ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
------------------------

VŨ THỊ THU HẰNG

ĐÁNH GIÁ ẢNH HƯỞNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
ĐẾN NUÔI TRỒNG THỦY SẢN TẠI THÀNH PHỐ
HẢI PHÒNG
Chuyên ngành
Mã số

: KHOA HỌC MÔI TRƢỜNG
: 60440301

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC
NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC:

PGS. TS. Lƣu Đức Hải

Hà Nội – Năm 2015
i


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của bản thân, các số liệu, kết quả
trình bày trong luận văn là trung thực và chƣa từng đƣợc ai công bố trong bất kỳ công
trình luận văn nào trƣớc đây.
Tác giả luận văn

Vũ Thị Thu Hằng

MỤC LỤC ...................................................................................................................... iii
CÁC CHỮ VIẾT TẮT ..................................................................................................... v
DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU, CÁC HÌNH VẼ........................................................vi
MỞ ĐẦU .......................................................................................................................... 7
Chƣơng 1. TỔNG QUAN .............................................. Error! Bookmark not defined.

1.1. Tổng quan về BĐKH và tác động của BĐKH đến ngành thủy sảnError! Bookmark not d
1.1.1. Quan niệm về BĐKH ...................................... Error! Bookmark not defined.
1.1.1.1. Khái niệm về thời tiết, khí hậu và BĐKH .. Error! Bookmark not defined.
1.1.1.2. Hệ thống khí hậu Trái Đất ........................ Error! Bookmark not defined.
1.1.1.3. Khái quát lịch sử BĐKH .......................... Error! Bookmark not defined.
1.1.2. Các nguyên nhân chính gây BĐKH .............. Error! Bookmark not defined.
1.1.2.1. Các nguyên nhân tự nhiên ........................ Error! Bookmark not defined.
1.1.2.2. Nguyên nhân nhân tạo .............................. Error! Bookmark not defined.
1.1.3. Biểu hiện của BĐKH ở Việt Nam ................. Error! Bookmark not defined.
1.1.4. Tác động của BĐKH đến ngành thủy sản ..... Error! Bookmark not defined.
1.1.4.1. Nhiệt độ gia tăng ...................................... Error! Bookmark not defined.
1.1.4.2. Lƣợng mƣa gia tăng ................................. Error! Bookmark not defined.
1.1.4.3. Nƣớc biển dâng…………………………………………………………..26
1.1.4.4. Các hiện tƣợng khí tƣợng khác ................ Error! Bookmark not defined.
1.2. Tổng quan về ngành thủy sản và hoạt động nuôi trồng thủy sản thành phố Hải
Phòng ............................................................................ Error! Bookmark not defined.
1.2.1. Tổng quan về thủy sản thành phố Hải Phòng Error! Bookmark not defined.
1.2.1.1. Điều kiện tự nhiên .................................... Error! Bookmark not defined.
1.2.1.2. Nguồn lợi thủy sản ................................... Error! Bookmark not defined.
1.2.1.3. Một số nét về lịch sử, truyền thống nghề cá Hải PhòngError! Bookmark
not defined.
1.2.2. Hoạt động nuôi trồng thủy sản tại thành phố Hải PhòngError! Bookmark not
defined.


KẾT LUẬN .................................................................................................................... 76
KIẾN NGHỊ ................................................................... Error! Bookmark not defined.
TÀI LIỆU THAM KHẢO .............................................................................................. 10
PHỤ LỤC HÌNH ẢNH .................................................................................................. 82

iv


CÁC CHỮ VIẾT TẮT
BĐKH

: Biến đổi khí hậu

FAO

: Tổ chức Lƣơng thực và Nông nghiệp LHQ

GDP

: Tổng sản phẩm quốc nội

HST

: Hệ sinh thái

IPCC

: Ủy ban Liên chính phủ về BĐKH

IMHEN

Bảng 1. 3 Diê ̣n tích rƣ̀ng tƣ̣ nhiên và rƣ̀ng trồ ng trên thế giới........ Error! Bookmark not
defined.
Bảng 1. 4 Mức tăng nhiệt độ và mức thay đổi lƣợng mƣa trong 50 năm qua ở các vùng
khí hậu của Việt Nam ....................................................... Error! Bookmark not defined.
Bảng 3. 1 Số ngày trung bình có sƣơng mù trên trạm Hòn Dấu ..... Error! Bookmark not
defined.
2. Danh mục các hình vẽ
Hình 1. 1 Cấu trúc của khí quyển theo chiều thẳng đứngError! Bookmark not defined.
Hình 1. 2 Nồng độ khí CO2, N2O, CH4 trong Khí quyển từ 1870- 2000Error! Bookmark
not defined.
Hình 1. 3 Sự gia tăng phát thải KNK tăng lên từ 1870 - 2000 .....Error! Bookmark not
defined.
Hình 1. 4 Mức tăng nhiệt độ trung bình năm (oC) trong 50 năm qua . Error! Bookmark
not defined.
Hình 1. 5 Mức thay đổi lƣợng mƣa năm (%) trong 50 năm qua ..Error! Bookmark not
defined.
Hình 1. 6 Số lƣợng không khí lạnh qua các thập kỷ ...... Error! Bookmark not defined.
Hình 1. 7 Số đợt không khí lạnh ở miền Bắc từ năm 1960-2010 .Error! Bookmark not
defined.

vi


Hình 1. 8 Bản đồ tần suất XTNĐ hoạt động (a), hình thành (b) ở biển Đông và ảnh
hƣởng đến đất liền Việt Nam (c) .................................... Error! Bookmark not defined.
Hình 1. 9 Diễn biến của số cơn xoáy thuận nhiệt đới hoạt động ở biển Đông, ảnh hƣởng
và đổ bộ vào đất liền Việt Nam trong 50 năm qua. ....... Error! Bookmark not defined.
Hình 1. 10 Bản đồ hành chính thành phố Hải Phòng ..... Error! Bookmark not defined.
Hình 3. 1 Xu thế tuyến tính của nhiệt độ không khí trung bình năm của 3 trạm khí tƣợng
Phù Liễn, Hòn Dấu, Bạch Long Vĩ .................................. Error! Bookmark not defined.

Bookmark not defined.
Hình 3.16 Bản đồ hiện trạng ngành thủy sản năm 2012 của thành phố Hải Phòng……59
Hình 3. 17 Bản đồ quy hoạch phát triển kinh tế thủy sản thành phố Hải Phòng đến năm
2020, định hƣớng đến năm 2030 ...................................................................................... 60
MỞ ĐẦU
Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
Biến đổi khí hậu đã và đang diễn ra trên phạm vi toàn cầu và là một thách thức lớn
đối với môi trƣờng toàn cầu trong đó có Việt Nam. Biểu hiện chủ yếu của biến đổi khí
hậu là sự nóng lên trên toàn cầu mà nguyên nhân chính bắt nguồn từ sự phát thải quá
mức vào khí quyển các chất có hiệu ứng nhà kính do hoạt động kinh tế và xã hội trên trái
đất. Kéo theo sự tăng lên của nhiệt độ toàn cầu là những biến động mạnh mẽ của lƣợng
mƣa và sự gia tăng các hiện tƣợng khí hậu, thời tiết cực đoan nhƣ lũ lụt, hạn hán,.... Hệ
quả tiếp theo là nƣớc biển dâng và sẽ ảnh hƣởng trực tiếp đến khu vực ven biển, có thể
làm ngập hoặc nhiễm mặn nhiều diện tích ruộng đất, làm mất dần rừng ngập mặn, gia
tăng chi phí cho việc tu bổ các công trình cầu cảng, đô thị ven biển,....
Biến đổi khí hậu có thể do 2 nguyên nhân: do những quá trình tự nhiên và do
ảnh hƣởng của con ngƣời. Phần lớn các nhà khoa học đều khẳng định rằng hoạt động
của con ngƣời hiện nay đã và đang gây ra BĐKH toàn cầu. Nguyên nhân chủ yếu của
sự biến đổi đó là sự tăng nồng độ khí nhà kính trong khí quyển dẫn đến tăng hiệu ứng
nhà kính. Đặc biệt quan trọng là khí CO2 đƣợc tạo thành do sử dụng năng lƣợng từ

viii


nhiên liệu hóa thạch (nhƣ dầu mỏ, than đá, khí tự nhiên…), phá rừng và chuyển đổi sử
dụng đất.
Việt Nam, một quốc gia có bờ biển dài 3.260 km (VASEP, 2007) đƣợc dự báo
sẽ bị ảnh hƣởng nặng nề bởi BĐKH và mực nƣớc biển dâng. Theo nhiều báo cáo khoa
học, Việt Nam là nƣớc đứng thứ 4 phân theo mức độ rủi ro cao về lãnh thổ bị thu hẹp
do nƣớc biển dâng. Trong đó, Hải Phòng sẽ là 1 trong số 10 thành phố bị ngập lụt nhất

Nội dung nghiên cứu

 Các biểu hiện của về BĐKH tại thành phố Hải Phòng.
 Đánh giá sự thay đổi về diện tích, chất lƣợng đất nuôi trồng thủy sản.
 Đánh giá sự thay đổi về HST rừng ngập mặt.
 Đánh giá về nguồn lợi thủy sản và nghề cá.
 Đánh giá về bệnh thủy sản.
 Nghiên cứu đề xuất các giải pháp thích ứng với BĐKH trong lĩnh vực nuôi
trồng thủy sản tại thành phố Hải Phòng.

TÀI LIỆU THAM KHẢO
Tiếng Việt
1. Bộ Tài nguyên và Môi trƣờng (2009), Kịch bản biến đổi khí hậu và nước
biển dâng cho Việt Nam, Hà Nội.
2. Bộ Thủy Sản (2005), Kỷ yếu Hội thảo toàn quốc Bảo vệ môi trường và
nguồn lợi thủy sản, Hải Phòng 14-15/01/2005, NXB Nông Nghiệp.
3. Từ Thanh Dung (2005), Bệnh học thủy sản, Đại học Cần Thơ.
4. Nguyễn Văn Hải và nnk (1995), Đánh giá hệ quả sinh thái kinh tế do biến
đổi khí hậu ở Việt Nam, Đề tài phân tích và đánh giá hệ quả sinh thái kinh tế
do biến đổi khí hậu ở Việt Nam (PT02-12). Báo cáo tổng kết tập II.
5. Hồ Thanh Hải, Nguyễn Xuân Dục (1998), Đặc điểm sinh vật vùng triều,
vùng nước quanh đảo Cát Bà, cát Hải và tiềm năng phát triển nghề cá Hải

10


Phòng, Báo cáo dự án điều tra cơ bản nguồn lợi hải sản và điều kiện môi
trường các vùng trọng điểm phục vụ mục tiêu phát triển bền vững ngành hải
sản vùng biển gần bờ Việt Nam, Báo cáo nội bộ, Viện Nghiên cứu Hải sản.
6. Vũ Thanh Hằng, Chu Thị Thu Hƣờng, Phan Văn Tân (2009), Xu thế biến đổi

động đến môi trường vật lý tự nhiên, Báo cáo đặc biệt của Việt Nam về quản
lý rủi ro thiên tai và các hiện tƣợng cực đoan nhằm thúc đẩy thích ứng với
biến đổi khí hậu, Hà Nội.
17. Chu Văn Thuộc (1996), Thực vật phù du (Phytoplankton) ở ba cửa sông
Tiên Yên, Bạch Đằng và Sông Hồng, Tài nguyên và môi trƣờng biển, t.3:
233-243.
18. Vũ Đoàn Thái (2012), Tác dụng của rừng ngập mặn đến bồi tụ nền đáy ở
vùng ven bờ Bàng La ( Đồ Sơn, Hải Phòng), Hải Phòng.
19. Phạm Ngọc Toàn, Phan Tất Đắc (1993), Khí hậu Việt Nam, NXB Khoa học
và kỹ thuật.
20. Trung tâm kĩ thuật môi trƣờng CEE (2011), Tác động của biến đổi khí hậu
và nước biển dâng đối với hoạt động thủy sản tỉnh Sóc Trăng và đề xuất kế
hoạch ứng phó, chuyên đề 21, Sóc Trăng.
21. Uỷ ban nhân dân thành phố Hải Phòng (1996), Điều tra nghiên cứu các hệ
sinh thái vùng Hải Phòng, Hải Phòng.
22. Uỷ ban nhân dân thành phố Hải Phòng (2010), Nghiên cứu áp dụng phương
pháp lượng giá kinh tế tài nguyên một số HST tiêu biểu ven biển Hải Phòng
và đề xuất các giải pháp sử dụng bền vững, Hải Phòng.
23. Uỷ ban nhân dân thành phố Hải Phòng (2015), Quy hoạch phát triển kinh tế
thủy sản thành phố Hải Phòng giai đoạn 2016 – 2025 định hướng đến năm
2030, Hải Phòng.
24. Viện Khoa học Khí tƣợng Thủy văn và Môi trƣờng (2013), đề án Chủ động
ứng phó với biến đổi khí hậu, đẩy mạnh quản lý tài nguyên và bảo vệ môi
trường, Hà Nội.

12


25. Viện nghiên cứu hải sản Hải Phòng (2009), Đánh giá tác động , tổn hại của
BĐKH đến lĩnh vực thủy sản và nghiên cứu, đề xuất các biện pháp thích ứng