BÀN VỀ VAI TRỊ CỦA GIẢNG VIÊN TRONG VIỆC NÂNG
CAO NĂNG LỰC TỰ HỌC CÁC MƠN
LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ CỦA SINH VIÊN
Ở CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC, CAO ĐẲNG HIỆN NAY
Phan Thị Cẩm Lai*

Tóm tắt
Để nâng cao năng lực tự học các mơn lý luận chính trị, ngồi
ý thức và sự cố gắng nỗ lực của người học còn cần phải kể đến vai
trò của người giảng viên vì theo phương pháp dạy học hiện đại với
quan niệm lấy người học làm trung tâm, giảng viên đóng vai trò là
người cung cấp dịch vụ thơng qua các phương pháp, các hành động
hướng dẫn để kích thích người học tự tìm tòi, say mê nghiên cứu,
đào sâu suy nghĩ, tranh luận, thảo luận xử lý tình huống và xây
dựng kế hoạch học tập một cách hiệu quả. Bài viết bàn về vai trò,
tác động của giảng viên đối với q trình tự học các mơn lý luận
chính trị của sinh viên nhằm giúp sinh viên thu nhận được tri thức
và kỹ năng tốt nhất.
1. Đặt vấn đề
Giáo dục lý luận chính trị là một bộ phận quan trọng của
cơng tác tư tưởng, góp phần bảo tồn, gìn giữ và xây dựng, bồi đắp
nền tảng tinh thần của xã hội. Cơng tác đó càng mang tính cấp thiết
trong giai đoạn hiện nay, khi mặt trái của kinh tế thị trường, tồn
cầu hóa và hội nhập quốc tế ngày càng tác động khơng nhỏ theo
hướng tiêu cực đến đời sống và làm suy đồi nhiều nét đẹp văn hóa
*

Thạc sĩ, Giảng viên Trung tâm Lý luận chính trị, ĐHQG-HCM

KỶ YẾU HỘI THẢO KHOA HỌC QUỐC GIA 2015


tập” ,“Nêu cao tác phong độc lập suy nghĩ và tự do tư tưởng”3, tức
là phải biết hồn tồn tự giác, tự chủ trong việc học tập, khơng đợi
ai nhắc nhở, khơng đợi ai giao nhiệm vụ mà phải biết tự bản thân
2

1

Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu tồn quốc lần thứ IX, Nxb. Sự thật, Hà

Nội, 2001, tr.110-111.
2

Hồ Chí Minh: Phát huy tinh thần cầu học, cầu tiến bộ, Nxb. Sự Thật, Hà Nội, 1960,

tr.14.
3

Hồ Chí Minh: Tồn tập, tập 11, Nxb. Sự thật, Hà Nội, 2011, tr. 98.

394

ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP. HCM

BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO


mình vạch ra kế hoạch học tập, triển khai kế hoạch và thực hiện kế
hoạch ấy một cách tự giác.
Trong cuốn “Lý luận dạy học đại học” GS. Đặng Vũ Hoạt và
PGS. Hà Thị Đức đã định nghĩa: “Tự học là một hình thức tổ chức

sinh viên có thể xốy sâu nghiền ngẫm những kiến thức mà giảng viên
đã hướng dẫn, giảng giải trên lớp.
KỶ YẾU HỘI THẢO KHOA HỌC QUỐC GIA 2015

395


Thứ hai, tự học giúp sinh viên phát huy tính tự giác, tích cực
và năng lực đọc giáo trình, sách, văn kiện, tạp chí… để tìm tòi,
nghiên cứu, biến “q trình đào tạo thành q trình tự đào tạo” của
sinh viên. Việc tự học các mơn lý luận chính trị sẽ giúp sinh viên có
nếp sống kỷ luật và làm việc một cách khoa học, rèn luyện ý chí
phấn đấu, tính kiên nhẫn, óc phê phán, tạo sự hứng thú học tập, say
mê và khát khao vươn tới những đỉnh cao của khoa học, sống có lý
tưởng hồi bão, dám ước mơ.
Thứ ba, khơi dậy được ở sinh viên năng lực tự thể hiện mình
và hợp tác với các thành viên khác trong tập thể khi cùng đảm nhận
nhiệm vụ thuyết trình, thảo luận do giảng viên giao phó. Vì thơng
qua hành động hợp tác giữa các thành viên trong nhóm, sinh viên
phải nỗ lực tự thể hiện mình, tức là phải tự mình giải quyết tình
huống, giải quyết vấn đề; từ đó khơi dậy tính chủ động, sáng tạo, tự
giác học tập, nghiên cứu và lĩnh hội tri thức, khắc phục tính thụ
động của sinh viên trong q trình học tập các mơn lý luận chính trị.
Tuy nhiên, nói như vậy khơng có nghĩa là hạ thấp vai trò của
giảng viên vì chính giảng viên là nhân tố có tác dụng to lớn trong
việc động viên, khuyến khích và hướng dẫn sinh viên tự học một
cách đúng hướng và hiệu quả khi tiếp cận nội dung cũng như
phương pháp học tập các mơn lý luận chính trị.
3. Vai trò của giảng viên trong việc nâng cao chất lượng
tự học các mơn lý luận chính trị của sinh viên

lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam, góp phần định hướng
suy nghĩ, hành động và hồn thiện nhân cách cho thế hệ trẻ… Một
khi đã thấy rõ tầm quan trọng, tính thiết thực của mơn học, sinh viên
sẽ xác định rõ động cơ và mục đích học tập các mơn lý luận chính
trị, từ đó tạo niềm say mê, hứng thú học tập của sinh viên và hình
thành nên mục đích tự học, tự tìm hiểu để lĩnh hội tri thức.
Thứ hai, là người hướng dẫn, phác thảo cho sinh viên xây
dựng phương pháp học tập phù hợp
Khi tiếp cận các mơn lý luận chính trị đòi hỏi sinh viên phải
có khả năng khái qt hóa, trừu tượng hóa, hệ thống hóa thơng qua
việc hệ thống các khái niệm, phạm trù, thuật ngữ… Điều này trái
ngược hồn tồn với thực tiễn khi đa phần thời lượng giảng dạy các
mơn học này đều rơi vào khoảng thời gian sinh viên đang học năm 1
hoặc năm 2 nên khơng tránh khỏi những khó khăn nhất định cho
sinh viên khi tiếp thu. Nhiều sinh viên khơng hiểu và khơng diễn đạt
được các nội dung cơ bản của mơn học dẫn đến tình trạng sinh viên
tỏ ra chán học và kết quả học tập khơng cao. Vì vậy giảng viên sẽ là
người hướng dẫn sinh viên phương pháp tự học một cách khoa học
ở các khâu: đọc hiểu giáo trình, tài liệu, cách phát hiện vấn đề khi
nghiên cứu, cách ghi chép lại chuỗi thơng tin có liên quan đến vấn
đề cần giải quyết, cách tổng hợp thơng tin thu thập được, cách đánh
giá các sự kiện, dữ liệu… Đồng thời, trong q trình xây dựng đề
cương chi tiết của mơn học, giảng viên sẽ nêu rõ nội dung nào sinh
viên phải tự nghiên cứu bằng việc tìm đọc các tài liệu có liên quan
trong danh mục tài liệu tham khảo phục vụ cho mơn học, mục đích
kiến thức cần đạt được qua mỗi phần nội dung, các tiêu chí và hình
thức đánh giá kết quả tự nghiên cứu, tìm tòi của sinh viên… Tuy

KỶ YẾU HỘI THẢO KHOA HỌC QUỐC GIA 2015


Thứ tư, tác động đến q trình hình thành thói quen, kỹ năng
sưu tầm, tra cứu tài liệu và sử dụng các phương tiện học tập một
cách hiệu quả của sinh viên
Xã hội hiện đại đang khiến phần lớn sinh viên rời xa việc đọc
sách và chỉ chú ý đến phương tiện nghe nhìn khác. Vì vậy, vai trò
của giảng viên thể hiện ở chỗ chỉ ra được việc đọc sách là phương
pháp tự học rẻ tiền và hiệu quả nhất. V.I.Lênin từng nói: “Khơng tự
mình chịu bỏ ra một cơng phu nào đó thì khơng thể tìm ra chân lý

398

ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP. HCM

BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO


được”1. Việc rèn luyện thói quen đọc sách là một cơng việc khơng
thể tách rời trong q trình tự học. Bên cạnh giáo trình, giảng viên
hướng dẫn sinh viên có thể đọc thêm tài liệu ở các thư viện, nhà
sách, hội sách, truy cập thơng tin trên mạng internet và các phương
tiện khác để làm phong phú, đa dạng nguồn dữ liệu. Dạy cho sinh
viên cách thức tổ chức, điều khiển hoạt động tự nhận thức và hình
thành cho sinh viên nhu cầu thường xun tự học tập, tìm tòi kiến
thức, trang bị cho sinh viên năng lực tổ chức lao động trí óc một
cách hợp lý, làm cho sinh viên định hướng được kiến thức bài học
và tự khai thác tri thức.
Thứ năm, tác động đến q trình lập kế hoạch học tập của
sinh viên
Để tạo điều kiện cho sinh viên lập kế hoạch học tập một cách
khoa học khơng chỉ cho riêng các mơn lý luận chính trị mà còn cho

Trong q trình hình thành và nâng cao chất lượng tự học
cho sinh viên trong việc học tập các mơn lý luận chính trị, ngồi sự
cố gắng đầy ý chí, nghị lực của chính sinh viên, còn có một nhân tố
quan trọng từ sự mẫn cán, tận tâm, nhiệt huyết và chu tồn trong vai
trò hướng dẫn của người giảng viên. Mỗi giảng viên cần giáo dục
cho sinh viên xác định động cơ học tập một cách đúng đắn, tích cực
đổi mới phương pháp giảng dạy, xem tự học như là một tiêu chí
hàng đầu trong q trình đào tạo để hình thành phương pháp tự học,
tạo nền tảng cho năng lực tự học cho sinh viên. Dạy học trên giảng
đường khơng phải là cung cấp một khối lượng kiến thức hàn lâm
kinh điển mà dạy cho người học phương pháp tiếp cận thơng tin,
phương pháp tư duy, xử lý thơng tin để họ có thể tiếp tục học sau
khi ra trường.
Tài liệu tham khảo
1.
Đảng Cộng sản Việt Nam (2001), Văn kiện Đại hội đại biểu
tồn quốc lần thứ IX, Nxb. Sự thật, Hà Nội.
2.
Hồ Chí Minh (1960), Phát huy tinh thần cầu học, cầu tiến bộ,
Nxb. Sự Thật, Hà Nội.
3.

Hồ Chí Minh (2011), Tồn tập, tập 11, Nxb. Sự thật, Hà Nội.

4.

V.I.Lênin (1980), Tồn tập, tập 23, Nxb. Tiến bộ, Mátxcơva.

5.
Đặng Vũ Hoạt (chủ biên) (2013), Lí luận dạy học đại học,