ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN

NGUYỄN THỊ HỒNG NHUNG

NGHIÊN CỨU SỬ DỤNG XẠ KHUẨN STREPTOMYCES
ĐỂ SẢN XUẤT CHẾ PHẨM SINH HỌC PHÒNG TRỪ
BỆNH NẤM PHẤN TRẮNG TRÊN CÂY ĐẬU TƢƠNG
VÀ DƢA CHUỘT

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC

Hà Nội, 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN

NGUYỄN THỊ HỒNG NHUNG

NGHIÊN CỨU SỬ DỤNG XẠ KHUẨN STREPTOMYCES
ĐỂ SẢN XUẤT CHẾ PHẨM SINH HỌC PHÒNG TRỪ
BỆNH NẤM PHẤN TRẮNG TRÊN CÂY ĐẬU TƢƠNG
VÀ DƢA CHUỘT

Chuyên ngành: Kỹ thuật môi trƣờng
Mã số: 60 22 03 20
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. Phạm Ngọc Dung
PGS.TS Đồng Kim Loan

nhiên đã tạo điều kiện cho tôi trong quá trình học tập cũng như trong thời gian thực
hiện nghiên cứu.
Cuối cùng tôi xin gửi lời cám ơn đến gia đình, bạn bè, những người đã luôn
bên tôi, động viên và khuyến khích tôi trong quá trình thực hiện đề tài nghiên cứu
của mình.
Hà Nội, ngày 10 tháng 12 năm 2015
Học viên

Nguyễn Thị Hồng Nhung

-2-


MỤC LỤC

MỞ ĐẦU .................................................................. Error! Bookmark not defined.
CHƢƠNG 1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU ................ Error! Bookmark not defined.

1.1. Bệnh phấn trắng và tác hại của bệnh phấn trắng đối với cây trồngError! Bookmark n
1.1.1. Đặc điểm hình thái của nấm phấn trắng......... Error! Bookmark not defined.

1.1.2. Tác hại của bệnh phấn trắng đối với cây đậu tương và cây dưa chuộtError! Bookmark n
1.2. Tình hình nghiên cứu trên thế giới ................. Error! Bookmark not defined.
1.2.1. Tình hình gây hại của bệnh phấn trắng trên cây trồngError! Bookmark not defined.

1.2.2. Một số kết quả nghiên cứu về vi sinh vật đối kháng trong phòng trừ bệnhError! Bookmark no
1.3. Tình hình nghiên cứu trong nƣớc ................... Error! Bookmark not defined.
1.3.1. Ý nghĩa kinh tế và tình hình gây hại của bệnh phấn trắng trên một số cây
trồng ở Việt Nam ....................................................... Error! Bookmark not defined.


2.4.6. Đánh giá hiệu quả của chế phẩm trong phòng trừ bệnh trên đồng ruộngError! Bookmark not d
2.5. Phƣơng pháp tính toán và xử lý số liệu .......... Error! Bookmark not defined.
2.5.1. Phương pháp tính toán ................................... Error! Bookmark not defined.
2.5.2. Phương pháp xử lý số liệu.............................. Error! Bookmark not defined.
CHƢƠNG 3. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN ......... Error! Bookmark not defined.
3.1. Kết quả nghiên cứu khả năng đối kháng của xạ khuẩn SM19 đối với nấm
phấn trắng gây hại đậu tƣơng và dƣa chuột trong phòng thí nghiệmError! Bookmark not
3.1.1. Xạ khuẩn đối với nấm phấn trắng gây hại đậu tươngError! Bookmark not defined.
3.1.2. Xạ khuẩn đối với nấm phấn trắng gây hại dưa chuộtError! Bookmark not defined.
3.2. Kết quả nghiên cứu sản xuất chế phẩm sinh học xạ khuẩn Streptomyces
SM19 ......................................................................... Error! Bookmark not defined.
3.2.1. Nghiên cứu chế phẩm dạng lỏng ..................... Error! Bookmark not defined.
3.2.2. Kết quả nghiên cứu chế phẩm dạng bán xốp .. Error! Bookmark not defined.

3.2.3. Khả năng tồn tại của xạ khuẩn SM19 trong chế phẩm sau bảo quảnError! Bookmark no

3.2.4. Hoàn thiện quy trình sản xuất chế phẩm đơn chủng SM19 dạng bán xốpError! Bookmar
3.3. Nghiên cứu hiệu quả phòng trừ bệnh phấn trắng của chế phẩm xạ khuẩn
SM19 trong điều kiện nhà lƣới .............................. Error! Bookmark not defined.
3.3.1. Trên cây đậu tương ......................................... Error! Bookmark not defined.
3.3.2. Trên cây dưa chuột.......................................... Error! Bookmark not defined.
3.4. Nghiên cứu hiệu quả phòng trừ bệnh phấn trắng của chế phẩm xạ khuẩn
SM19 ngoài đồng ruộng .......................................... Error! Bookmark not defined.
3.4.1. Sơ lược về khu vực nghiên cứu thực nghiệm... Error! Bookmark not defined.
3.4.2. Ảnh hưởng của nồng độ chế phẩm đến khả năng diệt trừ bệnh phấn trắng
trong thí nghiệm diện hẹp ......................................... Error! Bookmark not defined.
3.4.3. Ảnh hưởng của nồng độ chế phẩm đến khả năng diệt trừ bệnh phấn trắng cho
thí nghiệm diện rộng ................................................. Error! Bookmark not defined.

-4-


CT4

: Công thức 4

CT5

: Công thức 5

CSB

: Chỉ số bệnh

CV

: Độ biến động của thí nghiệm (%)

HQ

: Hiệu quả

HQPT

: Hiệu quả phòng trừ

N

: Ngày

SXL

trong môi trường nhân sinh khối ............................... Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.6. Ảnh hưởng của thời gian lắc đến sự phát triển của xạ khuẩn SM19 trong môi
trường nhân sinh khối ............................................... Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.7. Ảnh hưởng của nhiệt độ đến sự phát triển của xạ khuẩn SM19 trên môi
trường nhân sinh khối ............................................... Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.8. Ảnh hưởng của độ pH đến sự phát triển của xạ khuẩn SM19 trên môi
trường nhân sinh khối ............................................... Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.9. Ảnh hưởng của các loại môi trường nhân nuôi dạng bán xốp đến khả
năng nhân sinh khối của xạ khuẩn SM19 ................. Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.10. Khả năng tồn tại của xạ khuẩn SM19 trong chế phẩm đơn chủng (SM19)
sau bảo quản .............................................................. Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.11. Hiệu quả phòng trừ của dòng SM19 đối với bệnh phấn trắng trên cây
đậu tương trong nhà lưới ........................................... Error! Bookmark not defined.
Bảng3.12. Hiệu quả phòng trừ của dòng SM19 đối với bệnh phấn trắng trên cây
dưa chuột trong nhà lưới ........................................... Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.13. Hiệu quả của chế phẩm SM19 đối với bệnh phấn trắng trên cây dưa
chuột ở các nồng độ khác nhau (thí nghiệm diện hẹp)Error!
defined.

-7-

Bookmark

not


Bảng 3.14. Hiệu quả của chế phẩm SM19 đối với bệnh phấn trắng trên cây đậu
tương ở các nồng độ khác nhau (thí nghiệm diện hẹp)Error!

Bookmark


Phan Thành Dũng (2004), Kỹ thuật Bảo vệ thực vật cây cao su, Nhà xuất bản
Nông nghiệp, Tp. Hồ Chí Minh, trang 8-11.

3.

Bùi Thị Việt Hà (2006), Nghiên cứu xạ khuẩn sinh chất kháng sinh chống nấm
gây bệnh thực vật ở Việt Nam, Luận án tiến sĩ sinh học, Hà Nội.

4.

Trần Văn Hâu, Trần Sĩ Hiếu, Lê Thị Thanh Thủy (2008), Sản xuất xoài rải vụ
theo hướng GAP tại huyện Cao Lãnh, Tỉnh Đồng Tháp, Báo cáo hội thảo
GAP, Bình Thuận.

5.

Vũ Triệu Mân, Lê Lương Tề cùng nhiều tác giả khác (2007), Giáo trình Bệnh
cây nông nghiệp, Nhà xuất bản Nông nghiệp, Hà Nội.

6.

Dương Minh, Võ Thanh Hoàng, Lê Thanh Phong (1996), Chuyên mục cây
xoài, Nhà xuất bản Nông nghiệp, Hà Nội.

7.

Lê Văn Quân, Đỗ Văn Chuông, Trần Thanh Phong, Trương Quốc Luận (2008),
Kỹ thuật trồng xoài, Trung tâm khuyến nông Tiền Giang, Tiền Giang.


capsici, Indian Institute of Spices Research, Calicut, Kerala, India, p.1.
14. Bakker, P.A.H.M., Pieterse, C.M.J., and van Loon, L.C. (2007), “Induced
systemic resistance by fluorescent Pseudomonas spp”, The American
Phytopathologycal Society, Utrecht University of The Netherland, 97: p. 239 –
243.
15. Boesewinkel HJ (1982b), “The identity of Oidium caricae and the first
recording on papaya, mountain papaya and babaco in New Zealand”, Fruits
37: 473-477.
16. Chung, W., Wu, R., Hsu, C., Huang, H., and Huang, J. (2011), Application of
antagonistic rhizobacteria for control of Fusarium seedling blight and basal
rot of lily Australasian Plant Pathology, Vol 40, 3: 269-276.
17. Diby, P. and Sarma, Y.R. (2006), “Antagonistic effects of metabolites of
Pseudomonas fluorescens strains on the different growth phases of
Phytophthora capsici, foot rot pathogen of black pepper (Piper nigrum L.)”,
Arch. Phytopathol. Plant. Protect., 39, p. 113–118.
18. Hasama W, Kato T, Yoshida S (2000), “Resistance reaction of soybean
cultivars in Oita Prefecture against powdery mildew caused by Oidium sp.
(Erysiphe polygoni type) (in Japanese)”, Kyushu Pl Prot Res, 46:22-26.
19. Galindo, J.J. (1992), “Prospects for biological control of cacao”, In: Cocoa
pest and disease management in Southeast Asia and Australasia, Rome, FAO
Plant Production and Protection, p. 112.
20. Kyung Seok Park, Paul Diby, Kim Yong Ki, Nam Ki Woong, Lee Yong Kee,
Choi Hyo Won, Lee Sang Yeob (2008), Induced systemic Resistance by

- 11 -


Bacillus vallismortis EXTN-1 suppressed bacterial wilt in tomato caused by
Ralstonia


- 12 -


“Comparative analysis of powdery mildew development on leaves, seedlings
and flower panicles of different genotypes of cashew”, Plant Pathology, 50,
234-243.
31. Taechowisan, T., P. Tuntiwachwuttikul, C. Lu, Y. Shen, S. Lumyong, and
W.C. Taylor. (2007), Anti-inflammatory activity of 4-arylcoumarins from
endophytic Streptomyces aureofaciens CMUAc130 in murine macrophage
RAW 264.7 cells, Immunol Invest 36:203-11.
32. Waksman, S. A. (1961), The Actinomycetes. Classification, identification and
descriptions of genera and species, vol 2, The Williams & Wilkins Co.,
Baltimore, USA.
33. Weller, D.M. (2007), “Pseudomonas biocontrol agents of soilborne pathogens:
looking back over 30 years”, The American Phytopathologycal Society, 97:p.250-256.
34. Woo-Nang Chang and Jan Bay-Petersen (2003). Citrus production. Amanual
for Asian Farmers, Food & Fertilizer Techlonogy Center, p. 70 – 71.

- 13 -