GIẢI PHÁP GĨP PHẦN NÂNG CAO
CHẤT LƯỢNG GIẢNG DẠY CÁC MƠN LÝ LUẬN CHÍNH
TRỊ TRONG CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC VÀ CAO ĐẲNG
Nguyễn Thị Tĩnh*

Đặt vấn đề:
Phát triển nhận thức đã nêu ra từ Đại hội đại biểu tồn quốc lần
thứ VI của Đảng Cộng sản Việt Nam, Hội nghị lần thứ Hai Ban
chấp hành Trung ương Đảng khóa VIII, Hội nghị lần thứ Tám Ban
chấp hành Trung ương Đảng khóa XI đã có quan điểm chỉ đạo:
“Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, là sự nghiệp của Đảng,
Nhà nước và của tồn dân. Đầu tư cho giáo dục là đầu tư phát triển,
được ưu tiên đi trước trong các chương trình, kế hoạch phát triển
kinh tế-xã hội” [1, 119]. Giáo dục và Đào tạo có vai trò quan trọng
trong bồi dưỡng và phát huy nguồn lực con người - yếu tố cơ bản
thúc đẩy tăng trưởng, phát triển kinh tế nhanh và bền vững.
Trong sự nghiệp đổi mới căn bản, tồn diện giáo dục và đào
tạo hiện nay, để tạo chuyển biến căn bản, mạnh mẽ về chất lượng,
hiệu quả giáo dục, đào tạo; đáp ứng ngày càng tốt hơn cơng cuộc
xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và nhu cầu học tập của nhân dân thì việc
nâng cao chất lượng giảng dạy các mơn lý luận chính trị trong các
trường đại học và cao đẳng có ý nghĩa chiến lược, trở thành một
mục tiêu dạy học. Bởi lẽ, Chủ nghĩa Mác-Lênin, Tư tưởng Hồ Chí
*

Thạc sĩ, NCS, Phó trường Khoa Lý luận chính trị -Trưởng Bộ mơn Đường lối CM của
Đảng, Trường ĐH Tây Ngun

KỶ YẾU HỘI THẢO KHOA HỌC QUỐC GIA 2015

535

được thiết kế theo hướng tích hợp từ 5 mơn học (Triết học MácLênin, Kinh tế chính trị Mác-Lênin, Chủ nghĩa xã hội khoa học,
Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, Tư tưởng Hồ Chí Minh) thành 3
mơn học đó là Những ngun lý cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lê nin;
Tư tưởng Hồ chí Minh; Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản

536

ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP. HCM

BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO


Việt Nam. Đây là một hướng đi đúng của một khâu đầu tiên trong
chuỗi các khâu thực hiện của một q trình nâng cao chất lượng
giảng dạy các mơn lý luận chính trị trong các trường đại học và cao
đẳng. Do vậy, các cơ sở đào tạo giảng viên lý luận chính trị phải
thay đổi ngay nội dung chương trình đào tạo đại học, cao học và
nghiên cứu sinh theo hướng đã tích hợp. Điều đó đồng nghĩa với
việc cần có mã ngành đào tạo mới cho các ngành sau khi đã được
tích hợp.
Trong xây dựng nội dung chương trình đào tạo phải đảm bảo
được ba khối kiến thức: một là, khối kiến thức đại cương của ngành;
hai là, khối kiến thức có tính hệ thống xun suốt của ngành; ba là,
khối kiến thức chun ngành có tính chun sâu tương ứng với các
nội dung của ba mơn học Những ngun lý cơ bản của chủ nghĩa
Mác-Lê nin; Tư tưởng Hồ Chí Minh; Đường lối cách mạng của
Đảng Cộng sản Việt Nam đã được Bộ Giáo dục và Đào tạo biên
soạn trong giáo trình chuẩn. Khối kiến thức thứ ba là quan trọng
nhất cần đặc biệt chú trọng để người học có được những tri thức về
ngành một cách chun sâu và hệ thống.

Hai là, hàng năm có những hoạt động thường xun nhằm
bồi dưỡng, tập huấn cho giảng viên các mơn lý luận chính trị
Đào tạo giảng viên lý luận chính trị tại các học viện và các
trường đại học là một quy trình đào tạo khép kín theo khóa học.
Người học được học một lần duy nhất ở đại học, cao học và nghiên
cứu sinh chưa thể đủ và chuẩn được nội dung kiến thức cũng như
phương pháp giảng dạy để sử dụng cho cả q trình cơng tác sau
này. Do vậy, việc học để giảng dạy khơng phải là dừng lại sau khi
đã tốt nghiệp đại học, cao học và nghiên cứu sinh. Chính vì thế,
hàng năm cần có những hoạt động thường xun nhằm bồi dưỡng,
tập huấn cho giảng viên các mơn lý luận chính trị với nhiều hình
thức tổ chức khác nhau.
Hiện nay, định kỳ mỗi năm một lần, Bộ Giáo dục và Đào tạo
phối hợp với Ban Tun giáo Trung ương có tổ chức các lớp bồi
dưỡng, tập huấn cho đội ngũ giảng viên giảng dạy lý luận chính trị
tại các trường đại học và cao đẳng, đó chính là sự chú trọng về bồi
dưỡng, tập huấn chun mơn cho giảng viên lý luận chính trị. Trong
các đợt bồi dưỡng, tập huấn đó, đội ngũ giảng viên lý luận chính trị
được cập nhật những kiến thức thời sự quan trọng góp phần làm cho
nội dung bài giảng ngày càng phong phú, hấp dẫn và gắn với thực
tiễn hơn. Tuy nhiên, nội dung chương trình của các đợt bồi dưỡng,
tập huấn chưa thực sự chú trọng đến việc phát triển phương pháp
giảng dạy cho đội ngũ giảng viên lý luận chính trị. Đội ngũ giảng
viên lý luận chính trị thực sự cần được nghe chun đề về phương
pháp tun truyền cách mạng Hồ Chí Minh để vận dụng vào việc
đổi mới phương pháp giảng dạy của mình nhằm nâng cao chất
lượng giảng dạy các mơn lý luận chính trị. Vì vậy, nội dung chương
trình bồi dưỡng, tập huấn hàng năm cần bổ sung chun đề học tập
phương pháp tun truyền cách mạng Hồ Chí Minh.


truyền cách mạng Hồ Chí Minh vào giảng dạy các mơn lý luận
chính trị
Sau khi được đào tạo đạt chuẩn giảng dạy ở các hệ đào tạo và
được bồi dưỡng, tập huấn thường xun hàng năm, giảng viên hành
nghề của mình thơng qua hoạt động giảng dạy tại nơi mình cơng tác
nhất thiết cần phải vận dụng linh hoạt, sáng tạo những nội dung
phương pháp tun truyền cách mạng Hồ Chí Minh cụ thể như sau:
Khơng áp đặt theo kiểu bề trên mà thuyết phục bằng nghệ
thuật xưng hơ; Ít sử dụng thuật ngữ như phải, hãy … mà thường là
mong, cố gắng

KỶ YẾU HỘI THẢO KHOA HỌC QUỐC GIA 2015

539


Trong quan hệ với đối tượng, chủ tịch Hồ Chí Minh xưng hơ
bằng nhiều cách: là Tơi, là Cụ Hồ, là Người Già, là Bác, là Anh,
thậm chí là Cháu … Đây khơng phải đơn thuần chỉ là cách xưng hơ,
là phép lịch sự mà chính là nghệ thuật lựa chọn, sử dụng từ ngữ
trong giao tiếp. Chủ tịch Hồ Chí Minh biết đứng ở vị trí thích hợp
để nhân dân ai cũng thấy gần và tin tưởng. Vì thế, khi nghe Bác nói,
khi đọc các bài viết của Bác, nhân dân có cảm xúc như Bác đang
sống giữa đời thường, sống cuộc sống của nhân dân, khơng còn đâu
là khoảng cách giữa lãnh tụ và nhân dân, là vì Bác nói tiếng nói của
nhân dân, nên họ dễ dàng tiếp thu nội dung tun truyền. Chẳng hạn
như đối với học sinh nhân ngày khai trường đầu tiên của nước Việt
Nam dân chủ cộng hòa, Người nói: “Các em hãy nghe lời tơi, lời
của một người anh lớn lúc nào cũng ân cần mong mỏi cho các em
được giỏi giang … Non song Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay

Hồ Chí Minh đã nhiều lần gạch bỏ cụm từ “trở đi” sau cụm
từ “từ nay” bởi lẽ thời gian chỉ vận động theo một chiều cho nên
cụm từ “từ nay” khơng cần phải dùng cụm từ “trở đi” nếu như
khơng có dụng ý nhấn mạnh. Trong Bản thảo Thư khen ngợi bộ đội
đã chiến thắng vẻ vang ở Điện Biên Phủ, Hồ Chí Minh viết: “Chúng
ta khơng nên vì thắng lợi mà kiêu căng”. Sau đó người lại gạch bỏ
đi từ “lợi” và từ “kiêu” là những từ dư thừa khơng cần thiết để câu
văn ngắn lại thành câu “Chúng ta khơng nên vì thắng mà kiêu”.
Vận dụng linh hoạt, sáng tạo tục ngữ, thành ngữ; Lồng ghép
nội dung thơ văn để chuyển tải nội dung chính trị
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định văn hố nghệ thuật cũng
như mọi hoạt động khác, khơng thể đứng ngồi, mà phải ở trong
kinh tế và chính trị. Người hiểu rõ thành ngữ, tục ngữ mang tính đại
chúng, nội dung xúc tích và giàu tính gợi cảm nên việc sử dụng
chúng khơng chỉ phù hợp với tâm hồn, tình cảm của nhân dân mà
còn gợi ra những hình ảnh sinh động và làm cho lời văn ngắn gọn,
giản dị mà dễ hiểu.
Đi làm ruộng với nơng dân, Bác hỏi các cơ thanh niên có biết
hát đối khơng, rồi Bác lẩy Kiều “Trăm năm trong cõi người ta,
chống úng thắng lợi mới là người ngoan”. Bác nói: “Muốn lao động
đỡ mệt và có sức mạnh thanh niên nên tổ chức văn nghệ”.
Vận dụng linh hoạt, sinh động loại câu hỏi; Có những câu hỏi
dùng để kết luận vấn đề
Phương pháp đặt câu hỏi ngồi tác dụng gợi mở, kích thích
tư duy, đạt được phản hồi của người được tun truyền, phương
pháp này còn có tác dụng tốt trong bồi dưỡng khả năng biểu đạt của
người được tun truyền. Thơng qua các câu hỏi khéo léo, thú vị,
mang tính gợi mở, khuyến khích quần chúng làm chủ ngơn ngữ, tư
duy của mình.


như con vẹt”.
Cùng với nội dung chương trình học thì kiểu dạy, kiểm tra và
chấm thi nặng về “nhớ” mà nhẹ về “hiểu”. Nhiều thầy cơ giáo
khơng dám và khơng chịu sáng tạo mà chỉ giảng y ngun câu chữ
trong khn khổ giáo trình của Bộ Giáo dục, hài lòng với việc sinh
viên làm bài kiểm tra, bài thi giống hệt bài giảng của mình, chứ làm
kiểu khác đi, tuy có thể thú vị hơn cách của thầy thì có khi lại khơng
có điểm vì khơng giống đáp án. Kiểu dạy và chấm điểm như thế chỉ
khuyến khích sinh viên học vẹt chứ khơng khuyến khích được sự
sáng tạo hiểu biết.

542

ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP. HCM

BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO


Sinh viên ngày nay có thể tra cứu rất nhanh mọi kiến thức
thơng qua internet nhưng để hiểu chúng thì vẫn phải học và tự hiểu,
khơng có máy móc nào hiểu hộ được. Trước đây và hiện nay vẫn
còn, theo thơng lệ của những người dạy thường khơng cho phép
sinh viên mang tài liệu vào phòng thi trong các kỳ thi cuối học kỳ và
đề thi thường là câu hỏi lý thuyết như trình bày quan điểm nào đó
thì được điểm. Nhưng trong thời đại mới, việc nhớ y ngun các
quan điểm có ít giá trị, mà cái chính là phải hiểu để mà sử dụng
được chúng. Bởi vậy nên chăng, trong các kỳ thi dần dần đề thi
khơng còn các câu hỏi “trình bày quan điểm” nữa. Thay vào đó là
những câu hỏi ở dạng vận dụng tương đối đơn giản và thường nội
dung câu hỏi gần giống các câu hỏi có trong các tài liệu nhưng đã

[1] Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Nghị Quyết
Hội nghị lần thứ Tám Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XI, Văn
phòng Trung ương Đảng, Hà Nội 2013.
[2] Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Nghị quyết Hội
nghị lần thứ Năm Ban Chấp hành Trung ương khóa X Về cơng tác tư
tưởng, lý luận và báo chí trước u cầu mới, Hà Nội, ngày 1 tháng 8
năm 2007.
[3] Hồng Quốc Bảo, Học tập phương pháp tun truyền cách mạng Hồ
Chí Minh, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội 2006.
[4] Lương Gia Ban (chủ biên), Góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy
và đổi mới nội dung chương trình các mơn khoa học Mác-Lênin, Tư
tưởng Hồ Chí Minh, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội 2002.
[5] Bộ Giáo dục và Đào tạo, Tập mơ hình hóa kiến thức cơ bản của giáo
trình các bộ mơn khoa học Mác-Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh tập
I-II, Hà Nội 2005.
[6] Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh-Trung tâm Lý luận chính trị, Tổng
kết thực hiện Nghị quyết 01-NQ/TW của Bộ Chính trị về cơng tác lý
luận trong giai đoạn hiện nay, NXB Chính trị quốc gia-Sự thật, Hà
Nội 2014.

544

ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP. HCM

BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO