ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
------------***------------

Mai Thị Nga

NGHIÊN CỨU ẢNH HƢỞNG CỦA MỘT SỐ
ANION HỮU CƠ ĐẾN KHẢ NĂNG HÒA TAN
KHOÁNG VẬT TREMOLIT (AMIANG)
TẠI MỎ XÓM QUÝT XÃ YÊN BÀI, HUYỆN BA VÌ

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC
Chuyên ngành: Khoa học Môi trường

Hà Nội – 2014

i


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
------------***------------

Mai Thị Nga

NGHIÊN CỨU ẢNH HƢỞNG CỦA MỘT SỐ
ANION HỮU CƠ ĐẾN KHẢ NĂNG HÒA TAN
KHOÁNG VẬT TREMOLIT (AMIANG)
TẠI MỎ XÓM QUÝT XÃ YÊN BÀI, HUYỆN BA VÌ

Chuyên ngành: Khoa học Môi trường


Mai Thị Nga

iii


DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 01: Thành phần hóa học của một số khoáng vật nhóm amphibol ........... Error!
Bookmark not defined.
Bảng 02: Đặc điểm lý – hóa học của amiang ............ Error! Bookmark not defined.
Bảng 03: Thành phần axit trong một số loại củ quả . Error! Bookmark not defined.
DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ
Hình 01. Phân loại amiang ....................................... Error! Bookmark not defined.
Hình 02: Cấu trúc của tứ diện SiO4 ........................... Error! Bookmark not defined.
Hình 03 a: Cấu trúc của amphibol............................. Error! Bookmark not defined.
Hình 03 b. Sơ đồ cấu trúc tinh thể mạng amphibol .. Error! Bookmark not defined.
Hình 04: Cấu trúc của amiang chrysotil .................... Error! Bookmark not defined.
Hình 05: Quá trình phân hủy amiang chrysolite ....... Error! Bookmark not defined.
Hình 06: Quá trình phân hủy amiang amphibol ........ Error! Bookmark not defined.
Hình 07: Mỏ amiang- xóm Quýt sau quá trình khai thácError!

Bookmark

not

defined.
Hình 08: Mỏ amiang sau khi khai thác ..................... Error! Bookmark not defined.
Hình 09: Mẫu amiang được lấy ngay trên bề mặt mỏError!

Bookmark

not defined.
Hình 23: Sự biến đổi thế ζ ở các nồng độ oxalat khác nhau ... Error! Bookmark not
defined.
Hình 24: Tốc độ hòa tan tremolit của oxalat 0,001 N dưới các nền điện ly khác nhau
................................................................................................ Error! Bookmark not defined.
Hình 25: Sự biến đổi thế ζ ở các nền điện ly khác nhau ......... Error! Bookmark not
defined.
Hình 26: Tốc độ hòa tan tremolit ở các nồng độ xitrat khác nhau . Error! Bookmark
not defined.
Hình 27: Sự biến đổi thế ζ ở các nồng độ xitrat khác nhau .... Error! Bookmark not
defined.
Hình 28: Tốc độ hòa tan tremolit của xitrat 0,001 N dưới các nền điện ly khác nhau
................................................................................................ Error! Bookmark not defined.
Hình 29: Sự biến đổi thế ζ ở các nền điện ly khác nhau ......... Error! Bookmark not
defined.

v


Hình 30: Tốc độ hòa tan tremolit của các anion hữu cơ ......... Error! Bookmark not
defined.
Hình 31: Quá trình hấp phụ anion hữu cơ trên bề mặt tremolit ..... Error! Bookmark
not defined.
Hình 32: So sánh khả năng hòa tan tremolit của các dung dịch chiết rút từ hoa quả
................................................................................................ Error! Bookmark not defined.

vi


DANH MỤC CHỮ CÁI VIẾT TẮT

Axit axetic

AC

Axit xitric

AO

Axit oxalic

ζ

Zeta (thế điện động)

EB

Nền điện ly

vii


MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN ............................................................................................................ i
DANH MỤC CÁC BẢNG ........................................................................................ii
DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ...................................................................................ii
DANH MỤC CÁC CHỮ CÁI VIẾT TẮT ............................................................. iv
MỞ ĐẦU ....................................................................................................................1
CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU................................................................ 24
1.1. Giới thiệu chung về amiang ............................. Error! Bookmark not defined.
1.1.1. Khái niệm amiang ........................................... Error! Bookmark not defined.


v
3.1. Đặc điểm hình thái, cấu trúc, và hóa học bề mặt mẫu amiang xóm Quýt
...........................................................................................Error! Bookmark not defined.
3.1.1. Hình thái.......................................................... Error! Bookmark not defined.
3.1.2. Cấu trúc ........................................................... Error! Bookmark not defined.
3.1.3. Hóa học bề mặt ............................................... Error! Bookmark not defined.
3.2. Nghiên cứu khả năng hòa tan của amiang ..... Error! Bookmark not defined.
3.2.1. Ảnh hưởng của anion axetat. .......................... Error! Bookmark not defined.
3.2.2. Ảnh hưởng của anion oxalat. .......................... Error! Bookmark not defined.
3.2.3. Ảnh hưởng của anion xitrat ............................ Error! Bookmark not defined.
3.3. Luận giải về cơ chế tƣơng tác của các anion hữu cơ với bề mặt tremolit... Error!
Bookmark not defined.
3.4. Đánh giá vai trò của một số thực phẩm góp phần giảm thiếu tác động do
phơi nhiễm tremolit................................................. Error! Bookmark not defined.
PHẦN IV: KẾT LUẬN - KIẾN NGHỊ.................. Error! Bookmark not defined.
TÀI LIỆU THAM KHẢO ......................................................................................52
PHỤ LỤC ................................................................. Error! Bookmark not defined.

2


vi

3


MỞ ĐẦU
Khoáng vật tremolit là một trong sáu loại amiang trong tự nhiên tồn tại dưới
dạng sợi mà bản chất là sợi silicat kết hợp với các kim loại khác như Fe, Mg, Ca,

thành hai nhóm. Mặc dù đều là sợi khoáng silicat nhưng giữa hai nhóm sợi có sự
khác nhau về cả phương diện hóa học và khoáng vật học. Do đó sự tác động của
chúng khi đi vào cơ thể con người cũng hoàn toàn khác biệt. Ngày nay, do những
tác hại ảnh hưởng đến sức khỏe mà các loại amiang thuộc nhóm amphibol đã bị
cấm khai thác, buôn bán, trao đổi trên toàn thế giới. Chỉ có amiang trắng là được
phép buôn bán, vận chuyển ở nhiều quốc gia đặc biệt là các nước phát triển.
Mặc dù amiang thuộc nhóm amphibol đã bị cấm khai thác và sử dụng tuy
nhiên những ảnh hưởng tiềm tàng của chúng đối với sức khoẻ con người thì vẫn còn
Một báo cáo của Tổ chức Y tế thế giới cho biết khoảng 125 triệu công nhân trên
toàn thế giới tiếp xúc trực tiếp với amiang ở nơi làm việc và hơn 107.000 người
thiệt mạng mỗi năm vì các bệnh có liên quan đến vật liệu này. Cho tới thời điểm
này những nghiên cứu về amiang vẫn còn rất hạn chế. Một số công trình ở nước
ngoài tập trung chủ yếu vào amiang chrysotil, trong đó phần lớn là những nghiên
cứu về ảnh hưởng của loại vật liệu này đối với sức khoẻ người lao động. Những
công trình nghiên cứu về amiang amphibol đặc biệt là nghiên cứu về khả năng bị
hòa tan của amiang còn rất hạn chế.
Trước thực trang đó, tôi đã mạnh dạn thực hiện đề tài với nội dung ―Nghiên
cứu ảnh hƣởng của một số anion hữu cơ đến khả năng hòa tan của khoáng vật
tremolit (amiang) tại mỏ xóm Quýt, xã Yên Bài, huyện Ba Vì‖. Đề tài được thực
hiện với những mục tiêu sau:
1) Nghiên cứu đặc điểm khoáng vật học, tính chất của khoáng vật tremolit tại
mỏ xóm Quýt - Yên Bài – Ba Vì;
2) Nghiên cứu ảnh hưởng của một số anion hữu cơ đến khả năng hòa tan
khoáng vật tremolit;
3) Dựa trên kết quả nghiên cứu về độ tan của tremolit đề xuất một số giải pháp

hạn chế nguy cơ tác động của khoáng vật này đến sức khỏe cộng đồng địa
phương

24


52


8. Leake, B.O, (1971),―Edentie, amphibolite‖, Kushalnagar, coorg. Districk,
Mysore, India Min. Mag, 38,389-407.
9. Marisa Rozalen, Elena Ramos, M. Javier Huertas F., Saverio Fiore, Fernando
Gervilla, Javier Huertas F.

(2012), Oxalate – Promoted Dissolution of

chrysotil.
10. Marisa Rozalen, M. Elena Ramos, F. Javier Huertas, Saverio Fiore, Fernando
Gervilla (2013), Dissolution kinetics and biodurability of tremolit particles in
mimicked lung fluids. Effect of xitrate and oxalate, Departamento de
Mineralogia Petrologia, University of Granada, Avda. Fuentenueva 2, 18002
Granada, Spain.
11. NIOSH, (1994), Manual of Analytical Methods (NMAM*), Government
Printing Oyce, Washington, DC.
12. Obtained by selective leaching of octahedral sheets from chrysotil and
phlogopite structures. J. Colloid Interface Sci. 283 (1), 107–112.
13. Ono-Ogasawara, M., Kohyama, N., 1999. ˝Evaluation of surface roughness of
Wbrous minerals by comparison of BET surface area and calculated one˝,Ann.
Occup. Hyg. 43, 505–511.
14. Paustenbach, D.J., Finley, B.L., Lu, E.T., Brorby, G.P., Sheehan, P.J., 2004.
Environmental and occupational health hazards associated with the presence of
asbestos in brake linings and pads (1900 to present): A ―state-of-the-art‖, J.
Toxicol. Environ. Health B Crit. Rev. 7 (1), 33–110.
15. Peto, J., Decarli, A., La Vecchia, C., Levi, F., Negri, E., (1999), ˝The European
mesothelioma epidemic˝, Br. J. Cancer 79, 666–672.


Estuary, south Devon˝, UK Geol, Mag, 75,497-511)
26. U.S. Department of Health and human services Public Health Service (2001),
˝Toxicological Profile for asbetos˝, Public health service Agency for Toxic
Substances and Disease Registry.
27. Wachowski L., Domaka July L., (2000), ˝Sources and Effects of Asbestos and
Other Mineral Fibres Present in Ambient Air˝, Grunwaldzka 6, 60-780 Poznan,
Poland.
28. WHO, (1985). Reference mothods for measuring airborne man – made mineral
Wber (MMMF), Copenhagen: World health Organization.

54


29. Wpych,F., Adad,LB., Mattoso,N., Marangon,A.A., Schreiner,W.H., (2005).
Synthesis and characterization of disordered layered silica.
30. Yarborough, C.M., (2006), ˝Chrysotil asbestos and mesothelioma˝, Crit.
Toxicol. Rev. 36 (2), 165–187.
31. Zeidler-Erdely, P.C., Calhoun, W.J., Ameredes, B.T., Clark, M.P., Deye, G.J.,
Baron, P., Jones, W., Blake, T., Castranova, V., (2006), ˝In vitro cytotoxicity of
Manville Code 100 glass Wbers: eVect of Wber length on human alveolar
macrophages˝, Part Fibre Toxicol. No.3.

55