ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
---------------------

Mai Trọng Hoàng

NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ TÍNH ĐA DẠNG SINH HỌC
VÀ CHỨC NĂNG SINH THÁI RỪNG NGẬP MẶN
TIÊN YÊN - HÀ CỐI, TỈNH QUẢNG NINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC

Hà Nội - 2014


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
---------------------

Mai Trọng Hoàng

NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ TÍNH ĐA DẠNG SINH HỌC
VÀ CHỨC NĂNG SINH THÁI RỪNG NGẬP MẶN
TIÊN YÊN - HÀ CỐI, TỈNH QUẢNG NINH
Chuyên ngành:

Khoa học Môi trường

Mã số:

60440301

Mai Trọng Hoàng


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .................................................................................................................... 9
Chƣơng 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨUError! Bookmark not
defined.
1.1. Lịch sử và tình hình nghiên cứu RNM thế giới và Việt Nam ...........Error!
Bookmark not defined.
1.1.1. Thế giới .................................................. Error! Bookmark not defined.
1.1.2. Việt Nam ................................................ Error! Bookmark not defined.
1.2. Khái lƣợc công trình nghiên cứu về đa dạng sinh học RNM Tiên Yên Hà Cối .................................................................. Error! Bookmark not defined.
1.2.1. Nghiên cứu về RNM ............................. Error! Bookmark not defined.
1.2.2. Nghiên cứu về đa dạng sinh học .......... Error! Bookmark not defined.
Chƣơng 2: ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ................Error!
Bookmark not defined.
2.1. Đối tƣợng nghiên cứu .................................. Error! Bookmark not defined.
2.2. Phƣơng pháp nghiên cứu ............................ Error! Bookmark not defined.
2.2.1. Phƣơng pháp điều tra, khảo sát thực địaError!

Bookmark

not

defined.
2.2.2. Phƣơng pháp thống kê ......................... Error! Bookmark not defined.
2.2.3. Phƣơng pháp tổng hợp, phân tích ....... Error! Bookmark not defined.
2.2.4. Phƣơng pháp viễn thám, hệ thống thông tin địa lýError! Bookmark
not defined.
Chƣơng 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬNError! Bookmark not

Bảng 3.2. Diện tích và sản lượng nuôi tôm ở các huyện, thị thuộc vùng biển
cửa sông Tiên Yên - Hà Cối ..................................... Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.3. Diện tích sử dụng và sản lượng nuôi trồng thủy sản nước mặn, lợ ...Error!
Bookmark not defined.
Bảng 3.4. Phân bố của các đơn vị taxon trong bậc ngành của hệ thực vật phù du
................................................................................... Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.5. Thành phần các loài thực vật ngập mặn thực thụ tại khu vực Tiên Yên Hà Cối ....................................................................... Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.6. Thành phần loài ĐVĐ đã gặp tại khu vực nghiên cứu .. Error! Bookmark
not defined.
Bảng 3.7. Một số loài giáp xác có giá trị kinh tế tiêu biểu khu vực Tiên Yên Hà Cối ....................................................................... Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.8. Danh sách các loài Thân mềm có giá trị kinh tế phổ biến đã gặp tại
khu vực Tiên Yên, Hà Cối ........................................ Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.9. Thành phần loài cá đã gặp tại vùng ven biển Tiên Yên - Hà Cối .....Error!
Bookmark not defined.
Bảng 3.10. Danh sách loài cá có tên trong Sách Đỏ Việt Nam năm 2007 ở vùng
ven biển cửa sông Tiên Yên, tỉnh Quảng Ninh ......... Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.11. Thành phần loài Lưỡng cư, Bò sát đã gặp tại khu vực Tiên Yên Hà Cối ....................................................................... Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.12: Kết quả xác định lượng dự trữ carbon tiềm năng trong sinh khối
thực vật của ÔTC ...................................................... Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.13: Số lượng loài của một số nhóm động vật theo các tiểu vùng
ở RNM Đồng Rui ...................................................... Error! Bookmark not defined.


Bảng 3.14: Số lượng trứng cá - cá con, ấu trùng tôm - tôm con theo các
tiểu vùng nghiên cứu ở RNM Đồng Rui ................... Error! Bookmark not defined.


DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ
Hình 3.1. Bản đồ khu vực nghiên cứu ...................... Error! Bookmark not defined.
Hình 3.2. Tỉ lệ các đơn vị taxon trong bậc ngành của hệ thực vật phù du ........Error!


Nhu cầu ôxy hóa học

ĐDSH

Đa dạng sinh học

ĐVĐ

Động vật đáy

ĐVPD

Động vật phù du

FAO

Tổ chức Nông nghiệp và Lương thực của Liên hợp quốc

GDP

Tổng sản phẩm quốc nội

GIS

Hệ thống thông tin địa lý

HST

Hệ sinh thái


Nuôi trồng thủy sản

RNM

Rừng ngập mặn

TVPD

Thực vật phù du

UBND

Ủy ban nhân dân

UNEP

Chương trình môi trường Liên hiệp quốc

VQG

Vườn Quốc Gia

WWF

Quỹ bảo tồn thiên nhiên quốc tế


MỞ ĐẦU
RNM là hệ sinh thái đặc trưng của bờ biển nhiệt đới. Nằm trong mối tương tác

Do vị trí chuyển tiếp giữa môi trường biển và đất liền nên hệ sinh thái RNM có
tính đa dạng sinh học cao. Lượng mùn bã phong phú của RNM là nguồn thức ăn dồi dào
cho nhiều loài động vật ở nước. Theo thống kê của Vũ Trung Tạng và Phan Nguyên
Hồng, có tới 43 loài cá đẻ hoặc có ấu trùng sống trong RNM ở Việt Nam. Đây là nơi nuôi
dưỡng nhiều loài hải sản có giá trị kinh tế cao như tôm biển, cua, cá bớp, sò, ốc hương…
Ngoài ra, RNM còn là nơi cư trú và kiếm ăn của nhiều loài bò sát quý hiếm như cá sấu, kì
đà hoa, rùa biển. Một số loài thú như rái cá, mèo rừng, khỉ đuôi dài cũng bắt gặp trong
RNM, đặc biệt có loài chim nước, chim di cư trong đó có một số loài đang bị đe dọa tuyệt
chủng.
RNM Tiên Yên - Hà Cối nằm trên địa phận các huyện Hải Hà, Đầm Hà và Tiên
Yên, tỉnh Quảng Ninh. Theo số liệu điều tra của huyện Tiên Yên (2010), ở khu vực
huyện Tiên Yên có trên 10.000 ha RNM. Theo kết quả thực hiện tiểu dự án “Quy hoạch
chi tiết khu bảo tồn biển Tiên Yên - Hà Cối, tỉnh Quảng Ninh” do PGS. TS. Nguyễn Văn
Vịnh làm chủ nhiệm trong hai năm 2010 - 2011 thuộc dự án “Điều tra tổng thể đa dạng
sinh học, nguồn lợi thuỷ hải sản và quy hoạch các khu bảo tồn biển Việt Nam” đã cho
thấy, thảm thực vật RNM Tiên Yên - Hà Cối chủ yếu là rừng tự nhiên và ít bị tác động
nên đã tạo điều kiện rất thuận lợi cho sự duy trì và phát triển đa dạng sinh học. Các quần
xã thực vật bao gồm: Quần xã thực vật trên vùng đất cao, nhiễm mặn, không chịu tác
động của thủy triều hoặc chỉ chỉ chịu tác động của thủy triều cao; quần xã thực vật khu
vực bãi lầy cửa sông chủ yếu là các loài cây ưa nước lợ, thích nghi với dòng nước chảy
và chịu tác động của thủy triều lên xuống; quần xã RNM tự nhiên Đồng Rui và quần xã
rừng trồng. Với hệ thực vật ngập mặn phát triển và có giá trị đa dạng sinh học cao, các
khu vực này đã trở thành bãi đẻ của nhiều loài sinh vật có giá trị kinh tế và sinh thái,


đồng thời cũng là nơi tập trung nhiều loài hải sản như tôm, cua, cá, ngao, ngán, vẹm, sá
sùng, bông thùa...
TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tiếng Việt

mặn.
12. Lê Xuân Tuấn (2010), “Điều tra tổng thể hiện trạng đa dạng sinh học các hệ sinh thái
biển Việt Nam phục vụ phát triển bền vững”, Cục Khai thác và Bảo vệ nguồn lợi
thủy sản - Tổng cục Thủy sản.
13. UBND huyện Tiên Yên (2010), Quy hoạch nuôi trồng thủy sản mặn, lợ huyện Tiên
Yên, Quảng Ninh giai đoạn 2011 - 2020.
14. UBND tỉnh Quảng Ninh (2006), Rà soát, bổ sung Quy hoạch tổng thể phát triển kinh
tế - xã hội tỉnh Quảng Ninh đến năm 2010 và định hướng tới năm 2020.
15. UBND tỉnh Quảng Ninh (2009), Điều chỉnh quy hoạch tổng thể ngành thuỷ sản tỉnh
Quảng Ninh đến năm 2010, xây dựng quy hoạch đến năm 2015 và định hướng
đến năm 2020.
16. UBND huyện Đầm Hà (2013). Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội, quốc phòng an
ninh năm 2013; mục tiêu nhiệm vụ và giải pháp chủ yếu năm 2014, huyện Đầm
Hà
17. UBND huyện Hải Hà (2013). Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội, quốc phòng an ninh
năm 2013; mục tiêu nhiệm vụ và giải pháp chủ yếu năm 2014, huyện Hải Hà
18. UBND huyện Tiên Yên (2013). Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội, quốc phòng an
ninh năm 2013; mục tiêu nhiệm vụ và giải pháp chủ yếu năm 2014, huyện Tiên
Yên
19. Nguyễn Huy Yết (2010), “Đánh giá mức độ suy thóai các hệ sinh thái ven bờ biển
Việt Nam và đề xuất các giải pháp quản lý bền vững”, thuộc Chương trình “Khoa
học và Công nghệ biển phục vụ phát triển bền vững kinh tế xã hội”, Mã số
KC.09/06-10



Tiếng Anh
20. Aksornkoae, S. (1993), Ecology and management of mangroves. The IUCN
westlands programe. IUCN: 137.
21. Ball, M.C. (1988), Ecophysiology of mangroves.