LỜI CẢM ƠN
Em xin gửi lời cảm ơn chân thành tới Ban Giám Hiệu Trường Đại Học
Công Nghiệp Hà Nội đã tạo điều kiện thuận lợi cho em được học tập dưới
mái trường này, em cũng vô cùng biết ơn sâu sắc tới các thầy cô khoa Sư
Phạm – Du Lịch đã tận tình dạy em trong suốt 4 năm học tai trường để em có
thể hoàn thành khoa luận của mình.
Đặc biệt em xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới Thạc sĩ PHẠM THỊ
KIỆM – Người đã trực tiếp hướng dẫn tận tình em trong suốt quá trình làm
bài khóa luận, giúp em hoàn thành tốt nhiệm vụ mà nhà trường đã đề ra.
Em cũng xin cảm ơn đến ủy ban quản lý khu di tích chùa Bút Tháp đã
giúp đỡ em trong chuyến đi thực tế và cung cấp cho em những thông tin bổ
ích nhất để em có thể hoàn thanh phiếu điều tra và khóa luận.
Xin cảm ơn gia đình bạn bè và những người thân đã luôn ủng hộ và
đong viên tạo điều kiện cho em hoàn thành khóa luận này.
Do giới hạn về thời gian và những hạn chế về phương pháp so sánh,
phân tích, đánh giá nhìn nhận thực tế nên bài khóa luận của em chắc chắn còn
nhiều thiếu sót. Rất mong nhận được sự nhận xét, đóng góp từ các thầy cô và
các bạn sinh viên để khóa luận của em được hoàn thiện hơn.
Em xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, ngày 09 tháng 05 năm 2015
Sinh viên

Trịnh Thị Hà

1


MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN..........................................................................................................1
DANH MỤC BẢNG BIỂU......................................................................................6
DANH MỤC BIỂU ĐỒ.........................................................................................13

1.2.3. Khái niệm du lịch.........................................................................................25
1.2.4. Khái niệm du lịch văn hóa...........................................................................27
1.2.5. Đặc điểm của du lịch văn hóa.....................................................................28
1.2.6 Khái niệm di tích lịch sử văn hóa................................................................30
1.3. Mối quan hệ giữa văn hóa và du lịch.............................................................31
1.4. Vai trò của di tích lịch sử văn hóa.................................................................34
1.5. Xu hướng phát triển của du lịch văn hóa......................................................35
1.5.1. Xu hướng phát triển của du lịch.................................................................35
1.5.2. Xu hướng phát triển du lịch văn hóa..........................................................36
1.6. Các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển của du lich văn hóa...................37
1.7. Các tiêu chí đánh giá sự phát triển du lịch văn hóa.....................................39
TIÊU KẾT CHƯƠNG 1........................................................................................41
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KHAI THÁC GIÁ TRỊ LỊCH SỬ VĂN HÓA
TRONG DU LỊCH TẠI CHÙA BÚT THÁP TỈNH BẮC NINH.......................42
2.1. Vài nét về địa bàn nghiên cứu........................................................................43
2.1.1. Giới thiệu khái quát về tỉnh Bắc Ninh........................................................43
2.1.2. Khái quát về di tích chùa Bút Tháp...........................................................45
2.2. Những giá trị nghệ thuật cơ bản của di tích chùa bút tháp.........................47
2.2.1. Giá trị nghệ thuật kiến trúc của di tích chùa bút tháp.............................47
2.2.2. Bí ẩn pho tượng chùa Bút Tháp.................................................................56
2.2.3 Giá trị lịch sử văn hóa trong di tích chùa bút tháp....................................58
2.3 Thực trạng khai thác giá trị văn hóa lịch sử trong du lịch tại di tích chùa
bút tháp..................................................................................................................60
2.3.1 Tình hình chung............................................................................................60
2.3.2 Số lượng khách và doanh thu du lịch tại di tích chùa bút tháp.................60
Biểu đồ 2.1: Biểu đồ cột thể hiện số lượng khách du lịch qua các năm của di
tích chùa Bút Tháp................................................................................................61
Biểu đồ 2.2: Biểu đồ cột thể hiện doanh thu từ dịch vụ du lịch qua các năm của
di tích chùa Bút Tháp............................................................................................62
2.3.3 Thực trạng cơ sở hạ tầng và cơ sở vật chất kĩ thuật..................................63

3.2.1. Dự báo về lượng khách du lịch...................................................................84
3.2.2. Dự báo doanh thu du lịch............................................................................85
3.3. Đề xuất các biện pháp khai thác giá trị văn hóa lịch sử trong du lịc tại di
tích chùa Bút Tháp................................................................................................85
3.3.1. Biện pháp t\«n t¹o vµ b¶o tån c¸c di tÝch trong ph¸t triÓn du lÞch:.......85
3.3.2. Biện pháp huy động và sử dụng vốn đầu tư...............................................86
3.3.3. Xây dựng, tu bổ, nâng cấp cơ sở hạ tầng cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ
du lịch..................................................................................................................... 87

4


3.3.4. Tng cng h thng cỏc dch v b sung.................................................88
3.3.5. y mnh hiu qu ca cụng tỏc t chc qun lý.....................................89
3.3.6. o to ngun nhõn lc...............................................................................91
3.3.7 y mnh hot ng qung bỏ, tuyờn truyn du lch................................93
3.4 .Xõy dng chng trỡnh du lch c th...........................................................95
3.4.1. Chơng trình du lịch nội tỉnh (Đối tợng khách chủ yếu là các tổ chức xã
hội, học sinh, sinh viên, các tăng ni phật tử và các nhà nghiên cứu)....................95
3.4.2. Chng trỡnh du lch liờn tnh (Kt ni vi cỏc a bn ph cn)............96
TIU KT CHNG 3........................................................................................97
KT LUN V KIN NGH...............................................................................98
1.KT LUN.........................................................................................................98
2. KIN NGH.......................................................................................................98
TI LIU THAM KHO.......................................................................................1
PH LC................................................................................................................. 2

5





1.5.1. Xu hướng phát triển của du lịch........................................................35
1.5.2. Xu hướng phát triển du lịch văn hóa.................................................36
1.6. Các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển của du lich văn hóa.............37
1.7. Các tiêu chí đánh giá sự phát triển du lịch văn hóa..............................39
2.1. Vài nét về địa bàn nghiên cứu..............................................................43
2.1.1. Giới thiệu khái quát về tỉnh Bắc Ninh...............................................43
2.1.2. Khái quát về di tích chùa Bút Tháp...................................................45
2.2.2. Bí ẩn pho tượng chùa Bút Tháp.........................................................56
2.2.3 Giá trị lịch sử văn hóa trong di tích chùa bút tháp.............................58
2.3 Thực trạng khai thác giá trị văn hóa lịch sử trong du lịch tại di tích chùa
bút tháp........................................................................................................60
2.3.1 Tình hình chung..................................................................................60
2.3.2 Số lượng khách và doanh thu du lịch tại di tích chùa bút tháp...........60
Biểu đồ 2.1: Biểu đồ cột thể hiện số lượng khách du lịch qua các năm
của di tích chùa Bút Tháp........................................................................61
Bảng 2.2: Doanh thu từ dịch vụ du lịch tại khu vực chùa Bút Tháp......62
Biểu đồ 2.2: Biểu đồ cột thể hiện doanh thu từ dịch vụ du lịch qua các
năm của di tích chùa Bút Tháp................................................................62
2.3.3 Thực trạng cơ sở hạ tầng và cơ sở vật chất kĩ thuật...........................63
Biểu đồ 2.4: Biểu đồ hình tròn thể hiện phần trăm ý kiến khách du lịch
về thực trạng cơ sở vật chất kỹ thuật tại chùa Bút Tháp.........................68
Bảng 2.4: Thực trạng việc đăng ký kinh doanh của các cơ sở lưu trú và
vận tải khách năm 2008...........................................................................69
2.3.4 Thực trạng nguồn nhân lực.................................................................70
2.3.5 Thực trạng công tác quản lý hiện nay................................................71
2.4 Những thuận lợi và khó khăn trong quá trình khai thác giá trị văn hóa
lịch sử tại di tích chùa bút tháp tỉnh bắc ninh..............................................72
2.4.1Thuận lợi.............................................................................................72

3.3.3. Xây dựng, tu bổ, nâng cấp cơ sở hạ tầng cơ sở vật chất kỹ thuật phục
vụ du lịch.....................................................................................................87
3.3.4. Tăng cường hệ thống các dịch vụ bổ sung........................................88
3.3.6. Đào tạo nguồn nhân lực.....................................................................91
8


3.4 .Xõy dng chng trỡnh du lch c th..................................................95
3.4.1. Chơng trình du lịch nội tỉnh (Đối tợng khách chủ yếu là các tổ chức
xã hội, học sinh, sinh viên, các tăng ni phật tử và các nhà nghiên cứu)........95
3.4.2. Chng trỡnh du lch liờn tnh (Kt ni vi cỏc a bn ph cn).....96
TIU KT CHNG 3........................................................................................97

1.KT LUN..............................................................................................98
2. KIN NGH............................................................................................98
TI LIU THAM KHO.......................................................................................1
PH LC................................................................................................................. 2

1.Chuyn k...................................................................................................2
MT S HèNH NH CHA BT THP.................................................11
.....................................................................................................................12
.....................................................................................................................12
.....................................................................................................................12
.....................................................................................................................12
.....................................................................................................................12
.....................................................................................................................12
.....................................................................................................................13
.....................................................................................................................13
.....................................................................................................................13
.....................................................................................................................13

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU........19
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề..............................................................................19
1.1.1. Nghiên cứu trên thế giới..............................................................................19
1.1.2.Nghiên cứu ở Việt Nam................................................................................21

10


1.2.Một số khái niệm liên quan đến đề tài nghiên cứu........................................22
1.2.1.Khái niệm giá trị...........................................................................................22
1.2.2. Khái niệm văn hóa.......................................................................................23
1.2.3. Khái niệm du lịch.........................................................................................25
1.2.4. Khái niệm du lịch văn hóa...........................................................................27
1.2.5. Đặc điểm của du lịch văn hóa.....................................................................28
1.2.6 Khái niệm di tích lịch sử văn hóa................................................................30
1.3. Mối quan hệ giữa văn hóa và du lịch.............................................................31
1.4. Vai trò của di tích lịch sử văn hóa.................................................................34
1.5. Xu hướng phát triển của du lịch văn hóa......................................................35
1.5.1. Xu hướng phát triển của du lịch.................................................................35
1.5.2. Xu hướng phát triển du lịch văn hóa..........................................................36
1.6. Các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển của du lich văn hóa...................37
1.7. Các tiêu chí đánh giá sự phát triển du lịch văn hóa.....................................39
TIÊU KẾT CHƯƠNG 1........................................................................................41
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KHAI THÁC GIÁ TRỊ LỊCH SỬ VĂN HÓA
TRONG DU LỊCH TẠI CHÙA BÚT THÁP TỈNH BẮC NINH.......................42
2.1. Vài nét về địa bàn nghiên cứu........................................................................43
2.1.1. Giới thiệu khái quát về tỉnh Bắc Ninh........................................................43
2.1.2. Khái quát về di tích chùa Bút Tháp...........................................................45
2.2. Những giá trị nghệ thuật cơ bản của di tích chùa bút tháp.........................47
2.2.1. Giá trị nghệ thuật kiến trúc của di tích chùa bút tháp.............................47

giá trị văn hóa lịch sử trong du lịch tại chùa Bút Tháp......................................81
TIỂU KẾT CHƯƠNG 2........................................................................................82
CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT BIỆN PHÁP KHAI THÁC GIÁ TRỊ LỊCH SỬ VĂN
HÓA DI TÍCH CHÙA BÚT THÁP BẮC NINH TRONG PHÁT TRIỂN DU
LỊCH....................................................................................................................... 83
3.1. Định hướng phát triển du lịch tại di tích chùa Bút Tháp............................83
3.1.1. Mục tiêu........................................................................................................83
3.1.2. Định hướng phát triển du lịch khu vực chùa Bút Tháp............................83
3.1.3. Định hướng về thị trường cho khu vực chùa Bút Tháp............................84
3.2. Dự báo tình hình du lịch khai thác giá trị lịch sử văn hóa chùa Bút Tháp
đến năm 2020.........................................................................................................84
3.2.1. Dự báo về lượng khách du lịch...................................................................84
3.2.2. Dự báo doanh thu du lịch............................................................................85
3.3. Đề xuất các biện pháp khai thác giá trị văn hóa lịch sử trong du lịc tại di
tích chùa Bút Tháp................................................................................................85
3.3.1. Biện pháp t\«n t¹o vµ b¶o tån c¸c di tÝch trong ph¸t triÓn du lÞch:.......85

12


3.3.2. Bin phỏp huy ng v s dng vn u t...............................................86
3.3.3. Xõy dng, tu b, nõng cp c s h tng c s vt cht k thut phc v
du lch..................................................................................................................... 87
3.3.4. Tng cng h thng cỏc dch v b sung.................................................88
3.3.5. y mnh hiu qu ca cụng tỏc t chc qun lý.....................................89
3.3.6. o to ngun nhõn lc...............................................................................91
3.3.7 y mnh hot ng qung bỏ, tuyờn truyn du lch................................93
3.4 .Xõy dng chng trỡnh du lch c th...........................................................95
3.4.1. Chơng trình du lịch nội tỉnh (Đối tợng khách chủ yếu là các tổ chức xã
hội, học sinh, sinh viên, các tăng ni phật tử và các nhà nghiên cứu)....................95

còn được coi là nền tảng phát triển của nghành du lịch. Hệ thống các di tích
lịch sử văn hoá bao gồm đình, chùa, đền, miếu. Hầu hết, chúng đều gắn liền
với các lễ hội, các nghi thức cầu cúng, các phong tục tập quán của cộng đồng
và những trò chơi dân gian. Qua đó đã phản ánh cuộc sống chiến đấu, lao
động của con người tại các làng quê, không chỉ gắn với các danh nhân văn
hoá, lịch sử của dân tộc mà nó còn phản ánh khát vọng trong đời sống tâm
linh của con người và mang ý nghĩa giáo dục hướng tới chân - thiện - mĩ. Các
di tích này không chỉ có giá trị đối với các loại hình du lịch văn hoá mà còn
có giá trị to lớn với du lịch sinh thái, có sức hút rất lớn đối với khách du lịch.
14


Thay vì đến những nơi đô thị ồn ào, náo nhiệt với các tòa nhà che khuất
tầm nhìn của con người thì khách có xu hướng đến với các miền quê để được
hòa mình vào cuộc sống của người dân, những phong tục tập quán mang tính
truyền thống và tính địa phương, được hiểu thêm những giá trị về lịch sử, văn
hóa, kiến trúc của những ngôi chùa cổ.
Bắc Ninh mảnh đất địa linh nhân kiệt, một vùng quê tiêu biểu của văn
minh dân tộc. Không chỉ nổi tiếng với làn điệu dân ca quan họ mà nơi đây
còn có nhiều công trình kiến trúc đình, đài, miếu, mạo có giá trị văn hóa lịch
sử lâu đời. Hơn nữa du khách còn cảm nhận được sự ân cần đón tiếp của
người dân địa phương bởi con người Bắc Ninh cần cù, chất phát, ham học
hỏi. Với tiềm năng du lịch đa dạng, phong phú, Bắc Ninh có điều kiện để trở
thành một địa danh du lịch có sức hút lớn đối với khách du lịch bởi nhiều loại
hình du lịch tham quan nghiên cứu, tìm hiểu văn hóa dân gian, đặc biệt là loại
hình du lịch khai thác giá trị văn hóa lịch sử.
Tuy nhiên thực trạng phát triển du lịch của Bắc Ninh trong những năm
qua còn nhiều hạn chế chưa tương xứng với tiềm năng của mình. Hoạt động
du lịch dựa trên việc khai thác các tài nguyên có sẵn, đầu tư còn hạn chế và
mang tính tự phát nên chưa có sản phẩm hấp dẫn du khách. Chính vì mong

khách du lịch.
6. Giới hạn và pham vi nghiên cứu
6.1. Giới hạn nghiên cứu
Khóa luận được thực hiện từ tháng 3 năm 2015 đến tháng 5 năm 2015.
6.2. Phạm vi nghiên cứu
- Yếu tố lịch sử hình thành của di tích chùa Bút Tháp tỉnh Bắc Ninh.

16


- Khai thác giá trị lịch sử, văn hóa tại chùa Bút Tháp phục vụ cho du
lịch Bắc Ninh và ý nghĩa của nó đối với đời sống cư dân địa phương.
- Điều tra 30 khách du lịch tại di tích chùa Bút Tháp Bắc Ninh.
7. Phương pháp nghiên cứu
7.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
- Phương pháp phân tích và tổng hợp
Phân tích là nghiên cứu các tài liệu, lý luận khác nhau bằng cách phân
tích chúng thành từng bộ phận để tìm hiểu sâu sắc về đối tượng.
Tổng hợp là liên kết từng mặt, từng bộ phận thông tin đã được phân
tích tạo ra một hệ thông lý thuyết mới đầy đủ và sâu sắc về đối tượng.
Phân tích tổng hợp là phương pháp để tổng hợp các số liệu cũng như
các tài liệu thu thập được, phân tích và đưa ra kết luận chính xác nhất để
chứng minh và khẳng định giả thuyết đã nêu ra.
- Phương pháp hệ thống hóa lý thuyết
Phân loại là sắp xếp các tài liệu khoa học theo từng mặt, từng đơn vị,
từng vấn đề có cùng dấu hiệu bản chất, cùng một hướng phát triển Hệ thống
hóa là sắp xếp tri thức thành một hệ thống trên cơ sở một mô hình lý thuyết
làm sự hiểu biết về đối tượng đầy đủ hơn.
7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phương pháp điền dã


18


CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG CỦA ĐỀ TÀI
NGHIÊN CỨU
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
1.1.1. Nghiên cứu trên thế giới
Trên toàn cầu, hiện nay, hằng năm có tới 800 triệu người đi du lịch. Con
số này sẽ hơn 1 tỉ vào năm 2010 và đạt 1,6 tỉ vào năm 2020 và sẽ có 60%
dòng khách du lịch hiện nay là có mục đích tìm hiểu nền văn hóa khác lạ.
Cho nên sản phẩm quan trọng của du lịch là du lịch văn hóa. Sức hấp dẫn du
khách là bản sắc văn hóa, cách ứng xử văn hóa của điểm đến và trình độ văn
hóa của những nhà tổ chức du lịch chuyên nghiệp.
Không có sản phẩm du lịch nào không mang nội dung, không thể hiện
bản sắc văn hóa dân tộc. Không một di sản thiên nhiên nào không mang dấu
ấn di sản văn hóa dân tộc. Ngay việc bảo tồn, giữ gìn, trân trọng thiên nhiên
đến độ cả nhân loại suy tôn một địa danh là di sản thiên nhiên thế giới cũng
đã là một sự suy tôn giá trị văn hóa, cách ứng xử văn hóa đối với thiên nhiên
của một dân tộc.
Giáo sư Roger L.Janelli nghiên cứu “Các thách thức lý thuyết đối với
công tác bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể”: UNESCO không ngừng hợp lý
hóa các chính sách bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể của mình. Tổ chức này
cũng luôn cân nhắc các yếu tố thiên vị Châu Âu xuất phát từ hệ thống công
nhận di sản vật thể, và khuyến khích các nước ủng hộ hơn nữa công tác bảo
tồn di sản văn hóa phi vật thể trong phạm vi nước mình.
Những đột phá kinh tế đã và đang diễn ra ở nhiều nước Châu Á đã tạo
ra những khác biệt về văn hóa giữa thế hệ trẻ và thế hệ người cao tuổi. Những
lựa chọn thể loại âm nhạc khác nhau, việc sử dụng ngôn ngữ internet, và
những kiến thức về ngôn ngữ và văn hóa của nước khác đang làm nảy nở

dựng, tu bổ các công trình dưới triều Nguyễn, kể cả việc bài trí các đồ thờ tự,

20


sinh hoạt trong cung điện. Nếu khai thác được mảng tài liệu này, thì đây cũng
là một lời giải quan trọng cho các nhà quản lý, bảo tồn ở Huế.
1.1.2.Nghiên cứu ở Việt Nam
Những thành tựu đáng ghi nhận của du lịch Việt Nam trong 47 năm qua,
kể từ ngày thành lập ngành, nhất là từ khi đổi mới, mở cửa đến nay rất đáng
ghi nhận. Đó là kết quả triển khai thực hiện đúng đắn, sáng tạo quan điểm
kết hợp văn hóa với kinh tế trong du lịch.
PGS.TS Từ Thị Loan với đề tài nghiên cứu “Giá trị ca dao, dân ca vùng
mỏ, vùng biển Quảng Ninh và đề xuất giải pháp bảo tồn, phát huy”. Đề tài
khoa học cấp tỉnh, sở khoa hoc - công nghệ Quảng Ninh năm 2012: Ca dao,
dân ca vùng biển Quảng Ninh là một dòng văn nghệ dân gian độc đáo có
nhiều giá trị về mặt lịch sử, văn hoá, xã hội và nghệ thuật. Đây thực sự là một
di sản văn hoá quý giá và nhân tố cấu thành tiểu vùng văn hoá Quảng Ninh
đóng góp cho kho tàng văn hoá phi vật thể ở Việt Nam.
Ca dao vùng mỏ mang tính đặc thù của giai cấp công nhân Quảng Ninh
phản ánh ý chí đấu tranh kiên cường của những người thợ mỏ, làm nên lịch sử
thơ ca cách mạng dưới hình thức văn học truyền khẩu. Ca dao vùng biển
mang đậm chất biển, phản ánh rõ nét tâm hồn, tình cảm của người dân biển.
Ca dao vùng biển là chất liệu để các nghệ nhân dân gian tạo thành những câu
hát đối đáp, hát giao duyên với nhiều hình thức phong phú.
Tuy nhiên hiện nay các công trình nghiên cứu về chủ đề này chủ yếu
mới chỉ dừng lại ở mức sưu tầm, ghi chép các bài ca dao, dân ca. Chưa có
công trình nào đi sâu phân tích những giá trị nội dung và nghệ thuật của ca
dao, dân ca vùng mỏ, vùng biển Quảng Ninh, cũng như khảo sát sự mai một
và xu hướng biến đổi của chúng trong giai đoạn hiện nay để từ đó xây dựng

Giá trị là một khái niệm trừu tượng, là ý nghĩa sự vật trên phương diện
phù hợp với nhu cầu của con người. Trong các ngôn ngữ phương tây, thuật
ngữ “Giá trị” bắt nguồn từ “Value” của tiếng la tinh có nghĩa là khỏe mạnh,
22


tốt, đáng giá. Ban đầu được dung để chỉ một thứ gì đó đáng giá, trước hết là
theo nghĩa giá trị trao đổi của kinh tế học mà nhà kinh tế học chính trị Adam
Smith đã nói đến trong tác phẩm nổi tiếng của mình.
Đại từ điển Bách khoa của Nga định nghĩa: “Giá trị là ý nghĩa tích cực
hoặc tiêu cực của các đối tượng thuộc thế giới bao quanh con người, của
nhóm xã hội, của xã hội nói chung, được xác định không phải do các tính
chất tự nhiên của chúng, mà là do chúng được lôi kéo vào lĩnh vực hoạt động
đời sống, các mối quan tâm, các nhu cầu, các quan hệ xã hội của con người.
Giá trị là hệ thống những đánh giá mang tính chủ quan của con người về tự
nhiên, xã hội, là tốt, là hay, là đẹp, nói cách khác đó chính là những cái được
con người cho là chân, thiện, mỹ, giúp khẳng định và nâng cao bản chất
người.
1.2.2. Khái niệm văn hóa
Theo cách hiểu thông thường văn hóa là sản phẩm của con người, là hệ
quả của sự tiến hóa nhân loại. Nhờ có văn hóa mà con người trở nên độc đáo
trong thế giới sinh vật và khác biệt so với những con vật khác trong thế giới
động vật. Tuy nhiên, để hiểu về khái niệm “văn hóa” đến nay vẫn còn nhiều ý
kiến khác nhau. Do đó có những định nghĩa khác nhau về Văn hóa:
Năm 1952, A.L.Kroeber và Kluckhohn xuất bản quyển sách Culture, a
critical review of concept and definitions [Văn hóa, điểm lại bằng cái nhìn
phê phán các khái niệm và định nghĩa], trong đó tác giả đã trích lục khoảng
160 định nghĩa về văn hóa do các nhà khoa học đưa ra ở nhiều nước khác
nhau. Điều này cho thấy, khái niệm “Văn hóa” rất phức tạp.
Năm 1871, E.B. Tylor đưa ra định nghĩa “Văn hóa hay văn minh, theo

hẹp. Theo nghĩa rộng thì “Văn hóa là một phức hệ mà tổng hợp các đặc trưng
diện mạo về tinh thần, vật chất, tri thức và tình cảm từ đó khắc họa nên bản
sắc của một cộng đồng gia đình, xóm làng, vùng, miền, quốc gia, xã hội…
Văn hóa không chỉ bao gồm nghệ thuật, văn chương mà còn cả lối sống,
những quyền cơ bản của con người, những hệ thống giá trị, những truyền
24


thống, tín ngưỡng…”[8]. Còn hiểu theo nghĩa hẹp thì “Văn hóa là tổng thể
những hệ thống biểu trưng (ký hiệu) chi phối cách ứng xử và giao tiếp trong
cộng đồng, khiến cộng đồng đó có đặc thù riêng”[9]…
Với cách hiểu này cùng với những định nghĩa đã nêu thì văn hóa chính
là nấc thang đưa con người vượt lên trên những loài động vật khác và văn hóa
là sản phẩm do con người tạo ra trong quá trình lao động nhằm mục đích sinh
tồn.
Từ đó có thể thấy Giá trị văn hoá (Cultural Value) do con người trong
mỗi xã hội sáng tạo ra trong quá trình lịch sử, nhưng một khi hệ giá trị văn
hoá đã hình thành thì nó lại có vai trò định hướng cho các mục tiêu, phương
thức và hành động của con người trong các xã hội ấy. Do vậy, giá trị văn hoá
nói ở đây là giá trị xã hội, nó gắn bó mật thiết với hoạt động sống của con
người, sự tồn tại và phát triển của mỗi xã hội.
1.2.3. Khái niệm du lịch
Ngày nay du lịch trở thành một hiện tượng kinh tế - xã hội phổ biến
không chỉ ở các nước phát triển mà còn ở các nước đang phát triển trong đó
có Việt Nam.Tuy nhiên cho đến nay ở nước ta nhận thức về nội dung du lịch
vẫn còn chưa thống nhất. Trước thực tế phát triển của ngành du lịch về mặt
kinh tế cũng như trong lĩnh vực đào tạo việc nghiên cứu, thảo luận để đi đến
thống nhất một số khái niệm cơ bản. Do hoàn cảnh khác nhau, dưới mỗi góc
độ nghiên cứu khác nhau nên mỗi người có cách hiểu về du lịch khác nhau,
đúng như một chuyên gia về du lịch đã từng nhận định: “Đối với du lịch có