, tầm quan trọng của môi trường đối với đời

- Nếu học lên, tốt nghiệp Đại học có việc làm cuộc sống sẽ không vất vả
như bố và mẹ, sẽ chăm lo được cho gia đình…
- Hiền giải thích cho bố biết là Hiền đã được học Luật Hôn nhân và gia
đình, trong gia đình thì bố và mẹ đều có quyền và nghĩa vụ như nhau…
+ Vai bạn Hiền: Đến nhà chơi và giúp Hiền giải thích cho bố bạn Hiền
hiểu.
+ Vai cô giáo: Đến nhà thăm hỏi và giải thích để bố bạn Hiền hiểu luật
Hôn nhân và gia đình…).
- Cho các nhóm chuẩn bị vai diễn theo thời gian giáo viên quy định, sau đó
mời các nhóm lên diễn.
Câu hỏi sau phần diễn:
? Qua phần diễn của các bạn em rút ra được bài học gì? (Trong gia đình phải
biết yêu thương, quan tâm, chia sẻ. Biết lắng nghe ý kiến của nhau để cùng nhau
chăm lo, xây dựng cuộc sống gia đình…)
? Sau phần trả lời của các em, giáo viên nhận xét, khen thưởng cá nhân, nhóm
diễn tốt.
* Từ đó giáo viên yêu cầu học sinh nêu nội dung quyền bình đẳng giữa vợ và
chồng, bình đẳng giữa cha mẹ và con cái ?
- Giáo viên nhận xét, kết luận.
3. KẾT QUẢ
Thông qua việc sử dụng phương pháp đóng vai trong các tiết học đặc biệt
là phần công dân với đạo đức, công dân với pháp luật và những tiết ngoại khóa
rất phù hợp với nội dung, yêu cầu mục tiêu đặt ra của bộ môn.
Đồng thời đây là phương pháp khơi dạy ở các em niềm hứng thú, say mê
học tập, làm cho không khí lớp học sôi nổi, góp phần nâng cao chất lượng bộ
môn.
Sử dụng phương pháp đóng vai không chỉ đánh giá được việc các em nắm
kiến thức đến đâu mà còn đánh giá được quá trình sử dụng kiến thức của các

15

thức, rèn luyện được những kỹ năng cần thiết, đặc biệt gây hứng thú, niềm say
mê học tập cho các em. Bản thân đã có nhiều cố gắng, song đây là kinh nghiệm
của riêng bản thân. Vì vậy, tôi rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các
đồng nghiệp để công tác giảng dạy của bản thân ngày càng tốt hơn.

17


D. TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Bộ Giáo dục và Đào tạo_Hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức kỹ năng môn
giáo dục công dân trung học phổ thông.
2. Bộ Giáo dục và Đào tạo_Dạy học và kiểm tra đánh giá kết quả học tập theo
định hướng phát triển năng lực học sinh, môn giáo dục công dân cấp trung học
phổ thông_Hà Nội 2014.
3. Sách giáo khoa, sách giáo viên giáo dục công dân lớp 10, lớp 11, lớp 12.
4. Thế giới trong ta số 9, Tạp chí của hội khoa học tâm lý – giáo dục Việt Nam.

18


NHẬN XÉT, ĐÁNH GIÁ, XẾP LOẠI
CỦA TỔ CHUYÊN MÔN

NHẬN XÉT:…………………………………
………………………………………………..
………………………………………………..

Vinh Xuân, ngày 12 tháng 3 năm
2015
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của

NHẬN XÉT:…………………………………
………………………………………………..
………………………………………………..
………………………………………………..
………………………………………………..
………………………………………………..
ĐIỂM:…………………………………..
XẾP LOẠI: …………………………….
CHỦ TỊCH HĐ KH-SK NGÀNH GD&ĐT

19