NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA ĐỐI VỚI VIỆC GIẢNG DẠY
CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN CHO SINH VIÊN
TRONG CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC,
CAO ĐẲNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
Phạm Thị Kiên *
Bùi Xn Dũng**

Đảng và Nhà nước ta ln quan tâm đến cơng tác giáo dục
chủ nghĩa Mác - Lênin cho sinh viên nhằm giáo dục lý tưởng cách
mạng, nâng cao bản lĩnh chính trị, xây dựng những sinh viên vừa
“hồng” vừa “chun”. Đại hội X của Đảng khẳng định: “Coi trọng
bồi dưỡng cho học sinh, sinh viên khát vọng mãnh liệt xây dựng đất
nước giàu mạnh, gắn liền lập nghiệp bản thân với tương lai của
cộng đồng, của dân tộc, trau dồi cho học sinh, sinh viên bản lĩnh,
phẩm chất và lối sống của thế hệ trẻ Việt Nam hiện đại”1.
Giáo dục chủ nghĩa Mác - Lênin cho sinh viên Việt Nam
trong thời kỳ đổi mới có nhiều thuận lợi song cũng đứng trước
khơng ít khó khăn, thách thức. Cơ chế thị trường tạo điều kiện cho
sự năng động, sáng tạo của sinh viên được phát huy nhưng tính chất
cạnh tranh khốc liệt của nó lại sinh ra tâm lý sùng bái đồng tiền, bất
chấp đạo lý, coi thường các giá trị nhân văn. Mở rộng giao lưu hội
nhập quốc tế với nhiều tư tưởng, giá trị tiên tiến, nhưng cũng khơng
tránh khỏi những tư tưởng, chủ nghĩa khơng phù hợp với giá trị và
*

Thạc sĩ, Giảng viên Trường Cán bộ quản lý giáo dục TP.HCM
Thạc sĩ, Giảng viên Trường Cán bộ quản lý giáo dục TP.HCM
1
Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ X, Nxb. Chính trị quốc gia,
2006, tr. 207.
**

Đảng và nhân dân ta. Như Bác Hồ đã từng viết: “Hiểu chủ nghĩa
Mác - Lênin là phải sống với nhau có tình có nghĩa. Nếu thuộc bao
nhiêu sách mà sống khơng có tình, có nghĩa thì sao gọi là hiểu chủ
nghĩa Mác - Lênin...”2.
Trong những năm vừa qua, việc giáo dục chủ nghĩa Mác Lênin trong các trường đại học đã có nhiều đổi mới về nội dung,
chương trình, phương pháp giảng dạy và học tập. Điều đó, đã góp
phần tạo nên những sinh viên tiên tiến có nhận thức tốt và ý thức
chính trị cao, vươn lên lập thân, lập nghiệp, phát huy truyền thống
cách mạng của dân tộc... Tuy nhiên, so với u cầu phát triển đất
nước trong thời kỳ cách mạng khoa học - cơng nghệ, đẩy mạnh
cơng nghiệp hóa, hiện đại hóa và tăng cường hội nhập quốc tế hiện
2

Hồ Chí Minh, Tồn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2000, t.12, tr. 354.

KỶ YẾU HỘI THẢO KHOA HỌC QUỐC GIA 2015

377


nay thì chất lượng giáo dục chủ nghĩa Mác - Lênin cho sinh viên
còn chưa ngang tầm.
Sau 5 năm thực hiện Quyết định số 52/2008/QĐ-BGDĐT của
Bộ Giáo dục và Đào tạo, việc giảng dạy mơn Những ngun lý cơ
bản của chủ nghĩa Mác-Lênin ở các trường đại học, cao đẳng bên
cạnh những kết quả đạt được như: giảm tải khối lượng cho người
học, tạo điều kiện thuận lợi để các trường đại học, cao đẳng sắp xếp
các mơn học khác trong q trình chuyển sang hình thức đào tạo
theo học tín chỉ. Tuy nhiên, sự bất hợp lý về kết cấu của mơn học
này cũng đặt ra những vấn đề cần giải quyết như: Một là, Do nội

ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP. HCM

BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO


Về đội ngũ giảng viên giảng dạy chủ nghĩa Mác-Lênin ở
nhiều trường đại học, cao đẳng phải đảm nhận tồn bộ 3 phần của
mơn học trong khi họ chưa được đào tạo chun sâu. Vì vậy, chất
lượng giảng dạy và học tập của mơn học này khơng thể khơng bị
ảnh hưởng.
Thực tế, ở hầu hết các trường đại học, cao đẳng, đội ngũ giảng
viên giảng dạy mơn Những ngun lý cơ bản của chủ nghĩa MácLênin được điều chuyển từ giảng viên giảng dạy các mơn triết học
Mác-Lênin, kinh tế chính trị Mác-Lênin và chủ nghĩa xã hội khoa
học. Đây là đội ngũ giảng viên đã được đào tạo ở trình độ đại học
và sau đại học theo các chun ngành triết học, kinh tế chính trị và
chủ nghĩa xã hội khoa học. Các giảng viên giảng dạy triết học và
chủ nghĩa xã hội khoa học trước đây tạm thời giảng dạy phần một
mơn học Những ngun lý cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin (phần
thế giới quan và phương pháp luận của chủ nghĩa Mác-Lênin và lý
luận của chủ nghĩa Mác-Lênin về chủ nghĩa xã hội), còn giảng viên
trước đây giảng dạy mơn kinh tế chính trị đảm nhiệm giảng dạy
phần hai (gồm học thuyết kinh tế của chủ nghĩa Mác-Lênin về
phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa). Mà thời lượng giảng dạy
của mơn này là 5 tín chỉ, mà phải sắp xếp tới 2 giảng viên giảng
dạy, hai bảng điểm khác nhau, học ở những học kỳ khác nhau (trừ
những mơn học mang tính chun biệt). Vì vậy, sẽ làm cho sinh
viên khơng hiểu thấu đáo, đầy đủ cấu trúc cũng như nội dung khoa
học của học thuyết Mác-Lênin
Về đổi mới phương pháp giảng dạy và học tập. Đổi mới
phương pháp giảng dạy và học tập là một đòi hỏi cấp bách trong

Khảo thí và Kiểm định Chất lượng giáo dục thì phải học bổ sung tín
chỉ này mới được hợp thức hóa văn bằng đào tạo.
Đối với chương trình giảng dạy chủ nghĩa Mác-Lênin dành
cho sinh viên hệ chun. Trong chương trình đào tạo cần phải chú ý
đào tạo giảng viên phù hợp với từng đối tượng giảng dạy. Mơn học
về Chủ nghĩa Mác – Lênin phải phù hợp với những thành tựu mới
của khoa học và cơng nghệ hiện đại và điều kiện hội nhập sâu của
Việt Nam vào thế giới.
Cần thống nhất trong nội dung chương trình đối với sinh
viên khơng chun và sinh viên chun ngành theo hướng sinh viên
chun ngành nghiên cứu sâu hơn, nhiều thời gian hơn. Sinh viên
khơng chun ngành nghiên cứu những nội dung cơ bản, thời gian
ít hơn. Nhưng về cấu trúc phải thống nhất. Nếu cấu trúc khơng
thống nhất thì sinh viên chun ngành được đào tạo cơ bản sẽ
khơng thể đảm nhiệm cùng lúc 3 phần của Chủ nghĩa Mác - Lênin
khi giảng dạy cho sinh viên khơng chun. Do đó, 3 phần của mơn
Chủ nghĩa Mác - Lênin phải do 3 giảng viên có chun mơn sâu về
phần của mình giảng dạy, Điểm được tính như 3 phần độc lập.
Đổi mới phương thức kiểm tra, đánh giá kết quả học tập
của sinh viên. Việc đổi mới phương thức kiểm tra, đánh giá sẽ góp
phần tác động tích cực tới q trình dạy và học, cũng như thái độ
học tập của sinh viên. Thực tế hiện nay, việc kiểm tra, đánh giá kết

380

ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP. HCM

BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO



dù bằng bất cứ hình thức nào (vấn đáp, viết, tiểu luận, trắc nghiệm)
cũng phải căn cứ vào tất cả các mục tiêu đã được quy định trong
mỗi nội dung của mơn học.

3

Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Hội nghị Trung ương 2, khố VIII, Nxb. Chính trị
quốc gia, Hà Nội, 1997, tr. 24.

KỶ YẾU HỘI THẢO KHOA HỌC QUỐC GIA 2015

381


Điều quan trọng là đề thi phải nhằm vào những câu hỏi với
các mục tiêu: hiểu, so sánh, vận dụng, phân tích, đánh giá. Khơng
kiểm tra theo mục tiêu thuộc bài. Ít nhất phải dành 50% số điểm cho
việc sử dụng tài liệu tham khảo. Người coi thi khơng cho sinh viên
chép bài của nhau, hoặc cùng chép chung một tài liệu. Mỗi người
chỉ được sử dụng tài liệu do mình chuẩn bị. Riêng về hình thức thi
trắc nghiệm cần lưu ý tỷ lệ về độ khó, dễ hợp lý (dễ: 50 %, tương
đối khó: 30%, khó: 20%). Xây dựng ngân hàng đề thi trắc nghiệm
phải đảm bảo các u cầu: mỗi câu có 4 lựa chọn, khơng có phương
án tổng hợp (bằng hai hoặc ba phương án còn lại), các phương án
phải tương đương về độ dài, ngắn, và đều phải có tác dụng gây
nhiễu. Cách trình bày câu hỏi, hoặc lời dẫn phải đúng quy cách.
Cùng một khóa sinh viên phải được thi một đề giống nhau, nhưng
khác nhau về vị trí các câu hỏi và các phương án trả lời (do máy
tính quy định. Sinh viên phải làm bài trực tiếp trên máy). Ngân hàng
đề thi này cần có sự bổ sung, chỉnh sửa thường xun.

một phần nhỏ tri thức khoa học trong các quan điểm và học thuyết
ấy.
Như vậy, để đổi mới một cách tồn diện hệ thống mơn học này
cần thực hiện đồng bộ nhiều biện pháp, đòi hỏi sự chung tay của
nhiều cơ quan, ban ngành hữu quan và cả hệ thống chính trị. Đổi
mới việc giảng dạy và học tập chủ nghĩa Mác - Lênin phải xuất phát
từ việc lấy chất lượng, hiệu quả, phải đảm bảo tính cơ bản, tính hệ
thống từ những ngun lý của chủ nghĩa Mác - Lênin phải phù hợp
thực tiễn Việt Nam, chứ khơng phải chỉ là sự lắp ghép một cách cơ
học như hiện nay.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Ban chấp hành trung ương, Kết luận của Ban bí thư về việc tiếp tục đổi
mới việc học tập lý luận chính trị trong hệ thống giáo dục quốc dân, số
94 – KL/TW, Hà Nội, ngày 28 tháng 3 năm 2014.
2. Ban chấp hành trung ương - Ban tun giáo, Hướng dẫn thực hiện kết
luận 94 – KL /TW, ngày 28-3-2014 của Ban bí thư “về tiếp tục đổi mới
học tập lý luận chính trị trong hệ thống giáo dục quốc dân”, số 127
HD/BTGTW, Hà Nội, ngày 30 tháng 6 năm 2014.
3. Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Hội nghị Trung ương 2, khố VIII,
Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1997, tr. 24.
4. Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Hội nghị lần thứ bảy Ban chấp
hành Trung ương khố X, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2008, tr.3536.
5. Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ X, Nxb.
Chính trị quốc gia, 2006, tr. 207.
6. Hồ Chí Minh, Tồn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2000, t.12,
tr. 354.

KỶ YẾU HỘI THẢO KHOA HỌC QUỐC GIA 2015

383